Διομήδης Σπινέλλης: Τι πραγματικά σημαίνει «υποκλοπή των ΑΦΜ»;

Ο πρώην γγ Πλη­ρο­φο­ρια­κών Συ­στη­μά­των του υπουρ­γεί­ου Οι­κο­νο­μι­κών εξη­γεί το plan B του Βα­ρου­φά­κη

«Απί­στευ­τα» χα­ρα­κτη­ρί­ζει τα όσα απο­κα­λύ­πτο­νται, σχε­τι­κά με το σχέ­διο υπο­κλο­πής των ΑΦΜ των Ελ­λή­νων που ετοί­μα­ζε ο Γιά­νης Βα­ρου­φά­κης, όντας υπουρ­γός Οι­κο­νο­μι­κών, ο πρώην γε­νι­κός γραμ­μα­τέ­ας Πλη­ρο­φο­ρια­κών Συ­στη­μά­των του υπουρ­γεί­ου Διο­μή­δης Σπι­νέλ­λης.

Ο κύ­ριος Σπι­νέλ­λης έχο­ντας υπάρ­ξει ο άν­θρω­πος που ερ­γά­στη­κε στο σύ­στη­μα αυτό, μέσω του οποί­ου ο Γιά­νης Βα­ρου­φά­κης σκό­πευε να «χα­κά­ρει» τα ΑΦΜ, εξη­γεί ανα­λυ­τι­κά μέσω με­ρι­κών ερω­τα­πα­ντή­σε­ων, πώς θα μπο­ρού­σε να ερ­μη­νευ­τεί μια τέ­τοια κί­νη­ση.

Δια­βά­στε ολό­κλη­ρο το άρθρο, όπως δη­μο­σιεύ­ε­ται στην ιστο­σε­λί­δα protagon.gr:

«Αν αλη­θεύ­ουν τα όσα απί­στευ­τα γρά­φο­νται στα μέσα μα­ζι­κής ενη­μέ­ρω­σης της Κυ­ρια­κής, σχε­τι­κά με σχέ­διο «υπο­κλο­πής» των ΑΦΜ για να γί­νο­νται πλη­ρω­μές, χρή­σι­μο είναι να επι­χει­ρή­σου­με να απο­κω­δι­κο­ποι­ή­σου­με, με βάση αυτά που έχουν δη­μο­σιευ­τεί, ποιο θα ήταν πραγ­μα­τι­κά το σχέ­διο. Πα­ρα­θέ­τω λοι­πόν με­ρι­κές εύ­λο­γες ερω­τή­σεις και τις απα­ντή­σεις τους.

Γιατί ήθελε ο κ. Γ. Βα­ρου­φά­κης να υπο­κλέ­ψει τους ΑΦΜ; Δεν υπήρ­χε κα­νέ­νας λόγος ο υπουρ­γός Οι­κο­νο­μι­κών να «υπο­κλέ­ψει» τους ΑΦΜ. Οι υπη­ρε­σί­ες του υπουρ­γεί­ου του έχουν το δι­καί­ω­μα να επε­ξερ­γά­ζο­νται στοι­χεία με τους ΑΦΜ για κάθε νό­μι­μη χρήση. Πι­θα­νο­λο­γώ ότι ο κ. Βα­ρου­φά­κης εν­νο­ού­σε να «εκ­με­ταλ­λευ­τεί» τους ΑΦΜ, για σκοπό δια­φο­ρε­τι­κό από αυτόν που έχουν σχε­δια­στεί (τη φο­ρο­λο­γία), ως μέρος ενός συ­στή­μα­τος πα­ράλ­λη­λων πλη­ρω­μών. Μπο­ρεί, όπως συ­νη­θί­ζει, να χρη­σι­μο­ποί­η­σε μια πιο ποι­η­τι­κή αγ­γλι­κή λέξη, π.χ. “usurp” ή “appropriate”, που ση­μαί­νουν «σφε­τε­ρί­ζο­μαι» ή «ιδιο­ποιού­μαι», και αυτό τε­λι­κά να με­τα­φρά­στη­κε ως «υπο­κλέ­πτω».

