«Πού βρίσκετε τα λεφτά;»

Το hashtag στο Twitter είναι #mkoxeftiles, που μιλάει από μόνο του. Μια μικρή απο­δελ­τί­ωση απο­κα­λύ­πτει ότι οι οργα­νώ­σεις, μηδε­μιάς εξαι­ρου­μέ­νης, ταΐζουν μου­χλια­σμένα τρόφιμα τους πρό­σφυ­γες, συμ­με­τέ­χουν στην ανθρω­πι­στική δράση για τα κον­δύ­λια («Οι ΜΚΟ είναι η πιο προ­σο­δο­φόρα μπίζνα μετά τα ναρ­κω­τικά και το τρά­φι­κινγκ. Κανο­νικό ξέπλυμα γίνεται…», γράφει κάποιος), τα ’χουν κάνει πλα­κά­κια με τις Αρχές κ.λπ.

Το ίδιο κλίμα και στο πεδίο, στα νησιά, στον Πειραιά, στην Ειδο­μένη. Μολο­νότι το πρώτο διά­στημα όλοι ανα­γνώ­ρι­ζαν ότι χωρίς τις οργα­νώ­σεις, τοπικές και μεγάλες, θα επι­κρα­τούσε χάος, το κλίμα στα­διακά άλλαξε. Τι κερ­δί­ζουν; Ποιους εξυ­πη­ρε­τούν; Σήμερα, οι ΜΚΟ έχουν να καλύ­ψουν και τα μεγάλα κενά της διοί­κη­σης και να αντι­πα­λέ­ψουν τη γενι­κευ­μένη δυσπι­στία. Παρα­δό­ξως, το κράτος τις έχει αφήσει μόνες και σε αυτό.

«Το πρό­βλημα δημιουρ­γή­θηκε επειδή το κράτος δεν ανέλαβε ποτέ συντο­νι­στικό ρόλο», λέει στην «Κ» ο Από­στο­λος Βεΐζης, υπεύ­θυ­νος προ­γραμ­μά­των του ελλη­νι­κού τμή­μα­τος των Γιατρών Χωρίς Σύνορα, οργά­νω­σης που βρέθηκε από την πρώτη στιγμή σε όλα τα καυτά σημεία. «Στη συγκε­κρι­μένη κρίση, αν δεν υπήρχε η κοι­νω­νία των πολιτών να παρέμ­βει, η χώρα δεν θα μπο­ρούσε να αντα­πο­κρι­θεί. Ομως κάποια στιγμή, η κατά­σταση έγινε πράγ­ματι ανε­ξέ­λεγ­κτη. Στα νησιά άρχισαν να συρ­ρέ­ουν κάθε είδους φορείς και οργα­νώ­σεις. Οι Αρχές θα μπο­ρού­σαν από την πρώτη ημέρα να ελέγ­ξουν την κατά­σταση. Οι οργα­νώ­σεις έχουμε όνομα και επώνυμο, ΑΦΜ, τα πάντα. Θα μπο­ρούσε να τηρηθεί ένα μητρώο. Οταν υπάρχει κενό από το κράτος, θα μπούνε και κάποιοι σαν κι εμάς που έχουμε τη φιλο­σο­φία της επι­κοι­νω­νίας με τις τοπικές και εθνικές αρχές και κάποιοι που απλώς βρί­σκουν μια τρύπα. Σίγουρα υπάρ­χουν άνθρω­ποι με τη δική τους ατζέντα στο προ­σφυ­γικό, αλλά δεν είναι η δουλειά μας να βρούμε ποιοι είναι οι καλοί και οι κακοί». Οπως λέει ο ίδιος, στον Ελαιώνα αλλά και στα υπό­λοιπα οργα­νω­μένα hotspots δεν παρα­τη­ρεί­ται το ίδιο φαι­νό­μενο. «Γιατί; Γιατί το κράτος κάνει εκεί έναν υπο­τυ­πώδη συντο­νι­σμό».

