Από τις «γκρίζες ζώνες» στο… «τουρκικό» Αγαθονήσι!

Δεν είναι η πρώτη φορά που η Άγκυ­ρα αμ­φι­σβη­τεί την ελ­λη­νι­κό­τη­τα ακόμα και κα­τοι­κη­μέ­νων ελ­λη­νι­κών νη­σί­δων. Ο επί­ση­μος τουρ­κι­κός ισχυ­ρι­σμός, όμως, ότι το Αγα­θο­νή­σι είναι τουρ­κι­κό έδα­φος επι­βε­βαιώ­νει ότι η αμ­φι­σβή­τη­ση της συν­θή­κης της Λω­ζάν­νης εκ μέ­ρους του Ερ­ντο­γάν δεν εντασ­σό­ταν απλώς και μόνο στο πλαί­σιο εσω­τε­ρι­κών πο­λι­τι­κών σκο­πι­μο­τή­των εν όψει δη­μο­ψη­φί­σμα­τος. Στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα, η Τουρ­κία επι­χει­ρεί ένα ποιο­τι­κό άλμα στις μο­νο­με­ρείς επε­κτα­τι­κές διεκ­δι­κή­σεις της, όπως αυτές εγκαι­νιά­σθη­καν το 1973.

Σταύ­ρος Λυ­γε­ρός

Τότε, η Άγκυ­ρα είχε εγεί­ρει διεκ­δι­κή­σεις στην υφα­λο­κρη­πί­δα του ανα­το­λι­κού Αι­γαί­ου. Ακο­λού­θη­σε σύ­ντο­μα η αμ­φι­σβή­τη­ση των ορίων του ελ­λη­νι­κού FIR (πε­ριο­χή ελέγ­χου των πτή­σε­ων πο­λι­τι­κής αε­ρο­πο­ρί­ας) και η άρ­νη­ση απο­δο­χής του ελ­λη­νι­κού ενα­έ­ριου χώρου των 10 μι­λί­ων. Εύρος που ισχύ­ει από το 1931 και που για δε­κα­ε­τί­ες δεν είχε αμ­φι­σβη­τη­θεί από την τουρ­κι­κή πλευ­ρά.

Στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα, από το 1973-74 η Άγκυ­ρα άρ­χι­σε να οι­κο­δο­μεί τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις μίας ιδιό­τυ­πης “πο­λιορ­κί­ας” των ελ­λη­νι­κών νη­σιών του ανα­το­λι­κού Αι­γαί­ου, η οποία προ­ο­πτι­κά θα της επέ­τρε­πε να εγεί­ρει και εδα­φι­κές διεκ­δι­κή­σεις. Εμ­φά­νι­ζε τα ελ­λη­νι­κά νησιά να “κά­θο­νται” σε τουρ­κι­κή υφα­λο­κρη­πί­δα και να πε­ρι­βάλ­λο­νται από ενα­έ­ριο χώρο, ελεγ­χό­με­νο από την Τουρ­κία.

Το επό­με­νο κρί­σι­μο βήμα έγινε στις αρχές του 1996 με την επί­ση­μη προ­βο­λή της θε­ω­ρί­ας περί “γκρί­ζων ζωνών”, η οποία και προ­κά­λε­σε την κρίση στα Ίμια. Η πάγια τα­κτι­κή της Άγκυ­ρας είναι να εγεί­ρει μο­νο­με­ρείς επε­κτα­τι­κές διεκ­δι­κή­σεις και στη συ­νέ­χεια να καλεί την Αθήνα να δια­πραγ­μα­τευ­θεί, δη­λα­δή να μοι­ρά­σει τα ελ­λη­νι­κά δι­καιώ­μα­τα. Για τον σκοπό αυτό ασκού­σε άμεση ή έμ­με­ση στρα­τιω­τι­κή πίεση.