Άρα τι σκό­πευε να κάνει το υπουρ­γείο Οι­κο­νο­μι­κών με τους ΑΦΜ; Το πι­θα­νό­τε­ρο είναι ότι θα συ­νέ­δεε κάθε ΑΦΜ με έναν «λο­γα­ρια­σμό» μέσω του οποί­ου θα μπο­ρού­σαν να γί­νο­νται πλη­ρω­μές με ένα είδος πα­ράλ­λη­λου νο­μί­σμα­τος. Δη­λα­δή, το κρά­τος θα μπο­ρού­σε άμεσα να πλη­ρώ­σει όλες τις πολ­λές και υψη­λές λη­ξι­πρό­θε­σμες οφει­λές του (προς προ­μη­θευ­τές, επι­στρο­φές ΦΠΑ, κ.λπ.) πι­στώ­νο­ντας τους λο­γα­ρια­σμούς ΑΦΜ των δι­καιού­χων με τα αντί­στοι­χα ποσά. Αντί­στοι­χα το κρά­τος θα μπο­ρού­σε να «πλη­ρώ­σει» με τον τρόπο αυτό μι­σθούς και συ­ντά­ξεις. Επει­δή σί­γου­ρα θα υπήρ­χαν με­γά­λες αντι­δρά­σεις, πι­στεύω ότι ένα τμήμα των οφει­λών (π.χ. 70%) θα πλη­ρώ­νο­νταν με αυτό τον τρόπο και ένα τμήμα με κα­νο­νι­κά ευρώ μέσω των τρα­πε­ζών.

Τι θα μπο­ρού­σαν να κά­νουν οι κά­το­χοι των ΑΦΜ με τα «χρή­μα­τα» στους νέους τους λο­γα­ρια­σμούς; Υπο­θέ­τω ότι οι κά­το­χοι των ΑΦΜ με «χρή­μα­τα» στο λο­γα­ρια­σμό τους (δη­μό­σιοι υπάλ­λη­λοι, συ­ντα­ξιού­χοι, προ­μη­θευ­τές του δη­μο­σί­ου, εξα­γω­γι­κές επι­χει­ρή­σεις) θα μπο­ρού­σαν να με­τα­φέ­ρουν τα ποσά από τον δικό τους λο­γα­ρια­σμό σε λο­γα­ρια­σμό άλλου ΑΦΜ (όχι σε λο­γα­ρια­σμό ευρώ σε τρά­πε­ζα.) Η δια­δι­κα­σία αυτή θα γί­νο­νταν από μια φόρμα αντί­στοι­χη με αυτές του TaxisNet. Το υπουρ­γείο Οι­κο­νο­μι­κών είχε τη δυ­να­τό­τη­τα να νο­μο­θε­τή­σει ότι τα ποσά των λο­γα­ρια­σμών ΑΦΜ θα μπο­ρού­σαν να χρη­σι­μο­ποι­η­θούν για κάθε πλη­ρω­μή στην Ελ­λά­δα. Αυτό θα συ­να­ντού­σε ισχυ­ρές αντι­δρά­σεις από την Τρά­πε­ζα της Ελ­λά­δος και την Ευ­ρω­παϊ­κή Κε­ντρι­κή Τρά­πε­ζα, διότι θα συ­νι­στού­σε τη θέ­σπι­ση ενός πα­ράλ­λη­λου νο­μί­σμα­τος μέσα στην ευ­ρω­ζώ­νη. Αν ψη­φι­ζό­ταν ένας τέ­τοιος νόμος, οι τιμές για πλη­ρω­μές με αυτό το νό­μι­σμα θα αυ­ξά­νο­νταν αμέ­σως, μια και α) το νό­μι­σμα ΑΦΜ δεν θα μπο­ρού­σε να χρη­σι­μο­ποι­η­θεί στο εξω­τε­ρι­κό και β) όλοι θα πε­ρί­με­ναν η κυ­βέρ­νη­ση να κα­τα­κλύ­σει την αγορά με το πλη­θω­ρι­στι­κό αυτό νό­μι­σμα. Το σί­γου­ρο είναι ότι οι ατυ­χείς κά­το­χοι αυτών των ποσών θα μπο­ρού­σαν να πλη­ρώ­σουν με το νό­μι­σμα αυτό τις υπο­χρε­ώ­σεις τους προς το κρά­τος (φό­ρους, τέλη και ει­σφο­ρές κοι­νω­νι­κής ασφά­λι­σης).