Η «μυστι­κο­πά­θεια», και όσον αφορά την έκτακτη χρη­μα­το­δό­τηση από την Ε.Ε. (3 εκατ. ευρώ), αφήνει εκτε­θει­μέ­νους στην κριτική και όσους δεν έχουν να λαμ­βά­νουν. Οι ΓΧΣ για παρά­δειγμα δεν έχουν δεχθεί χρη­μα­το­δό­τηση από το κράτος ή την Ευρω­παϊκή Ενωση για τη δράση τους στο προ­σφυ­γικό.

«Στην ουσία ζούμε τα κατά­λοιπα μιας παλιάς ιστο­ρίας», εκτιμά μιλώ­ντας στην «Κ» ο Δημή­τρης Ιμπραήμ, διευ­θυ­ντής εκστρα­τειών στην Greenpeace, οργά­νωση που επίσης δεν έχει δεχθεί οικο­νο­μική ενί­σχυση από εται­ρείες, κυβερ­νή­σεις ή οργα­νι­σμούς, ούτε τώρα ούτε γενικά. «Πλη­ρώ­νουμε την υπόθεση κακο­δια­χεί­ρι­σης και δια­σπά­θι­σης δημό­σιου χρή­μα­τος που είχε βγει στο φως το 2007, χωρίς να έχει όμως επέμβει εισαγ­γε­λέας ή να έχει γίνει δικα­στή­ριο. Τεχνηέ­ντως, κάθε φορά που έρχεται χρήμα από την Ε.Ε. επα­νέρ­χε­ται η ίδια ιστορία. Αλλά κάποια στιγμή θα πρέπει να τελειώ­σει». Η Greenpeace βρέθηκε στη Λέσβο από τα τέλη Νοεμ­βρίου έως τις 31 Μαρτίου, προ­σφέ­ρο­ντας πολύ­τιμη θαλάσ­σια εμπει­ρία και τεχνο­γνω­σία στη διάσωση προ­σφύ­γων. «Η σκληρή αλήθεια είναι ότι χωρίς τις ΜΚΟ δεν θα μπο­ρούσε να γίνει δουλειά στο νησί στο κομμάτι της υπο­δο­χής, της σίτισης, της προ­στα­σίας. Αλλά προ­φα­νώς όταν υπάρ­χουν 200 οργα­νώ­σεις στο νησί, με κάποιους θα έχεις πρό­βλημα. Εμείς είμαστε υπέρ της “βιο­ποι­κι­λό­τη­τας”, έχουμε ανα­πτύ­ξει πολύ καλές συνερ­γα­σίες, αλλά δεν είναι μυστικό ότι υπάρχει έντονο έλλειμμα εμπι­στο­σύ­νης από τις μικρές κινή­σεις στις μεγάλες. Το θέμα δεν είναι όμως να βρούμε ποιος κάνει καλύ­τερη δουλειά, αλλά πώς θα συνερ­γα­στούμε. Να σε ενώνουν τα ανθρω­πι­στικά ιδεώδη και να σε χωρί­ζουν οι πηγές χρη­μα­το­δό­τη­σης; Πόση πόλωση να αντέξει αυτή η χώρα;».

Ενταση από μεμο­νω­μένα άτομα

«Το κομμάτι των ΜΚΟ έχει ανα­πτυ­χθεί στην Ελλάδα χωρίς ποτέ να έχει υπάρξει συγκε­κρι­μένο θεσμικό πλαίσιο. Στην ουσία, αν μια νομική μορφή λει­τουρ­γίας δεν ανήκει στο κράτος, ονο­μά­ζε­ται ΜΚΟ», λέει ο κ. Από­στο­λος Βεΐζης από τους ΓΧΣ, ερμη­νεύ­ο­ντας το φαι­νό­μενο. «Οργα­νώ­σεις είναι εγγε­γραμ­μέ­νες σε μητρώα σε διάφορα υπουρ­γεία, δεν έχει γίνει οργα­νω­μένη χαρ­το­γρά­φηση. Ισως σε ένα βαθμό ευθυ­νό­μα­στε κι εμείς. Επρεπε να είχαμε οργα­νώ­σει κάποια καμπά­νια ενη­μέ­ρω­σης».