ΤΟ ΤΕ­ΤΕ­ΛΕ­ΣΜΕ­ΝΟ ΣΤΑ ΙΜΙΑ

Σ’ εκεί­νη την κρίση για πρώτη φορά η Τουρ­κία όχι μόνο διεκ­δί­κη­σε ελ­λη­νι­κό έδα­φος, αλλά και δη­μιούρ­γη­σε τε­τε­λε­σμέ­νο. Η πρό­κλη­ση κρί­σης και η απει­λή πο­λέ­μου υπο­χρέ­ω­σαν την Αθήνα ου­σια­στι­κά να απο­δε­χθεί το “γκρι­ζά­ρι­σμα” των δύο αυτών βρα­χο­νη­σί­δων. Μπο­ρεί τότε η κυ­βέρ­νη­ση Ση­μί­τη να είχε αιφ­νι­δια­σθεί από την ποιο­τι­κή κλι­μά­κω­ση του τουρ­κι­κού επε­κτα­τι­σμού, αλλά η προ­βο­λή εδα­φι­κών διεκ­δι­κή­σε­ων δεν ήταν κε­ραυ­νός εν αι­θρία.

Τον Ιού­νιο του 1991, ο τότε αρ­χη­γός του τουρ­κι­κού στό­λου ναύ­αρ­χος Ιλφάν Τινάζ είχε ισχυ­ρι­σθεί δη­μο­σί­ως ότι οι βρα­χο­νη­σί­δες του Αι­γαί­ου δεν είναι ελ­λη­νι­κό έδα­φος! Η δή­λω­ση εκεί­νη ήταν εν­δει­κτι­κή των κυο­φο­ρού­με­νων τότε προ­θέ­σε­ων της Άγκυ­ρας, αλλά η Αθήνα δεν της είχε δώσει τότε τη δέ­ου­σα προ­σο­χή.

Η ιστο­ρία μας δι­δά­σκει, όμως, πως όταν η Άγκυ­ρα προ­σθέ­τει μία νέα μο­νο­με­ρή διεκ­δί­κη­ση στο κα­λά­θι των ελ­λη­νο­τουρ­κι­κών δεν την ξε­χνά­ει. Την καλ­λιερ­γεί με επι­μο­νή και συ­στη­μα­τι­κό­τη­τα, ώστε να την εγ­γρά­ψει στη συ­νεί­δη­ση του διε­θνούς συ­στή­μα­τος ως υπαρ­κτή δια­φο­ρά που χρειά­ζε­ται επί­λυ­ση μέσω συμ­βι­βα­σμού. Αυτό επι­βε­βαιώ­νει ότι η αμ­φι­σβή­τη­ση της συν­θή­κης της Λω­ζάν­νης από τον Ερ­ντο­γάν και τους υπουρ­γούς του δεν είναι πυ­ρο­τέ­χνη­μα. Ει­πώ­θη­κε για να μπει με κά­ποιον τρόπο στο τρα­πέ­ζι.

Η ΘΕ­Ω­ΡΙΑ ΤΩΝ «ΓΚΡΙ­ΖΩΝ ΖΩΝΩΝ»

Η υπό­θε­ση των Ιμίων κα­τέ­στη ζω­τι­κής ση­μα­σί­ας, επει­δή χρη­σι­μο­ποι­ή­θη­κε πι­λο­τι­κά για την προ­ώ­θη­ση της θε­ω­ρί­ας των “γκρί­ζων ζωνών”. Το τουρ­κι­κό διά­βη­μα (29-1-1996) ήγει­ρε ευ­ρύ­τε­ρη αμ­φι­σβή­τη­ση της ελ­λη­νι­κής κυ­ριαρ­χί­ας. Στό­χος των Τούρ­κων δεν ήταν να επε­κτεί­νουν κατά δύο-τρία μίλια δυ­τι­κό­τε­ρα τα σύ­νο­ρα, αλλά να με­τα­τρέ­ψουν σε “γκρί­ζα ζώνη” ένα με­γά­λο τμήμα του Αι­γαί­ου.

Σύμ­φω­να με τη θε­ω­ρία τους, όσες νη­σί­δες του Αι­γαί­ου δεν ανα­φέ­ρο­νται ρητά στις συν­θή­κες Λω­ζάν­νης (1923) και Πα­ρι­σί­ων (1947) είναι απροσ­διό­ρι­στης κυ­ριαρ­χί­ας. Η Άγκυ­ρα ισχυ­ρί­ζε­ται ότι όλες αυτές οι νη­σί­δες, που πα­λαιό­τε­ρα ανή­καν στην Οθω­μα­νι­κή Αυ­το­κρα­το­ρία, θα έπρε­πε να προ­σαρ­τη­θούν στην Τουρ­κία, που είναι το διά­δο­χο κρά­τος. Με­γα­λό­θυ­μα, όμως, δη­λώ­νει δια­τε­θει­μέ­νη να δια­πραγ­μα­τευ­θεί με την Αθήνα το μοί­ρα­σμά τους!