Θα μπο­ρού­σε αυτό το σύ­στη­μα να λει­τουρ­γή­σει; Το θεωρώ πολύ απί­θα­νο. Τα πλη­ρο­φο­ρια­κά συ­στή­μα­τα των τρα­πε­ζών στη­ρί­ζο­νται σε πα­νί­σχυ­ρες υπο­δο­μές, εξαι­ρε­τι­κά συ­στή­μα­τα ασφά­λειας, αν­θρω­πο­έ­τη ανά­πτυ­ξης και δο­κι­μών. Και η πιο απλή αλ­λα­γή (π.χ. η προ­σαρ­μο­γή για το έτος 2000) απαι­τεί έτη προ­ε­τοι­μα­σί­ας. Ίσως μια νε­ο­φυ­ής επι­χεί­ρη­ση στην Κα­λι­φόρ­νια να μπο­ρού­σε να στή­σει ένα τέ­τοιο σύ­στη­μα σε 1–2 μήνες. Αλλά εμείς μι­λά­με για το ελ­λη­νι­κό δη­μό­σιο που δια­χρο­νι­κά δυ­σκο­λεύ­ε­ται να πα­ρά­σχει στους πο­λί­τες και τις πιο απλές υπη­ρε­σί­ες.

Ποιες θα ήταν οι επι­πτώ­σεις λει­τουρ­γί­ας του συ­στή­μα­τος αυτού για τη χώρα; Αντί­θε­τη προς το νο­μι­κό πλαί­σιο λει­τουρ­γί­ας της Ευ­ρω­ζώ­νης, η μο­νο­με­ρής ει­σα­γω­γή ενός πα­ράλ­λη­λου νο­μί­σμα­τος θα έδει­χνε έμπρα­κτα στην Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση τη διά­θε­σή μας να απο­χω­ρή­σου­με από το ευρώ. Όπως φά­νη­κε από τις δια­πραγ­μα­τεύ­σεις, θα μας έκα­ναν τη χάρη αυτή χωρίς δυ­σκο­λί­ες. (Αλλά μάλ­λον και χωρίς να έχου­με δια­σφα­λί­σει και την απαι­τού­με­νη αν­θρω­πι­στι­κή βο­ή­θεια). Μετά από μια τέ­τοια ενέρ­γεια, η πα­ρα­μο­νή μας στην Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση θα ήταν αμ­φί­βο­λη. Θα χά­να­με έτσι πρό­σβα­ση στα ευ­ρω­παϊ­κά κον­δύ­λια, ενώ η απο­στα­θε­ρο­ποί­η­ση θα μπο­ρού­σε να οδη­γή­σει και σε εθνι­κές πε­ρι­πέ­τειες.

