Αννα Καραμάνου, συγγραφέας: «Οι γυναίκες και να διεκδικήσουν και να μοιραστούν την εξουσία»

Κυρία Καρα­μά­νου, σε πρό­σφατη συνά­ντηση που έγινε με γυναί­κες του φεμι­νι­στι­κού κινή­μα­τος στην Ελλάδα, εκφρά­στηκε ο προ­βλη­μα­τι­σμός για την πολε­μική που δέχεται το φεμι­νι­στικό κίνημα στις μέρες μας, καθώς και οι προ­σπά­θειες που γίνο­νται από κάποια κέντρα, να καταρ­γη­θεί ο όρος “γυναίκα” και να αντι­κα­τα­στα­θεί με τον όρο “άτομο με μήτρα”. Θα ήθελα το σχόλιό σας.

Αυτή η ιδέα δεν έχει περάσει εκτε­τα­μένα στον κόσμο, καθώς είναι ακα­τα­νό­ητη. Υπάρχει μια ισορ­ρο­πία ανάμεσα στους ανθρώ­πους και σε όλα τα έμβια όντα, μεταξύ του αρσε­νι­κού και του θηλυκού. Αυτό δεν μπορεί να εξα­λει­φθεί!

Αυτό, ξεκί­νησε από τη ΛΟΑΤΚΙ κοι­νό­τητα εδώ και χρόνια, αλλά το φεμι­νι­στικό κίνημα δεν έδωσε μεγάλη σημασία. Προ­σω­πικά, αντέ­δρασα όταν μετο­νό­μα­σαν τις σπουδές στα πανε­πι­στή­μια, “σπουδές φύλου”. Εκεί επι­χει­ρή­θηκε η πρώτη συγ­χώ­νευση των αιτη­μά­των του φεμι­νι­στι­κού κινή­μα­τος (για ισότητα ανδρών και γυναι­κών) με το κίνημα των ομο­φυ­λό­φι­λων. Βεβαίως, το κίνημα ήταν πάντα υπέρ των ανθρω­πί­νων δικαιω­μά­των και των ομο­φυ­λό­φι­λων –δεν είχαμε αντίρ­ρηση επί τούτου. Προ­σω­πικά, στήριξα τα αιτή­ματά τους και ως ευρω­βου­λευ­τής και ως πρό­ε­δρος της επι­τρο­πής δικαιω­μά­των των γυναι­κών και ισό­τη­τας των φύλων του Ευρω­παϊ­κού Κοι­νο­βου­λίου. Ωστόσο, από την πρώτη δεκα­ε­τία του 21ου αιώνα, είχα αντι­δρά­σει σε αυτή την επι­χει­ρού­μενη συγ­χώ­νευση στις “σπουδές φύλου”. Ακόμη και τώρα, υπάρ­χουν επι­τρο­πές σε πολι­τικά κόμματα που είναι φεμι­νι­στι­κής πολι­τι­κής και φύλου. Συνεπώς, φτάσαμε στο σημείο, από κάποιους να απαι­τούν να εξα­λει­φθεί ο όρος “γυναίκα” (χωρίς ισότητα ανδρών και γυναι­κών) και να αντι­κα­τα­στα­θεί με τον όρο “άτομα με μήτρα” και με “άτομα χωρίς μήτρα” (!) Είναι ανόητα, φαιδρά πράγ­ματα.

Από την άλλη, τέθηκε το θέμα με τις παρέν­θε­τες μητέρες, όπου σε κάποιες περι­πτώ­σεις γίνεται κατά­χρηση. Ποια είναι η άποψή σας;

Βεβαίως, η τεχνο­λο­γία και η ιατρική επι­στήμη προ­χω­ρούν και γνω­ρί­ζουμε ότι υπάρ­χουν συστή­ματα υπο­βοη­θού­με­νης κύησης, η κατά­ψυξη ωαρίων για τις γυναί­κες που το θέλουν κ.λπ. Δεν μπο­ρούμε να πούμε όχι σε αυτή την εξέλιξη. Αλλά είναι γεγονός πως σε κάποιες περι­πτώ­σεις γίνεται κατά­χρηση με τις παρέν­θε­τες μητέρες για οικο­νο­μι­κούς λόγους. Εκεί δημιουρ­γού­νται ζητή­ματα ηθικής. Προ­σω­πικά, είμαι υπέρ της ιατρι­κής εξέ­λι­ξης, στον βαθμό όμως που δεν γίνεται κατά­χρηση και εμπο­ρευ­μα­το­ποί­ηση, που δεν γίνεται αυτο­σκο­πός το κέρδος και όχι η διευ­κό­λυνση των ανθρώ­πων που θέλουν να απο­κτή­σουν παιδί.

Πάντως, παρα­τη­ρούμε μια πολε­μική που δέχεται το φεμι­νι­στικό κίνημα και οι γυναι­κείες οργα­νώ­σεις εδώ και καιρό. Κάποιοι (κάποια κέντρα ίσως;) προ­σπα­θούν να το υπο­βαθ­μί­σουν έως και να το εξα­φα­νί­σουν…

