Οι 13 Προτάσεις της Ένωσης Περιφερειών Ελλάδος (ΕΝΠΕ) για την Ευρωπαϊκή Στρατηγική για τα Νησιά

Η συμ­μα­χία των τεσ­σά­ρων νησιω­τι­κών Περι­φε­ρειών της χώρας, φέρνει τις πραγ­μα­τι­κές ανάγκες των νησιω­τών στα ευρω­παϊκά κέντρα λήψης των  απο­φά­σεων

 Η συγκρό­τηση μιας ισχυρής και τεκ­μη­ριω­μέ­νης κοινής φωνής για τη νησιω­τική Ελλάδα, τόσο σε εθνικό όσο και σε Ευρω­παϊκό επίπεδο και η καθο­ρι­στική συμβολή στην υπό δια­μόρ­φωση Ευρω­παϊ­κής Στρα­τη­γι­κής για τα νησιά,  είναι ο στόχος της τρίτης κατά σειρά συνά­ντη­σης των Περι­φε­ρειαρ­χών Νοτίου Αιγαίου, Γιώργου Χατζη­μάρ­κου, Βορείου Αιγαίου, Κων­στα­ντί­νου Μου­τζούρη και Ιονίων Νήσων Γιάννη Τρε­πε­κλή, που πραγ­μα­το­ποι­ήθκε χθες στη Ρόδο, στο πλαίσιο  της στενής συνερ­γα­σίας που θεμε­λιώ­θηκε τον Νοέμ­βριο του 2024  στην Κέρκυρα, με την υπο­γραφή της ομώ­νυ­μης «Δια­κή­ρυξη της Κέρ­κυ­ρας».

Η συνά­ντηση, που πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε στο γραφείο του Περι­φε­ρειάρχη Νοτίου Αιγαίου και προ­έ­δρου της ΕΝΠΕ, κατόπιν προ­σκλή­σεώς του,  διε­ξή­χθη σε κλίμα συγκί­νη­σης, καθώς εκφρά­στη­καν τα θερμά συλ­λυ­πη­τή­ρια όλων προς τις οικο­γέ­νειες των πυρο­σβε­στών που έχασαν τη ζωή τους εν ώρα καθή­κο­ντος, στο Ρέθυμνο και στο Γύθειο.  Για τον λόγο αυτό, απου­σί­αζε από τη συνά­ντηση ο Περι­φε­ρειάρ­χης Κρήτης, Σταύρος Αρνα­ου­τά­κης, προ­κει­μέ­νου να παρα­στεί στις εξόδιες ακο­λου­θίες, με την επόμενη προ­γραμ­μα­τι­σμένη συνά­ντηση των τεσ­σά­ρων Περι­φε­ρειαρ­χών των νησιω­τι­κών Περι­φε­ρειών της χώρας,  να έχει οριστεί να λάβει χώρα στην Κρήτη

Κεντρι­κός στόχος της συνά­ντη­σης, όπως ανα­λύ­θηκε από τον Περι­φε­ρειάρχη Νοτίου Αιγαίου, κατά τη διάρ­κεια κοινής συνέ­ντευ­ξης Τύπου που ακο­λού­θησε,  είναι η συνέ­νωση δυνά­μεων για την ουσια­στική συμ­με­τοχή στην τελική μορφή της Ευρω­παϊ­κής Στρα­τη­γι­κής για τα Νησιά (EU Island Strategy), η οποία τελεί υπό δια­μόρ­φωση.

Όπως τονί­στηκε από τον κ. Χατζη­μάρκο,  η νησιω­τική Ελλάδα απο­τε­λεί το μεγα­λύ­τερο νησιω­τικό σύμπλεγμα της Ευρώπης και η ενωμένη φωνή της συνιστά την κύρια «δύναμη πυρός» σε ευρω­παϊκό επίπεδο, κατα­θέ­το­ντας μια ενιαία πρόταση της ΕΝΠΕ, 13 βασικών στόχων. Μεταξύ αυτών συγκα­τα­λέ­γο­νται η αυτο­τε­λής ευρω­παϊκή στρα­τη­γική, η δεσμευ­τική ρήτρα νησιω­τι­κό­τη­τας, η προ­σαρ­μογή των κανόνων κρα­τι­κών ενι­σχύ­σεων, η αντι­με­τώ­πιση του δημο­γρα­φι­κού και η εξα­σφά­λιση ενερ­γεια­κής και υδα­τι­κής επάρ­κειας.

