Οι φτωχότεροι, τα μεγάλα θύματα της κρίσης

Τη μείωση του εισο­δή­μα­τός του κατά 39% αθροι­στικά ως απο­τέ­λε­σμα της μείωσης των μισθών, της αύξησης της ανερ­γίας, των πρό­σθε­των φορο­λο­γι­κών βαρών, αλλά και του πλη­θω­ρι­σμού έως το 2012 βίωσε το μέσο νοι­κο­κυ­ριό την περίοδο 2008-2012.

Μία μείωση βίαιη, που είχε συνέ­πεια την υπο­βάθ­μιση του βιο­τι­κού επι­πέ­δου για μεγάλο μέρος του πλη­θυ­σμού, που μέσα σε μερικά χρόνια πέρασε από τη μεσαία τάξη στη χαμηλή, ενώ φτωχά τμήματα του πλη­θυ­σμού έγιναν ακόμη φτω­χό­τερα. Υπο­λο­γί­ζε­ται ότι γύρω στο 42% όλων των νοι­κο­κυ­ριών βίωσε μικρό­τερη ή πολύ έντονη μετα­βολή της θέση του. Πρό­κει­ται μερικά μόνο από τα πολλά συμπε­ρά­σματα της μελέτης «Ελλάδα: Αλλη­λεγ­γύη και προ­σαρ­μογή σε συν­θή­κες κρίσης» που συνέ­γρα­ψαν οι καθη­γη­τές Τάσος Γιαν­νί­τσης και Σταύρος Ζωγρα­φά­κης. Τα συμπε­ρά­σματα της μελέτης παρου­σιά­στη­καν χθες το από­γευμα σε ειδική εκδή­λωση που πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε στο Μέγαρο Μου­σι­κής. Η υπο­βάθ­μιση του βιο­τι­κού επι­πέ­δου είναι εντο­νό­τερη στις πιο αδύ­να­μες εισο­δη­μα­τικά κατη­γο­ρίες, όχι διότι σε από­λυ­τους όρους υπέ­στη­σαν πιο υψηλές περι­κο­πές, αλλά διότι το ήδη χαμηλό εισο­δη­μα­τικό τους επίπεδο συμπιέ­στηκε ασφυ­κτικά. Το 2012, ένα στα τρία νοι­κο­κυ­ριά έπρεπε να «τα βγάλει πέρα» με ετήσιο εισό­δημα 7.750 ευρώ, ενώ το 2008 η αντί­στοιχη γραμμή φτώ­χειας ήταν 8.767 ευρώ.

Σύμφωνα με την έρευνα, έχει αυξηθεί σημα­ντικά και το χάσμα της φτώ­χειας. Το 2008 η από­σταση του μέσου φτωχού που είχε ετήσιο εισό­δημα 4.856 ευρώ από τη γραμμή φτώ­χειας ήταν 44,6%, ενώ το 2012 ο μέσος φτωχός είχε ετήσιο εισό­δημα 3.600 ευρώ και απείχε από τη γραμμή φτώ­χειας κατά 53,6%. Το χει­ρό­τερο ίσως, που δείχνει και τη γενι­κευ­μένη φτω­χο­ποί­ηση, είναι ότι μέσα στην εξε­τα­ζό­μενη περίοδο αυξή­θηκε σημα­ντικά ο αριθμός των φτωχών νοι­κο­κυ­ριών, κατά 200.000 περίπου. Ταυ­τό­χρονα άλλαξε και η σύνθεση των φτωχών: το 2012 προ­στέ­θη­καν στους φτωχούς 581.000 νοι­κο­κυ­ριά που το 2008 βρί­σκο­νταν πάνω από τη γραμμή της φτώ­χειας. Από την άλλη, 414.000 νοι­κο­κυ­ριά που κατα­τάσ­σο­νταν στα φτωχά το 2008, το 2012 βρέ­θη­καν πάνω από τη γραμμή φτώ­χειας. Η κρίση, λοιπόν, με διά­φο­ρους τρόπους και σε δια­φο­ρε­τικό βαθμό επη­ρέ­ασε συνο­λικά την ελλη­νική κοι­νω­νία. Και ο λογα­ρια­σμός, μόνο σε αριθ­μούς, είναι ελλειμ­μα­τι­κός: 3,3 εκατ. νοι­κο­κυ­ριά είναι οι «χαμένοι», ενώ 1,8 εκατ. νοι­κο­κυ­ριά οι «κερ­δι­σμέ­νοι».

Ριζικές ανα­τρο­πές

Υστερα από επτά χρόνια κρίσης, τι συμ­βαί­νει σήμερα στη χώρα; «Οι ριζικές ανα­τρο­πές που σημειώ­θη­καν στο εισό­δημα, στην ανεργία, στο επίπεδο δια­βί­ω­σης, στις ανα­πτυ­ξια­κές προ­ο­πτι­κές και στη θέση της χώρας δεν φάνηκε να μπορούν να οδη­γή­σουν σε πολι­τι­κές υπέρ­βα­σης της κρίσης. Η Ελλάδα δεν μπορεί να κατα­νο­ή­σει πού βρί­σκε­ται, τι πρέπει και τι μπορεί να κάνει ώστε να ξεφύγει από επι­λο­γές που την κρατούν αυτο­πα­γι­δευ­μένη σε μηδε­νική ανά­πτυξη. Η έξοδος από την κρίση θα παρα­μέ­νει άπια­στος στόχος, όσο δεν υπάρχει πραγ­μα­τική επι­τυ­χία όχι μόνο στη δημο­σιο­νο­μική προ­σαρ­μογή, αλλά και στην κινη­το­ποί­ηση όλων των κινη­τή­ριων δεδο­μέ­νων που δημιουρ­γούν μεγέ­θυνση. Μείναμε προ­σκολ­λη­μέ­νοι στον πρώτο στόχο, αλλά χωρίς τον δεύτερο, θα τρέ­χουμε πίσω από συνεχή δημο­σιο­νο­μικά ελλείμ­ματα, μειώ­σεις εισο­δη­μά­των και αυξή­σεις φόρων. Πίσω από όλα αυτά τελικά καρα­δο­κεί ένας Πολύ­φη­μος, που δεν ανα­γνω­ρί­ζουμε ότι είναι οι αντι­λή­ψεις μας, οι επι­λο­γές μας, ο τρόπος που βλέ­πουμε τα πράγ­ματα και χει­ρι­ζό­μα­στε την κρίση μας ως κοι­νω­νικό και πολι­τικό σύνολο», απα­ντούν οι συγ­γρα­φείς της μελέτης.

Καθη­με­ρινή