Έρευνα για την Ελλάδα: Η κρίση “χτύπησε” τη δημοκρατία

Φτω­χό­τερη έγινε η Δημο­κρα­τία εξαι­τίας της κρίσης που έπληξε τα ανθρώ­πινα δικαιώ­ματα, σύμφωνα με έρευνα της Διε­θνούς Ομο­σπον­δίας για τα Δικαιώ­ματα του Ανθρώ­που (FIDH) με θέμα «Υπο­βαθ­μί­ζο­ντας τα Δικαιώματα- Το Κόστος της Λιτό­τη­τας στην Ελλάδα».

«Από το 2009, που η οικο­νο­μική κρίση χτύπησε την Ελλάδα και υιο­θε­τή­θη­καν τα μέτρα λιτό­τη­τας τα οποία θα έσωζαν τη χώρα από την οικο­νο­μική κατάρ­ρευση, τα ανθρώ­πινα δικαιώ­ματα τέθηκαν υπό αμφι­σβή­τηση και παρα­βιά­στη­καν, και η δημο­κρα­τία έχει γίνει πιο φτωχή» υπο­στη­ρί­ζει η Έκθεση.

Θεμε­λιώδη δικαιώ­ματα παρα­βιά­στη­καν

Ανα­φο­ρικά με τα ατομικά και πολι­τικά δικαιώ­ματα, «οι περιο­ρι­σμοί σε θεμε­λιώδη δικαιώ­ματα και ελευ­θε­ρίες, οι οποίοι τεκ­μη­ριώ­νο­νται στην παρούσα έκθεση, δεν εκπλη­ρώ­νουν τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις κάτω από τις οποίες το πεδίο άσκησης των δικαιω­μά­των αυτών μπορεί κατ’ εξαί­ρεση να περιο­ρι­στεί σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο». Η έκθεση επι­ση­μαί­νει, επίσης, «σοβαρές παρα­βά­σεις των βασικών αρχών της δημο­κρα­τι­κής συμ­με­το­χής και του δημο­κρα­τι­κού ελέγχου, παρα­βά­σεις οι οποίες συντε­λέ­στη­καν με τις πολι­τι­κές και τα μέτρα που εκπο­νή­θη­καν κατά της κρίσης, και υλο­ποι­ή­θη­καν περι­φρο­νώ­ντας κατά­φωρα τις κανο­νι­κές δια­δι­κα­σίες λήψης απο­φά­σεων».

«Ο τρόπος με τον οποίο υιο­θε­τή­θη­καν και εφαρ­μό­στη­καν οι ασκού­με­νες πολι­τι­κές δεν σεβά­στη­καν, από τη σκοπιά των ανθρω­πί­νων δικαιω­μά­των, τα διεθνή πρότυπα, ακόμα και υπό το φως των εξαι­ρε­τι­κών περι­στά­σεων που χαρα­κτη­ρί­ζουν τη χρη­μα­το­πι­στω­τική κρίση».

Στην έκθεση «απει­κο­νί­ζε­ται μια χώρα στην οποία τα δικαιώ­ματα -ατομικά, πολι­τικά, οικο­νο­μικά και κοινωνικά- βάλ­λο­νται ανοιχτά και έχουν παρα­βια­στεί σε όλα τα επίπεδα. Αυτό γίνεται αισθητό όχι μόνο σε τομείς όπως η εργασία και η υγεία, στους οποίους το κράτος επέβαλε μέτρα λιτό­τη­τας που είχαν αρνη­τι­κές επι­πτώ­σεις στα ανθρώ­πινα δικαιώ­ματα, αλλά είναι ορατό και στην περι­στολή των θεμε­λιω­δών ελευ­θε­ριών, όπως η ελευ­θε­ρία των μέσων ενη­μέ­ρω­σης ή το δικαί­ωμα της έκφρα­σης της δια­φω­νίας μέσω μιας ειρη­νι­κής δημό­σιας δια­δή­λω­σης».

