Τα 4 ελληνικά νησιά που λένε «όχι» στις πλαστικές σακούλες

Μετά την Αλόν­νησο και τη Σίφνο, δύο ακόμα ελλη­νικά νησιά, η Σαντο­ρίνη και η Τήνος εντάσ­σο­νται στο πιλο­τικό πρό­γραμμα περιο­ρι­σμού χρήσης της πλα­στι­κής σακού­λας, που «τρέχει» σε συνερ­γα­σία με τον Ελλη­νικό Οργα­νι­σμό Ανα­κύ­κλω­σης (ΕΟΑΝ). Οι δράσεις εντάσ­σο­νται στο πλαίσιο της ευρω­παϊ­κής Οδηγίας που προ­βλέ­πει μείωση της χρήσης της πλα­στι­κής σακού­λας από τον προσεχή Νοέμ­βριο, μετά την ψήφιση της σχε­τι­κής οδηγίας, στις 28 Απρι­λίου 2015, από το Ευρω­παϊκό Κοι­νο­βού­λιο, που προ­βλέ­πει μείωση της χρήσης της πλα­στι­κής τσάντας μιας χρήσης στην ΕυρωπαϊκήΈνωση κατά το ήμισυ, έως το 2019. Οι πλα­στι­κές σακού­λες απο­τε­λούν μείζον περι­βαλ­λο­ντικό πρό­βλημα, καθώς βλά­πτουν ανε­πα­νόρ­θωτα τα θαλάσ­σια οικο­συ­στή­ματα και τα πουλιά, ενώ απαι­τού­νται αιώνες ώστε να βιο­δια­σπα­στούν πλήρως.

Μάλιστα, σύμφωνα με εκτι­μή­σεις κάθε χρόνο απορ­ρί­πτο­νται στην Ευρώπη περίπου 8 δισε­κα­τομ­μύ­ρια πλα­στι­κές σακού­λες. Μόνο στη Γαλλία «περίπου 122 εκα­τομ­μύ­ρια πλα­στι­κές σακού­λες ρυπαί­νουν μια ακτο­γραμμή 5.000 χιλιο­μέ­τρων».

Η νέα νομο­θε­σία απαιτεί από τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. να περιο­ρί­σουν στα­διακά τη χρήση της πλα­στι­κής τσάντας με αρχικό ανώτατο όριο τις 90 σακού­λες ανά άτομο ετησίως από το 2019 και τις 40 σακού­λες το 2025. Ορι­σμέ­νες χώρες όπως η Ουγ­γα­ρία, η Πορ­το­γα­λία, η Πολωνία και οι χώρες της Βαλ­τι­κής χαρα­κτη­ρί­ζο­νται από πολύ υψηλά ποσοστά χρήσης της πλα­στι­κής τσάντας -περισσότερες από 500 ανά άτομο ετησίως- και θα πρέπει να προ­χω­ρή­σουν σε δρα­στι­κές αλλαγές για να συμ­μορ­φω­θούν με τα νέα όρια. Από την άλλη πλευρά, χώρες όπως η Φιν­λαν­δία, το Λου­ξεμ­βούργο και η Γαλλία έχουν ήδη πετύχει τον αρχικό στόχο με 79 πλα­στι­κές σακού­λες ανά άτομο ετησίως.

Σύμφωνα με τα στοι­χεία, το 2010, σε κάθε Eυρωπαίο πολίτη αντι­στοι­χού­σαν 189 σακού­λες ετησίως και χωρίς ρυθ­μι­στικό πλαίσιο, το νούμερο αυξα­νό­ταν. Η Ελλάδα κατα­γρά­φει αρνη­τι­κές επι­δό­σεις σε σύγκριση με τις δυτικές χώρες της Ε.Ε. με περισ­σό­τε­ρες από 230 πλα­στι­κές σακού­λες ανά άτομο.

Τήνος και Σαντο­ρίνη

Οι δύο νησιω­τι­κοί δήμοι έχουν υπο­βά­λει αίτημα στον ΕΟΑΝ, προ­κει­μέ­νου να χορη­γη­θεί από μία μεγάλη πάνινη σακούλα σε κάθε οικο­γέ­νεια μαζί με εκπαι­δευ­τικό υλικό για τους κατοί­κους το οποίο θα δια­νεί­μουν οι αρμό­διες δημο­τι­κές αρχές. Παράλ­ληλα έχουν ήδη γίνει οι σχε­τι­κές επαφές με τα σούπερ μάρκετ για περιο­ρι­σμό της χρήσης σε πλα­στι­κές σακού­λες και τον καθο­ρι­σμό αντι­τί­μου γι΄αυ­τές. Η ανα­κύ­κλωση στην Ελλάδα παρα­μέ­νει σε ιδιαί­τερα χαμηλά επίπεδα με τα μεγα­λύ­τερα ποσοστά να έχουν οι δήμοι Λειψών και Σύρου. Το ελλη­νικό υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος θα πρέπει (βάσει κοι­νο­τι­κού κανο­νι­σμού) είτε να να λάβει μέτρα μείωσης της σακού­λας τον Νοέμ­βριο του 2016 ή να απο­φα­σί­σει τη χρέωσή τους από τα κατα­στή­ματα από το 2018.

Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με τα στοι­χεία που παρου­σί­ασε πρό­σφατα ο Δ. Πολι­τό­που­λος, πάνω από τα μισά συστή­ματα εναλ­λα­κτι­κής δια­χεί­ρι­σης ανα­κυ­κλώ­σι­μων υλικών έχουν προ­βλή­ματα και θα πρέπει να συμ­μορ­φω­θούν με τους νέους κανόνες. «Δεν εννοώ ότι πρέπει να κλεί­σουν, αλλά να υπακούν στους κανόνες», όπως ανέφερε.

Μερικά συστή­ματα ανα­κύ­κλω­σης ανα­πτύσ­σουν παρα­τύ­πως παράλ­λη­λες επι­χει­ρη­μα­τι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες όπως η συλλογή και μετα­φορά απο­βλή­των.

Μάλιστα, επι­σή­μανε ότι πολλά από τα συστή­ματα δια­θέ­τουν μεγάλα απο­θε­μα­τικά που παρα­μέ­νουν ανα­ξιο­ποί­ητα φέρ­νο­ντας ως παρά­δειγμα την Ελλη­νική Εται­ρεία Αξιο­ποί­η­σης Ανα­κύ­κλω­σης (ΕΕΑΑ), η οποία έχει απο­θε­μα­τικά ύψους 29 εκατ. ευρώ. Για την ομα­λό­τερη λει­τουρ­γία των συστη­μά­των πρό­κει­ται εντός του προ­σε­χούς καλο­και­ριού να ανα­θε­ω­ρη­θεί ο νόμος 2939 που αφορά στις σχέσεις του ΕΟΑΝ με τα συστή­ματα δια­χεί­ρι­σης.

Ειδική μνεία έγινε και στο σύστημα «Αντα­πο­δο­τική Ανα­κύ­κλωση», ένα από τα συστή­ματα συλ­λο­γής συσκευα­σιών στο οποίο ο ΕΟΑΝ έχει αφαι­ρέ­σει δύο φορές την άδεια λει­τουρ­γίας. Ο Δ. Πολι­τό­που­λος απά­ντησε ότι η ορι­στική αφαί­ρεση της άδειας λει­τουρ­γίας του είναι ευθύνη του υπουρ­γού Περι­βάλ­λο­ντος, όπως έκρινε το Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τείας.

«Υπάρ­χουν κενά στη νομο­θε­σία. Απαι­τεί­ται να δοθεί η δυνα­τό­τητα στον ΕΟΑΝ να ελέγχει, να δίνει κατευ­θύν­σεις και να υπο­δει­κνύει την διάθεση των πόρων κυρίως σε πράσινα σημεία των δήμων με δημιουρ­γία Κέντρων Δια­λο­γής Ανα­κυ­κλώ­σι­μων Υλικών (ΚΔΑΥ) για τα οποία θα απο­φα­σί­ζει ο εκά­στοτε δήμος για τη δια­χεί­ρισή τους ανάλογα με το τι τον συμ­φέ­ρει», δήλωσε ο πρό­ε­δρος του Οργα­νι­σμού.

Σύμφωνα με τα στοι­χεία του ΕΟΑΝ, τα έσοδα των 22 συστη­μά­των ανα­κύ­κλω­σης ανέρ­χο­νται σε σε περίπου 45 εκατ. ευρώ ετησίως, με την εισφορά προς τον ΕΟΑΝ να φτάνει τα 900.000 ευρώ. Ο Οργα­νι­σμός δια­θέ­τει απο­θε­μα­τικό που αγγίζει τα 3,5 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ ωστόσο αν και δεν είναι ζημιο­γό­νος, έχει απο­κλει­στεί από τις προ­σλή­ψεις με απο­τέ­λε­σμα να λει­τουρ­γεί με μόλις δέκα εργα­ζο­μέ­νους.

