Νίκος Ξυδάκης: «Ανοιξη του Πολιτισμού, με αυθεντικότητα, δημιουργικότητα και πολυμορφία»

Κύριε Ξυδάκη, Μιλή­σατε για πολι­τι­στική άνοιξη στις προ­γραμ­μα­τι­κές σας δηλώ­σεις. Θα μας μιλή­σετε γι’ αυτό;

«Ήδη στις προ­γραμ­μα­τι­κές δηλώ­σεις του ο Πρω­θυ­πουρ­γός είχε μιλήσει για πολι­τι­στική ανα­γέν­νηση. Αυτό που προσ­δο­κούμε δεν είναι δια­φο­ρε­τικό απ’ ό,τι προσ­δοκά η κοι­νω­νία: άνοιξη πολι­τι­σμού με αυθε­ντι­κό­τητα, δημιουρ­γι­κό­τητα, πολυ­μορ­φία. Αυτο­συ­νει­δη­σία αλλά και ουσια­στικό κοσμο­πο­λι­τι­σμό. Δημιουρ­γούμε τις συν­θή­κες γι’ αυτή την άνοιξη, με δια­φά­νεια στη χρήση του δημό­σιου χρή­μα­τος που προ­ο­ρί­ζε­ται για πολι­τι­στι­κούς οργα­νι­σμούς, με εξορ­θο­λο­γι­σμό της λει­τουρ­γίας των επο­πτευο­μέ­νων φορέων, με περισ­σό­τε­ρες ευκαι­ρίες στις πνευ­μα­τι­κές και καλ­λι­τε­χνι­κές δυνά­μεις της χώρας».

Πώς εννο­είτε την ενεργό δια­σύν­δεση και τις συνέρ­γειες με παιδεία, του­ρι­σμό, ανά­πτυξη εργα­σίας και συνύ­παρξη με την τοπική αυτο­διοί­κηση, που ακού­σαμε να θέτετε ως έναν από τους στόχους του Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού;

«Το πεδίο είναι πολύ ευρύ. Αρκεί να δει κανείς τις δυνα­τό­τη­τες ενός μόνο φορέα, του Ταμείου Αρχαιο­λο­γι­κών Πόρων και Απαλ­λο­τριώ­σεων. Είναι η κου­ρα­σμένη οικο­νο­μική ατμο­μη­χανή του υπουρ­γείου και εργα­ζό­μα­στε μαζί με τη νέα διοί­κηση του οργα­νι­σμού αυτού, για να μετα­μορ­φω­θεί σε μια σύγ­χρονη υπερ­τα­χεία. Η επι­κεί­μενη καθιέ­ρωση του ηλε­κτρο­νι­κού εισι­τη­ρίου, η ανα­διάρ­θρωση των πωλη­τη­ρίων και της πολι­τι­κής των πωλη­τεών, η ανα­βάθ­μιση των ανα­ψυ­κτη­ρίων θα αυξή­σουν τα έσοδα του υπουρ­γείου, ανα­βαθ­μί­ζο­ντας ταυ­τό­χρονα τις υπη­ρε­σίες προς τους επι­σκέ­πτες και ενι­σχύ­ο­ντας τις τοπικές οικο­νο­μίες.

Αυτό συνιστά μια τερά­στια προ­στι­θέ­μενη αξία, που ωφελεί πολ­λα­πλώς τον του­ρι­σμό και την ανά­πτυξη σε τοπικό και εθνικό επίπεδο».

Στις προ­τε­ραιό­τη­τές σας ακού­σαμε ότι έχετε κατα­τά­ξει την απο­κέ­ντρωση με σκοπό να απο­κτή­σει η περι­φέ­ρεια την δική της δυνα­μική στην παρα­γωγή Πολι­τι­σμού. Θέλετε να μας πείτε πως αυτό το σκέ­πτε­στε;

«Η κεντρική κυβέρ­νηση να αφου­γκρα­στεί τις ανάγκες της περι­φέ­ρειας και να συν­δρά­μει με την τεχνο­γνω­σία και τους πόρους της. Η δε περι­φέ­ρεια να εντάσ­σει τις δράσεις και τα έργα της σε έναν εθνικό σχε­δια­σμό. Κέντρο και περι­φέ­ρεια να δρουν συμπλη­ρω­μα­τικά και όχι αντα­γω­νι­στικά και απο­σπα­σμα­τικά».

