Ξεκινά εντός του 2025 η λειτουργία του πυρηνικού εργοστασίου στο Ακούγιου

• Είναι η δημιουρ­γία πυρη­νι­κού οπλο­στα­σίου στους στόχους της γεί­το­νος;

Τα τουρ­κικά σχέδια για πυρη­νική ενέρ­γεια – με την κατα­σκευή πυρη­νι­κών σταθμών στο Ακού­γιου και αλλού καθώς ο πρώτος αντι­δρα­στή­ρας θα τεθεί σε ισχύ μέχρι το τέλος του 2025 – είναι γνωστά και έχουν δημιουρ­γή­σει προ­βλη­μα­τι­σμούς σχετικά με τον κίνδυνο που θα συνι­στούσε για τη γύρω περιοχή σε περί­πτωση ατυ­χή­μα­τος.

Oι «πυρη­νι­κές» πρω­το­βου­λίες της Άγκυρας προ­κα­λούν ανη­συ­χίες και για έναν άλλο λόγο, καθώς δεν είναι λίγοι αυτοί που θεωρούν ότι η Τουρκία θα επι­διώ­ξει να απο­κτή­σει πυρη­νικά όπλα- και γίνεται εύκολα αντι­λη­πτό το γιατί κάτι τέτοιο απο­τε­λεί λόγο σοβα­ρό­τα­του προ­βλη­μα­τι­σμού, δεδο­μέ­νης της παρα­δο­σια­κής «δια­γω­γής» της γεί­το­νος. «Με απλά λόγια: η δυτική κοι­νό­τητα υπη­ρε­σιών πλη­ρο­φο­ριών τώρα σε μεγάλο βαθμό εκτιμά ότι η Τουρκία δου­λεύει πάνω σε πυρη­νικά όπλα, όσο και σε μέσα χρήσης τους. Το μοντέλο που ακο­λου­θεί­ται είναι αυτό του Ιράν».

Τα πυρη­νικά είναι το μέλλον

Ο υπουρ­γός Ενέρ­γειας της Τουρ­κίας Αλπαρ­σλάν Μπαϊ­ρα­κτάρ, επι­βε­βαί­ωσε τα σχέδια για την έναρξη λει­τουρ­γίας του πρώτου αντι­δρα­στήρα του πυρη­νι­κού σταθμού του Ακού­γιου μέσα στο 2025, παρά τις καθυ­στε­ρή­σεις λόγω της άρνησης της ευρω­παϊ­κής πλευράς να προ­μη­θεύ­σει τον απα­ραί­τητο εξο­πλι­σμό, όπως είπε. Πρό­κει­ται για τον σταθμό παρα­γω­γής πυρη­νι­κής ενέρ­γειας που ανήκει στους Ρώσους και εδρεύει στη νότια Τουρκία, στην επαρχία της Μερ­σί­νας, που βρί­σκε­ται απέ­να­ντι από την Κύπρο. «Οι εργα­σίες στο Ακού­γιου συνε­χί­ζο­νται εντα­τικά. Στόχος μας είναι το 2025, το οποίο είναι πολύ σημα­ντικό για εμάς όσον αφορά την εκκί­νηση του πρώτου αντι­δρα­στήρα. Ανα­μέ­νουμε να ξεκι­νή­σει φέτος, έστω και σε δοκι­μα­στική λει­τουρ­γία. Γενικά, στόχος μας είναι να ολο­κλη­ρώ­σουμε την κατα­σκευή και των τεσ­σά­ρων αντι­δρα­στή­ρων το συντο­μό­τερο δυνατό», δήλωσε ο υπουρ­γός στο ιδιω­τικό τηλε­ο­πτικό δίκτυο TGRT της Τουρ­κίας. Ο κ. Μπαϊ­ρα­κτάρ υπεν­θύ­μισε επίσης τις καθυ­στε­ρή­σεις στην υλο­ποί­ηση του έργου του Ακού­γιου λόγω της άρνησης της ευρω­παϊ­κής πλευράς να προ­μη­θεύ­σει εξο­πλι­σμό. «Οπως γνω­ρί­ζετε, υπήρξε μια καθυ­στέ­ρηση που δεν περι­μέ­ναμε. Η Ευρώπη δεν παρέ­δωσε τον εξο­πλι­σμό που έπρεπε. Αυτό είναι συνέ­πεια του Ρωσο-ουκρανικού πολέμου ή τη χρήση του ως πρό­σχημα για την επιβολή κυρώ­σεων κατά της Ρωσίας. Φυσικά, βρήκαμε μια εναλ­λα­κτική και η ρωσική εται­ρεία απο­φά­σισε να παρα­δώ­σει αυτόν τον εξο­πλι­σμό από άλλη χώρα, κάτι που φυσικά πήρε λίγο χρόνο», είπε ο Τούρκος υπουρ­γός. Ο αντι­πρό­ε­δρος της ρωσικής κυβέρ­νη­σης Αλε­ξά­ντερ Νόβακ έχει δηλώσει ότι η Siemens παρα­βί­ασε τις υπο­χρε­ώ­σεις της για προ­μή­θεια εξο­πλι­σμού στον υπό κατα­σκευή πυρη­νικό σταθμό ηλε­κτρο­πα­ρα­γω­γής στην Τουρκία και πως οι δια­πραγ­μα­τεύ­σεις μαζί της δεν απέ­δω­σαν κανένα απο­τέ­λε­σμα. Ως απο­τέ­λε­σμα αυτών, σύμφωνα με τον ίδιο, βρέ­θη­καν όλα τα απα­ραί­τητα εξαρ­τή­ματα σε χώρες φιλικές προς τη Ρωσία και τα αυτά έχουν ήδη παρα­δο­θεί στο εργο­στά­σιο.

