Ευρήματα στο Αιγαίο αποκαλύπτουν ότι ανθρωποειδή έπλευσαν στα νησιά ίσως και πριν το Homo sapiens

Οι αρχαϊ­κοί άνθρω­ποι μπορεί να έμαθαν πώς να πλοη­γή­σουν  προς  νέα εδάφη ήδη πριν από μισό εκα­τομ­μύ­ριο χρόνια. Σύμφωνα με μια ανάλυση των ακτών κατά το Μέσο Πλει­στό­καινο, δεν υπάρχει άλλη δια­δρομή μέσω της οποίας αυτά τα αρχαία ανθρω­ποειδή θα μπο­ρού­σαν να φτάσουν σε αυτό που σήμερα ονο­μά­ζουμε νησιά του Αιγαίου. Ωστόσο, οι ανα­κα­λύ­ψεις των αρχαιο­λό­γων απο­κα­λύ­πτουν αρχαία αντι­κεί­μενα στα νησιά που προη­γού­νται της πρώτης γνωστής εμφά­νι­σης του Homo sapiens.

Τα αρχαιο­λο­γικά ευρή­ματα υπο­δη­λώ­νουν ότι αυτοί οι αρχαίοι άνθρω­ποι πρέπει να είχαν βρει έναν τρόπο να δια­σχί­ζουν τερά­στιες εκτά­σεις νερού. Και αν η εξάρ­τηση από τις χερ­σαίες γέφυρες δεν ήταν απα­ραί­τητη για την ανθρώ­πινη μετα­νά­στευση, αυτό θα μπο­ρούσε να έχει επι­πτώ­σεις στον τρόπο με τον οποίο οι πρό­γο­νοί μας και οι σύγ­χρο­νοι άνθρω­ποι εξα­πλώ­θη­καν σε όλο τον κόσμο.

Είναι δύσκολο να γνω­ρί­ζουμε πότε οι ανθρω­ποει­δείς άρχισαν να πλέουν στη θάλασσα. Τα σκάφη του παρελ­θό­ντος έτειναν να είναι κατα­σκευα­σμένα από ξύλο, ένα υλικό που δεν αντέχει πολύ καλά στο πέρασμα του χρόνου, και σίγουρα όχι για δεκάδες χιλιά­δες, πόσο μάλλον για εκα­το­ντά­δες χιλιά­δες χρόνια. Δεν υπάρχει λοιπόν καμία ελπίδα να υπάρχει αρχείο με τα πρώτα σκάφη που διέ­σχι­σαν τους ωκε­α­νούς του κόσμου.

Αντί­θετα, αυτό που έχουμε είναι ένα αρχείο τεχνουρ­γη­μά­των και οστών, πέτρι­νων εργα­λείων που δεν απο­συ­ντί­θε­νται και ανα­λυ­τι­κών εργα­λείων που μας επι­τρέ­πουν να ανα­συν­θέ­σουμε πώς άλλαξε ο κόσμος κατά τη διάρ­κεια πολλών χιλιε­τιών.

Με επι­κε­φα­λής τον γεωλόγο Γιώργο Φερε­ντίνο του Πανε­πι­στη­μίου Πατρών, μια ομάδα ερευ­νη­τών διε­ξή­γαγε μια νέα ανάλυση.

Τα νησιά του Αιγαίου θεω­ρού­νται, σήμερα, από τα πιο όμορφα μέρη στον κόσμο, απο­τε­λού­μενα από εκα­το­ντά­δες νησιά που απο­τε­λούν ένα αρχι­πέ­λα­γος διά­σπαρτο στο Αιγαίο Πέλαγος μεταξύ Τουρ­κίας, Ελλάδας και Κρήτης. Αυτά τα εδάφη έχουν κατοι­κη­θεί εδώ και  476.000 χρόνια  όπως μαρ­τυ­ρούν τα ευρή­ματα και τεχνουρ­γή­ματα  που έχουν χρο­νο­λο­γη­θεί από τους επι­στή­μο­νες.

Επι­πλέον, αυτά τα αρχαία εργα­λεία από τη Λέσβο, τη Μήλο και τη Νάξο σχε­τί­ζο­νταν με το αχε­λαϊκό (Acheulean) πολι­τι­σμό, που ανα­πτύ­χθηκε πριν από περίπου 1,76 εκα­τομ­μύ­ρια χρόνια, που σχε­τί­ζε­ται με τον Homo erectus στην Αφρική και την Ασία. Αρκετά τέτοια εργα­λεία έχουν βρεθεί στην Τουρκία, την Ελλάδα και την Κρήτη που χρο­νο­λο­γού­νται πριν από 1,2 εκα­τομ­μύ­ρια χρόνια, οπότε η εμφά­νισή τους στο κοντινό αρχι­πέ­λα­γος έχει κάποια λογική.