Οι αρχαιο­λο­γι­κοί χώροι και τα μνημεία της Δωδε­κα­νή­σου απο­φέ­ρουν μεγάλα έσοδα στο Δημόσιο, αλλά το αυτο­νό­ητο της αντα­πο­δο­τι­κό­τη­τας με σκοπό την συντή­ρησή τους δεν υφί­στα­ται. Τι πιστεύ­ετε πως φταίει και πως αυτό μπορεί να απο­κα­τα­στα­θεί;

«Αντα­πο­δο­τι­κό­τητα υπάρχει. Τα έσοδα των δωδε­κα­νη­σια­κών μνη­μείων είναι σεβαστά, αλλά οι δαπάνες συντή­ρη­σης και ανα­στή­λω­σης είναι πολ­λα­πλά­σιες. Στις δαπάνες πρέπει να συνυ­πο­λο­γί­ζο­νται και οι πάγιες ανάγκες της Αρχαιο­λο­γι­κής Υπη­ρε­σίας, λόγου χάρη οι μισθοί των υπαλ­λή­λων.

Σε κάθε περί­πτωση, το ζητού­μενο είναι, αφενός, να βελ­τιώ­νουμε την προ­στα­σία και την ανά­δειξη των μνη­μείων, αφε­τέ­ρου, να βελ­τιώ­νουμε τις προ­σφε­ρό­με­νες υπη­ρε­σίες προς το κοινό, άρα και τα έσοδα εκμε­τάλ­λευ­σης».

Πολλές φορές έχετε αρθρο­γρα­φή­σει για τα δημόσια ακίνητα που βρί­σκο­νται υπό την επο­πτεία του ΤΑΠΑ και παρα­μέ­νουν ανα­ξιο­ποί­ητα και ασυ­ντή­ρητα. ΄Εχουμε πολλά παρα­δείγ­ματα στην Μεσαιω­νική Πόλη της Ρόδου. Υπάρ­χουν σκέψεις για το πώς αυτά μπορεί να αξιο­ποι­η­θούν;

«Τα ακίνητα του υπουρ­γείου πρέπει καταρ­χάς να επι­στρέ­ψουν στο Δημόσιο για συντή­ρηση και αξιο­ποί­ηση. Υπάρ­χουν ακίνητα κατει­λημ­μένα, τρόπον τινά, από παλαιούς παρα­χω­ρη­σιού­χους, οι οποίοι εξα­κο­λου­θούν να κάνουν χρήση ακόμα κι αν οι λόγοι παρα­χώ­ρη­σης εξέ­λι­παν προ πολλού. Αυτό πρέπει να λήξει. Υπάρ­χουν πολλοί τρόποι αξιο­ποί­η­σης πλην της πώλησης. Μπορούν λόγου χάρη να χρη­σι­μο­ποι­η­θούν για φιλο­ξε­νία καθη­γη­τών και φοι­τη­τών, έναντι εύλογου τιμή­μα­τος, ή για επι­κερδή φιλο­ξε­νία ξένων πανε­πι­στη­μια­κών απο­στο­λών».

Πιστεύ­ετε ότι μπορεί να υπάρξει ιδιω­τική πρω­το­βου­λία σε θέματα πολι­τι­σμού; Μέχρι πού φτάνει και ποιες είναι οι «κόκ­κι­νες» γραμμές;

«Ασφαλώς και μπορούν να συνυ­πάρ­ξουν αρμο­νικά ιδιω­τι­κός και δημό­σιος τομέας. Σήμερα το Υπουρ­γείο Πολι­τι­σμού έχει παρα­γω­γική συνερ­γα­σία με το Ίδρυμα Στ. Νιάρχος και άλλα ιδρύ­ματα και επι­διώ­κει την αρμο­νική και επωφελή συνερ­γα­σία και με άλλους δωρητές και χορη­γούς. Εξε­τά­ζει δε πώς θα μπο­ρούσε να γίνει ελκυ­στι­κό­τε­ρος για τους ιδιώτες ο ισχύων νόμος περί χορη­γιών. «Κόκκινη» γραμμή είναι η αυτο­νό­ητη γραμμή: κάθε δωρεά, κάθε συνερ­γα­σία με την ιδιω­τική πρω­το­βου­λία να εντάσ­σε­ται σε ένα σύγ­χρονο και δια­φα­νές πλαίσιο που θα δια­σφα­λί­ζει τον δημόσιο έλεγχο και το δημόσιο συμ­φέ­ρον».