Ο Μπαϊ­ρα­κτάρ τόνισε την εξε­λισ­σό­μενη βιο­μη­χα­νία και το ανθρώ­πινο δυνα­μικό της Τουρ­κίας, λέγο­ντας: «Η συνερ­γα­σία μας με τη Rosatom και σχε­τι­κούς ιδιω­τι­κούς οργα­νι­σμούς στο εξω­τε­ρικό βελ­τιώ­νει τη βιο­μη­χα­νική ανά­πτυξη της Τουρ­κίας. Έχουμε ένα σημα­ντικό πρό­γραμμα τοπικής προ­σαρ­μο­γής με τη Rosatom, χτί­ζο­ντας ένα οικο­σύ­στημα για την πυρη­νική ενέρ­γεια στην Τουρκία». Η πρώτη μονάδα ανα­μέ­νε­ται να τεθεί σε λει­τουρ­γία στο τέλος του έτους και οι άλλες τρεις θα ολο­κλη­ρω­θούν έως το 2028.

Κοντά σε μεγάλο σει­σμο­γε­νές ρήγμα

Ιδιαί­τερη αναφορά για τους κιν­δύ­νους της κατα­σκευής του εργο­στα­σίου σε σει­σμο­γενή περιοχή είχε γίνει σε συνέ­δριο κατά των πυρη­νι­κών που διορ­γά­νωσε προ 25ετιας η Νομαρ­χία Δωδε­κά­νη­σου επί Σάββα Καρα­γιάννη στο Παλάτι του Μεγάλου Μαγί­στρου στη Ρόδο. Μεταξύ αυτών που εξέ­φρα­σαν επι­φυ­λά­ξεις για την ασφά­λεια των εγκα­τα­στά­σεων ήταν ο ομό­τι­μος καθη­γη­τής Σει­σμο­λο­γίας ΑΠΘ Βασίλης Παπα­ζά­χος και ο καθη­γη­τής Πυρη­νι­κής Φυσικής Θανάσης Γερά­νιος. Παράλ­ληλα είχε επι­ση­μαν­θεί το ενδε­χό­μενο ενός μεγάλου σεισμού που θα προ­έλ­θει από τον θαλάσ­σιο χώρο νοτίως του Ακού­γιου, καθώς η σει­σμική μελέτη στην εν λόγω περιοχή ήταν ελλιπής. Αντι­δρά­σεις είχαμε στην Τουρκία αλλά και σε επίπεδο Ευρω­κοι­νο­βου­λίου από -τον τότε ευρωβουλευτή- νυν πρόεδρο της Βουλής Νικήτα Κακλα­μάνη, ενώ καμπά­νια κατά της πυρη­νι­κής εγκα­τά­στα­σης στο Ακού­γιου είχε πραγ­μα­το­ποι­ή­σει και το Υπουρ­γείο Αιγαίου. Όμως τα πράγ­ματα φαί­νε­ται να αλλά­ζουν, καθώς προ ημερών είχαμε και την αιφ­νι­δια­στική ανα­κοί­νωση του πρω­θυ­πουρ­γού Κυριά­κου Μητσο­τάκη που εξέ­φραζε την