Ποιες θα ήταν οι επι­πτώ­σεις λει­τουρ­γί­ας του συ­στή­μα­τος αυτού στους πο­λί­τες και στην οι­κο­νο­μία; Με τις βα­σι­κές μόνο γνώ­σεις οι­κο­νο­μι­κών που δια­θέ­τω, θεωρώ ότι, στην απί­θα­νη πε­ρί­πτω­ση που το σύ­στη­μα μπο­ρού­σε να δου­λέ­ψει, οι επι­πτώ­σεις για όλους μας θα ήταν κα­τα­στρο­φι­κές. Είναι σί­γου­ρο ότι με την ανα­κοί­νω­σή του οι τρά­πε­ζες θα έκλει­ναν και θα επι­βάλ­λο­νταν δρα­κό­ντειοι έλεγ­χοι κί­νη­σης κε­φα­λαί­ων, αφού όλοι θα ήθε­λαν να δια­σφα­λί­σουν τα πραγ­μα­τι­κά τους ευρώ του τρα­πε­ζι­κού συ­στή­μα­τος και όχι αυτά του πα­ράλ­λη­λου νο­μί­σμα­τος. Χωρίς υπο­στή­ρι­ξη από την ΕΚΤ (αφού θα εί­χα­με απο­χω­ρή­σει από την ευ­ρω­ζώ­νη) οι τρά­πε­ζες δύ­σκο­λα θα άνοι­γαν ξανά πριν (μήνες αρ­γό­τε­ρα) γίνει ολο­κλη­ρω­τι­κή με­τά­βα­ση όλων των λο­γα­ρια­σμών στο νέο νό­μι­σμα. Αρ­χι­κά η οι­κο­νο­μία ίσως να είχε πε­ρισ­σό­τε­ρη ρευ­στό­τη­τα, αφού τα πραγ­μα­τι­κά ευρώ που πη­γαί­νουν σή­με­ρα στο κρά­τος θα αντι­κα­θι­στού­νταν από το πα­ράλ­λη­λο νό­μι­σμα. Όμως, χωρίς τα χαρ­το­νο­μί­σμα­τα που μας δια­σφα­λί­ζει η ΕΚΤ πολ­λές επι­χει­ρή­σεις δεν θα μπο­ρού­σαν να λει­τουρ­γή­σουν αφού θα ήσαν αδύ­να­τες οι συ­ναλ­λα­γές με το εξω­τε­ρι­κό. Επί­σης, χωρίς δά­νεια από την ΕΚΤ που να αντι­σταθ­μί­ζουν το εμπο­ρι­κό μας έλ­λειμ­μα πολ­λές ει­σα­γω­γές δεν θα μπο­ρού­σαν να γί­νουν, με απο­τέ­λε­σμα να ση­μειω­θούν σο­βα­ρές ελ­λεί­ψεις σε φάρ­μα­κα, τρό­φι­μα και καύ­σι­μα. (Εκεί πάνε σή­με­ρα τα πε­ρισ­σό­τε­ρα χρή­μα­τα των ει­σα­γω­γών μας.) Έτσι θα κα­τέρ­ρε­αν και οι εξα­γω­γές μας, που εξαρ­τώ­νται από ει­σα­γό­με­νες πρώ­τες ύλες και εν­διά­με­σα αγαθά. Η κυ­βέρ­νη­ση θα μπο­ρού­σε να προ­χω­ρή­σει στην υλο­ποί­η­ση του «Προ­γράμ­μα­τος της Θεσ­σα­λο­νί­κης» με (ονο­μα­στι­κές) αυ­ξή­σεις σε μι­σθούς του δη­μο­σί­ου, συ­ντά­ξεις και αθρό­ες προ­σλή­ψεις. Όμως όλα αυτά θα πλη­ρώ­νο­νταν με υπερ­πλη­θω­ρι­στι­κό χρήμα που θα είχε να αγο­ρά­σει όλο και λι­γό­τε­ρα πα­ρα­γό­με­να και ει­σα­γό­με­να αγαθά. Όπως έχου­με δει στην Ελ­λά­δα πριν το ευρώ αλλά και σε άλλες χώρες με πο­λι­τι­κά ελεγ­χό­με­νη κε­ντρι­κή τρά­πε­ζα, αυτό θα οδη­γού­σε σε υψη­λό­τα­το πλη­θω­ρι­σμό και κα­τα­βα­ρά­θρω­ση της αγο­ρα­στι­κής δύ­να­μης των δύ­σμοι­ρων που θα πλη­ρώ­νο­νταν στο πα­ράλ­λη­λο ή νέο εθνι­κό νό­μι­σμα. Τέλος, απο­κομ­μέ­νες από την ευ­ρω­ζώ­νη και τα κε­φά­λαια των τρα­πε­ζών, χι­λιά­δες επι­χει­ρή­σεις θα έκλει­ναν, οδη­γώ­ντας ακόμα πε­ρισ­σό­τε­ρους αν­θρώ­πους στην ανερ­γία.