Μητρώο παρα­γω­γών

Στις προ­τε­ραιό­τη­τες του Οργα­νι­σμού είναι η δημιουρ­γία δύο μητρώων για τον έλεγχο της δια­χεί­ρι­σης των απορ­ριμ­μά­των. Το πρώτο, το Εθνικό Μητρώο Παρα­γω­γών θα αφορά σε ανα­κυ­κλώ­σιμα υλικά που παρά­γο­νται με στόχο τη μείωση της εισφο­ρο­δια­φυ­γής των παρα­γω­γών. Θα είναι συν­δε­δε­μένο με το taxisnet και το ΓΕΜΗ. Υπο­λο­γί­ζε­ται ότι σήμερα συλ­λέ­γο­νται μόλις οι 500.000 από τους 800.000 τόνους ανα­κυ­κλώ­σι­μων υλικών που υπάρ­χουν στην αγορά.

Στο δεύτερο μητρώο θα κατα­γρά­φε­ται το σύνολο των απο­βλή­των που παρά­γο­νται στην Ελλάδα συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων των ιατρι­κών και βιο­μη­χα­νι­κών και ανα­μέ­νε­ται ότι θα λει­τουρ­γή­σει προς το τέλος του έτους.

25 λόγοι για να μη χρη­σι­μο­ποιείτε πλα­στική σακούλα

• Μια πλα­στική σακούλα μπορεί να χρεια­στεί 15 – 1.000 χρόνια για να απο­συ­ντε­θεί. Σε ένα χώρο υγειο­νο­μι­κής ταφής όπου τα απορ­ρίμ­ματα είναι συμπιε­σμένα και στε­ρού­νται οξυγόνο, είναι ακόμα πιο δύσκολο να βιο­δα­σπα­στεί η πλα­στική σακούλα, ακόμα και η χάρτινη.
• Οι πλα­στι­κές σακού­λες δεν βιο­δια­σπού­νται, αντί­θετα γίνο­νται πολύ μικρά κομμάτα, δηλαδή πολυ­μερή τοξικά σωμα­τί­δια. Αυτό συμ­βαί­νει κυρίως στον ωκεανό.
• Το κόστος για την ανα­κύ­κλωση πλα­στι­κών σακου­λών είναι μεγα­λύ­τερο από την αξία τους, έτσι ώστε οι εται­ρείες ανα­κύ­κλω­σης δεν ανα­λαμ­βά­νουν την ανα­κύ­κλωσή τους, με απο­τέ­λε­σμα όλο και περισ­σό­τε­ρες απλά να πετιού­νται με τα υπό­λοιπα απορ­ρίμ­ματα.
• Σύμφωνα με την Wall Street Journal, μόνο το 1% των πλα­στι­κών σακού­λων ανα­κυ­κλώ­νο­νται σε όλο τον κόσμο. Οι υπό­λοι­πες αφή­νο­νται να ζουν επ’ αόρι­στον σε χώρους υγειο­νο­μι­κής ταφής
• Μόνο στις ΗΠΑ χρη­σι­μο­ποιού­νται περίπου 100 δισ. και­νούρ­γιες πλα­στι­κές σακού­λες ανά έτος – ο μέσος άνθρω­πος χρει­σι­μο­ποιεί μεταξύ 350 και 500 ετησίως.
• Χάρη στο μικρό βάρος τους, οι πλα­στι­κές τσάντες είναι πιθα­νό­τερο να πετά­ξουν μακριά από τους χώρους υγειο­νο­μι­κής ταφής και να βρεθούν σε δέντρα, απο­χέ­τευση ομβρίων, παρα­λίες και στον ωκεανό.
• Μόνο σε δημό­σιες υπη­ρε­σίες στην Καλι­φόρ­νια ξοδεύ­ο­νται πάνω από 300 εκα­τομ­μύ­ρια δολάρια για την αγορά σακου­λών για τα απορ­ρίμ­ματα ανά έτος.
• Οι πλα­στι­κές σακού­λες απο­τε­λούν πάνω από το 10% των ξεβρα­σμέ­νων απορ­ριμ­μά­των που ρυπαί­νουν τις ακτές.
• Σύμφωνα με τη βρε­τα­νική έρευνα της Ανταρ­κτι­κής, οι πετα­μέ­νες πλα­στι­κές σακού­λες έχουν βρεθεί ως τον μακρινό Βορρά, στον Αρκτικό Κύκλο και ως τον μακρινό νότο, στα Νησιά Φώκλαντ.
• Υπο­λο­γί­ζε­ται ότι ένα εκα­τομ­μύ­ριο πουλιά και εκατό χιλιά­δες χελώνες και άλλα θαλάσ­σια ζώα πεθαί­νουν από την πείνα κάθε χρόνο, έπειτα από την κατά­ποση πλα­στι­κών σακού­λων που μπλο­κά­ρει το πεπτικό τους σύστημα.