Οι τρεις Περι­φε­ρειάρ­χες συμ­φώ­νη­σαν ότι οι ιδιαι­τε­ρό­τη­τες των νησιών, οι αυξη­μέ­νες ανάγκες λει­τουρ­γίας των υπο­δο­μών και των υπη­ρε­σιών τους, η γεω­γρα­φική ασυ­νέ­χεια, το υψη­λό­τερο κόστος μετα­φο­ρών και η ανάγκη δια­σφά­λι­σης ισό­τι­μης πρό­σβα­σης των κατοί­κων στα δημόσια αγαθά, απαι­τούν ειδικά σχε­δια­σμέ­νες πολι­τι­κές και σταθερό συντο­νι­σμό.

Στόχος είναι η νησιω­τι­κό­τητα να ενσω­μα­τώ­νε­ται με μετρή­σιμο και ουσια­στικό τρόπο στον σχε­δια­σμό των εθνικών και ευρω­παϊ­κών πολι­τι­κών, στην κατα­νομή των πόρων και στη χρη­μα­το­δό­τηση των ανα­γκαίων έργων και υπη­ρε­σιών. Παράλ­ληλα, επι­διώ­κε­ται η ανά­δειξη του νησιω­τι­κού χαρα­κτήρα της χώρας ως ανα­πτυ­ξια­κού πλε­ο­νε­κτή­μα­τος και ως πεδίου εφαρ­μο­γής σύγ­χρο­νων πολι­τι­κών βιω­σι­μό­τη­τας, και­νο­το­μίας και ανθε­κτι­κό­τη­τας.

Καλω­σο­ρί­ζο­ντας τους ομο­λό­γους του, ο Γιώργος Χατζη­μάρ­κος ανα­φέρ­θηκε στην επι­τα­κτική ανάγκη συνερ­γα­σίας και αλλη­λεγ­γύης σε μια εποχή μεγάλων προ­κλή­σεων, υπο­γραμ­μί­ζο­ντας τη σημασία της ενιαίας στάσης απέ­να­ντι στην Ευρώπη για τη δια­μόρ­φωση της Νησιω­τι­κής Στρα­τη­γι­κής.  Επι­σή­μανε με έμφαση ότι οι νησιω­τι­κές περι­φέ­ρειες δεν προ­σέρ­χο­νται κατα­κερ­μα­τι­σμέ­νες στον ευρω­παϊκό διάλογο, αλλά παρου­σιά­ζο­νται ως ένα ενιαίο, ισχυρό εθνικό μέτωπο.

«Είμαστε παρό­ντες με έναν τρόπο που επι­τρέψτε μου επίσης να πω, δεν είναι ῾῾ελ­λη­νι­κό­ς῾῾. Δηλαδή, δεν είναι τέσ­σε­ρις εκπρό­σω­ποι νησιω­τι­κών περι­φε­ρειών με τέσ­σε­ρις δια­φο­ρε­τι­κές απόψεις και προ­τά­σεις. Είναι όλη η νησιω­τική Ελλάδα με κοινές θέσεις. Όλη η νησιω­τική Ελλάδα σημαί­νει το μεγα­λύ­τερο νησιω­τικό σύμπλεγμα της Ευρώπης με διαφορά. Ενωμένη νησιω­τική Ελλάδα είναι η δύναμη πυρός της νησιω­τι­κής Ευρώπης και όχι μόνο της Ελλάδας» ανέφερε χαρα­κτη­ρι­στικά.