Η θε­ω­ρία των “γκρί­ζων ζωνών” είναι διά­τρη­τη, επει­δή η συν­θή­κη της Λω­ζάν­νης ανα­φέ­ρει σαφώς ότι στην Τουρ­κία ανή­κουν μόνο όσες νη­σί­δες δεν ανα­φέ­ρο­νται ρητά στις συν­θή­κες και βρί­σκο­νται στη ζώνη τριών μι­λί­ων από τις μι­κρα­σια­τι­κές ακτές. Η ίδια συν­θή­κη δίνει στην Ελ­λά­δα την κυ­ριαρ­χία όχι μόνο των με­γά­λων νη­σιών, που ανα­φέ­ρο­νται ονο­μα­στι­κά, αλλά και των πα­ρα­κεί­με­νων νη­σί­δων.

Ανα­φο­ρι­κά με τα Δω­δε­κά­νη­σα, υπάρ­χει η ιτα­λο­τουρ­κι­κή συν­θή­κη (4-1-1932) (τότε τα Δω­δε­κά­νη­σα ήταν υπό ιτα­λι­κή κα­το­χή) που ρυθ­μί­ζει το εδα­φι­κό κα­θε­στώς. Υπάρ­χει και το συ­μπλη­ρω­μα­τι­κό ιτα­λο­τουρ­κι­κό πρω­τό­κολ­λο για την οριο­θέ­τη­ση των θα­λάσ­σιων συ­νό­ρων (28-12-1932), στο οποίο ανα­φέ­ρε­ται ποιες νη­σί­δες ανή­κουν στη μία και ποιες στην άλλη χώρα. Στο άρθρο 30 ανα­φέ­ρε­ται ρητά ότι τα Ίμια, όπως και όλες οι άλλες νη­σί­δες που σή­με­ρα διεκ­δι­κεί η Τουρ­κία, ανή­καν στην Ιτα­λία. Με τη συν­θή­κη των Πα­ρι­σί­ων (1947) πα­ρα­χω­ρή­θη­καν στην Ελ­λά­δα.

Η ΙΔΙΑΙ­ΤΕ­ΡΟ­ΤΗ­ΤΑ ΤΟΥ ΑΙ­ΓΑΙΟΥ

Η Άγκυ­ρα προ­σπα­θεί να εμ­φα­νί­σει το Αι­γαίο σαν ένα πέ­λα­γος, όπου ναι μεν υπάρ­χουν ελ­λη­νι­κά νησιά σ’ όλη σχε­δόν την έκτα­σή του, αλλά αυτά δεν οριο­θε­τούν τη θα­λάσ­σια συ­νο­ρια­κή γραμ­μή των δύο χωρών. Το Αι­γαίο, όμως, δεν είναι μία θά­λασ­σα που απλώς πα­ρεμ­βάλ­λε­ται με­τα­ξύ δύο πα­ρά­κτιων χωρών, όπως υπο­στη­ρί­ζουν οι Τούρ­κοι.

Η μισή πε­ρί­που έκτα­σή του είναι ελ­λη­νι­κός εθνι­κός χώρος. Και ο υπό­λοι­πος είναι διε­θνής χώρος, ο οποί­ος, όμως, συν­δέ­ει ελ­λη­νι­κά νησιά με την ηπει­ρω­τι­κή Ελ­λά­δα. Κατά συ­νέ­πεια, η θά­λασ­σα αυτή δεν έχει την ίδια ση­μα­σία για τις δύο χώρες. Γι’ αυτό και τα –εκτός διε­θνούς δι­καί­ου– μέτρα που τις εξι­σώ­νουν λει­τουρ­γούν προς όφε­λος της Τουρ­κί­ας.

