Φιντάν: Η ηρεμία στο Αιγαίο είναι πολύτιμη

Συνέ­ντευξη εφ’ όλης της ύλης έδωσε ο Υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών Χακάν Φιντάν την Πέμπτη στον τηλε­ο­πτικό σταθμό Haber Global. Μία συνέ­ντευξη στην οποία υπο­στή­ριξε τις θέσεις της Τουρ­κίας, όπως ήταν ανα­με­νό­μενο. Με τους δημο­σιο­γρά­φους να τον ρωτούν γιατί η Τουρκία δεν απαντά στην Ελλάδα, όταν οι υπουρ­γοί της δίνουν συνε­ντεύ­ξεις και απα­ντούν απο­κλει­στικά για τις ελλη­νο­τουρ­κι­κές σχέσεις μιλώ­ντας όπως ανέ­φε­ραν διαρκώς για τις προ­κλή­σεις της Άγκυρας. Και γιατί η κυβέρ­νηση Ερντο­γάν δεν απαντά.

Ο Φιντάν απα­ριθ­μεί τα προ­βλή­ματα που η Τουρκία βάζει στο τραπέζι ως αυτά που προ­κα­λούν την ένταση και ανα­φέ­ρε­ται σε «θαλάσ­σιες περιο­χές, εναέριο χώρο, υφα­λο­κρη­πίδα, το πρό­βλημα των μειο­νο­τή­των, το πρό­βλημα της «τουρ­κι­κής» μειο­νό­τη­τας, η μου­σουλ­μα­νική μειο­νό­τητα, το πρό­βλημα της θρη­σκευ­τι­κής λατρείας εκεί, ο διο­ρι­σμός του μουφτή, το πρό­βλημα της εκπαί­δευ­σης, οι θέσεις που έχουν οι δύο χώρες για την Κύπρο, τα θέματα που σχε­τί­ζο­νται με τη Μεσό­γειο, τα θέματα που σχε­τί­ζο­νται με το Αιγαίο».

Κάνει λόγο για ύπαρξη άποψης πώς αυτά θα λυθούν με τρόπο απο­δε­κτό και από τις δύο πλευρές και την χαρα­κτη­ρί­ζει πολύ­τιμη.

Την ίδια στιγμή στη­λι­τεύει τις ανα­φο­ρές των Ελλήνων υπουρ­γών στην Τουρκία λέγο­ντας πως «εμείς δεν είμαστε μια χώρα που η πολι­τική μας προσδιoρίζεται δια μέσω της Ελλάδας.  Με άλλα λόγια, δεν είναι το “έτερον εγώ” μας. Τα πολι­τικά μας κόμματα δεν τους χρειά­ζο­νται για να υπάρ­χουν στην πολι­τική. Η τουρ­κική πολι­τική, ευτυχώς, έχει ωρι­μά­σει πολύ, έχει δια­φο­ρο­ποι­η­θεί πολύ, εξε­τά­ζει πολύ πιο σημα­ντικά, πολύ πιο στρα­τη­γικά, πολύ υψη­λό­τερα ζητή­ματα».

Με το Φιντάν να λέει ότι η ηρεμία στο Αιγαίο είναι πολύ­τιμη, αλλά σε κάθε περί­πτωση οι τουρ­κι­κές Ένοπλες Δυνά­μεις μπορούν να αντι­με­τω­πί­σουν τα συμ­φέ­ρο­ντα της χώρας αν χρεια­στεί.

Τι συζη­τάνε Ελλάδα και Τουρκία;

«Οι σχέσεις μας με την Ελλάδα μια βελ­τιώ­νο­νται μια υπο­χω­ρούν, η άλλη πλευρά μάς πιέζει πολύ, το γνωρίζω, ειλι­κρινά, όλοι το γνω­ρί­ζουν. Ωστόσο, ο Πρό­ε­δρος ανα­κοί­νωσε κατά την επι­στροφή του από το τελευ­ταίο του ταξίδι (σσ κατά την επι­στροφή του από τη Σερβία στις 12/10) ότι θα πάτε στην Ελλάδα. Τι βρί­σκε­ται στην ημε­ρή­σια διάταξη;» ρωτά ο Σαλίχ Ναϊμάν, στα απο­σπά­σματα που αφορούν τις ελλη­νο­τουρ­κι­κές σχέσεις.

