«Το Ταμείο Ανάκαμψης στοχεύει στη δημιουργία ανθεκτικών και βιώσιμων οικονομιών και κοινωνιών»

Το τε­λευ­ταίο διά­στη­μα, Ουγ­γα­ρία και Πο­λω­νία, για δια­φο­ρε­τι­κούς λό­γους η κα­θε­μία, πα­ρεκ­κλί­νουν ολο­έ­να και πε­ρισ­σό­τε­ρο από θε­με­λιώ­δεις ευ­ρω­παϊ­κές αρχές και αξίες, με απο­τέ­λε­σμα να δη­μιουρ­γεί­ται ένα ρήγμα στις σχέ­σεις τους με την Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση.

Συ­νέ­ντευ­ξη στον Γιάν­νη Μπό­ζιο

Η Ένωση έχει θέσει ως προ­τε­ραιό­τη­τα να ενι­σχύ­σει την ψη­φια­κή της κυ­ριαρ­χία και αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τα και να θέσει πρό­τυ­πα, αντί να ακο­λου­θεί αυτά άλλων, με σαφή προ­σή­λω­ση στην τε­χνο­λο­γία, στην τε­χνη­τή νοη­μο­σύ­νη και στις υπο­δο­μές, οι οποί­ες θα βοη­θή­σουν στην πρά­σι­νη με­τά­βα­ση αλλά και σε μια τε­χνο­λο­γι­κά πρω­το­πό­ρο Ένωση.

Ψηλά στην ατζέ­ντα της ελ­λη­νι­κής κυ­βέρ­νη­σης βρί­σκε­ται και το σε­νά­ριο δια­σύν­δε­σης της Ελ­λά­δας με τη Σα­ου­δι­κή Αρα­βία για με­τα­φο­ρά μπλε υδρο­γό­νου μέσω της χώρας μας στην Ευ­ρώ­πη. Η γε­ω­πο­λι­τι­κή θέση της Ελ­λά­δας, της δίνει πλέον την ευ­και­ρία και τη δυ­να­τό­τη­τα να πρω­το­στα­τή­σει στον τομέα της πρά­σι­νης ενέρ­γειας και να γίνει ένας από τους ση­μα­ντι­κό­τε­ρους ενερ­γεια­κούς κόμ­βους.

Η Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση πρέ­πει να λάβει σο­βα­ρά υπόψη της, τις ανη­συ­χί­ες και τους προ­βλη­μα­τι­σμούς των πο­λι­τών και να πλαι­σιώ­σει την οι­κο­νο­μι­κή ενο­ποί­η­ση με πε­ραι­τέ­ρω πο­λι­τι­κή εμ­βά­θυν­ση, ανα­φέ­ρει χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά ο Ρό­διος ει­δι­κός επι­στη­μο­νι­κός συ­νερ­γά­της στο Ευ­ρω­παι­κό Κοι­νο­βού­λιο Δη­μή­τρης Κρεμ­λής, σε συ­νέ­ντευ­ξη του στη «Δη­μο­κρα­τι­κή».

• Η Ουγ­γα­ρία και η Πο­λω­νία αν και ανή­κουν στην Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση είναι δύο χώρες που φαί­νε­ται ότι δεν συμ­με­ρί­ζο­νται τις βα­σι­κές αρχές της ένω­σης, ρέ­πο­ντας προς τον αυ­ταρ­χι­σμό και τον Εθνι­κό­λαϊ­κι­σμό. Ποια θα πρέ­πει να είναι η στάση της Ένω­σης απέ­να­ντι σε τέ­τοια φαι­νό­με­να;

Το τε­λευ­ταίο διά­στη­μα, Ουγ­γα­ρία και Πο­λω­νία, για δια­φο­ρε­τι­κούς λό­γους η κα­θε­μία, πα­ρεκ­κλί­νουν ολο­έ­να και πε­ρισ­σό­τε­ρο από θε­με­λιώ­δεις ευ­ρω­παϊ­κές αρχές και αξίες, με απο­τέ­λε­σμα να δη­μιουρ­γεί­ται ένα ρήγμα στις σχέ­σεις τους με την Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση. Στις χώρες αυτές εμ­φα­νί­ζε­ται πιο έντο­να το φαι­νό­με­νο της πα­ρα­πλη­ρο­φό­ρη­σης και της συ­νε­χούς κα­τα­συ­κο­φά­ντη­σης της Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης, και ως εκ τού­του ο λαϊ­κι­σμός και ο αντιευ­ρω­παϊ­σμός βρί­σκουν πρό­σφο­ρο έδα­φος, ιδιαί­τε­ρα σε θέ­μα­τα όπως το με­τα­να­στευ­τι­κό και τα δι­καιώ­μα­τα των μειο­νο­τή­των.