Είναι προ­φα­νές ότι, εάν η Τουρ­κία απο­κτού­σε την κυ­ριαρ­χία έστω και μίας μόνο βρα­χο­νη­σί­δας δυ­τι­κά της αλυ­σί­δας Σα­μο­θρά­κη-Λή­μνος-Λέ­σβος-Χίος-Σάμος-Κά­λυ­μνος-Κως- Ρόδος-Κα­στελ­λό­ρι­ζο, όχι μόνο θα ανέ­τρε­πε το υφι­στά­με­νο νο­μι­κό κα­θε­στώς, αλλά και θα άλ­λα­ζε ρι­ζι­κά τον χα­ρα­κτή­ρα του Αι­γαί­ου. Η δή­λω­ση της πρω­θυ­πουρ­γού Τσι­λέρ εκεί­νη την εποχή στην εφη­με­ρί­δα Χου­ριέτ ήταν σα­φέ­στα­τη: «Μέχρι τώρα η Τουρ­κία υπο­συ­νεί­δη­τα απο­δε­χό­ταν ότι τα νησιά αυτά έμπρα­κτα ανή­κουν στην Ελ­λά­δα. Εμείς θα το αλ­λά­ξου­με αυτό».

Ελά­χι­στες ημέ­ρες μετά την κρίση (3-2-1996) η Τσι­λέρ δή­λω­σε ότι θα φέρει στο διε­θνές προ­σκή­νιο το κα­θε­στώς 1.000 πε­ρί­που νη­σί­δων και βρα­χο­νη­σί­δων που απο­τε­λούν τουρ­κι­κό έδα­φος! Το 1998 ο τότε Τούρ­κος πρό­ε­δρος Ντε­μι­ρέλ, με δή­λω­σή του στη Χου­ριέτ, κα­τέ­βα­σε τον αριθ­μό, ισχυ­ρι­ζό­με­νος ότι 132 νη­σί­δες ανή­κουν στην Τουρ­κία! Στο πλαί­σιο αυτό, το με­τα­κε­μα­λι­κό κα­θε­στώς έφθα­σε στο ση­μείο να αμ­φι­σβη­τή­σει ακόμα και την ελ­λη­νι­κό­τη­τα της Γαύ­δου!

ΚΑΙ ΚΑ­ΤΟΙ­ΚΗ­ΜΕ­ΝΑ ΝΗΣΙΑ

Η Άγκυ­ρα πά­τη­σε στο προη­γού­με­νο των Ιμίων για να απο­στα­θε­ρο­ποι­ή­σει την ελ­λη­νι­κή κυ­ριαρ­χία και σε κα­τοι­κη­μέ­νες νη­σί­δες. Στις 29-1-1996, η Άγκυ­ρα είχε ονο­μα­στι­κά ανα­φέ­ρει σαν “γκρί­ζες ζώνες” όχι μόνο τα Ίμια, αλλά και τα κα­τοι­κη­μέ­να νησιά Ψέ­ρι­μο και Φούρ­νους!

Από τα μέσα της δε­κα­ε­τί­ας του 2000, μά­λι­στα, η Τουρ­κία συ­μπε­ρι­φέ­ρε­ται σαν το Αγα­θο­νή­σι και το Φαρ­μα­κο­νή­σι να είναι δικό της έδα­φος. Οι τω­ρι­νές δη­λώ­σεις για το Αγα­θο­νή­σι, λοι­πόν, είναι ένας ακόμα κρί­κος στην ίδια αλυ­σί­δα. Η διεκ­δί­κη­ση έχει με­τε­ξε­λι­χθεί από θε­ω­ρη­τι­κή σε έμπρα­κτη. Το ίδιο συμ­βαί­νει και με τις νη­σί­δες Στρογ­γύ­λη και Ρω, που βρί­σκο­νται εκα­τέ­ρω­θεν του Κα­στελ­λό­ρι­ζου.

Με την υπο­γρα­φή της συν­θή­κης της Λω­ζάν­νης, ο Κεμάλ έκλει­σε τα εξω­τε­ρι­κά μέ­τω­πα και στρά­φη­κε στην εδραί­ω­ση του κα­θε­στώ­τος του. Όταν το κα­θε­στώς στα­θε­ρο­ποι­ή­θη­κε και ένοιω­σε ισχυ­ρό, άρ­χι­σε να έχει διεκ­δι­κή­σεις. Το 1936 επέ­τυ­χε με τη συν­θή­κη του Μο­ντρέ να ανα­θε­ω­ρή­σει τη διά­τα­ξη της συν­θή­κης της Λω­ζάν­νης που πρό­βλε­πε απο­στρα­τι­κο­ποί­η­ση των Στε­νών. Στο τέλος της δε­κα­ε­τί­ας του 1930 η Τουρ­κία προ­σάρ­τη­σε την επαρ­χία της Αλε­ξαν­δρέτ­τας που ανήκε στην αποι­κιο­κρα­τού­με­νη τότε Συρία.