Γιατί ο κ. Βα­ρου­φά­κης φέ­ρε­ται να προ­βλη­μα­τί­στη­κε με το ότι ο γε­νι­κός γραμ­μα­τέ­ας Δη­μο­σί­ων Εσό­δων στο υπουρ­γείο του «ελέγ­χε­ται πλή­ρως και απευ­θεί­ας από την τρόι­κα»; Πολ­λοί πι­στεύ­ουν ότι στο πα­ρελ­θόν η Γε­νι­κή Γραμ­μα­τεία Φο­ρο­λο­γι­κών και Τε­λω­νεια­κών θε­μά­των δεν δρού­σε πάντα αυ­στη­ρά υπη­ρε­σια­κά, αλλά δε­χό­ταν πο­λι­τι­κές πα­ρεμ­βά­σεις. Τέ­τοιες θα μπο­ρού­σε π.χ. να είναι συ­στά­σεις για το ποιους ιδιώ­τες και ποιες επι­χει­ρή­σεις να ελέγ­ξει και ποιες όχι ή ποιους προϊ­στα­μέ­νους να ορί­σει στις εφο­ρί­ες. Είναι αυ­το­νό­η­το ότι τέ­τοιες πα­ρεμ­βά­σεις μειώ­νουν την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα της φο­ρο­λο­γι­κής αρχής και τραυ­μα­τί­ζουν τη σχέση εμπι­στο­σύ­νης που πρέ­πει να διέ­πει τις σχέ­σεις της με τον πο­λί­τη. Για τον λόγο αυτό με τον ν. 4093/2013 συ­στή­θη­κε η Γε­νι­κή Γραμ­μα­τεία Δη­μο­σί­ων Εσό­δων που απο­λαμ­βά­νει με­γα­λύ­τε­ρη θε­σμι­κή ανε­ξαρ­τη­σία. (Όχι πλήρη, θυ­μη­θεί­τε την «πα­ραί­τη­ση» του κου Χ. Θε­ο­χά­ρη.) Βα­σι­κό στοι­χείο αυτής της ανε­ξαρ­τη­σί­ας είναι η αρχή της νο­μι­μό­τη­τας: δη­λα­δή ότι η υπη­ρε­σία δεν κάνει ό,τι της ζη­τή­σει ο αρ­μό­διος υπουρ­γός, αλλά μόνο ό,τι προ­βλέ­πει ο νόμος. Λο­γι­κό είναι αυτό να εμπο­δί­ζει τα φε­ρό­με­να ως σχέ­δια του κου Βα­ρου­φά­κη.

Γιατί φέ­ρε­ται να υπήρ­χε σχέ­διο να «χα­κά­ρουν» το λο­γι­σμι­κό του υπουρ­γεί­ου; Το θέμα είναι αρ­κε­τά τε­χνι­κό, αλλά θα προ­σπα­θή­σω να το εξη­γή­σω όσο πιο απλά γί­νε­ται. Σή­με­ρα στο υπουρ­γείο Οι­κο­νο­μι­κών, αρ­μό­δια για τα πλη­ρο­φο­ρια­κά συ­στή­μα­τα της φο­ρο­λο­γί­ας (το λο­γι­σμι­κό — software — π.χ. το TaxisNet) είναι η (φε­ρό­με­νη ως μη συ­νερ­γά­σι­μη) Γε­νι­κή Γραμ­μα­τεία Δη­μο­σί­ων Εσό­δων, ενώ αρ­μό­δια για τους υπο­λο­γι­στές που τρέ­χουν τα συ­στή­μα­τα αυτά είναι η Γε­νι­κή Γραμ­μα­τεία Πλη­ρο­φο­ρια­κών Συ­στη­μά­των στην οποία φέ­ρε­ται να υπη­ρε­τεί ο άν­θρω­πος-κλει­δί. Με κα­τάλ­λη­λους χει­ρι­σμούς κά­ποιος που έχει τον έλεγ­χο των υπο­λο­γι­στών μπο­ρεί, χωρίς να έχει εξου­σιο­δό­τη­ση, να απο­κτή­σει τον έλεγ­χο του λο­γι­σμι­κού που τρέ­χει σ’ αυ­τούς. Ο όρος «χα­κά­ρουν» που δη­μο­σιεύ­τη­κε, μπο­ρεί λοι­πόν να ανα­φέ­ρε­ται σε ένα τέ­τοιο σχέ­διο».

