Κομισιόν: Τα ενοίκια τρώνε το εισόδημα – Η Ελλάδα στην τρίτη χειρότερη θέση της Ευρώπης

Η στε­γα­στι­κή κρίση στην Ευ­ρώ­πη δεν εκ­δη­λώ­νε­ται πα­ντού με τον ίδιο τρόπο, όμως τα βα­σι­κά της χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά είναι κοινά. Τα ενοί­κια αυ­ξά­νο­νται τα­χύ­τε­ρα από τα ει­σο­δή­μα­τα, η πρό­σβα­ση στην ιδιο­κα­τοί­κη­ση γί­νε­ται ολο­έ­να δυ­σκο­λό­τε­ρη και οι κοι­νω­νι­κές ανι­σό­τη­τες διευ­ρύ­νο­νται. Από τις με­γά­λες πό­λεις της Δυ­τι­κής Ευ­ρώ­πης έως τις του­ρι­στι­κές πε­ριο­χές του Νότου, η κα­τοι­κία έχει με­τα­τρα­πεί από κοι­νω­νι­κό αγαθό σε δυ­σεύ­ρε­το και ακρι­βό προ­ϊ­όν.

Όπως το­νί­ζε­ται σε έκ­θε­ση της Eυρω­παϊ­κής Eπι­τρο­πής  η οποία συ­ζη­τή­θη­κε στο χθε­σι­νό Eurogroup, η αγορά κα­τοι­κί­ας σε όλη την Ευ­ρώ­πη βρί­σκε­ται σε μια πα­ρα­τε­τα­μέ­νη πε­ρί­ο­δο έντα­σης, με τις τιμές των ακι­νή­των να αυ­ξά­νο­νται στα­θε­ρά από το 2014 και την προ­σι­τό­τη­τα της στέ­γα­σης να επι­δει­νώ­νε­ται σχε­δόν σε όλη την Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση. Η   κρίση δεν είναι συ­γκυ­ρια­κή, αλλά απο­τέ­λε­σμα της διαρ­κούς από­κλι­σης ανά­με­σα στις τιμές κα­τοι­κιών και στα ει­σο­δή­μα­τα των νοι­κο­κυ­ριών, σε συν­δυα­σμό με διαρ­θρω­τι­κές αδυ­να­μί­ες στην προ­σφο­ρά.

Η έκ­θε­ση προει­δο­ποιεί ότι τα μέτρα που ενι­σχύ­ουν τη ζή­τη­ση, όπως επι­δο­τή­σεις ή φο­ρο­λο­γι­κές ελα­φρύν­σεις, συχνά κα­τα­λή­γουν να αυ­ξά­νουν τις τιμές αντί να βελ­τιώ­νουν την προ­σι­τό­τη­τα, όταν η προ­σφο­ρά είναι πε­ριο­ρι­σμέ­νη.

Αντί­θε­τα, οι πα­ρεμ­βά­σεις στην προ­σφο­ρά θε­ω­ρού­νται πιο απο­τε­λε­σμα­τι­κές. Συ­γκε­κρι­μέ­να συ­στή­νε­ται απλο­ποί­η­ση κα­νό­νων, αξιο­ποί­η­ση κενών κα­τοι­κιών, πε­ριο­ρι­σμός στρε­βλώ­σε­ων από τις βρα­χυ­χρό­νιες μι­σθώ­σεις και ενί­σχυ­ση της κοι­νω­νι­κής κα­τοι­κί­ας.