Ιδιαί­τερη αναφορά έκανε στην εξαι­ρε­τική συγκυ­ρία που δια­μορ­φώ­νε­ται σε πολ­λα­πλά επίπεδα: αφενός στην παρου­σία του Έλληνα Υπουρ­γού Οικο­νο­μι­κών  Κυριά­κου Πιερ­ρα­κάκη στη θέση του Προ­έ­δρου του Eurogroup, και αφε­τέ­ρου στην ανάληψη της Προ­ε­δρίας της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης από την Ελλάδα το δεύτερο εξάμηνο του 2027. Όπως εξήγησε, η συγκυ­ρία αυτή είναι κρίσιμη διότι εκτι­μά­ται πως οι συζη­τή­σεις τόσο για το νέο Πολυ­ε­τές Δημο­σιο­νο­μικό Πλαίσιο της Ε.Ε. (2028-2034) όσο και για τη Στρα­τη­γική για τα Νησιά, είναι πολύ πιθανό να ολο­κλη­ρω­θούν ακριβώς την περίοδο που η προ­ε­δρία θα βρί­σκε­ται στη χώρα μας, γεγονός που καθιστά τις Περι­φέ­ρειες ακόμη πιο υπεύ­θυ­νες για ουσια­στική προ­ε­τοι­μα­σία και διεκ­δί­κηση.

Ο Κων­στα­ντί­νος Μου­τζού­ρης, Περι­φε­ρειάρ­χης Βορείου Αιγαίου,  έδωσε ιδιαί­τερη έμφαση στις ανι­σό­τη­τες που υφί­στα­νται τα νησιά σε σχέση με την ηπει­ρω­τική Ελλάδα, υπο­γραμ­μί­ζο­ντας ότι η απλή έννοια της «νησιω­τι­κό­τη­τας» δεν αρκεί, αλλά απαι­τεί­ται στό­χευση στη «μικρο­νη­σιω­τι­κό­τητα», τονί­ζο­ντας ότι η γενική ευρω­παϊκή «νησιω­τική πολι­τική» είναι φτιαγ­μένη για νησιά εκα­τομ­μυ­ρίων κατοί­κων όπως η Σικελία ή η Κορσική. Ανα­φέρ­θηκε στις δυσκο­λίες πρό­σβα­σης στις δομές υγείας και μετα­κί­νη­σης για τους κατοί­κους των μικρών νησιών, τονί­ζο­ντας παράλ­ληλα την ανάγκη δια­τή­ρη­σης της πρω­το­γε­νούς παρα­γω­γής, της παρά­δο­σης και της εθνικής ταυ­τό­τη­τας των ακρι­τι­κών περιο­χών

 «Ποια νησιω­τική πολι­τική στην Ευρώπη όταν στην Ιταλία έχουμε τη Σαρ­δη­νία και τη Σικελία των εκα­τομ­μυ­ρίων, ή στη Γαλλία έχουμε την Κορσική των εκα­τομ­μυ­ρίων, και στην Ελλάδα έχουμε τα νησιά των Αγίου Ευστρα­τίου; Εδώ όμως έχουμε νησιά και εννο­ούμε να τα δια­τη­ρή­σουμε τα νησιά. Δεν τα εκχω­ρούμε σε κανέναν, ούτε στους εξ ανα­το­λών γεί­το­νες. Άρα λοιπόν αυτό που θέλει η Ελλάδα δεν είναι μόνο νησιω­τική πολι­τική, αλλά και μικρο­νη­σιω­τική πολι­τική. Εκεί είναι το πρό­βλημά μας. Θα προ­σπα­θή­σουμε να είμαστε μαζί, εν τη ενώσει η δύναμις, εν τη ενώσει οι απαι­τή­σεις και η επί­τευξη στόχων, παρά τη δια­φο­ρε­τι­κό­τητα, γιατί καμιά φορά η δια­φο­ρε­τι­κό­τητα είναι και πλούτος» ανέφερε μεταξύ άλλων.