Συμ­φω­νείτε με την αξιο­ποί­ηση ιστο­ρι­κών ακι­νή­των μέσα από το ΤΑΙΠΕΔ, όπως για παρά­δειγμα εδώ στη Ρόδο η Villa de Vecchi και το Σανα­τό­ριο;

«Το ΤΑΙΠΕΔ την προη­γού­μενη περίοδο λει­τούρ­γησε ως εκποι­η­τής περιου­σίας και μάλιστα βια­στι­κός, που δεν εξυ­πη­ρέ­τησε ούτε το Δημόσιο, ούτε τους αγο­ρα­στές. Πρό­σφερε στους αγο­ρα­στές επι­σφαλή περιου­σιακά στοι­χεία με κακο­φτιαγ­μένο νομικό πλαίσιο. Σήμερα μιλάμε για αξιο­ποί­ηση και όχι για εκποί­ηση».

Ο Πολι­τι­σμός ως βαθύ­τερη έννοια, αυτή της ηθικής υπό­στα­σης, ως σύνολο ιδεών και στάσης ζωής, δια­κρί­νετε ότι έχει χαθεί;

«Κάθε άλλο. Ο πολι­τι­σμός ως υπό­σταση ανθρω­πι­σμού και ως υπό­σχεση αλλη­λεγ­γύης, δοκι­μά­ζε­ται καθη­με­ρινά στη σκιά της κρίσης. Όμως ανθί­στα­ται δημιουρ­γικά. Φαί­νε­ται αυτό στο έργο των δια­νο­ου­μέ­νων και των καλ­λι­τε­χνών μας, φαί­νε­ται όμως και στην καθη­με­ρινή ζωή μας, με τις χει­ρο­νο­μίες που εξαν­θρω­πί­ζουν την περι­πέ­τεια που ζούμε».

Πολλά έχουν ακου­σθεί για την πιθανή αύξηση των μειω­μέ­νων συντε­λε­στών ΦΠΑ στα νησιά. Θα θέλαμε την άποψή σας, την άποψη ενός νησιώτη υπουρ­γού.

«Η μεγα­λύ­τερη επι­βά­ρυνση στις νησιω­τι­κές οικο­νο­μίες προ­έρ­χε­ται από το κόστος μετα­φο­ρών. Αν μειωθεί αυτό το κόστος, ας πούμε με μείωση του ΦΠΑ στα καύσιμα, τότε η πραγ­μα­τική επι­βά­ρυνση θα ήταν ουσια­στικά αμε­λη­τέα. Εν πάση περι­πτώ­σει το υπό δια­πραγ­μά­τευση καθε­στώς ΦΠΑ είναι εκκρε­μές ακόμη και λαμ­βά­νε­ται μέριμνα, αφενός, το του­ρι­στικό προϊόν να παρα­μεί­νει αντα­γω­νι­στικό, αφε­τέ­ρου, το κόστος ζωής να μην επι­βα­ρυν­θεί.

Θα υπε­ρα­σπι­στούμε το νησιω­τικό σύμπλεγμα, με κάθε μέσο».

Πόσο εύκολο είναι ένας δημο­σιο­γρά­φος που απο­στολή του είναι να στέ­κε­ται απέ­να­ντι από την εξουσία να περνά τον Ρου­βί­κωνα;

«Είναι δύσκολο το πέρασμα στην άλλη όχθη.

Πίσω από την κουρ­τίνα της γοη­τείας, η εξουσία φέρνει πολλή μοναξιά και πολλούς περιο­ρι­σμούς στην εκδή­λωση της προ­σω­πι­κό­τη­τας. Παρα­δό­ξως ίσως, το βαρύ­τερο χαρα­κτη­ρι­στικό είναι ταυ­τό­χρονα και το ανα­κου­φι­στικό: η αίσθηση του καθή­κο­ντος, ότι δηλαδή υπη­ρε­τείς το κοινό καλό.

Όταν τελειώ­νεις μια ενέρ­γεια επι­τυ­χη­μένα, κι έχεις πετύχει να βελ­τιώ­σεις τον κοινό βίο, τον δημόσιο χώρο, αισθά­νε­σαι πλη­ρό­τητα και αγαλ­λί­αση. Όμως μόνο για λίγο. Αμέσως μετά οι απαι­τή­σεις σε παρα­σύ­ρουν στην επόμενη ανα­μέ­τρηση με την πραγ­μα­τι­κό­τητα. Τα προ­βλή­ματα δεν τελειώ­νουν ποτέ».