ΣτΕ: Παραβιάζει το Σύνταγμα η δέσμευση τραπεζικών λογαριασμών

Η δέ­σμευ­ση τρα­πε­ζι­κών λο­γα­ρια­σμών πα­ρα­βιά­ζει συ­νταγ­μα­τι­κές δια­τά­ξεις σύμ­φω­να με γνω­μο­δό­τη­ση του ΣτΕ.

Ανα­λυ­τι­κά το σκε­πτι­κό του ΣτΕ

Επει­δή, η κατ’ εφαρ­μο­γήν των δια­τά­ξε­ων του άρ­θρου 30 παρ.5 περ.ε του ν. 3296/2004 δέ­σμευ­ση των τρα­πε­ζι­κών λο­γα­ρια­σμών και λοι­πών πε­ριου­σια­κών στοι­χεί­ων που δια­τάσ­σε­ται με πράξη των αρ­μο­δί­ων ορ­γά­νων του Σ.Δ.Ο.Ε. απο­τε­λεί διοι­κη­τι­κό μέτρο, το οποίο απο­σκο­πεί στην δια­τή­ρη­ση των πε­ριου­σια­κών στοι­χεί­ων του ελεγ­χο­μέ­νου προ­σώ­που, ώστε να είναι δυ­να­τή η ικα­νο­ποί­η­ση των αξιώ­σε­ων του Δη­μο­σί­ου κατ’αυτού, σε πε­ρί­πτω­ση δια­πι­στώ­σε­ως, βάσει του πο­ρί­σμα­τος σχε­τι­κής έρευ­νας, της εκ μέ­ρους του τε­λέ­σε­ως της πι­θα­νο­λο­γη­θεί­σης πα­ρα­βά­σε­ως, καθώς και στη δια­σφά­λι­ση των ανα­γκαί­ων στοι­χεί­ων για την έρευ­να (βλ. ΣτΕ 3316/2014 Ολομ., ΣτΕ 2797/2009).

Ως διοι­κη­τι­κό μέτρο δε που κα­τα­τεί­νει στην εξυ­πη­ρέ­τη­ση των ανω­τέ­ρω σκο­πών, η κατ’άρθρο 30 παρ. 5 περ. ε του ν. 3296/2004 δέ­σμευ­ση των πε­ριου­σια­κών στοι­χεί­ων του ελεγ­χο­μέ­νου προ­σώ­που δια­κρί­νε­ται από την απα­γό­ρευ­ση κί­νη­σης λο­γα­ρια­σμών και εκ­ποί­η­σης πε­ριου­σια­κών στοι­χεί­ων που δια­τάσ­σε­ται κατά τις δια­τά­ξεις του άρ­θρου 48 του ν.3691/2008, από όρ­γα­νο της Ποι­νι­κής Δι­καιο­σύ­νης, στο πλαί­σιο διε­ξα­γω­γής τα­κτι­κής ανά­κρι­σης, προ­α­νά­κρι­σης ή και προ­κα­ταρ­κτι­κής εξέ­τα­σης και το οποίο εντάσ­σε­ται στα διω­κτι­κά μέτρα της ποι­νι­κής νο­μο­θε­σί­ας (βλ. ΣτΕ 4427-ΣτΕ 8/2014). Συ­νε­πώς, εν όψει της δια­φο­ρε­τι­κής φύ­σε­ως των δια­τά­ξε­ων που προ­βλέ­πουν τη λήψη των ανω­τέ­ρω μέ­τρων (άρθρο 30 παρ. 5 του ν. 3296/2004, άρθρο 48 του ν. 3691/2008) και των δια­φο­ρε­τι­κών σκο­πών που υπη­ρε­τού­νται με τις δια­τά­ξεις αυτές, σε πε­ρί­πτω­ση κατά την οποία τα εν λόγω μέτρα λαμ­βά­νο­νται πα­ραλ­λή­λως από τα αρ­μό­δια όρ­γα­να, συ­νι­σχύ­ουν, ως αυ­το­τε­λείς και δια­κε­κρι­μέ­νες αι­τί­ες δε­σμεύ­σε­ως των οι­κεί­ων πε­ριου­σια­κών στοι­χεί­ων.

Εν όψει των ανω­τέ­ρω, το έν­νο­μο συμ­φέ­ρον της αι­τού­σης να ζη­τή­σει την ακύ­ρω­ση της εγκρι­θεί­σης με την προ­σβαλ­λό­με­νη πράξη δε­σμεύ­σε­ως των πε­ριου­σια­κών της στοι­χεί­ων, καθώς και η ισχύς της ως άνω επι­βλη­θεί­σης δε­σμεύ­σε­ως δια­τη­ρεί­ται παρά το γε­γο­νός ότι -ήδη προ της ασκή­σε­ως της υπό κρίση αι­τή­σε­ως- είχε δια­τα­χθεί, κατά τα εκτε­θέ­ντα στην προη­γού­με­νη σκέψη, η δέ­σμευ­ση της κί­νη­σης των τρα­πε­ζι­κών της λο­γα­ρια­σμών και η απα­γό­ρευ­ση εκ­ποί­η­σης πε­ριου­σια­κών της στοι­χεί­ων, με το υπ’ αριθμ. 1181/2012 βού­λευ­μα του Συμ­βου­λί­ου Πλημ­με­λειο­δι­κών Θεσ­σα­λο­νί­κης.