Ο Γιάννης Τρε­πε­κλής, Περι­φε­ρειάρ­χης Ιονίων Νήσων, ανέ­δειξε το φλέγον ζήτημα της στε­γα­στι­κής κρίσης ως σοβαρή απειλή για την κοι­νω­νική συνοχή των νησιών, περι­γρά­φο­ντας με μελανά χρώματα πώς η έλλειψη προ­σι­τής κατοι­κίας οδηγεί σε αδυ­να­μία στε­λέ­χω­σης νοσο­κο­μείων, σχο­λείων και σωμάτων ασφα­λείας. Παρου­σί­ασε ως μια σπου­δαία εθνική επι­τυ­χία της συμ­μα­χίας των νησιω­τι­κών Περι­φε­ρειών το γεγονός ότι, μέσα από συντο­νι­σμέ­νες παρεμ­βά­σεις σε επι­τρο­πές του Ευρω­κοι­νο­βου­λίου, κατά­φε­ραν να επι­βά­λουν το πρό­βλημα της στέ­γα­σης στην ευρω­παϊκή ατζέντα. Η πίεση αυτή οδήγησε στην ένταξη για πρώτη φορά  της κοι­νω­νι­κής κατοι­κίας (housing) στα συγ­χρη­μα­το­δο­τού­μενα προ­γράμ­ματα, μια πολι­τική που πλέον ανοίγει το δρόμο για κατα­σκευή κατοι­κιών με χαμηλό ενοίκιο για δημό­σιους λει­τουρ­γούς. Επι­πλέον, έκρουσε τον κώδωνα του κιν­δύ­νου για την κλι­μα­τική κρίση, σημειώ­νο­ντας τις πρω­τό­γνω­ρες κατα­στρο­φές σε υπο­δο­μές και στο φυσικό περι­βάλ­λον (όπως οι κατο­λι­σθή­σεις και η κατα­στροφή αιω­νό­βιων ελαιώ­νων στην Κέρκυρα) και υπο­γράμ­μισε τον πολ­λα­πλά­σιο χρόνο και κόστος που απαι­τεί­ται για την απο­κα­τά­στασή τους στα νησιά. Τέλος, έκανε ειδική μνεία στη μάχη για τη δια­τή­ρηση της ιδιαί­τε­ρης πολι­τι­στι­κής ταυ­τό­τη­τας των του­ρι­στι­κών νησιών, χαι­ρε­τί­ζο­ντας την άρση των γρα­φειο­κρα­τι­κών εμπο­δίων που πλέον επι­τρέ­πει τη χρη­μα­το­δό­τηση πολι­τι­στι­κών ανταλ­λα­γών μεταξύ των Περι­φε­ρειών.

 «Στα σχολεία δεν έρχεται ο δάσκα­λος. Εμείς επι­δο­τούμε με 500 ευρώ στις περι­φε­ρεια­κές ενό­τη­τες τους υπαλ­λή­λους μας και δεν έρχο­νται. Κυριο­λε­κτικά καταρ­ρέει το κράτος στις νησιω­τι­κές περι­φέ­ρειες. Δεν θα βρί­σκουμε τον πυρο­σβέ­στη, τον αστυ­νόμο, τον δάσκαλο. Μπορεί να έχουμε επι­τυ­χη­μέ­νες οικο­νο­μίες, εγώ έχω ένα καλό εισό­δημα, αλλά το Σεπτέμ­βριο ο εγγονός μου δεν βρίσκει σχολείο, δεν βρίσκει δάσκαλο. Άρα τι έχουμε πετύχει σαν κοι­νω­νία και σαν πολι­τική; Δου­λέ­ψαμε λοιπόν σε αυτή την κατεύ­θυνση, συμ­με­τείχα σε τρεις επι­τρο­πές στο Ευρω­κοι­νο­βού­λιο και στην Ευρω­παϊκή Επι­τροπή Πείσαμε μαζί με συμ­μα­χία και με άλλες μεσο­γεια­κές νησιω­τι­κές περι­φέ­ρειες και έτσι υπάρχει η χρη­μα­το­δό­τηση της προ­σι­τής κατοι­κίας.  Δεν υπήρχε, εμείς το επι­βά­λαμε!» ανέφερε μεταξύ άλλων.

Το πολι­τικό μήνυμα

Στο κλεί­σιμο της συνά­ντη­σης, και  ο κ. Χατζη­μάρ­κος ανέ­δειξε  ως τερά­στια συλ­λο­γική νίκη την πρό­σφατη ένταξη της κοι­νω­νι­κής κατοι­κίας ως επί­ση­μης πολι­τι­κής χρη­μα­το­δό­τη­σης από ευρω­παϊ­κούς πόρους, κάτι που επε­τεύ­χθη χάρη στην κοινή διεκ­δί­κηση των Περι­φε­ρειών.  Ωστόσο, το ισχυ­ρό­τερο πολι­τικό μήνυμα που εξέ­πεμψε αφο­ρούσε την ανάγκη ορι­στι­κής ρήξης με τις παθο­γέ­νειες του παρελ­θό­ντος. Ανα­γνω­ρί­ζο­ντας τους συχνοὐς εσω­τε­ρι­κούς αντα­γω­νι­σμούς μεταξύ νησιών, οι οποίοι τρέ­φο­νται από μια βαθιά ριζω­μένη «πολι­τική της διαί­ρε­σης»,  έθεσε ως άυλο, ιερό στόχο το χτίσιμο μιας κοινής νησιω­τι­κής συνεί­δη­σης.