Από τη δε­κα­ε­τία του 1950 η Άγκυ­ρα εστί­α­σε την επε­κτα­τι­κή ροπή της στην Κύπρο με απο­κο­ρύ­φω­μα την ει­σβο­λή του 1974. Η επι­τυ­χία της εκεί­νη της άνοι­ξε τον δρόμο για να κλι­μα­κώ­σει τις διεκ­δι­κή­σεις της στο Αι­γαίο. Από τότε προ­σπα­θεί να ανα­τρέ­ψει το ισχύ­ον νο­μι­κό κα­θε­στώς, προ­βάλ­λο­ντας τρα­βηγ­μέ­νες από τα μαλ­λιά ερ­μη­νεί­ες των διε­θνών συν­θη­κών, αλλά όχι αμ­φι­σβη­τώ­ντας τες ευ­θέ­ως.

Είναι αλη­θές ότι στο πα­ρελ­θόν υπήρ­ξαν κά­ποιες δη­λώ­σεις εκ μέ­ρους του Οζάλ και του Ντε­μι­ρέλ ότι κακώς η Τουρ­κία είχε απο­δε­χθεί την πα­ρα­χώ­ρη­ση στην Ελ­λά­δα των νη­σιών του ανα­το­λι­κού Αι­γαί­ου και κυ­ρί­ως των Δω­δε­κα­νή­σων. Επρό­κει­το, όμως, πε­ρισ­σό­τε­ρο για δη­λώ­σεις νο­σταλ­γί­ας του αυ­το­κρα­το­ρι­κού πα­ρελ­θό­ντος.

Η ΠΡΑΞΗ ΙΔΡΥ­ΣΗΣ

Η συν­θή­κη της Λω­ζάν­νης είναι η λη­ξιαρ­χι­κή πράξη ίδρυ­σης της Τουρ­κι­κής Δη­μο­κρα­τί­ας και γι’ αυτό το με­τα­κε­μα­λι­κό κα­θε­στώς απέ­φευ­γε επι­με­λώς να θέσει θέμα ανα­θε­ώ­ρη­σής της. Είναι εν­δει­κτι­κό ότι ακόμα και ο ίδιος ο Ερ­ντο­γάν είχε μι­λή­σει σ’ αυτό το πνεύ­μα στις 24 Ιου­λί­ου 2016, στην 93^η επέ­τειο από την υπο­γρα­φή της.

Από τότε έχουν αλ­λά­ξει πολλά στην Τουρ­κία. Ο Ερ­ντο­γάν επι­βί­ω­σε του πρα­ξι­κο­πή­μα­τος και έστω και ορια­κά, έστω και με νο­θεία, κέρ­δι­σε το δη­μο­ψή­φι­σμα που τον με­τα­τρέ­πει σε πρό­ε­δρο-σουλ­τά­νο. Μι­λώ­ντας το φθι­νό­πω­ρο του 2016 στους πε­ρι­φε­ρεια­κούς διοι­κη­τές (μου­χτά­ρη­δες) είχε πει: «Το 1920 μας έδει­ξαν τη Συν­θή­κη των Σε­βρών για να μας πεί­σουν το 1923 για τη Συν­θή­κη της Λω­ζάν­νης. Και κά­ποιοι προ­σπά­θη­σαν να μας το πα­ρου­σιά­σουν αυτό ως νίκη… Με τη Συν­θή­κη της Λω­ζάν­νης δώ­σα­με στους Έλ­λη­νες τα νησιά, που αν φω­νά­ξεις από τις ακτές του Αι­γαί­ου, θα ακου­στείς απέ­να­ντι. Είναι αυτό νίκη;… Όσοι έκα­τσαν στο τρα­πέ­ζι των δια­πραγ­μα­τεύ­σε­ων στη Λω­ζάν­νη, δεν εκ­με­ταλ­λεύ­τη­καν τη συν­θή­κη αυτή. Και επει­δή αυτοί δεν την εκ­με­ταλ­λεύ­τη­καν, δυ­σκο­λευό­μα­στε σή­με­ρα εμείς».

