- Η προσωρινή αποκλιμάκωση στα πολεμικά και ναυτιλιακά μέτωπα δεν έχει ανακουφίσει ουσιαστικά νοικοκυριά και επιχειρήσεις, καθώς η ακρίβεια και ο πληθωρισμός εξακολουθούν να πιέζουν.
- Η ηρεμία παραμένει εύθραυστη, με τις γεωπολιτικές εξελίξεις και την αβεβαιότητα για την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ να δυσκολεύουν τις προβλέψεις.
- Η ενεργειακή εξάρτηση της Ευρώπης την εκθέτει σε κρίσεις και διακυμάνσεις τιμών, οι οποίες αυξάνουν το κόστος παραγωγής, μεταφοράς και υπηρεσιών και επιβαρύνουν τους καταναλωτές.
- Οι βαθύτερες δυσκολίες, όπως η ενεργειακή εξάρτηση, η διεθνής αστάθεια και το αυξημένο κόστος, δεν αντιμετωπίζονται αυτομάτως με κυβερνητικές αλλαγές.
Η σχετική αποκλιμάκωση στα πολεμικά μέτωπα δεν έχει μεταφραστεί σε ουσιαστική ανακούφιση για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις. Η ενεργειακή εξάρτηση της Ευρώπης, η αβεβαιότητα γύρω από τη Μέση Ανατολή και ο παρατεταμένος πόλεμος στην Ουκρανία διαμορφώνουν ένα εύθραυστο διεθνές περιβάλλον, με άμεσες επιπτώσεις στην οικονομία.
Ο οικονομολόγος και ειδικός σε θέματα ναυτιλίας Γιώργος Ξηραδάκης μιλά για τους κινδύνους που παραμένουν, εξηγεί γιατί η ομαλοποίηση των ενεργειακών ροών είναι καθοριστική και αναλύει τον ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η Ελλάδα ως κόμβος διαμετακόμισης φυσικού αερίου.
Κύριε Ξηραδάκη, υπάρχει σήμερα μια σχετική ηρεμία στα ναυτιλιακά και στα γεωπολιτικά μέτωπα, σε σύγκριση με την ένταση που είχε προκαλέσει η κατάσταση στα κρίσιμα θαλάσσια περάσματα. Μπορούμε να μιλάμε για επιστροφή στην κανονικότητα;
Η ηρεμία μπορεί να υπάρχει σε ορισμένα επίπεδα, όμως δεν υπάρχει… ‘ηρεμία’ στην τσέπη του πολίτη. Μπορεί να έχει υποχωρήσει η τιμή του πετρελαίου και της βενζίνης και να έχει περιοριστεί η ένταση που βλέπαμε ακόμη και στα πρατήρια, αλλά η ακρίβεια εξακολουθεί να πιέζει τα νοικοκυριά. Ο πληθωρισμός παραμένει ένα μεγάλο πρόβλημα για τον Ευρωπαίο πολίτη και συνολικά για την παγκόσμια οικονομία. Επομένως, δεν αρκεί να παρατηρούμε ότι σε ένα μέτωπο υπάρχει προσωρινή αποκλιμάκωση. Πρέπει να εξετάζουμε αν αυτή μεταφέρεται στην πραγματική οικονομία και στην καθημερινότητα.
Επιπλέον, η σημερινή ηρεμία είναι εύθραυστη. Ζούμε σε συνθήκες ανασφάλειας, καθώς οι εξελίξεις και οι ανακοινώσεις από τις εμπλεκόμενες πλευρές μεταβάλλουν διαρκώς τα δεδομένα. Υπάρχει επίσης αβεβαιότητα για την κατεύθυνση της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής και για τις επόμενες κινήσεις της Ουάσιγκτον. Δεν έχουμε ακόμη σαφή εικόνα για το πώς θα διαμορφωθεί η στρατηγική της. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, κάθε πρόβλεψη για την επόμενη ημέρα χρειάζεται μεγάλη προσοχή.