«Αυτό δεν είναι βήμα, αυτό είναι άλμα. Είναι ένα άλμα το οποίο ήρθε μόνο όταν καθί­σαμε όλοι στο ίδιο τραπέζι, κατα­λά­βαμε ο ένας τον άλλο, ενώσαμε, δώσαμε τα χέρια και υπη­ρε­τή­σαμε μαζί τον ίδιο στόχο, το χτίσιμο της κοινής συνεί­δη­σης.  Είναι ένας άυλος στόχος, αλλά είναι ιερός. Είναι ο πιο μεγάλος, ο πιο φιλό­δο­ξος και σε αυτό θέλει δουλειά» κατέ­ληξε.

«4 Περι­φέ­ρειες, ένα όραμα»

Χθες το από­γευμα εξάλλου, οι τρεις Περι­φε­ρειάρ­χες ανέ­πτυ­ξαν τις θέσεις τους κατά την διάρ­κεια εκδή­λω­σης στο Επι­με­λη­τή­ριο Δωδε­κα­νή­σου, με θέμα «4 Περι­φέ­ρειες, ένα όραμα», με κεντρικό ομιλητή τον ο υπουρ­γός Εθνικής Οικο­νο­μίας και Οικο­νο­μι­κών και πρό­ε­δρος του Eurogroup, Κυριάκο Πιερ­ρα­κάκη. Η εκδή­λωση διορ­γα­νώ­θηκε από τις τέσ­σε­ρις νησιω­τι­κές Περι­φέ­ρειες της χώρας σε συνερ­γα­σία με το Επι­με­λη­τή­ριο Δωδε­κα­νή­σου, το Τεχνικό Επι­με­λη­τή­ριο Ελλάδας και το Οικο­νο­μικό Επι­με­λη­τή­ριο. Νωρί­τερα το από­γευμα, ο Περι­φε­ρειάρ­χης Γιώργος Χατζη­μάρ­κος υπο­δέ­χθηκε στο γραφείο του τον κ. Πιερ­ρα­κάη, παρό­ντων των δύο Περι­φε­ρειαρ­χών Βορείου Αιγαίου και Ιονίων Νήσων και των βου­λευ­τών του κυβερ­νη­τι­κού κόμ­μα­τος Μάνου Κόνσολα και Μίκας Ιατρίδη.

Οι  13 Προ­τά­σεις για την Ευρω­παϊκή Στρα­τη­γική για τα Νησιά

Οι 13 προ­τά­σεις που οι νησιω­τι­κές Περι­φέ­ρειες της χώρας ζητούν να εντα­χθούν στην Ευρω­παϊκή Στρα­τη­γική για τα Νησιά είναι οι εξής:

1. Αυτο­τε­λής και σαφώς οριο­θε­τη­μένη Ευρω­παϊκή Στρα­τη­γική για τα Νησιά

Η νέα στρα­τη­γική πρέπει να έχει δια­κριτό χαρα­κτήρα, σαφές πεδίο εφαρ­μο­γής, συγκε­κρι­μέ­νους στόχους, δείκτες παρα­κο­λού­θη­σης και επαρκή χρη­μα­το­δο­τική υπο­στή­ριξη. Η νησιω­τι­κό­τητα δεν μπορεί να αντι­με­τω­πί­ζε­ται απο­σπα­σμα­τικά ή ως παράρ­τημα ευρύ­τε­ρων εδα­φι­κών πολι­τι­κών, αλλά απαιτεί συνε­κτικό και μόνιμο ευρω­παϊκό πλαίσιο παρέμ­βα­σης.