Όσον αφορά στην Πο­λω­νία, με την πρό­σφα­τη από­φα­ση του Συ­νταγ­μα­τι­κού της Δι­κα­στη­ρί­ου σύμ­φω­να με την οποία το πο­λω­νι­κό σύ­νταγ­μα υπε­ρι­σχύ­ει του Ευ­ρω­παϊ­κού δι­καί­ου, τέ­θη­κε σε κα­τά­φο­ρη αμ­φι­σβή­τη­ση η ευ­ρω­παϊ­κή έν­νο­μη τάξη και οι συν­θή­κες που διέ­πουν το ευ­ρω­παϊ­κό οι­κο­δό­μη­μα.

Η Ουγ­γα­ρία από την άλλη, ανη­συ­χεί πα­ρα­δο­σια­κά την EE σε θέ­μα­τα που αφο­ρούν στο κρά­τους δι­καί­ου, στην ελευ­θε­ρία του Τύπου, στα δι­καιώ­μα­τα των μειο­νο­τή­των, τα οποία απο­τε­λούν αδια­πραγ­μά­τευ­τες αρχές και αξίες της Ένω­σης. Ωστό­σο, οι θε­σμοί έχουν πλέον τη δυ­να­τό­τη­τα να «τα­ρα­κου­νή­σουν» τις δύο αυτές χώρες, μέσω της ανα­στο­λής των κον­δυ­λί­ων του Τα­μεί­ου Ανά­καμ­ψης που προ­ο­ρί­ζο­νται για αυτές, το οποίο διά­φο­ροι κύ­κλοι στις Βρυ­ξέλ­λες θε­ω­ρούν ότι θα δώσει ση­μα­ντι­κά απο­τε­λέ­σμα­τα όσον αφορά στην «ευ­θυ­γράμ­μι­σή τους» με το ευ­ρω­παϊ­κό κε­κτη­μέ­νο.

• Οι προ­κα­τα­βο­λές του τα­μεί­ου ανά­καμ­ψης έχουν ήδη ξε­κι­νή­σει να κα­τα­βάλ­λο­νται στα κράτη-μέλη. Για την Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση, ποιες είναι οι βα­σι­κές προ­τε­ραιό­τη­τες, για την επί­τευ­ξη των οποί­ων θα πρέ­πει να επεν­δυ­θούν αυτοί οι πόροι;

Το NextGenerationEU απο­τε­λεί ένα προ­σω­ρι­νό μέσο ανά­καμ­ψης ύψους 800 δις. ευρώ, το οποίο στο­χεύ­ει στη θω­ρά­κι­ση των ευ­ρω­παϊ­κών οι­κο­νο­μιών και κοι­νω­νιών από τις επι­πτώ­σεις της παν­δη­μί­ας. Το Τα­μείο Ανά­καμ­ψης και Αν­θε­κτι­κό­τη­τας απο­τε­λεί τον πυ­ρή­να του NextGenerationEU, το οποίο φι­λο­δο­ξεί να στη­ρί­ξει τις ευ­ρω­παϊ­κές οι­κο­νο­μί­ες με 723 δις. ευρώ μέσω επι­δο­τή­σε­ων και χα­μη­λό­το­κων δα­νεί­ων, τα οποία δεν επι­βα­ρύ­νουν δη­μο­σιο­νο­μι­κά τα κράτη-μέλη συν­δυά­ζο­ντας επεν­δύ­σεις και με­ταρ­ρυθ­μί­σεις. Ωστό­σο, τα κον­δύ­λια αυτά, τα οποία έχουν ήδη ξε­κι­νή­σει να χο­ρη­γού­νται, δεν στο­χεύ­ουν μόνο στην άμεση, βρα­χυ­πρό­θε­σμη απο­κα­τά­στα­ση των ζη­μιών της υγειο­νο­μι­κής κρί­σης αλλά και στη μα­κρο­πρό­θε­σμη δη­μιουρ­γία αν­θε­κτι­κών και βιώ­σι­μων οι­κο­νο­μιών και κοι­νω­νιών, οι οποί­ες θα μπο­ρούν να αντι­με­τω­πί­σουν τις νέες προ­κλή­σεις του μέλ­λο­ντος όπως η πρά­σι­νη και ψη­φια­κή με­τά­βα­ση. Πρό­κει­ται για δύο με­γά­λες προ­κλή­σεις των και­ρών, στην αντι­με­τώ­πι­ση των οποί­ων κρί­νε­ται το μέλ­λον των επό­με­νων γε­νιών.

