Πέθανε ο «πατριάρχης» της γερμανικής διπλωματίας Χανς Ντίτριχ Γκένσερ

Έφυγε σήμερα από τη ζωή ο πρώην αντι­κα­γκε­λά­ριος και υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών της Γερ­μα­νίας Χανς Ντίτριχ Γκένσερ, μια από τις σημα­ντι­κό­τε­ρες προ­σω­πι­κό­τη­τες της ενω­μέ­νης Ευρώπης.

Ο πρώην επι­κε­φα­λής του Φιλε­λεύ­θε­ρου Δημο­κρα­τι­κού Κόμ­μα­τος της Γερ­μα­νίας, υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών επί σχεδόν 20 χρόνια, υπέστη καρ­διακή προ­σβολή και κατέ­ληξε στα 89 του, έχοντας δίπλα του την οικο­γέ­νειά του, ανα­φέ­ρει η σχετική ανα­κοί­νωση.

Ο «πατριάρ­χης» της γερ­μα­νι­κής διπλω­μα­τίας

Ως υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών υπο­στή­ριξε μια συμ­βι­βα­στική εξω­τε­ρική πολι­τική μεταξύ Ανα­το­λής και Δύσης και ανέ­πτυξε στρα­τη­γι­κές για την εφαρ­μογή μιας ενερ­γούς πολι­τι­κής απο­κλι­μά­κω­σης, τη συνέ­χιση του δια­λό­γου με την ΕΣΣΔ και την εμβά­θυνση της ενο­ποί­η­σης των Ευρω­παϊ­κών Κοι­νο­τή­των. Ο Γκένσερ ήταν οπαδός μιας «ενεργού πολι­τι­κής απο­κλι­μά­κω­σης», ως ένδειξη αντα­πό­κρι­σης στις προ­σπά­θειες που κατέ­βαλλε η Σοβιε­τική Ένωση.

Ο Γκένσερ πιστώ­νε­ται σημα­ντικό μερίδιο τόσο στην πορεία της ευρω­παϊ­κής ενο­ποί­η­σης, όσο και στην επα­νέ­νωση της Γερ­μα­νίας, για την οποία διε­ξή­γαγε δια­πραγ­μα­τεύ­σεις με τον ομόλογό του από τη Λαϊκή Δημο­κρα­τία της Γερ­μα­νίας (ΛΔΓ) Μάρκους Μέκελ. Αρχικά είχε κρα­τή­σει επι­φυ­λα­κτική στάση για τα σχέδια επα­νέ­νω­σης που υπο­στή­ριζε με συνέ­πεια ο Καγκε­λά­ριος Κολ. Στα τέλη του καλο­και­ριού του 1989 πέτυχε να δοθεί άδεια ανα­χώ­ρη­σης στο εξω­τε­ρικό στους πολίτες της ΛΔΓ που είχαν κατα­φύ­γει στην Πρε­σβεία της Γερ­μα­νίας στην Πράγα.

Υπο­στή­ριξε επίσης τη δια­δι­κα­σία πολι­τι­κών μεταρ­ρυθ­μί­σεων ιδίως στην Πολωνία και την Ουγ­γα­ρία. Για το σκοπό αυτό είχε συνα­ντη­θεί, ήδη από τον Ιανουά­ριο του 1980 στο πλαίσιο μιας επί­σκε­ψής του στην Πολωνία, με τον επι­κε­φα­λής της «Αλλη­λεγ­γύης» (Solidarność) Λεχ Βαλέσα, εξα­σφα­λί­ζο­ντάς του την υπο­στή­ριξη της Γερ­μα­νίας στις προ­σπά­θειες τις πολω­νι­κής αντι­πο­λί­τευ­σης για δημο­κρα­τι­κές μεταρ­ρυθ­μί­σεις.

Τα μέσα που χρη­σι­μο­ποί­ησε για το σκοπό αυτό οδή­γη­σαν στον χαρα­κτη­ρι­σμό της πολι­τι­κής που ακο­λού­θη­σαν ο Γκένσερ και ο Καγκε­λά­ριος Χέλμουτ Κολ ως «διπλω­μα­τία του καρνέ επι­τα­γών» (Scheckbuchdiplomatie).

Ο άνθρω­πος που είπε την πιο διάσημη… μισή φράση

Λίγο πριν την πτώση του Βερο­λί­νου κανείς δεν μπόρεσε να μαντέ­ψει τι θα συνέ­βαινε. Ίσως μόνο ο Χανς Ντί­ντριχ Γκένσερ, ο οποίος είπε την πιο διάσημη… μισή φράση στην ιστορία.