2. Θεσμο­θέ­τηση δεσμευ­τι­κής ρήτρας νησιω­τι­κό­τη­τας και μηχα­νι­σμού island-proofing

Η ΕΝΠΕ θεωρεί ανα­γκαία τη θεσμο­θέ­τηση υπο­χρε­ω­τι­κής αξιο­λό­γη­σης των επι­πτώ­σεων κάθε ευρω­παϊ­κής πολι­τι­κής, νομο­θε­τι­κής πρό­τα­σης ή χρη­μα­το­δο­τι­κού εργα­λείου στις νησιω­τι­κές περιο­χές. Η αρχή της νησιω­τι­κό­τη­τας πρέπει να απο­κτή­σει εφαρ­μό­σιμο και δεσμευ­τικό περιε­χό­μενο, με πρα­κτική ενσω­μά­τωση σε τομείς όπως οι μετα­φο­ρές, η ενέρ­γεια, η εσω­τε­ρική αγορά, η ψηφιακή πολι­τική, ο αντα­γω­νι­σμός, το περι­βάλ­λον και ο του­ρι­σμός.

3. Ισχυρή Πολι­τική Συνοχής μετά το 2027 με ειδική νησιω­τική διά­σταση

Η Πολι­τική Συνοχής οφείλει να παρα­μεί­νει το βασικό χρη­μα­το­δο­τικό και ανα­πτυ­ξιακό εργα­λείο για τα νησιά της Ευρώπης. Η νέα περί­ο­δος προ­γραμ­μα­τι­σμού πρέπει να περι­λαμ­βά­νει ειδι­κούς πόρους, προ­σαρ­μο­σμένα κρι­τή­ρια και στο­χευ­μένα χρη­μα­το­δο­τικά εργα­λεία για τις νησιω­τι­κές περι­φέ­ρειες, με πλήρη δια­σφά­λιση της εται­ρι­κής σχέσης και της πολυ­ε­πί­πε­δης δια­κυ­βέρ­νη­σης. Οι Περι­φέ­ρειες πρέπει να έχουν ουσια­στικό ρόλο στον σχε­δια­σμό, την εφαρ­μογή, την παρα­κο­λού­θηση και την αξιο­λό­γηση των πολι­τι­κών που αφορούν τα νησιά.

4. Ειδική μέριμνα για μικρά, πολύ μικρά, ακρι­τικά και πολυ­νη­σιακά νησιά

Η ευρω­παϊκή στρα­τη­γική πρέπει να περι­λαμ­βά­νει εξει­δι­κευ­μένο πυλώνα για τα νησιά που αντι­με­τω­πί­ζουν εντο­νό­τε­ρες δυσκο­λίες λόγω μεγέ­θους, πλη­θυ­σμια­κής κλί­μα­κας, γεω­γρα­φι­κής απο­μό­νω­σης, διοι­κη­τι­κής αδυ­να­μίας και αυξη­μέ­νου κόστους πρό­σβα­σης σε βασικές υπη­ρε­σίες. Για τις περιο­χές αυτές απαι­τού­νται αυξη­μέ­νες εντά­σεις ενί­σχυ­σης, ευε­λι­ξία στις προ­ϋ­πο­θέ­σεις επι­λε­ξι­μό­τη­τας, τεχνική βοήθεια και απλου­στευ­μέ­νες δια­δι­κα­σίες.

5. Συν­δε­σι­μό­τητα ως όρος συνοχής, ισο­τι­μίας και ανά­πτυ­ξης

Η προ­σβα­σι­μό­τητα των νησιών πρέπει να ανα­γνω­ρι­στεί ως θεμε­λιώ­δης συνθήκη ισό­τι­μης συμ­με­το­χής στην οικο­νο­μική και κοι­νω­νική ζωή της Ένωσης. Η στρα­τη­γική πρέπει να περι­λαμ­βά­νει ισχυρά μέτρα για την ακτο­πλοϊκή, αερο­πο­ρική, δια­νη­σιω­τική και ψηφιακή συν­δε­σι­μό­τητα, καθώς και για την ανα­βάθ­μιση λιμε­νι­κών, αερο­πο­ρι­κών και τηλε­πι­κοι­νω­νια­κών υπο­δο­μών. Παράλ­ληλα, η πράσινη μετά­βαση στις μετα­φο­ρές οφείλει να συνο­δεύ­ε­ται από αντι­σταθ­μι­στι­κές πρό­νοιες, ώστε να μη μετα­κυ­λί­ε­ται δυσα­νά­λογο κόστος στα νησιά, στους κατοί­κους και στις επι­χει­ρή­σεις.