Σ’ ένα πρώτο επί­πε­δο στό­χος του Ερ­ντο­γάν είναι να απο­δο­μή­σει τον κε­μα­λι­σμό ως θε­μέ­λιο ιδε­ο­λο­γι­κό λίθο της Τουρ­κι­κής Δη­μο­κρα­τί­ας. Ο ίδιος αυ­το­προ­βάλ­λε­ται ως ο ηγέ­της που κλεί­νει την κε­μα­λι­κή πα­ρέν­θε­ση και που μέσω του νε­ο­ο­θω­μα­νι­σμού επα­να­φέ­ρει στο προ­σκή­νιο το άτυπο αυ­το­κρα­το­ρι­κό όραμα των Τούρ­κων. Δικό του ση­μείο ανα­φο­ράς είναι ο Μω­ά­μεθ ο Πορ­θη­τής κι όχι ο Κεμάλ.

ΙΔΕ­Ο­ΛΟ­ΓΙ­ΚΟ ΟΧΗΜΑ

Αν και έχει απο­τύ­χει να ανα­δει­χθεί σε ηγέτη του μου­σουλ­μα­νι­κού κό­σμου, πα­ρα­μέ­νει πι­στός στο σχέ­διό του το 2023 η Τουρ­κία να έχει εδραιω­θεί ως με­γά­λη δύ­να­μη. Για να ανα­δει­χθεί, μά­λι­στα ο ίδιος σε εθνι­κό ηγέτη δεν αρ­κούν η εκτε­τα­μέ­νη κα­τα­στο­λή και οι μα­ζι­κές εκ­κα­θα­ρί­σεις του κρά­τους από κάθε εί­δους αντι­φρο­νού­ντες. Χρειά­ζε­ται και ένα ιδε­ο­λο­γι­κό όχημα.

Για να συ­σπει­ρώ­σει γύρω του την κρα­τι­κή γρα­φειο­κρα­τία και κυ­ρί­ως τους στρα­τιω­τι­κούς, οι οποί­οι έχουν δε­χθεί ισχυ­ρό πλήγ­μα, ο Τούρ­κος πρό­ε­δρος παί­ζει δυ­να­τά το χαρτί του εθνι­κι­σμού-επε­κτα­τι­σμού. Αυτό, άλ­λω­στε, είναι ο πυ­ρή­νας της τουρ­κι­κής κρα­τι­κής ιδε­ο­λο­γί­ας και ως εκ τού­του ο κοι­νός πα­ρο­νο­μα­στής του τουρ­κι­κού πο­λι­τι­κού συ­στή­μα­τος.

Είναι εν­δει­κτι­κό ότι η κε­μα­λι­κή αξιω­μα­τι­κή αντι­πο­λί­τευ­ση, που είχε χα­ρα­κτη­ρί­σει απα­ρά­δε­κτη την αμ­φι­σβή­τη­ση της συν­θή­κης της Λω­ζάν­νης, όποτε της δί­νε­ται η ευ­και­ρία σπεύ­δει να πλειο­δο­τή­σει σε εθνι­κι­σμό-επε­κτα­τι­σμό με την δη­λώ­σεις, όπως η πα­ρα­κά­τω: «Ας κοι­τά­ξει (ο Ερ­ντο­γάν) τα 16 νησιά που επί της επο­χής του πα­ρα­δό­θη­καν και όπου υψώ­θη­κε ελ­λη­νι­κή ση­μαία»!

ΧΑ­ΜΗ­ΛΗ ΘΕΡ­ΜΟ­ΚΡΑ­ΣΙΑ

Οι κε­μα­λι­στές κα­τη­γο­ρούν τον Ερ­ντο­γάν ότι δεν διεκ­δί­κη­σε με απο­φα­σι­στι­κό­τη­τα τα κα­τοι­κη­μέ­να ελ­λη­νι­κά νησιά που η Άγκυ­ρα θε­ω­ρεί “γκρί­ζες ζώνες”. Είναι αλη­θές ότι για πολλά χρό­νια μετά την εκλο­γή του στην πρω­θυ­πουρ­γία, ο Τούρ­κος πρό­ε­δρος φρό­ντι­ζε να κρα­τά­ει σχε­τι­κά χα­μη­λά τη θερ­μο­κρα­σία στα ελ­λη­νο­τουρ­κι­κά. Κι αυτό, επει­δή προ­τε­ραιό­τη­τά του ήταν να εξου­δε­τε­ρώ­σει το κε­μα­λι­κό “βαθύ κρά­τος”. Φο­βό­ταν δι­καιο­λο­γη­μέ­να πως οι κε­μα­λι­στές στρα­τη­γοί θα εκ­με­ταλ­λεύ­ο­νταν μία ελ­λη­νο­τουρ­κι­κή κρίση για να τον ανα­τρέ­ψουν. Χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό πα­ρά­δειγ­μα είναι το σχέ­διο “Βα­ριο­πού­λα”, που πρό­βλε­πε ένα στη­μέ­νο ελ­λη­νο­τουρ­κι­κό θερμό επει­σό­διο.