Από τη μία, η ενερ­γεια­κή με­τά­βα­ση αφορά στην επί­τευ­ξη του στό­χου της κλι­μα­τι­κής ου­δε­τε­ρό­τη­τας μέχρι το 2050, μέσω του Green Deal και πιο συ­γκε­κρι­μέ­να του κλι­μα­τι­κού νόμου και της νέας δέ­σμης μέ­τρων Fit for 55, αλλά και στην ανά­δει­ξη της Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης ως κι­νη­τή­ριας δύ­να­μης και πρω­το­πό­ρου στην επί­τευ­ξη αυτού του στό­χου. Ωστό­σο, η πρά­σι­νη με­τά­βα­ση πρέ­πει να πραγ­μα­το­ποι­η­θεί μέσω της δη­μιουρ­γί­ας νέων ευ­και­ριών και πιο συ­γκε­κρι­μέ­να νέων θέ­σε­ων ερ­γα­σί­ας, ιδιαί­τε­ρα σε αυ­τούς που θα επη­ρε­α­στούν άμεσα από αυτήν, όπως για πα­ρά­δειγ­μα στους ερ­γα­ζό­με­νους στον τομέα του λι­γνί­τη.

Από την άλλη, η ψη­φια­κή με­τά­βα­ση απο­τε­λεί βα­σι­κή προ­τε­ραιό­τη­τα της Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης και το Τα­μείο Ανά­καμ­ψης απαι­τεί από τα κράτη-μέλη να δια­θέ­σουν του­λά­χι­στον το 20% των κον­δυ­λί­ων προς την κα­τεύ­θυν­ση αυτή.

Η Ένωση έχει θέσει ως προ­τε­ραιό­τη­τα να ενι­σχύ­σει την ψη­φια­κή της κυ­ριαρ­χία και αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τα και να θέσει πρό­τυ­πα, αντί να ακο­λου­θεί αυτά άλλων, με σαφή προ­σή­λω­ση στην τε­χνο­λο­γία, στην τε­χνη­τή νοη­μο­σύ­νη και στις υπο­δο­μές, οι οποί­ες θα βοη­θή­σουν στην πρά­σι­νη με­τά­βα­ση αλλά και σε μια τε­χνο­λο­γι­κά πρω­το­πό­ρο Ένωση. Πα­ράλ­λη­λα, η ψη­φια­κή με­τά­βα­ση βοηθά και στην απλού­στευ­ση της κα­θη­με­ρι­νό­τη­τας και της ζωής των πο­λι­τών, ανα­βαθ­μί­ζο­ντας τη σχέση τους με τη δη­μό­σια διοί­κη­ση αλλά έχει και προ­ε­κτά­σεις σε ζη­τή­μα­τα ασφά­λειας και άμυ­νας, δε­δο­μέ­νου ότι έχου­με πε­ρά­σει σε μια νέα εποχή όπου οι απει­λές προς τον Δυ­τι­κό κόσμο δεν γί­νο­νται πλέον με τον πα­ρα­δο­σια­κό τρόπο αλλά μέσω υβρι­δι­κών επι­θέ­σε­ων.