Η Deutche Welle περι­γρά­φει την ιστορία της φράσης που δεν τελεί­ωσε ποτέ ο Γερ­μα­νός πολι­τι­κός:

Καλο­καίρι 1989. Οι Ανα­το­λι­κο­γερ­μα­νοί γυρί­ζουν την πλάτη στο κράτος τους και ανα­ζη­τούν προ­στα­σία στις γερ­μα­νι­κές πρε­σβείες στην Ουγ­γα­ρία, την Πολωνία και την Τσεχία αλλά και στην Μόνιμη Αντι­προ­σω­πεία της Δυτικής Γερ­μα­νίας στο Ανα­το­λικό Βερο­λίνο. Στην αρχή είναι μερικές δεκάδες, αργό­τερα εκα­το­ντά­δες και στη συνέ­χεια χιλιά­δες που προ­σπα­θούν να πετύ­χουν την έλευσή τους στην Ομο­σπον­διακή Δημο­κρα­τία της Γερ­μα­νίας. Στην Ουγ­γα­ρία κυβερ­νούν μεταρ­ρυθ­μι­στές σοσια­λι­στές και η χώρα βρί­σκε­ται στα πρόθυρα οικο­νο­μι­κής χρε­ο­κο­πίας. Αδια­φο­ρώ­ντας για τις δια­μαρ­τυ­ρίες της Ανα­το­λι­κής Γερ­μα­νίας, η Βου­δα­πέ­στη απο­φα­σί­ζει να ανοίξει τα σύνορά της προς την Αυστρία.

Στις 11 Σεπτεμ­βρίου χιλιά­δες Ανα­το­λι­κο­γερ­μα­νοί περνούν το άλλοτε σιδη­ρούν παρα­πέ­τα­σμα. Ο Έρικ Χόνεκερ και η κυβέρ­νησή του στην Ανα­το­λική Γερ­μα­νία είναι εξορ­γι­σμέ­νοι. Θεωρούν πως οι κινη­το­ποι­ή­σεις των πολιτών είναι παρά­νο­μες. Κανείς δεν φαντα­ζό­ταν τι έμελε να γίνει. Τα θεμέλια του Ανα­το­λι­κού Μπλοκ έτριζαν.

Ο Γκένσερ στην Πράγα

Η πίεση των πολιτών διαρκώς αυξά­νε­ται. Ο Χανς Ντί­ντριχ Γκένσερ είχε την ευκαι­ρία να συζη­τή­σει στη σύνοδο των Ηνω­μέ­νων Εθθνών, στις 27 Σεπτεμ­βρίου, στη Νέα Υόρκη, την κατά­σταση με τους ομο­λό­γους του της Σοβιε­τι­κής Ένωσης, της Ανα­το­λι­κής Γερ­μα­νίας και της Τσε­χο­σλο­βα­κίας. Εκείνο το βράδυ ο Χανς Ντί­ντριχ Γκένσερ θα δει­πνή­σει με τον ομόλογό του από το ανα­το­λικό Βερο­λίνο Όσκαρ Φίσερ. Κάνει δυο προ­τά­σεις. Η πρώτη είναι υπάλ­λη­λοι της Ανα­το­λι­κής Γερ­μα­νίας να δώσουν ταξι­διω­τι­κές άδειες και να σφρα­γί­σουν τα δια­βα­τή­ρια όσων βρί­σκο­νται κλει­σμέ­νοι στις πρε­σβείες και η δεύτερη είναι οι πολίτες της Ανα­το­λι­κής Γερ­μα­νίας να ταξι­δεύ­ουν με τρένο μέσω ανα­το­λι­κών εδαφών προς τη Δύση. Ο Φίσερ θέλει πρώτα να ενη­με­ρώ­σει τον Χόνεκερ. Πολύ αργά απαντά ο Γκένσερ.

H αρχή του τέλους

Οι συν­θή­κες υγιει­νής στις πρε­σβείες στο μεταξύ όλο και χει­ρο­τε­ρεύ­ουν. Στις 28 Σεπτεμ­βρίου ο Γκένσερ έχει και πάλι τηλε­φω­νική επι­κοι­νω­νία με τον Φίσερ, ενώ ζητάει να δει στη Νέα Υόρκη τον Έντουαρτ Σεβαρ­ντάν­τσε. Του παρα­θέ­τει τις άθλιες συν­θή­κες και ο Σεβαρ­ντάν­τσε ρωτάει εάν βρί­σκο­νται και παιδιά ανάμεσά τους. Ο Γκένσερ του απα­ντάει πως ναι και παίρνει την απά­ντηση «θα σας βοηθήσω».

Η γερ­μα­νική πρε­σβεία στην Πράγα το 1989

Στις 29 Σεπτεμ­βρίου παίρνει μήνυμα από τον Φίσερ ότι έχει σημα­ντι­κές πλη­ρο­φο­ρίες και στις 30 Σεπτεμ­βρίου μαθαί­νει ότι η Ανα­το­λική Γερ­μα­νία απο­δέ­χθηκε τη δεύτερη λύση. Οι πολίτες θα μετα­φερ­θούν με τρένα στη Δύση. Ο Γκένσερ λαμ­βά­νει άδεια να συνο­δεύει τον κόσμο, ωστόσο λίγο αργό­τερα οι Ανα­το­λι­κο­γερ­μα­νοί του την αφαι­ρούν. Η πίεση αυξά­νε­ται.