Σε κάθε πε­ρί­πτω­ση, άλ­λω­στε, η δέ­σμευ­ση που δια­τά­χθη­κε με την προ­σβαλ­λό­με­νη πράξη εκτεί­νε­ται στο σύ­νο­λο της κι­νη­τής και ακί­νη­της πε­ριου­σί­ας της αι­τού­σης, ενώ η επι­βλη­θεί­σα με το προ­α­να­φερ­θέν βού­λευ­μα απα­γό­ρευ­ση εκ­ποί­η­σης αφορά μόνον τα συ­γκε­κρι­μέ­να μνη­μο­νευό­με­να πε­ριου­σια­κά στοι­χεία.

Επει­δή, όπως κρί­θη­κε με την ΣτΕ 3316/2014 από­φα­ση της Ολο­με­λεί­ας του Δι­κα­στη­ρί­ου, το κατά τη διά­τα­ξη του άρ­θρου 30 παρ. 5 περ. ε του ν.3296/2004 μέτρο της δέ­σμευ­σης των τρα­πε­ζι­κών λο­γα­ρια­σμών και οποιου­δή­πο­τε εί­δους πε­ριου­σια­κών στοι­χεί­ων, συ­νε­πα­γό­με­νο σο­βα­ρή επέμ­βα­ση σε συ­νταγ­μα­τι­κώς προ­στα­τευό­με­να αγαθά του ελεγ­χό­με­νου προ­σώ­που και ει­δι­κό­τε­ρα στα πε­ριου­σια­κά δι­καιώ­μα­τα και την οι­κο­νο­μι­κή και επαγ­γελ­μα­τι­κή ελευ­θε­ρία του, αντί­κει­ται στις δια­τά­ξεις των άρ­θρων 5 παρ. 1, 17 παρ. 1 και 25 παρ. 1 του Συ­ντάγ­μα­τος και του άρ­θρου 1 Πρώ­του Προ­σθέ­του Πρω­το­κόλ­λου της Ε.Σ.Δ.Α. που κυ­ρώ­θη­κε με το ν.δ. 53/1974 (Α΄ 256). Και τούτο, διότι, αν και με το μέτρο αυτό εξυ­πη­ρε­τεί­ται σκο­πός δη­μο­σί­ου συμ­φέ­ρο­ντος (δη­λα­δή η δια­τή­ρη­ση των πε­ριου­σια­κών στοι­χεί­ων του ελεγ­χό­με­νου προ­σώ­που για να είναι δυ­να­τή η ικα­νο­ποί­η­ση των αξιώ­σε­ων του Δη­μο­σί­ου κατ’ αυτού σε πε­ρί­πτω­ση δια­πι­στώ­σε­ως, βάσει του πο­ρί­σμα­τος σχε­τι­κής έρευ­νας, της εκ μέ­ρους του τε­λέ­σε­ως της πι­θα­νο­λο­γη­θεί­σας πα­ρα­βά­σε­ως, καθώς και η δια­σφά­λι­ση των ανα­γκαί­ων στοι­χεί­ων για την έρευ­να), εν τού­τοις δεν δια­γρά­φο­νται στον νόμο κατά τρόπο σαφή και αντι­κει­με­νι­κό οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις της δε­σμεύ­σε­ως των πε­ριου­σια­κών στοι­χεί­ων, αλλ’αντι­θέ­τως, με τη χρήση αό­ρι­στων εν­νοιών, κα­τα­λεί­πε­ται ευ­ρύ­τα­το πε­ρι­θώ­ριο δια­κρι­τι­κής ευ­χέ­ρειας στη Διοί­κη­ση.

Επι­πλέ­ον δε, πα­ρα­βιά­ζε­ται η αρχή της ανα­λο­γι­κό­τη­τας, διότι δεν τί­θε­ται από τον νόμο πε­ριο­ρι­σμός ως προς την έκτα­ση των πε­ριου­σια­κών στοι­χεί­ων, που επι­τρέ­πε­ται να τί­θε­νται υπό δέ­σμευ­ση από τη Διοί­κη­ση, ούτε, κυ­ρί­ως, ως προς τη χρο­νι­κή διάρ­κεια της δε­σμεύ­σε­ως, ενώ δεν ρυθ­μί­ζε­ται ει­δι­κό­τε­ρα η δια­δι­κα­σία της επι­βο­λής και της άρσης της δε­σμεύ­σε­ως των πε­ριου­σια­κών στοι­χεί­ων, με πρό­βλε­ψη δια­δι­κα­στι­κών εγ­γυ­ή­σε­ων ανά­λο­γων προς τη σο­βα­ρό­τη­τα του λαμ­βα­νό­με­νου μέ­τρου.