Ποιο είναι το στοιχείο που σας ανησυχεί περισσότερο σε αυτή τη συγκυρία;
Πρώτα απ’ όλα, η ολοένα ακριβότερη ζωή. Και, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η ανασφάλεια που δημιουργεί η εξάρτησή μας από τρίτους για την ενέργεια. Όταν εξαρτάσαι από άλλους για την προμήθεια ενέργειας, είσαι εκτεθειμένος στις γεωπολιτικές κρίσεις και στις διακυμάνσεις των τιμών. Το κόστος του ηλεκτρικού ρεύματος και του φυσικού αερίου επηρεάζει σχεδόν κάθε οικονομική δραστηριότητα. Όταν αυξάνεται η ενέργεια, ακριβαίνουν η παραγωγή, η μεταφορά, οι υπηρεσίες και τελικά τα προϊόντα που αγοράζει ο καταναλωτής.
Γι’ αυτό δεν πρέπει να δημιουργείται η εντύπωση ότι η αλλαγή μιας κυβέρνησης, είτε στην Ελλάδα είτε σε άλλη ευρωπαϊκή χώρα, αρκεί για να αλλάξει αυτομάτως αυτή την πραγματικότητα. Οι κυβερνήσεις καλούνται να διαχειριστούν κοινές, βαθύτερες δυσκολίες: την ενεργειακή εξάρτηση, τη διεθνή αστάθεια και το αυξημένο κόστος. Πρόκειται για προβλήματα που δεν λύνονται μόνο με πολιτικές εναλλαγές.
Πόσο καθοριστική είναι για την οικονομία η εξέλιξη της κρίσης στη Μέση Ανατολή και ειδικότερα η κατάσταση γύρω από το Ιράν και τα Στενά του Ορμούζ;
Είναι κρίσιμο να δούμε αν και πότε θα αποκλιμακωθεί η ένταση μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών, καθώς και πώς θα εξελιχθεί η εσωτερική πολιτική κατάσταση στο Ισραήλ. Δεν έχουμε ακόμη μια σταθερή εικόνα για την επόμενη ημέρα. Οι πολιτικές εξελίξεις στο Ισραήλ μπορεί να παρατείνουν την αβεβαιότητα, ενώ και η αμερικανική πλευρά βρίσκεται μπροστά σε δύσκολες αποφάσεις. Από τη μία πλευρά υπάρχει η ανάγκη να μη συνεχιστεί ένας πόλεμος που δεν έχει την κοινωνική υποστήριξη που θα απαιτούσε μια μακρά σύγκρουση. Από την άλλη, είναι δύσκολο για μια χώρα να αποχωρήσει από μια κρίση χωρίς να θεωρεί ότι έχει διασφαλίσει τους στόχους της.
Το ζήτημα, ωστόσο, δεν είναι μόνο στρατιωτικό ή διπλωματικό. Είναι πρωτίστως και ενεργειακό. Όταν μιλάμε για την ομαλοποίηση της κατάστασης στα Στενά του Ορμούζ και στον Περσικό Κόλπο, δεν αναφερόμαστε μόνο στις ποσότητες πετρελαίου που διακινούνται από την περιοχή. Αναφερόμαστε και στο φυσικό αέριο, η ροή του οποίου έχει επίσης επηρεαστεί. Εάν δεν υπάρξει σταθερή αποκλιμάκωση και δεν απομακρυνθεί ο χαρακτηρισμός της εμπόλεμης ζώνης, δύσκολα θα υποχωρήσουν οι τιμές της ενέργειας στον βαθμό που χρειάζεται.
Συνεπώς, ακόμη και αν οι διεθνείς τιμές παρουσιάσουν κάποια υποχώρηση, δεν σημαίνει ότι θα επιστρέψουμε γρήγορα στα επίπεδα πριν από τις συγκρούσεις.
Κοιτάξτε, για να μιλήσουμε για πραγματική ομαλοποίηση, πρέπει να αποκατασταθούν με σταθερότητα οι ενεργειακές ροές και να περιοριστεί ο γεωπολιτικός κίνδυνος. Και δεν πρέπει να εξετάζουμε μόνο την πρόσφατη κρίση στη Μέση Ανατολή. Υπάρχει και το προηγούμενο της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, που έχει ήδη διαρκέσει περίπου τεσσεράμισι χρόνια. Ένας πόλεμος τέτοιας διάρκειας στην ευρωπαϊκή ήπειρο είναι μια εξαιρετικά δύσκολη πραγματικότητα για δύο ώριμες κοινωνίες, αλλά και για ολόκληρη την Ευρώπη.