Στην Ελ­λά­δα, απο­κτά ακόμη εντο­νό­τε­ρη διά­στα­ση λόγω του υψη­λού απο­θέ­μα­τος κενών κα­τοι­κιών και της έντο­νης του­ρι­στι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας. Σύμ­φω­να με την Ευ­ρω­παϊ­κή Επι­τρο­πή, η χώρα συ­γκα­τα­λέ­γε­ται με­τα­ξύ εκεί­νων όπου η αξιο­ποί­η­ση του υπάρ­χο­ντος στε­γα­στι­κού απο­θέ­μα­τος απο­τε­λεί κρί­σι­μο ερ­γα­λείο για την αύ­ξη­ση της προ­σφο­ράς. Πα­ράλ­λη­λα, η εκρη­κτι­κή ανά­πτυ­ξη των βρα­χυ­χρό­νιων μι­σθώ­σε­ων έχει πε­ριο­ρί­σει τη δια­θε­σι­μό­τη­τα κα­τοι­κιών για μα­κρο­χρό­νια μί­σθω­ση, ιδίως στην Αθήνα και σε του­ρι­στι­κές πε­ριο­χές, ασκώ­ντας πρό­σθε­τη πίεση στα ενοί­κια. Οι εξε­λί­ξεις αυτές ενι­σχύ­ουν το ευ­ρύ­τε­ρο ευ­ρω­παϊ­κό πρό­βλη­μα της από­κλι­σης με­τα­ξύ τιμών κα­τοι­κιών και ει­σο­δη­μά­των, το οποίο επη­ρε­ά­ζει δυ­σα­νά­λο­γα τα νέα νοι­κο­κυ­ριά και τους ενοι­κια­στές.

Από τη φθηνή χρη­μα­το­δό­τη­ση στην από­το­μη άνοδο των επι­το­κί­ων

Σύμ­φω­να με τη με­λέ­τη, η δε­κα­ε­τία μετά το 2014 χα­ρα­κτη­ρί­στη­κε από ιστο­ρι­κά χα­μη­λά επι­τό­κια, τα οποία ενί­σχυ­σαν τη δα­νειο­λη­πτι­κή ικα­νό­τη­τα των νοι­κο­κυ­ριών και τρο­φο­δό­τη­σαν τη ζή­τη­ση για κα­τοι­κία. Η παν­δη­μία επι­δεί­νω­σε τις ανι­σορ­ρο­πί­ες δη­μιουρ­γώ­ντας, πε­ριο­ρι­σμέ­νη οι­κο­δο­μι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα, δια­τα­ρα­χές στις εφο­δια­στι­κές αλυ­σί­δες και αυ­ξη­μέ­νο κό­στος υλι­κών  που πε­ριό­ρι­σαν την προ­σφο­ρά, ενώ η ζή­τη­ση πα­ρέ­μει­νε ισχυ­ρή λόγω απο­τα­μιεύ­σε­ων και αλ­λα­γών στον τρόπο ζωής.

Το 2022, η από­το­μη αύ­ξη­ση των επι­το­κί­ων από την Ευ­ρω­παϊ­κή Κε­ντρι­κή Τρά­πε­ζα ανέ­κο­ψε προ­σω­ρι­νά την άνοδο των τιμών. Ωστό­σο, από το 2024 η αγορά επα­νήλ­θε σε ανο­δι­κή τρο­χιά, καθώς η πε­ριο­ρι­σμέ­νη προ­σφο­ρά συ­νά­ντη­σε εκ νέου αυ­ξη­μέ­νη ζή­τη­ση. Σε αρ­κε­τά κράτη μέλη, οι αυ­ξή­σεις το 2025 ήταν δι­ψή­φιες, δεί­χνο­ντας ότι οι πιέ­σεις όχι μόνο δεν έχουν εκτο­νω­θεί, αλλά εντεί­νο­νται.

Η ψα­λί­δα με­τα­ξύ τιμών κα­τοι­κιών και ει­σο­δη­μά­των έχει διευ­ρυν­θεί ση­μα­ντι­κά. Σε χώρες όπως η Πορ­το­γα­λία, η Κάτω Χώρες, η Ουγ­γα­ρία, η Ιρ­λαν­δία, η Τσε­χία και η Αυ­στρία, ο δεί­κτης τιμής προς ει­σό­δη­μα έχει επι­δει­νω­θεί πάνω από 20% σε σχέση με τον μα­κρο­χρό­νιο μέσο όρο.

Ιδιαί­τε­ρα στις με­γά­λες πό­λεις, η κα­τά­στα­ση είναι ακόμη πιο πιε­στι­κή. Στη Λι­σα­βό­να, τη Βου­δα­πέ­στη, την Πράγα, την Αθήνα και το Βου­κου­ρέ­στι, τα νέα ενοί­κια συχνά απορ­ρο­φούν πάνω από το μισό του μέσου ει­σο­δή­μα­τος των νοι­κο­κυ­ριών.