πρόθεση της Ελλάδας να εντα­χθεί στο πυρη­νικό μπλοκ της ενέρ­γειας της Ευρώπης. «Νομίζω πρέπει να είμαστε έτοιμοι να εντα­χθούμε στην πυρη­νική συμ­μα­χία. Δεν βλέπω κανένα λόγο να φθά­σουμε στην κλι­μα­τική ουδε­τε­ρό­τητα χωρίς την πυρη­νική ενέρ­γεια», δήλωσε χαρα­κτη­ρι­στικά ο πρω­θυ­πουρ­γός.

Το χρονικό της κατα­σκευής

-Η Τουρκία υπήρξε από τα πρώτα κράτη που εκδή­λω­σαν ενδια­φέ­ρον για την προ­ώ­θηση των ειρη­νι­κών εφαρ­μο­γών της ατο­μι­κής ενέρ­γειας, υπο­γρά­φο­ντας τον Ιούλιο του 1955 σχετική διμερή συμ­φω­νία με τις ΗΠΑ

-To πρα­ξι­κό­πημα του Στρα­τη­γού Εβρέν -12/9/1980- διέκοψε τις δια­πραγ­μα­τεύ­σεις που ήταν σε εξέλιξη με σου­η­δι­κές εται­ρίες για την κατα­σκευή ΠΗΣ

-Το 1984 η τουρ­κική κυβέρ­νηση ανέθεσε στην κανα­δική AECL την κατα­σκευή δύο ΠΗΣ τύπου CANDU στο Ακού­γιου και τη Σινώπη

-Στα τέλη του 1994 η Άγκυρα άρχισε δια­πραγ­μα­τεύ­σεις με το νοτιο­κο­ρε­α­τικό Ινστι­τούτο Ερευνών Ατο­μι­κής Ενέρ­γειας (KAERI) για την κατα­σκευή ενός ΠΗΣ στο Ακού­γιου ισχύος 1200MW αλλά η πολι­τική αστά­θεια λει­τούρ­γησε και πάλι απο­θαρ­ρυ­ντικά

-Το 1998 ο Πακι­στα­νός πρό­ε­δρος Ν. Σαρίφ πρό­τεινε στον τότε Τούρκο ομόλογό του Σου­λεϊ­μάν Ντε­μι­ρέλ συνερ­γα­σία για την ανά­πτυξη πυρη­νι­κών όπλων

-Στα τέλη του 2002 η κυβέρ­νηση Ερντο­γάν επα­νέ­φερε το θέμα στο προ­σκή­νιο

-9 Νοεμ­βρίου 2007 η Τουρ­κική Εθνο­συ­νέ­λευση υπερ­ψή­φισε το νομο­σχέ­διο για την κατα­σκευή τριών ΠΗΣ, το οποίο εγκρί­θηκε και από τον πρόεδρο Αμπ­ντου­λάχ Γκιούλ

-3 Απρί­λιου 2018 πραγ­μα­το­ποιού­νται τα εγκαί­νια των εργα­σιών στο Ακού­γιου από τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντο­γάν και τον Βλα­ντι­μίρ Πούτιν.