Προη­γού­με­νες μελέτες έχουν δείξει ότι οι αρχαίοι άνθρω­ποι διέ­σχι­ζαν τα νησιά με τα πόδια κατά τη διάρ­κεια της Εποχής των Παγε­τώ­νων. Όταν ο κόσμος παγώνει, η στάθμη της θάλασ­σας πέφτει και οι άνθρω­ποι μπορούν να δια­σχί­σουν περιο­χές που θα είχαν καλυ­φθεί από νερό σε πιο εύκρα­τες περιό­δους.

Για να μάθουν με βεβαιό­τητα, ο Φερε­ντί­νος και οι συνερ­γά­τες του ανα­κα­τα­σκεύ­α­σαν τη γεω­γρα­φία της περιο­χής, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης μιας ανα­κα­τα­σκευής των ακτών γύρω από τα νησιά του Αιγαίου που χρο­νο­λο­γού­νται 450.000 χρόνια πριν.

Έτσι, οι ερευ­νη­τές χρη­σι­μο­ποί­η­σαν το δέλτα αρχαίων ποταμών. Αυτά μπορούν να χρη­σι­μο­ποι­η­θούν για τον προσ­διο­ρι­σμό της στάθμης της θάλασ­σας και των ρυθμών καθί­ζη­σης που καθο­ρί­ζο­νται από την τεκτο­νική δρα­στη­ριό­τητα. Έτσι, η ομάδα ανα­κά­λυψε ότι οι προη­γού­με­νες ανα­κα­τα­σκευές ήταν λαν­θα­σμέ­νες. Στο χαμη­λό­τερο σημείο της τα τελευ­ταία 450.000 χρόνια, η στάθμη της θάλασ­σας ήταν περίπου 225 μέτρα χαμη­λό­τερη από ό,τι είναι σήμερα.

Αυτό σημαί­νει ότι παρόλο που ορι­σμένα από τα νησιά του Αιγαίου ήταν συν­δε­δε­μένα μεταξύ τους όταν η στάθμη της θάλασ­σας ήταν χαμη­λό­τερη, τα τελευ­ταία 450.000 χρόνια τα νησιά παρέ­μει­ναν γύρω από χερ­σαίες μάζες. Στο χαμη­λό­τερο σημείο της στάθμης της θάλασ­σας, θα υπήρχαν ακόμη αρκετά χιλιό­με­τρα ανοι­χτής θαλάσ­σης που θα έπρεπε να  δια­σχί­ζε­ται για να φτάσουν στο κοντι­νό­τερο από τα νησιά του Αιγαίου.

Δια­σχί­ζο­ντας τις θάλασ­σες, μια πρα­κτική που ανα­πτύ­χθηκε πριν από τον Homo sapiens

Άλλα στοι­χεία, επι­ση­μαί­νουν οι ερευ­νη­τές, υπο­δη­λώ­νουν ότι αυτό δεν ήταν το πρώτο θαλάσ­σιο πέρασμα. Κάπου μεταξύ 700.000 και ένα εκα­τομ­μύ­ριο χρόνια πριν, οι αρχαϊ­κοί άνθρω­ποι πιστεύ­ε­ται ότι ταξί­δε­ψαν δια θαλάσ­σης γύρω από την Ινδο­νη­σία και τις Φιλιπ­πί­νες.

Αυτές οι συν­δυα­σμέ­νες δια­σταυ­ρώ­σεις υπο­δη­λώ­νουν ότι τα θαλάσ­σια ταξίδια ήταν μια πρα­κτική που ανα­πτύ­χθηκε όχι από τον Homo sapiens, αλλά από ανθρώ­πι­νους προ­γό­νους και συγ­γε­νείς που ήρθαν πριν, σύμφωνα με το Science Alert.

«Επι­πλέον, δεδο­μέ­νου ότι οι αρχαϊ­κοί ανθρω­πί­νοι ήταν σε θέση να δια­σχί­σουν το Αιγαίο Πέλαγος, θα μπο­ρού­σαν επίσης να δια­σχί­σουν το στενό του Γιβραλ­τάρ. Τα παρα­πάνω μας επι­τρέ­πουν να ανα­θε­ω­ρή­σουμε τη γενικά απο­δε­κτή άποψη, για τους πλη­θυ­σμούς της νοτιο­δυ­τι­κής Ευρώπης από τη χερ­σό­νησο του Σινά και τις πεδιά­δες της Λεβα­ντί­νης ως ενδιά­μεσο σταθμό μέσω της ακτής της Ανα­το­λίας και της χερ­σαίας γέφυρας του Βοσπό­ρου στο Μέσο και Ύστερο Πλει­στό­καινο,–ότι οι γνω­στι­κές ικα­νό­τη­τες  για να δια­σχί­ζουν την θάλασσα περιο­ρί­ζο­νταν μόνο στους ανα­το­μικά σύγ­χρο­νους ανθρώ­πους», γράφουν οι ερευ­νη­τές στην εργασία τους.

Πηγή ΕΡΤ

Μιχαέλα Λαμπρι­νί­δου