Παρά τις κατά καιρούς δηλώσεις για την ανάγκη να τερματιστεί η σύγκρουση, δεν έχουμε δει ακόμη τις εξελίξεις που θα μας επέτρεπαν να είμαστε βέβαιοι ότι πλησιάζει το τέλος της. Υπάρχουν επιθυμίες και ανακοινώσεις τόσο από τη ρωσική όσο και από την αμερικανική πλευρά, όμως άλλο οι δηλώσεις και άλλο η επίτευξη μιας συμφωνίας. Χρειάζεται να δούμε συγκεκριμένα βήματα και όχι να θεωρούμε δεδομένο ότι η κατάσταση θα λυθεί άμεσα.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, πόσο προστατευμένη είναι η Ελλάδα από ενδεχόμενες ενεργειακές ελλείψεις;
Η Ελλάδα έχει ορισμένα σημαντικά πλεονεκτήματα. Έχει αναπτύξει υποδομές και δυνατότητες που της επιτρέπουν να συμμετέχει ενεργά στη διαμετακόμιση φυσικού αερίου. Η Ρεβυθούσα και η Αλεξανδρούπολη έχουν ουσιαστικό ρόλο σε αυτή τη διαδικασία και ενισχύουν τη θέση της χώρας στον ενεργειακό χάρτη της περιοχής. Παράλληλα, διαθέτουμε παραγωγή από τον ήλιο και τον άνεμο, ενώ έχουμε και τη δυνατότητα εισαγωγής φυσικού αερίου.
Αυτό σημαίνει ότι, τουλάχιστον ως προς την επάρκεια, δεν φαίνεται να κινδυνεύουμε άμεσα να μείνουμε χωρίς ενέργεια. Όμως πρέπει να ξεχωρίσουμε την επάρκεια από το κόστος. Το ό,τι υπάρχει δυνατότητα προμήθειας δεν σημαίνει ότι η ενέργεια θα είναι φθηνή. Η ακρίβεια παραμένει και επηρεάζει νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Συνεπώς, η ενεργειακή ασφάλεια δεν κρίνεται μόνο από το αν υπάρχουν διαθέσιμες ποσότητες, αλλά και από το αν αυτές μπορούν να φτάσουν στον καταναλωτή σε προσιτή τιμή.
Τι πρέπει να περιμένουν τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις τον επόμενο χειμώνα;
Ο χειμώνας προμηνύεται δύσκολος. Με τα σημερινά δεδομένα, δεν μπορούμε να στηριχθούμε στην προσδοκία ότι οι διεθνείς εξελίξεις θα οδηγήσουν σύντομα σε θεαματική μείωση των τιμών. Η πορεία θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το αν θα ομαλοποιηθούν οι ροές πετρελαίου και φυσικού αερίου και από το αν θα περιοριστούν οι πολεμικές εντάσεις. Μέχρι τότε, χρειάζεται μεγάλη προσοχή στην κατανάλωση και συνέπεια στη διαχείριση των ενεργειακών δαπανών.
Η κρατική στήριξη μπορεί να προσφέρει κάποια ανακούφιση, όμως δεν πρέπει να θεωρούμε ότι από μόνη της μπορεί να αντιμετωπίσει ένα τόσο μεγάλο και διεθνές πρόβλημα. Η βοήθεια που παρέχεται είναι περιορισμένη σε σχέση με το συνολικό βάρος που σηκώνουν τα νοικοκυριά. Το ουσιαστικό ζητούμενο είναι να υπάρξει σταθεροποίηση της διεθνούς κατάστασης και αποκλιμάκωση του ενεργειακού κόστους. Μέχρι να συμβεί αυτό, θα συνεχίσουμε να ζούμε σε ένα περιβάλλον αβεβαιότητας, όπου η ακρίβεια θα παραμένει μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για την κοινωνία και την οικονομία.
































Σχολιασμός άρθρου
Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού
Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.
Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.