Είναι και­ρός λοι­πόν τα κράτη να αξιο­ποι­ή­σουν με το βέλ­τι­στο τρόπο τα κον­δύ­λια αυτά και να τα διο­χε­τεύ­σουν σε με­ταρ­ρυθ­μί­σεις, επεν­δύ­σεις και κρα­τι­κό εκ­συγ­χρο­νι­σμό προς όφε­λος των επό­με­νων γε­νιών, με στόχο την ανοι­κο­δό­μη­ση μιας νέας Ευ­ρώ­πης, πιο πρά­σι­νης, πιο ψη­φια­κής, πιο αν­θε­κτι­κής που θα προ­ω­θεί την και­νο­το­μία, την ανά­πτυ­ξη και την επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τα και θα είναι πλέον έτοι­μη να αντι­με­τω­πί­σει κάθε μελ­λο­ντι­κή κρίση.

• Με αφορ­μή τη διε­θνή διά­σκε­ψη του ΟΗΕ στη Γλα­σκό­βη για την αντι­με­τώ­πι­ση της κλι­μα­τι­κής κρί­σης ο πρω­θυ­πουρ­γός μέσα από διαρ­κείς και ση­μα­ντι­κές συ­νερ­γα­σί­ες πα­ρου­σί­α­σε το σχέ­διο του, προ­κει­μέ­νου η Ελ­λά­δα να με­τα­τρα­πεί σε κόμβο με­τα­φο­ράς πρά­σι­νης ενέρ­γειας στην Ευ­ρώ­πη. Τι ση­μα­το­δο­τεί αυτό για τη χώρα μας;

Η με­τα­τρο­πή της Ελ­λά­δας σε κόμβο διέ­λευ­σης και με­τα­φο­ράς πρά­σι­νης ενέρ­γειας προς την Ευ­ρώ­πη απο­τε­λεί ένα από τα πιο φι­λό­δο­ξα σχέ­δια της ελ­λη­νι­κής κυ­βέρ­νη­σης.

Η Ελ­λά­δα και η κυ­βέρ­νη­ση Μη­τσο­τά­κη εμπνέ­ει πλέον εμπι­στο­σύ­νη, ασφά­λεια και στα­θε­ρό­τη­τα με απο­τέ­λε­σμα να προ­σελ­κύ­ει όλο και πε­ρισ­σό­τε­ρες επεν­δύ­σεις αλλά και να αυ­ξά­νει το εν­δια­φέ­ρον γει­το­νι­κών χωρών για υπο­γρα­φή συμ­φω­νιών με τη χώρα μας, οι οποί­ες και ανα­βαθ­μί­ζουν το ρόλο της στο διε­θνές στε­ρέ­ω­μα.

Ση­μα­ντι­κό πα­ρά­δειγ­μα απο­τε­λεί η πρό­σφα­τη υπο­γρα­φή συμ­φω­νί­ας με την Αί­γυ­πτο, για τη δη­μιουρ­γία υπο­θα­λάσ­σιου ηλε­κτρι­κού κα­λω­δί­ου, το οποίο πρό­κει­ται να με­τα­φέ­ρει κα­θα­ρή, πρά­σι­νη ηλε­κτρι­κή ενέρ­γεια στη χώρα μας που θα διο­χε­τεύ­ε­ται και στην Κε­ντρι­κή Ευ­ρώ­πη.

Πα­ράλ­λη­λα, ψηλά στην ατζέ­ντα της ελ­λη­νι­κής κυ­βέρ­νη­σης βρί­σκε­ται και το σε­νά­ριο δια­σύν­δε­σης της Ελ­λά­δας με τη Σα­ου­δι­κή Αρα­βία για με­τα­φο­ρά μπλε υδρο­γό­νου μέσω της χώρας μας στην Ευ­ρώ­πη. Η γε­ω­πο­λι­τι­κή θέση της Ελ­λά­δας, της δίνει πλέον την ευ­και­ρία και τη δυ­να­τό­τη­τα να πρω­το­στα­τή­σει στον τομέα της πρά­σι­νης ενέρ­γειας και να γίνει ένας από τους ση­μα­ντι­κό­τε­ρους ενερ­γεια­κούς κόμ­βους. Άλ­λω­στε, το ελ­λη­νι­κό Σχέ­διο Ανά­καμ­ψης και Αν­θε­κτι­κό­τη­τας προ­βλέ­πει και τη στή­ρι­ξη πρω­το­βου­λιών εσω­τε­ρι­κής πα­ρα­γω­γής πρά­σι­νου και γα­λά­ζιου υδρο­γό­νου, το οποίο στο απώ­τε­ρο μέλ­λον θα μπο­ρεί να με­τα­φέ­ρε­ται μέσω και των αγω­γών φυ­σι­κού αε­ρί­ου που δια­σχί­ζουν τη χώρας μας (TAP και ICGB).