Μπορεί το πρό­βλημα να λυθεί;

Με τον Χακάν Φιντάν να  σημειώ­νει:

«Με την Ελλάδα, ναι, όπως ανα­φέ­ρατε, υπάρχει μια δια­δι­κα­σία ανα­ζή­τη­σης εξο­μά­λυν­σης, ειδικά σε επίπεδο ηγετών.

Σε προη­γού­με­νες περιό­δους, από την εποχή που ο Πρό­ε­δρός μας ήταν Πρω­θυ­πουρ­γός, δηλαδή σε όλες τις κυβερ­νή­σεις των οποίων ηγήθηκε, αν παρα­τη­ρή­σει κανείς το μοτίβο που ακο­λού­θησε κάθε φορά που έβρισκε έναν πολι­τικό παρά­γο­ντα που ήταν κατάλ­λη­λος, πάντα άναβε το «πράσινο φως» σε αυτές τις διε­ρευ­νη­τι­κές συνο­μι­λίες με την Ελλάδα για να δούμε πώς μπο­ρούμε να λύσουμε αυτό το πρό­βλημα.

«Πηγαί­νετε να δείτε εάν αυτό το πρό­βλημα μπορεί πραγ­μα­τικά να λυθεί, μπο­ρούμε να φτά­σουμε οπου­δή­ποτε; πώς μπο­ρούμε να υπη­ρε­τή­σουμε την ανά­πτυξη και τη στα­θε­ρό­τητα ολό­κλη­ρης της περιο­χής με ειρη­νικό τρόπο;».

Αυτή η στάση ήταν πάντα μέρος του ορά­μα­τος στην εξω­τε­ρική πολι­τική.

Μετά τις εκλογές του Μαΐου 2023, όπως γνω­ρί­ζετε, έγιναν εκλογές και στην ελλη­νική πλευρά και ο Μητσο­τά­κης έλαβε μεγάλη υπο­στή­ριξη, το ίδιο και ο Πρό­ε­δρός μας.

Έχοντας και οι δύο ηγέτες λάβει υπο­στή­ριξη από τον λαό, είπαν: «Κλη­ρο­νο­μή­σαμε αυτό το πρό­βλημα από το παρελ­θόν, αλλά ας μην το αφή­σουμε στα παιδιά μας, ας καθί­σουμε να βρούμε πώς μπο­ρούμε να το λύσουμε μεταξύ μας με πολι­τι­σμένο τρόπο».

Ανα­τέ­θηκε λοιπόν στους Υπουρ­γούς Εξω­τε­ρι­κών το καθήκον γι’ αυτό το θέμα.

Ανα­ζη­τούμε πραγ­μα­τικά λύση

Είμαστε πραγ­μα­τικά σε ανα­ζή­τηση του τρόπου με τον οποίο μπο­ρούμε να λύσουμε αυτό το πρό­βλημα με ειρη­νικό τρόπο, δια­φυ­λάσ­σο­ντας τα δικαιώ­ματα και τα συμ­φέ­ρο­ντα της χώρας μας.

Η κατά­σταση λοιπόν είναι αυτή: Και οι δύο πλευρές δεί­χνουν μέγιστη ευαι­σθη­σία όσον αφορά τη μείωση της έντασης.

Υπάρ­χουν κατά καιρούς κάποια επει­σό­δια, υπάρ­χουν προ­κλή­σεις, τα βλέ­πουμε αυτά ως Τουρκία.

Βλέ­πουμε ωστόσο όμως και το ότι η κυβέρ­νηση Μητσο­τάκη ακο­λου­θεί μια στάση που επι­διώ­κει να μην ανε­βά­σει την ένταση και να συνε­χί­σει τις συνο­μι­λίες με θετικό τρόπο.

Υπάρχει σύνολο προ­βλη­μά­των

Πώς λοιπόν μπο­ρούμε να εξε­λί­ξουμε αυτή τη δια­δι­κα­σία προς πρα­κτι­κές λύσεις; Διότι υπάρχει ένα σύνολο προ­βλη­μά­των μεταξύ μας: θαλάσ­σιες περιο­χές, ενα­έ­ριος χώρος, υφα­λο­κρη­πίδα, το πρό­βλημα των μειο­νο­τή­των, το πρό­βλημα της «τουρ­κι­κής» μειο­νό­τη­τας, η μου­σουλ­μα­νική μειο­νό­τητα, το πρό­βλημα της θρη­σκευ­τι­κής λατρείας εκεί, ο διο­ρι­σμός του μουφτή, το πρό­βλημα της εκπαί­δευ­σης, οι θέσεις που έχουν οι δύο χώρες για την Κύπρο, τα θέματα που σχε­τί­ζο­νται με τη Μεσό­γειο, τα θέματα που σχε­τί­ζο­νται με το Αιγαίο.