Ενοί­κιο ως πο­σο­στό του ει­σο­δή­μα­τος στις ευ­ρω­παϊ­κές πρω­τεύ­ου­σες © Ευ­ρω­παϊ­κή Επι­τρο­πή

Πα­ράλ­λη­λα, η άνο­δος των επι­το­κί­ων έχει κα­τα­στή­σει τη χρη­μα­το­δό­τη­ση κα­τοι­κί­ας ση­μα­ντι­κά ακρι­βό­τε­ρη σε σχέση με την προη­γού­με­νη δε­κα­ε­τία, μειώ­νο­ντας την πρό­σβα­ση στην ιδιο­κα­τοί­κη­ση, ιδίως για τους νέους.

Η κρίση δεν κα­τα­νέ­με­ται ομοιό­μορ­φα. Οι ευά­λω­τες ομά­δες, νέοι, ενοι­κια­στές, νοι­κο­κυ­ριά χα­μη­λού και με­σαί­ου ει­σο­δή­μα­τος, επη­ρε­ά­ζο­νται δυ­σα­νά­λο­γα. Ταυ­τό­χρο­να, η άνο­δος των βρα­χυ­χρό­νιων μι­σθώ­σε­ων και η αυ­ξη­μέ­νη πα­ρου­σία θε­σμι­κών επεν­δυ­τών στις αστι­κές αγο­ρές εντεί­νουν την πίεση, πε­ριο­ρί­ζο­ντας το από­θε­μα κα­τοι­κιών για μα­κρο­χρό­νια μί­σθω­ση.

Η κα­τά­στα­ση αυτή είναι ιδιαί­τε­ρα ορατή σε του­ρι­στι­κές και αστι­κές πε­ριο­χές, όπου η κα­τοι­κία με­τα­τρέ­πε­ται ολο­έ­να και πε­ρισ­σό­τε­ρο σε επεν­δυ­τι­κό προ­ϊ­όν παρά σε κοι­νω­νι­κό αγαθό.

Η Ελ­λά­δα στο επί­κε­ντρο της πί­ε­σης

Η Ελ­λά­δα εμ­φα­νί­ζε­ται ρητά στην ευ­ρω­παϊ­κή ανά­λυ­ση ως μία από τις χώρες με ση­μα­ντι­κό από­θε­μα κενών κα­τοι­κιών, μαζί με την Ισπα­νία, την Ιτα­λία και τη Γαλ­λία. Το φαι­νό­με­νο συν­δέ­ε­ται με δη­μο­γρα­φι­κές με­τα­βο­λές, υψηλή συ­γκέ­ντρω­ση δεύ­τε­ρης κα­τοι­κί­ας και έντο­νη του­ρι­στι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα.

Σε πε­ριο­χές υψη­λής ζή­τη­σης, όπως η Αθήνα αλλά και νη­σιω­τι­κοί του­ρι­στι­κοί προ­ο­ρι­σμοί, οι βρα­χυ­χρό­νιες μι­σθώ­σεις έχουν ενι­σχύ­σει τις πιέ­σεις στην αγορά, μειώ­νο­ντας τη δια­θε­σι­μό­τη­τα μα­κρο­χρό­νιας στέ­γα­σης και αυ­ξά­νο­ντας τα ενοί­κια, ιδίως στα νέα συμ­βό­λαια.

Πα­ράλ­λη­λα, η πε­ριο­ρι­σμέ­νη οι­κο­δο­μι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα και οι διοι­κη­τι­κές κα­θυ­στε­ρή­σεις στην αδειο­δό­τη­ση, σε συν­δυα­σμό με το αυ­ξη­μέ­νο κό­στος κα­τα­σκευ­ής, επι­βα­ρύ­νουν πε­ραι­τέ­ρω την ελ­λη­νι­κή αγορά, η οποία ήδη χα­ρα­κτη­ρί­ζε­ται από έντο­νες πε­ρι­φε­ρεια­κές ανι­σό­τη­τες με­τα­ξύ αστι­κών κέ­ντρων και πε­ρι­φέ­ρειας.

Πηγή: powergame.gr