Αμέ­σως μετά την δη­μο­σιο­ποί­η­ση του ηχη­τι­κού απο­σπά­σμα­τος, όπου ακού­γε­ται ο κύ­ριος Βα­ρου­φά­κης να εξη­γεί το σχέ­διό του αυτό, γρά­φει, συ­μπλη­ρω­μα­τι­κά, ο Διο­μή­δης Σπι­νέλ­λης:

«Τι σή­μαι­νε η φράση του κου Βα­ρου­φά­κη ότι θα «χά­κα­ρε» τα πλη­ρο­φο­ρια­κά συ­στή­μα­τα του Υπουρ­γεί­ου Οι­κο­νο­μι­κών; Με δια­θέ­σι­μο και το ηχη­τι­κό της συ­νέ­ντευ­ξής του http://www.omfif.org/…/omfif-telephone-briefing-greece-and-…, βλέ­που­με ότι ο κος Βα­ρου­φά­κης είπε «copy the code of the tax system’s web site». Προ­φα­νώς ανα­φέ­ρε­ται στον πη­γαίο κώ­δι­κα του TaxisNet (το λο­γι­σμι­κό στη μορφή που το γρά­φουν οι προ­γραμ­μα­τι­στές). Φα­ντά­ζο­μαι, ότι ο κώ­δι­κας αυτός ήταν απα­ραί­τη­τος στον συ­νερ­γά­τη του, για να μπο­ρέ­σει να υλο­ποι­ή­σει την αυ­θε­ντι­κο­ποί­η­ση, τη δια­δι­κα­σία δη­λα­δή που βά­ζου­με το ανα­γνω­ρι­στι­κό και το συν­θη­μα­τι­κό μας για να απο­κτή­σου­με πρό­σβα­ση στις εφαρ­μο­γές. Ση­μειώ­νω ότι ο κώ­δι­κας αυτός δεν θα του ήταν απα­ραί­τη­τος αν είχε πρό­σβα­ση στην αντί­στοι­χη τεκ­μη­ρί­ω­ση του λο­γι­σμι­κού και την απαι­τού­με­νη τε­χνο­γνω­σία. Το τμήμα των πλη­ρω­μών προς το Δη­μό­σιο θα μπο­ρού­σε επί­σης να υλο­ποι­η­θεί ανα­πα­ρά­γο­ντας της δια­δι­κα­σία της «ταυ­τό­τη­τας πλη­ρω­μής» που έχει κοι­νο­ποι­η­θεί σε όλες οι τρά­πε­ζες.

Και κάτι ακόμα. Μέσα από εθε­λο­ντι­κές δρά­σεις (http://www.ellak.gr) έχου­με συχνά υπο­στη­ρί­ξει ότι όλο το λο­γι­σμι­κό που υλο­ποιεί­ται για το Δη­μό­σιο θα πρέ­πει να είναι δια­θέ­σι­μο ως λο­γι­σμι­κό ανοι­κτού κώ­δι­κα. Έτσι θα μπο­ρούν νό­μι­μα εθε­λο­ντι­κές ορ­γα­νώ­σεις, επι­χει­ρή­σεις και ει­δι­κοί να το δια­βά­ζουν, να το ελέγ­χουν και να ανα­πτύσ­σουν πα­ρά­γω­γο λο­γι­σμι­κό. Αν ο κος Βα­ρου­φά­κης είχε προ­βεί σ’ αυτή την απλή πράξη για το λο­γι­σμι­κό του Υπουρ­γεί­ου του, δεν θα υπήρ­χε κα­νέ­νας λόγος ο συ­νερ­γά­της του να πα­ρα­βιά­σει τα πλη­ρο­φο­ρια­κά συ­στή­μα­τα της υπη­ρε­σί­ας του».

*Ο Διο­μή­δης Σπι­νέλ­λης είναι κα­θη­γη­τής στο τμήμα Διοι­κη­τι­κής Επι­στή­μης και Τε­χνο­λο­γί­ας, Οι­κο­νο­μι­κό Πα­νε­πι­στή­μιο Αθη­νών. Έχει υπη­ρε­τή­σει στο Υπουρ­γείο Οι­κο­νο­μι­κών ως Γε­νι­κός Γραμ­μα­τέ­ας Πλη­ρο­φο­ρια­κών Συ­στη­μά­των.

protothema.gr