6. Προ­σαρ­μογή των κανόνων κρα­τι­κών ενι­σχύ­σεων και ανα­γνώ­ριση του κόστους νησιω­τι­κό­τη­τας

Η ΕΝΠΕ ειση­γεί­ται την ανα­μόρ­φωση του ευρω­παϊ­κού πλαι­σίου κρα­τι­κών ενι­σχύ­σεων, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων των κανόνων de minimis, του Γενικού Απαλ­λα­κτι­κού Κανο­νι­σμού και των περι­φε­ρεια­κών ενι­σχύ­σεων, ώστε να λαμ­βά­νε­ται υπόψη το διαρκές, μετρή­σιμο και διαρ­θρω­τικό πρό­σθετο κόστος της νησιω­τι­κό­τη­τας. Οι νησιω­τι­κές επι­χει­ρή­σεις, οι υπη­ρε­σίες γενικού συμ­φέ­ρο­ντος και οι κρί­σι­μες υπο­δο­μές δεν μπορούν να αξιο­λο­γού­νται με τους ίδιους όρους που ισχύουν για τις ηπει­ρω­τι­κές περιο­χές.

7. Ενερ­γειακή ασφά­λεια, υδατική επάρ­κεια και κλι­μα­τική ανθε­κτι­κό­τητα

Η νέα στρα­τη­γική πρέπει να περι­λαμ­βά­νει ισχυρό πυλώνα για την ενερ­γειακή μετά­βαση και ανθε­κτι­κό­τητα των νησιών, με μέτρα για τις ηλε­κτρι­κές δια­συν­δέ­σεις, την απο­θή­κευση ενέρ­γειας, τις ενερ­γεια­κές κοι­νό­τη­τες, την αξιο­ποί­ηση ανα­νε­ώ­σι­μων πηγών, την ενερ­γειακή αυτάρ­κεια και την αντι­με­τώ­πιση της ενερ­γεια­κής φτώ­χειας. Αντί­στοιχα, απαι­τεί­ται ειδική μέριμνα για τη λει­ψυ­δρία, τη βιώσιμη δια­χεί­ριση των υδα­τι­κών πόρων, την επα­να­χρη­σι­μο­ποί­ηση, την αφα­λά­τωση όπου είναι ανα­γκαία, την πρόληψη φυσικών κιν­δύ­νων και τη συνο­λική προ­σαρ­μογή των νησιών στην κλι­μα­τική αλλαγή.

8. Στήριξη της οικο­νο­μι­κής δια­φο­ρο­ποί­η­σης και της γαλά­ζιας οικο­νο­μίας

Τα νησιά δεν πρέπει να αντι­με­τω­πί­ζο­νται απο­κλει­στικά ως περιο­χές με μειο­νε­κτή­ματα, αλλά και ως εδάφη με σημα­ντι­κές δυνα­τό­τη­τες και στρα­τη­γικά πλε­ο­νε­κτή­ματα. Η ΕΝΠΕ προ­τεί­νει ειδικές πολι­τι­κές για τη γαλάζια οικο­νο­μία, τη βιώσιμη αλιεία και υδα­το­καλ­λιέρ­γεια, την τοπική αγρο­δια­τρο­φική παρα­γωγή, την και­νο­το­μία, την έρευνα, τον ψηφιακό μετα­σχη­μα­τι­σμό, την κυκλική οικο­νο­μία και την ενσω­μά­τωση των νησιών σε ευρω­παϊ­κές αλυ­σί­δες αξίας.

9. Βιώ­σι­μος, ποιο­τι­κός και ισόρ­ρο­πος του­ρι­σμός

Η ΕΝΠΕ υπο­στη­ρί­ζει την ανάγκη ειδικής νησιω­τι­κής διά­στα­σης στις ευρω­παϊ­κές πολι­τι­κές για τον του­ρι­σμό, με έμφαση στην ποιό­τητα, στη δια­φο­ρο­ποί­ηση του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος, στη σύνδεση με την τοπική οικο­νο­μία, στον πολι­τι­σμό, στην αγρο­δια­τροφή και στην ενί­σχυση των υπο­δο­μών που στη­ρί­ζουν τη συνοχή των τοπικών κοι­νω­νιών. Η του­ρι­στική ανά­πτυξη των νησιών πρέπει να είναι συμβατή με τους στόχους της περι­βαλ­λο­ντι­κής προ­στα­σίας, της κοι­νω­νι­κής ισορ­ρο­πίας και της μακρο­χρό­νιας οικο­νο­μι­κής ανθε­κτι­κό­τη­τας.