Υπάρχει μια άποψη για το πώς μπο­ρούμε να τα λύσουμε όλα αυτά προς όφελος και των δύο χωρών με τρόπο που να μπορούν να τον απο­δε­χθούν και οι δύο χώρες.

Ακόμα και η ύπαρξη αυτής της άποψης είναι απί­στευτα πολύ­τιμη.

Σε αυτό το σημείο, είναι πραγ­μα­τικά σημα­ντικό για την περιοχή και την ανθρω­πό­τητα ο Πρό­ε­δρός μας να ακο­λου­θή­σει ένα σφαι­ρικό όραμα για ένα θέμα που είναι πολύ ευαί­σθητο, ειδικά για την εσω­τε­ρική πολι­τική, και να δια­τη­ρή­σει τις ηγε­τι­κές του ικα­νό­τη­τες, εξε­τά­ζο­ντάς το μέσα από όλα αυτά.

Την ίδια προ­σέγ­γιση βλέ­πουμε προς το παρόν και από ελλη­νι­κής πλευράς, τόσο στον Πρω­θυ­πουργό όσο και στον συνά­δελφό μου Υπουργό Εξω­τε­ρι­κών.

Θεού θέλο­ντος θα έχουμε απο­τε­λέ­σματα

Θεού θέλο­ντος, οι προ­σπά­θειές μας θα έχουν συγκε­κρι­μένα απο­τε­λέ­σματα, αυτή είναι η πρόθεσή μας.

Θεού θέλο­ντος θα δημιουρ­γη­θούν θετικά απο­τε­λέ­σματα για την «τουρ­κική» μειο­νό­τητα στη Δυτική Θράκη, για όλα τα γενι­κό­τερα προ­βλή­ματα στο Αιγαίο και για τα ζητή­ματα στη Μεσό­γειο».

«Προ­κλή­σεις»

«Μόλις κάνατε μια πολύ ενδια­φέ­ρουσα αναφορά, ανα­φερ­θή­κατε σε “προ­κλή­σεις”. Για παρά­δειγμα, βλέπω τις δηλώ­σεις του Υπουρ­γού Άμυνας, του Υπουρ­γού Εξω­τε­ρι­κών, του Υπουρ­γού Εσω­τε­ρι­κών [σς στην Ελλάδα] να επι­κε­ντρώ­νο­νται στην Τουρκία. Μιλάμε συνέ­χεια για προ­κλή­σεις αλλά δεν βλέπω καμία δήλωση που να βάζει την Ελλάδα στο στό­χα­στρο, ούτε από εσάς, ούτε από τον υπουργό Άμυνας, ούτε από τον υπουργό Εσω­τε­ρι­κών. Δεν έχω δει ποτέ κανέναν να λέει ευθέως ότι θα κάνουμε αυτό κι εκείνο. Ανα­φέ­ρο­μαι σε όλη την ομάδα. Ρωτή­σατε λοιπόν ποτέ τους συνο­μι­λη­τές σας, κύριε Υπουργέ, γιατί αφού προ­σπα­θείτε να βρείτε κοινό έδαφος ενερ­γούν σαν να μην το θέλουν, υιο­θε­τώ­ντας μια τόσο σκληρή προ­σέγ­γιση σε αυτά τα θέματα; Θα ήμουν πολύ περί­ερ­γος για τις απα­ντή­σεις τους, όλοι ανα­ρω­τιού­νται. Είναι λες και θέλουμε πόλεμο, θέλουν ειρήνη αλλά είναι αυτοί που μιλάνε πολύ και προ­κα­λούν», η ερώτηση από τον Μέτε Γιαράρ.

Η πολι­τική της Τουρ­κίας δεν προσ­διο­ρί­ζε­ται μέσω της Ελλάδας

Με τον Φιντάν να απαντά:

« Φυσικά, όταν βρι­σκό­μα­στε μόνοι μας, σε άτυπες συζη­τή­σεις, μιλάμε για πολλά θέματα και μιλάμε και γι’ αυτό. Εξηγώ πολύ καθαρά τις δικές μου παρα­τη­ρή­σεις και ιδέες.