• Τα τε­λευ­ταία χρό­νια πα­ρα­τη­ρεί­ται αύ­ξη­ση του φαι­νο­μέ­νου του ευ­ρω­σκε­πτι­κι­σμού με ιδιαί­τε­ρα υψηλά πο­σο­στά στις νε­α­νι­κές ηλι­κί­ες. Πώς ορί­ζε­ται αυτό το φαι­νό­με­νο; Και γιατί οι πο­λί­τες σή­με­ρα τεί­νουν να απορ­ρί­πτουν σε με­γά­λο βαθμό την αξία της Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης;

Το φαι­νό­με­νο του ευ­ρω­σκε­πτι­κι­σμού έχει απα­σχο­λή­σει επα­νει­λημ­μέ­να την Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση, με απο­κο­ρύ­φω­μα την πρό­σφα­τη απο­χώ­ρη­ση του Ηνω­μέ­νου Βα­σι­λεί­ου από την ευ­ρω­παϊ­κή οι­κο­γέ­νεια.

Η βα­σι­κό­τε­ρη αιτία του προ­βλή­μα­τος είναι η αντί­λη­ψη των πο­λι­τών ότι η Ένωση είναι ένα αρ­τη­ριο­σκλη­ρω­τι­κό, γρα­φειο­κρα­τι­κό μόρ­φω­μα, στη λει­τουρ­γία του οποί­ου δεν συμ­με­τέ­χουν και για τις απο­φά­σεις του οποί­ου δεν ενη­με­ρώ­νο­νται.

Ως εκ τού­του μέ­νουν αμέ­το­χοι ενώ πα­ράλ­λη­λα τους δια­κα­τέ­χει αδια­φο­ρία για τα ευ­ρω­παϊ­κά θέ­μα­τα και για τη λει­τουρ­γία της Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης, η οποία παί­ζει συχνά το ρόλο του απο­διο­πο­μπαί­ου τρά­γου, στον οποίο λαϊ­κί­στι­κες και εθνι­κι­στι­κές κυ­βερ­νή­σεις φορ­τώ­νουν όλες τις αμαρ­τί­ες τους. Και εδώ κρύ­βε­ται ένα από τα βα­σι­κό­τε­ρα δο­μι­κά προ­βλή­μα­τα της Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης, το γε­γο­νός δη­λα­δή ότι, ενώ εξε­λί­χθη­κε προ­ο­δευ­τι­κά σε οι­κο­νο­μι­κή και νο­μι­σμα­τι­κή ένωση, δεν προ­βλέ­φθη­κε ποτέ η πο­λι­τι­κή εμ­βά­θυν­ση αλλά και η λήψη πρω­το­βου­λιών με στόχο την εν­δυ­νά­μω­ση της συμ­με­το­χής των πο­λι­τών στο ευ­ρω­παϊ­κό γί­γνε­σθαι, ώστε να νιώ­θουν ότι ακού­γε­ται δυ­να­τά η φωνή τους στους δια­δρό­μους και στις συ­νε­δριά­σεις των ευ­ρω­παϊ­κών θε­σμών.