• Οι πλα­στι­κές σακού­λες κατα­σκευά­ζο­νται από έντεκα πετρε­λαιοειδή προ­ϊ­ό­ντα και προ­ϊ­ό­ντα φυσικού αερίου, χρη­σι­μο­ποιούν μη ανα­νε­ώ­σι­μες πηγές ενέρ­γειας, βοη­θώ­ντας τελικά στην αύξηση των τιμών των καυ­σί­μων.
• Χρειά­ζο­νται 12 εκα­τομ­μύ­ρια βαρέλια πετρε­λαίου για την παρα­γωγή της ποσό­τη­τας των πλα­στι­κών σακου­λών που χρη­σι­μο­ποιεί η ΗΠΑ ετησίως.
• Νομί­ζετε ότι με τις χάρ­τι­νες σακού­λες είναι καλύ­τερα; Οι Ηνω­μέ­νες Πολι­τείες κόβουν 14 εκα­τομ­μύ­ρια δέντρα τον χρόνο απλά για να καλύ­ψουν τη ζήτηση για χαρ­τι­νες τσάντες για ψώνια.
• Για την παρα­γωγή μιας χάρ­τι­νης σακού­λας, απαι­τεί­ται 13% περισ­σό­τερη ενέρ­γεια από το να παρά­γουν δύο πλα­στι­κές σακού­λες.
• Η παρα­γωγή της χάρ­τι­νης σακού­λας με χημική επε­ξερ­γα­σία σε υψηλές θερ­μο­κρα­σίες, απε­λευ­θε­ρώ­νει πολλές τοξίνες ουσίες στην ατμό­σφαιρα όπως και η παρα­γωγή της πλα­στι­κής σακού­λας.
• Οι χάρ­τι­νες τσάντες ζυγί­ζουν σχεδόν δέκα φορές περισ­σό­τερο από τις πλα­στι­κές και απαι­τού­νται περισ­σό­τερα καύσιμα για να φτάσουν στα κατα­στή­ματα.
• Παρά τον υψηλό συντε­λε­στή ανα­κύ­κλω­σης τους, η έρευνα δείχνει ότι μόνο το 20% των χάρ­τι­νων σακού­λων κατα­λή­γουν να ανα­κυ­κλώ­νο­νται ενώ το υπό­λοιπο 80% μοι­ρά­ζο­νται την ίδια μοίρα με τις πλα­στι­κές σακού­λες.
• Στις χωμα­τε­ρές, οι χάρ­τι­νες σακού­λες παρά­γουν πάνω από το διπλά­σιο σε ατμο­σφαι­ρικά από­βλητα όπως και η πλα­στική σακούλα, καθι­στώ­ντας τους, στην καλύ­τερη περί­πτωση, αμφι­σβη­τή­σιμη ως καλύ­τερη επιλογή για το περι­βάλ­λον.
• Η Ιρλαν­δία, η πρώτη ευρω­παϊκή χώρα που έχει επι­βά­λει φόρο στις πλα­στι­κές σακού­λες, έχει μειώσει την κατα­νά­λωσή τους κατά 90% από το 2002, η συνο­λική μείωση της πλα­στι­κής σακού­λας φτάνει τα 1,08 δισε­κα­τομ­μύ­ρια.
• Κατά τα τελευ­ταία πέντε χρόνια, πάνω από δώδεκα χώρες έχουν απα­γο­ρεύ­σει ή έχουν φορο­λο­γή­σει την χρήση πλα­στι­κής σακού­λας.
• Οι επα­να­χρη­σι­μο­ποιού­με­νες τσάντες έρχο­νται σε όλα τα είδη των έξυπνων και μοντέρ­νων σχη­μά­των και εκτυ­πώ­σεων, κάνο­ντας τα ψώνια σας λίγο λιγό­τερο ρουτίνα και λίγο πιο δια­σκε­δα­στικά.
• Μερικά κατα­στή­ματα προ­σφέ­ρουν ακόμη και έκπτωση για τους πελάτες που φέρνουν τις δικές τους σακού­λες.
• Στην Νέας Υόρκη, μία σακούλα λιγό­τερη ανά άτομο θα μειώσει τα από­βλητα κατά δυόμιση χιλιά­δες τόνους και να μειώσει κατά 250.000 δολάρια το κόστος δια­χεί­ρι­σης απορ­ριμ­μά­των.
• Η μέση επα­να­χρη­σι­μο­ποι­ή­σιμη τσάντα έχει διάρ­κεια ζωής πάνω από επτα­κό­σιες πλα­στι­κές σακού­λες.
• Κατά τη διάρ­κεια μιας ζωής, η χρήση των επα­να­χρη­σι­μο­ποιού­με­νων τσαντών από ένα μόνο άτομο θα εξοι­κο­νο­μή­σει πάνω από 22.000 πλα­στι­κές σακού­λες.

Ημε­ρη­σία