Φυσικά, η επίσημη στάση μας είναι ένα άλλο θέμα, αλλά μετα­φέρω και τις παρα­τη­ρή­σεις μου ως άνθρω­πος σκε­πτό­με­νος γι’ αυτά τα θέματα.

Τώρα, αν δεν είχα την ευθύνη της θέσης του Υπουρ­γού Εξω­τε­ρι­κών, υπάρ­χουν απα­ντή­σεις σε αυτό το ερώτημα που θα μπο­ρούσα πραγ­μα­τικά να δώσω πιο άνετα.

Δεν θέλω με κανέναν τρόπο να προ­σβάλω ούτε τους Έλληνες συνα­δέλ­φους μου ούτε τους ανθρώ­πους εκεί, αλλά η παρα­τή­ρησή σας είναι σωστή και θα το έθετα ως εξής:

Εμείς δεν είμαστε μια χώρα που η πολι­τική μας προσδιoρίζεται δια μέσω της Ελλάδας.

Με άλλα λόγια, δεν είναι το “έτερον εγώ” μας.

Τα πολι­τικά μας κόμματα δεν τους χρειά­ζο­νται για να υπάρ­χουν στην πολι­τική.

Η τουρ­κική πολι­τική, ευτυχώς, έχει ωρι­μά­σει πολύ, έχει δια­φο­ρο­ποι­η­θεί πολύ, εξε­τά­ζει πολύ πιο σημα­ντικά, πολύ πιο στρα­τη­γικά, πολύ υψη­λό­τερα ζητή­ματα.

Δεν αγνο­ούμε τα προ­βλή­ματα

Αυτό δεν σημαί­νει ότι αγνο­ούμε τα συγκε­κρι­μένα προ­βλή­ματα.

Όχι, βρι­σκό­μα­στε ωστόσο σε ένα σημείο όπου σκε­φτό­μα­στε πλέον με μια πιο σφαι­ρική και ευρύ­τερη προ­ο­πτική.

Έχουμε συμ­φέ­ρο­ντα τόσο στη Μεσό­γειο όσο και στο Αιγαίο, στη Μαύρη Θάλασσα, στην Αφρική, στην Κεντρική Ασία, στην Ασία-Ειρηνικό, όλα αυτά προ­σπα­θούμε να τα δια­χει­ρι­στούμε ταυ­τό­χρονα.

Το θέμα στην Ελλάδα πάντα ήταν η Τουρκία

Επι­πλέον, παρα­τη­ρώ­ντας την ιστορία της ίδιας της Ελλάδας, η από­σπασή της από την Οθω­μα­νική Αυτο­κρα­το­ρία και η στάση της να αυτο­προσ­διο­ρί­ζε­ται διά του άλλου, ημών, συνι­στούν ανα­πό­φευ­κτα τον βασικό παρά­γο­ντα στην πολι­τική ζωή εκεί.

Υπήρξε μια περί­ο­δος, όπως ξέρετε, κατά την οποία επι­κε­ντρώ­θη­καν στη «Μακε­δο­νία», λόγω του ονό­μα­τος της Βόρειας Μακε­δο­νίας.

Υπήρχαν βαριά ζητή­ματα που αφο­ρού­σαν την ιστο­ρική ταυ­τό­τητα της Ελλάδας, και είχε κατευ­θυν­θεί λίγο προς τα εκεί.

Πέρα όμως από αυτό, στην εξω­τε­ρική πολι­τική της Ελλάδας, ιδιαί­τερα σε περιό­δους δεξιών κυβερ­νή­σεων, το θέμα ήταν πάντα η Τουρκία.

Όπως είπα, συμφωνώ με την παρα­τή­ρησή σας. Πώς όμως μπο­ρούμε να το προ­χω­ρή­σουμε όλο αυτό με πιο ειρη­νι­κές μεθό­δους;

Η ηρεμία στο Αιγαίο είναι πολύ­τιμη

Η περιοχή χρειά­ζε­ται πραγ­μα­τικά ειρήνη και ηρεμία. Υπάρχει ήδη ένας μεγάλος πόλεμος σε εξέλιξη στη Μαύρη Θάλασσα.

Αυτή η ηρεμία στο Αιγαίο είναι τόσο πολύ­τιμη που χρειά­ζε­ται να ενερ­γή­σουμε υπεύ­θυνα και με απόλυτη συνεί­δηση εδώ.