10. Κοι­νω­νική συνοχή, δημο­γρα­φική βιω­σι­μό­τητα και πρό­σβαση σε βασικές υπη­ρε­σίες

Η στρα­τη­γική πρέπει να υπο­στη­ρί­ζει το δικαί­ωμα των κατοί­κων να παρα­μέ­νουν και να δημιουρ­γούν στα νησιά τους. Για τον σκοπό αυτό απαι­τεί­ται ενί­σχυση της πρό­σβα­σης σε υπη­ρε­σίες υγείας, εκπαί­δευ­σης, κοι­νω­νι­κής φρο­ντί­δας, στέ­γα­σης, τηλεϊ­α­τρι­κής, κατάρ­τι­σης και απα­σχό­λη­σης, με ιδιαί­τερη προσοχή στους νέους, στις οικο­γέ­νειες, στους ηλι­κιω­μέ­νους και στις ευά­λω­τες κοι­νω­νι­κές ομάδες.

11. Ειδική πρό­βλεψη για τα νησιά πρώτης γραμμής και για τις περιο­χές αυξη­μέ­νων εξω­γε­νών πιέσεων

Ορι­σμένα ελλη­νικά νησιά αντι­με­τω­πί­ζουν πρό­σθε­τες πιέσεις λόγω της γεω­γρα­φι­κής τους θέσης και του ρόλου τους στα εξω­τε­ρικά σύνορα της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης. Η στρα­τη­γική πρέπει να προ­βλέ­πει ενι­σχυ­μένη ευρω­παϊκή συν­δρομή για τις περιο­χές αυτές, τόσο σε επίπεδο υπο­δο­μών και υπη­ρε­σιών όσο και σε επίπεδο διοι­κη­τι­κής και κοι­νω­νι­κής ανθε­κτι­κό­τη­τας.

12. Παρα­τη­ρη­τή­ριο Νησιω­τι­κό­τη­τας και ενί­σχυση της τεκ­μη­ρί­ω­σης πολι­τι­κών

Η ΕΝΠΕ προ­τεί­νει τη δημιουρ­γία ευρω­παϊ­κού μηχα­νι­σμού παρα­κο­λού­θη­σης της νησιω­τι­κό­τη­τας και παρα­γω­γής εξει­δι­κευ­μέ­νων δεδο­μέ­νων, με κατάλ­λη­λους δείκτες για την προ­σβα­σι­μό­τητα, το κόστος ζωής, το κόστος νησιω­τι­κό­τη­τας, τη δημο­γρα­φία, την ενερ­γειακή κατά­σταση, τις δημό­σιες υπη­ρε­σίες και την ανα­πτυ­ξιακή ελκυ­στι­κό­τητα. Η έλλειψη επαρκών και συγκρί­σι­μων δεδο­μέ­νων λει­τουρ­γεί ως εμπόδιο για την τεκ­μη­ριω­μένη χάραξη πολι­τι­κής.

13. Προ­σαρ­μογή των εργα­λείων ευρω­παϊ­κής συνερ­γα­σίας στις θαλάσ­σιες και νησιω­τι­κές πραγ­μα­τι­κό­τη­τες

Η εδαφική συνερ­γα­σία, οι δια­κρα­τι­κές και δια­πε­ρι­φε­ρεια­κές συμπρά­ξεις και τα χρη­μα­το­δο­τικά προ­γράμ­ματα συνερ­γα­σίας πρέπει να λαμ­βά­νουν ουσια­στικά υπόψη τις ιδιαι­τε­ρό­τη­τες του θαλάσ­σιου χώρου. Τα ισχύ­ο­ντα γεω­γρα­φικά και απο­στα­τικά κρι­τή­ρια συχνά απο­κλεί­ουν νησιω­τι­κές περιο­χές από φυσικές εται­ρι­κές σχέσεις και λει­τουρ­γι­κές συνερ­γα­σίες. Η ΕΝΠΕ θεωρεί ανα­γκαία την ανα­θε­ώ­ρηση αυτών των όρων προς όφελος μιας πιο ρεα­λι­στι­κής και λει­τουρ­γι­κής προ­σέγ­γι­σης.