Η προ­σε­κτι­κή στάση του νε­ο­ο­θω­μα­νού ηγέτη εκεί­να τα χρό­νια είχε καλ­λιερ­γή­σει στην Αθήνα το δόγμα-μύθος “ο καλός Ερ­ντο­γάν, οι κακοί στρα­τη­γοί”. Η πραγ­μα­τι­κό­τη­τα, βε­βαί­ως, ήταν πολύ δια­φο­ρε­τι­κή από τις αβά­σι­μες προσ­δο­κί­ες της ελ­λη­νι­κής πο­λι­τι­κής ελίτ ότι οι νε­ο­ο­θω­μα­νοί θα προ­σέγ­γι­ζαν με εποι­κο­δο­μη­τι­κό τρόπο τα ελ­λη­νο­τουρ­κι­κά και το Κυ­πρια­κό.

Οι νε­ο­ο­θω­μα­νοί είναι εξί­σου εθνι­κι­στές με τους κε­μα­λι­στές, αλλά με δια­φο­ρε­τι­κό τρόπο. Στα ελ­λη­νο­τουρ­κι­κά, άλ­λω­στε, είχε από νωρίς επέλ­θει μία όσμω­ση με­τα­ξύ των δύο βα­σι­κών τουρ­κι­κών ιδε­ο­λο­γι­κο­πο­λι­τι­κών ρευ­μά­των. Ο Ερ­ντο­γάν δεν δια­φο­ρο­ποι­ή­θη­κε ποτέ από τις πά­γιες μο­νο­με­ρείς τουρ­κι­κές διεκ­δι­κή­σεις. Από δι­πλω­μα­τι­κής από­ψε­ως, όμως, εμ­φα­νι­ζό­ταν πιο ευ­έ­λι­κτος. Ως φο­ρέ­ας της νε­ο­ο­θω­μα­νι­κής ιδε­ο­λο­γί­ας και στρα­τη­γι­κής, επι­χει­ρού­σε να κα­τα­στή­σει την Τουρ­κία κέ­ντρο και ηγε­μό­να του με­τα­ο­θω­μα­νι­κού χώρου. Στο πλαί­σιο αυτό επε­δί­ω­κε να ρυ­μουλ­κή­σει στα­δια­κά την Ελ­λά­δα σε μια κα­τά­στα­ση άτυ­πης δο­ρυ­φο­ρο­ποί­η­σης.

Τώρα που θε­ω­ρεί ότι έχει εδραιω­θεί σαν άτυ­πος σουλ­τά­νος ξε­δι­πλώ­νει την ατζέ­ντα του και στο επί­πε­δο της ισλα­μο­ποί­η­σης στο εσω­τε­ρι­κό της Τουρ­κί­ας και στο επί­πε­δο της ευ­θεί­ας προ­βο­λής επε­κτα­τι­κών διεκ­δι­κή­σε­ων. Για τον Ερ­ντο­γάν η διο­χέ­τευ­ση προ­σφύ­γων-με­τα­να­στών στα ελ­λη­νι­κά νησιά δεν είναι μόνο ένα όπλο πί­ε­σης προς την Ευ­ρώ­πη για από­σπα­ση ανταλ­λαγ­μά­των. Είναι ταυ­το­χρό­νως και μία επε­κτα­τι­κή υπο­θή­κη σε βάρος της Ελ­λά­δας.

Ο ΠΛΗ­ΘΥ­ΣΜΙΑ­ΚΟΣ ΠΑ­ΡΑ­ΓΟ­ΝΤΑΣ

Σε αντί­θε­ση με τους με­τα­μο­ντέρ­νους φι­λε­λεύ­θε­ρους, οι νε­ο­ο­θω­μα­νοί έχουν συ­νεί­δη­ση της στρα­τη­γι­κής ση­μα­σί­ας που έχει ο πλη­θυ­σμια­κός πα­ρά­γο­ντας. Θε­ω­ρούν βα­σί­μως πως εάν μέσω του με­τα­να­στευ­τι­κού ρεύ­μα­τος δια­μορ­φω­θούν στα ελ­λη­νι­κά νησιά μου­σουλ­μα­νι­κοί θύ­λα­κοι, η Τουρ­κία θα απο­κτή­σει δυ­νά­μει γε­ω­πο­λι­τι­κά ερεί­σμα­τα.