Ωστόσο, όλοι γνω­ρί­ζουν ότι ο στρατός μας είναι έτοιμος να απο­κρού­σει κάθε πρό­κληση, έχει λάβει οδηγίες ως προς αυτό, αλλά η προ­τε­ραιό­τητά μας είναι πραγ­μα­τικά να προ­ω­θή­σουμε τα συμ­φέ­ρο­ντά μας διπλω­μα­τικά».

«Παρα­χω­ρή­σεις» στην Ελλάδα

Ο Ναϊμάν ρωτά «τις τελευ­ταίες ημέρες έχουν ασκηθεί επι­κρί­σεις από την αντι­πο­λί­τευση ότι η Τουρκία έχει κάνει παρα­χω­ρή­σεις στην Ελλάδα σε θέματα όπως το Ιερο­δι­δα­σκα­λείο – ανα­φέ­ρε­ται στη Σχολή της Χάλκης – και η υφα­λο­κρη­πίδα. Συμ­φω­νείτε με αυτές τις επι­κρί­σεις, τι γνώμη έχετε για αυτές;»

Τα εθνικά θέματα είναι σοβαρά δεν μπορεί ο καθένας να λέει ότι θέλει

Με τον Φιντάν να υπο­γραμ­μί­ζει:

«Θα ήθελα να πω αυτό, μπορεί κανείς να κάνει τέτοιου είδους παρα­πλη­ρο­φό­ρηση για κάθε θέμα, αλλά για εθνικά θέματα, για θέματα εξω­τε­ρι­κής πολι­τι­κής…

Τα εθνικά θέματα και τα θέματα εξω­τε­ρι­κής πολι­τι­κής είναι σοβαρά, δεν είναι αστεία, και πρέπει να αντι­με­τω­πί­ζο­νται με προσοχή.

Αυτός δεν είναι ένας τομέας όπου οι άνθρω­ποι μπορούν να λένε κάθε μέρα οτι­δή­ποτε τους έρχεται στο μυαλό, οι άνθρω­ποι εδώ πρέπει να γνω­ρί­ζουν τα όριά τους.

Θέλω να πω, το να εγεί­ρεις με αυτόν τον τρόπο ζητή­ματα που δεν μπορείς να απο­δεί­ξεις είναι προ­σβολή για την δουλειά εκα­το­ντά­δων χιλιά­δων στρα­τιω­τών, αστυ­νο­μι­κών, αξιω­μα­τι­κών πλη­ρο­φο­ριών, διπλω­μα­τών, πολι­τι­κών, οι οποίοι αγαπούν αυτό το κράτος και αυτό το έθνος».

Δεν μπορείς να ενι­σχύ­σεις το ΝΑΤΟ απο­δυ­να­μώ­νο­ντας την Τουρκία

Και συνε­χί­ζει σημειώ­νο­ντας ο τούρκος ΥΠΕΞ:

« Η Τουρκία είναι υπέρ της ενί­σχυ­σης του ΝΑΤΟ. Επειδή είμαστε μέλος και εταίρος.

Δεν μπορείς όμως να το ενι­σχύ­σεις απο­δυ­να­μώ­νο­ντας την Τουρκία, πρέπει να είμαστε ειλι­κρι­νείς εδώ, πρέπει να είμαστε σοβαροί τόσο για την κατα­πο­λέ­μηση της τρο­μο­κρα­τίας όσο και για την αμυ­ντική βιο­μη­χα­νία.

Ορι­σμέ­νες ευρω­παϊ­κές χώρες είχαν επι­βά­λει σοβα­ρούς περιο­ρι­σμούς στην Τουρκία για δύο λόγους, που άλλοι τους ανα­κοί­νω­σαν και άλλοι όχι.

Ο πρώτος αφορά σε θέματα που σχε­τί­ζο­νται με ορι­σμέ­νες πολι­τι­κές εξε­λί­ξεις στην Τουρκία.

Το πιο σημα­ντικό όμως είναι η στάση της Αμε­ρι­κής και πολλών χωρών της Δύσης ανα­φο­ρικά με τις δια­συ­νο­ρια­κές μας επι­χει­ρή­σεις στη Συρία από το 2017. Υφί­στα­νται κυρώ­σεις εδώ και χρόνια γι’ αυτούς τους δύο λόγους.

Αντι­με­τω­πί­ζο­ντάς τους όμως έναν έναν, ευτυχώς, απαλ­λα­χθή­καμε πλέον σχεδόν από όλους, μιλάω για την Ευρώπη.

Πηγή: in.gr