Όπως υπο­γραμ­μί­ζε­ται, «όσον αφορά τα οικο­νο­μικά και κοι­νω­νικά δικαιώ­ματα, οι πολι­τι­κές λιτό­τη­τας δεν κατά­φε­ραν να ικα­νο­ποι­ή­σουν τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις που θέτει το Σύμφωνο για τα Οικο­νο­μικά, Κοι­νω­νικά και Πολι­τι­στικά Δικαιώ­ματα του ΟΗΕ σε σχέση με τα περιο­ρι­στικά μέτρα».

Όπως ανα­φέ­ρε­ται, «η έρευνα στην οποία βασί­ζε­ται η παρούσα έκθεση δια­πι­στώ­νει ότι η οικο­νο­μική κρίση και τα μέτρα λιτό­τη­τας που τη συνό­δευαν δεν μπορούν να θεω­ρη­θούν ο μονα­δι­κός υπεύ­θυ­νος της σημε­ρι­νής κατά­στα­σης. Ωστόσο, είναι φανερό ότι η κρίση και η λιτό­τητα έχουν δια­δρα­μα­τί­σει σημα­ντικό ρόλο στην επι­δεί­νωση των προ­ϋ­παρ­χό­ντων προ­βλη­μά­των στην προ­στα­σία των ανθρω­πί­νων δικαιω­μά­των».

«Εσφαλ­μέ­νος συλ­λο­γι­σμός» η αντι­με­τώ­πιση της κρίσης

Η έκθεση χαρα­κτη­ρί­ζει εσφαλ­μένο τον συλ­λο­γι­σμό που παρου­σιά­ζουν «όσοι συνέ­βα­λαν στην εκπό­νηση σχεδίων αντι­με­τώ­πι­σης της κρίσης ότι, υπ’ αυτές τις συν­θή­κες, ο τρόπος αντι­με­τώ­πι­σης που επι­λέ­χθηκε τελικά ήταν ο μόνος εφικτός δρόμος προς τα μπρος και ότι οποια­δή­ποτε αρνη­τική συνέ­πεια στα ανθρώ­πινα δικαιώ­ματα ήταν ανα­πό­φευ­κτη, και επο­μέ­νως δικαιο­λο­γη­μένη».

Δεν απο­δί­δει ευθύνες για τις παρα­βιά­σεις που προ­έ­κυ­ψαν από τα προ­γράμ­ματα λιτό­τη­τας μόνο στο ελλη­νικό κράτος, αλλά και στην τρόικα που, όπως ανα­φέ­ρει, «λει­τούρ­γησε ως ένα παρα­πέ­τα­σμα καπνού, προ­στα­τεύ­ο­ντας για μεγάλο χρονικό διά­στημα τα μέρη που το απάρ­τι­σαν από την ευθύνη για τις παρα­βιά­σεις των ανθρω­πί­νων δικαιω­μά­των. Ωστόσο, η τρόικα δεν είναι ένα κενό κέλυφος. Απο­τε­λεί­ται από διε­θνείς οργα­νι­σμούς και μέσω αυτών από τα κράτη-μέλη τους: όλα και όλοι είναι επι­φορ­τι­σμέ­νοι με συγκε­κρι­μέ­νες υπο­χρε­ώ­σεις έναντι των ανθρω­πί­νων δικαιω­μά­των».

Η FIDH, η Ελλη­νική Ένωση για τα Δικαιώ­ματα του Ανθρώ­που στην Ελλάδα, απευ­θύ­νει έκκληση προς την Ελλάδα, την Ευρω­παϊκή Ένωση και ιδιαι­τέ­ρως τα κράτη-μέλη της να εξε­τά­σουν από κοινού τις παρα­βιά­σεις των ανθρω­πί­νων δικαιω­μά­των και τις συνα­φείς ευθύνες που παρου­σιά­ζο­νται στην έκθεση, και τους προ­τρέ­πει «να δράσουν προ­λη­πτικά για την απο­τροπή παρό­μοιων παρα­βιά­σεων σε άλλες χώρες που βρί­σκο­νται σε παρό­μοια κατά­σταση», προ­τεί­νο­ντας, μεταξύ άλλων, αυτό να γίνει «δια­σφα­λί­ζο­ντας την έναρξη ενός πανευ­ρω­παϊ­κού ουσια­στι­κού δια­λό­γου».