Υπεν­θυ­μί­ζου­με ότι ο Οζάλ, ως πρό­δρο­μος των νε­ο­ο­θω­μα­νών, είχε πριν 26 χρό­νια δη­λώ­σει ωμά ότι η Ελ­λά­δα θα κα­τα­λη­φθεί μέσω της διο­χέ­τευ­σης μου­σουλ­μα­νι­κών πλη­θυ­σμών. Το γε­γο­νός, μά­λι­στα, ότι για τους δι­κούς τους λό­γους οι Ευ­ρω­παί­οι πιέ­ζουν να μη φύ­γουν από τα νησιά του ανα­το­λι­κού Αι­γαί­ου οι πρό­σφυ­γες-με­τα­νά­στες αφή­νει τον χρόνο να κάνει τη δου­λειά του. Πιο συ­γκε­κρι­μέ­να διευ­κο­λύ­νει την αλ­λοί­ω­ση της πλη­θυ­σμια­κής σύν­θε­σης των νη­σιών που βρί­σκο­νται στο στό­χα­στρο της Άγκυ­ρας.

Εγκλω­βι­σμέ­νη στις δικές της αντι­φά­σεις η ΕΕ είναι ανί­κα­νη να δει τη με­γά­λη ει­κό­να και να λει­τουρ­γή­σει απο­τρε­πτι­κά, λαμ­βά­νο­ντας υπόψη τα θε­μι­τά εθνι­κά συμ­φέ­ρο­ντα των χωρών-μελών της. Όταν ο Ερ­ντο­γάν είχε πρω­το­αμ­φι­σβη­τή­σει τη συν­θή­κη της Λω­ζάν­νης, το Βε­ρο­λί­νο είχε αντι­δρά­σει με το εξής θλι­βε­ρό τρόπο: «Μας είναι γνω­στό πως υπάρ­χουν δια­φο­ρές εδώ και καιρό, εδώ και δε­κα­ε­τί­ες. Δια­φο­ρές από­ψε­ων με­τα­ξύ της Τουρ­κί­ας και της Ελ­λά­δας για την οριο­θέ­τη­ση των συ­νό­ρων με­τα­ξύ των δύο χωρών. Η γερ­μα­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση είναι της άπο­ψης ότι αυτές οι δια­φο­ρές με­τα­ξύ των δύο χωρών πρέ­πει να επι­λυ­θούν ει­ρη­νι­κά. Κατά τα άλλα δεν εκ­φρά­ζει άποψη και σί­γου­ρα δεν θα πάρει το μέρος κα­νε­νός»!

Είναι αλη­θές ότι λίγο αρ­γό­τε­ρα το γερ­μα­νι­κό υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών είχε διευ­κρι­νί­σει ότι η συν­θή­κη της Λω­ζάν­νης ισχύ­ει. Τα εξαρ­τη­μέ­να αντα­να­κλα­στι­κά των εταί­ρων μας εκεί­νη την εποχή ήταν να αντι­λαμ­βά­νο­νται ακόμα και μία τόσο χο­ντρο­κομ­μέ­νη πρό­κλη­ση σαν υπαρ­κτή δια­φο­ρά, απέ­να­ντι στην οποία τη­ρούν ίσες απο­στά­σεις.

Από τότε, όμως, έχει κυ­λή­σει πολύ νερό στο αυ­λά­κι. Οι σχέ­σεις της Τουρ­κί­ας με τη Δύση έχουν επι­δει­νω­θεί. Η Μέρ­κελ αμ­φι­σβή­τη­σε ανοι­κτά το απο­τέ­λε­σμα του δη­μο­ψη­φί­σμα­τος και η αντί­δρα­ση τόσο της ΕΕ όσο και του ΝΑΤΟ στην τω­ρι­νή τουρ­κι­κή πρό­κλη­ση είναι για πρώτη ίσως φορά ελ­πι­δο­φό­ρα για την Ελ­λά­δα.

stavroslygeros.gr