Αυτή είναι μια πολύ παλιά ιστορία. Από το ξεκί­νημά του το φεμι­νι­στικό κίνημα είχε να αντι­με­τω­πί­σει άγριες επι­θέ­σεις, από ένα σκληρό, πατριαρ­χικό σύστημα που έχει επι­βλη­θεί εδώ και αιώνες, από την αρχή της ιστο­ρίας. Δεν υπήρχε ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναι­κών. Ιστο­ρικά, υπήρξε ένας απο­κλει­σμός των γυναι­κών και μια υπο­τί­μηση του 50% του ανθρώ­πι­νου είδους. Η φύση, έχει σε ισορ­ρο­πία και τα δύο φύλα τα οποία είναι απα­ραί­τητα για την ανα­πα­ρα­γωγή του είδους. Το ίδιο συμ­βαί­νει και για όλα τα έμβια όντα. Υπάρχει δηλαδή, συμπλη­ρω­μα­τι­κό­τητα. Για τις γυναί­κες, ωστόσο, έγινε μια συνει­δητή υπο­τί­μηση και περι­θω­ριο­ποί­ηση. Και αυτό το είδαμε από την ελλη­νική επα­νά­σταση του 1821 όταν οι γυναί­κες μπήκαν δυνα­μικά στον αγώνα και εθε­λο­ντικά –καθώς δεν είχαν καμία υπο­χρέ­ωση στρά­τευ­σης. Πολλές γυναί­κες αφιέ­ρω­σαν όλη τους την περιου­σία και τη ζωή τους για την ελευ­θε­ρία. Τι έγινε όμως, όταν τελεί­ωσε ο αγώνας; Στην Ελλάδα περιό­ρι­σαν τις γυναί­κες στα σπίτια και να μην επι­τρέ­πε­ται να έχουν πρό­σβαση ούτε στη μόρφωση, ούτε στην εργασία, ούτε να βγουν από το σπίτι. Συνεπώς, δεν εκτι­μή­θηκε η προ­σφορά τους και υπο­τι­μή­θηκε το φύλο. Το φεμι­νι­στικό κίνημα στην Ελλάδα, ξεκί­νησε όταν η περί­φημη Καλ­λιρ­ρόη Παρρέν (δημο­σιο­γρά­φος και λογία) το 1887 εξέδωσε το πρώτο φύλλο της “Εφη­με­ρί­δας των Κυριών” που προ­κά­λεσε πολύ μεγάλη ταραχή στους κυβερ­νώ­ντες. Το λέω αυτό γιατί ήταν πολύ σπου­δαία και δεν έχει τιμηθεί όπως έπρεπε μέχρι σήμερα.

Η αλήθεια είναι ότι οι γυναί­κες, ακόμη και σήμερα, δέχο­νται πάρα πολύ μεγάλη πολε­μική σε πολλά επαγ­γέλ­ματα και ιδιαί­τερα στην πολι­τική όπου είναι πάρα πολύ δύσκολο να προ­χω­ρή­σουν σε σχέση με τους άνδρες.

Είναι ακριβώς όπως το λέτε, διότι εδώ, έχει επι­κρα­τή­σει μια σκληρή, βαλ­κα­νική πατριαρ­χία. Είμαστε με το ένα πόδι στην ευρω­παϊκή κουλ­τούρα και με το άλλο, στην ανατολή. Πώς λοιπόν να προ­χω­ρή­σουν οι γυναί­κες; Έχω δει γυναί­κες που έχουν κατα­φέ­ρει να βρί­σκο­νται σε πολύ υψηλά ιστά­με­νες θέσεις (ακόμη και κυβερ­νη­τι­κές) να έχουν πολύ χαμηλή αυτο­πε­ποί­θηση λόγω αυτής της κατά­στα­σης. Οι άνδρες λένε ότι στη­ρί­ζουν τις γυναί­κες αλλά δεν τις θέλουν δίπλα τους. Χρη­σι­μο­ποί­η­σαν την ποσό­στωση στην πολι­τική, για να μας εξευ­τε­λί­σουν, ενώ αυτό το μέτρο ξεκί­νησε από τη Νορ­βη­γία στα τέλη της δεκα­ε­τίας του ’60, στη λογική ότι κανένα φύλο δεν πρέπει να έχει λιγό­τερο από 40%. Αργό­τερα, στη Σουηδία, αυτό εφαρ­μό­στηκε χωρίς απο­φά­σεις και κατα­στα­τικά, σαν μια συμ­φω­νία κυρίων και κυριών για να μοι­ρα­στούν, όχι μόνον την εξουσία αλλά και την ευθύνη της χώρας τους. Γι’ αυτό είναι χώρες πρότυπα σε ό,τι αφορά στο κοι­νω­νικό κράτος.

Θα έπρεπε σε όλες τις χώρες να υπάρχει αυτή η ισότητα και στα κυβερ­νη­τικά πόστα. Δυστυ­χώς, νιώθω σα να ζω ξανά στη δεκα­ε­τία του ’70. Σήμερα, με μια Ελλάδα καθη­μαγ­μένη από τόσα πολλά νιώθω βου­τηγ­μένη στην απαι­σιο­δο­ξία. Ωστόσο, έχω μια ελπίδα: να αντι­δρά­σουν οι γυναί­κες και να διεκ­δι­κή­σουν να μοι­ρα­στούν την εξουσία. Αν είχαμε μια ισορ­ρο­πία ανδρών και γυναι­κών στους δημο­κρα­τι­κούς θεσμούς, παντού όπου χαράσ­σε­ται πολι­τική και λαμ­βά­νο­νται απο­φά­σεις, θα είχαμε ένα πολύ καλύ­τερο απο­τέ­λε­σμα σε όλους τους τομείς. Οι γυναί­κες είναι πολύ καλύ­τε­ρες στη δια­πραγ­μά­τευση και στο να βρί­σκουν λύσεις. Είμαι σίγουρη ότι αυτό δεν θα ήταν καλύ­τερο μόνο για την Ελλάδα, αλλά και για την παγκό­σμια πολι­τική.