Ο Γκένσερ θα πάει στην Πράγα και στις 18:58 θα εκφω­νή­σει την πιο διάσημη φράση στην ιστορία που έμεινε μισή: «Αγα­πη­τοί συμπο­λί­τες ήρθαμε εδώ για να σας ανα­κοι­νώ­σουμε ότι σήμερα η ανα­χώ­ρησή σας…». Η υπό­λοιπη φράση χάθηκε μέσα στις επευ­φη­μίες. Δυο ώρες αργό­τερα θα φύγει το πρώτο τρένο από την Πράγα με κατεύ­θυνση τη Δρέσδη.

Στις 6 η ώρα το πρωί θα φθάσουν οι πρώτοι 1.200 Ανα­το­λι­κο­γερ­μα­νοί στα σύνορα. Μόλις έξι εβδο­μά­δες αργό­τερα πέφτει το Τείχος του Βερο­λί­νου.

Η πορεία του Χανς Ντί­ντριχ Γκένσερ

Πολι­τι­κός του Ελεύ­θε­ρου Δημο­κρα­τι­κού Κόμ­μα­τος της Γερ­μα­νίας (FDP), ο Γκένσερ ανέλαβε καθή­κο­ντα υπουρ­γού Εσω­τε­ρι­κών στην κυβέρ­νηση του Καγκε­λα­ρίου Βίλλυ Μπραντ το 1969 και παρέ­μεινε σε αυτή μέχρι το 1974. Στις 16 Μαΐου 1974, μετά την παραί­τηση του Βίλλυ Μπραντ, την εκλογή του Βάλτερ Σέελ ως Ομο­σπον­δια­κού Προ­έ­δρου και το σχη­μα­τι­σμό κυβέρ­νη­σης από τον Χέλμουτ Σμιτ, ο Γκένσερ ανέλαβε τα καθή­κο­ντα του Αντι­κα­γκε­λα­ρίου και Υπουρ­γού Εξω­τε­ρι­κών. Υπό την ιδιό­τητά του αυτή, ο Γκένσερ είχε ουσια­στική συμ­με­τοχή στις δια­πραγ­μα­τεύ­σεις για την Τελική Πράξη της ΔΑΣΕ (Διά­σκεψη για την Ασφά­λεια και τη Συνερ­γα­σία στην Ευρώπη) στο Ελσίνκι.

Μετά τις ομο­σπον­δια­κές εκλογές του 1980, σχη­μα­τί­στηκε εκ νέου κυβέρ­νηση συνερ­γα­σίας με τη συμ­με­τοχή του SPD και του FDP. Στις 17 Σεπτεμ­βρίου 1982 ο Γκένσερ και οι υπό­λοι­ποι υπουρ­γοί του FDP παραι­τή­θη­καν. Τον Γκένσερ αντι­κα­τέ­στησε προ­σω­ρι­νώς ο ίδιος ο Καγκε­λά­ριος Σμιντ, ανα­λαμ­βά­νο­ντας το υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών, και ο Έγκον Φράνκε ως Αντι­κα­γκε­λά­ριος.

Την 1η Οκτω­βρίου 1982, στο πλαίσιο της (συνταγ­μα­τι­κής) δια­δι­κα­σίας «εποι­κο­δο­μη­τι­κής» πρό­τα­σης δυσπι­στίας, ο έως τότε αρχηγός της αξιω­μα­τι­κής αντι­πο­λί­τευ­σης Χέλμουτ Κολ εξελέγη Καγκε­λά­ριος, χάρη και στις ψήφους του μεγα­λύ­τε­ρου μέρους της Κοι­νο­βου­λευ­τι­κής Ομάδας του FDP. Στις 4 Οκτω­βρίου 1982 ο Γκένσερ επα­νήλθε στην κυβέρ­νηση ως Αντι­κα­γκε­λά­ριος και υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών.

Τα έτη 1984-1985 διε­τέ­λεσε προ­ε­δρεύων του Συμ­βου­λίου του ΝΑΤΟ και προ­ε­δρεύων του Συμ­βου­λίου Υπουρ­γών της Δυτι­κο­ευ­ρω­παϊ­κής Ένωσης.

Στις 18 Μαΐου 1992 ο Γκένσερ απο­χώ­ρησε οικειο­θε­λώς από την κυβέρ­νηση, μετά από 23 χρόνια συνο­λι­κής θητείας. Ήταν ο αρχαιό­τε­ρος εν ενερ­γεία υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών στην Ευρώπη.

tvxs.gr