Έχουν γίνει βέ­βαια, με τη Συν­θή­κη της Λι­σα­βώ­νας, κά­ποια θε­τι­κά βή­μα­τα προς τον εκ­δη­μο­κρα­τι­σμό της λει­τουρ­γί­ας της Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης όπως για πα­ρά­δειγ­μα, με την ενί­σχυ­ση του ρόλου των εθνι­κών κοι­νο­βου­λί­ων στη νο­μο­θε­τι­κή δια­δι­κα­σία, με τη δια­δι­κτυα­κή με­τά­δο­ση των συ­νε­δριά­σε­ων των ορ­γά­νων της ΕΕ, με τη δια­δι­κα­σία της Ευ­ρω­παϊ­κής Πρω­το­βου­λί­ας Πο­λι­τών, ωστό­σο δεν είναι ευ­ρέ­ως γνω­στά και δεν αντι­σταθ­μί­ζουν πλή­ρως το δη­μο­κρα­τι­κό έλ­λειμ­μα, για το οποίο συ­νή­θως κα­τη­γο­ρεί­ται η Ένωση.

Δεν πρέ­πει ωστό­σο να ξε­χνά­με ότι ζούμε στην εποχή του λαϊ­κι­σμού και του αντιευ­ρω­παϊ­σμού. Μια εποχή που το ευ­ρω­παϊ­κό πνεύ­μα υπο­νο­μεύ­ε­ται από δυ­νά­μεις και πο­λι­τι­κές εξου­σί­ες που αντι­δρούν σε αλ­λα­γές και με­ταρ­ρυθ­μί­σεις και απερ­γά­ζο­νται τη διά­λυ­ση της Ευ­ρώ­πης.

Αυτές οι ακραί­ες φωνές, δυ­στυ­χώς, βρί­σκουν πρό­σφο­ρο έδα­φος και ανα­πτύσ­σο­νται μέσα από την πα­ρα­πλη­ρο­φό­ρη­ση, τη διά­δο­ση ψευ­δών ει­δή­σε­ων αλλά και τη συ­νε­χή κα­τα­συ­κο­φά­ντη­ση και από­δο­ση ευ­θυ­νών στην Ένωση, για θέ­μα­τα στα οποία η ίδια δεν έχει καμία αρ­μο­διό­τη­τα.

Η Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση πα­ρα­μέ­νει μια ένωση αυ­τό­νο­μων και κυ­ρί­αρ­χων κρα­τών, με έλ­λει­ψη συ­ντο­νι­σμέ­νων πο­λι­τι­κών σε το­μείς που αφο­ρούν στη ζωή και στην κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα των πο­λι­τών, είτε από απρο­θυ­μία συ­γκε­κρι­μέ­νων κρα­τών-μελών με δια­φο­ρε­τι­κές πο­λι­τι­κές στο­χεύ­σεις, είτε λόγω κα­τα­κερ­μα­τι­σμού συ­γκρουό­με­νων εθνι­κών συμ­φε­ρό­ντων. Ωστό­σο, αυτό απο­τε­λεί επι­λο­γή των εθνι­κών κυ­βερ­νή­σε­ων και πρέ­πει να γίνει κα­τα­νοη­τό ότι σε πολ­λούς το­μείς που της ασκεί­ται έντο­νη κρι­τι­κή κατά και­ρούς δεν έχει η ίδια αρ­μο­διό­τη­τα δρά­σης αλλά τα κράτη-μέλη αυτά κα­θαυ­τά.

Και έχει φτά­σει πλέον η στιγ­μή που η Διά­σκε­ψη για το Μέλ­λον της Ευ­ρώ­πης -η οποία βρί­σκε­ται σε πλήρη εξέ­λι­ξη, και έχει ως επί­κε­ντρο τους νέους και τις το­πι­κές κοι­νω­νί­ες- πρέ­πει να δώσει λύ­σεις και να ορα­μα­τι­στεί μια νέα Ένωση, στο επί­κε­ντρο της οποί­ας θα βρί­σκο­νται οι προ­βλη­μα­τι­σμοί, οι ανη­συ­χί­ες και οι αγω­νί­ες των πο­λι­τών. Είναι πλέον πιο ανα­γκαία από ποτέ η υιο­θέ­τη­ση μιας Κοι­νής Ευ­ρω­παϊ­κής Πο­λι­τι­κής σε όλους τους το­μείς που αφο­ρούν στη ζωή των πο­λι­τών, όπως, με­τα­ξύ άλλων, ο το­μέ­ας της υγεί­ας, της παι­δεί­ας και του πο­λι­τι­σμού.

• Ο ευ­ρω­σκε­πτι­κι­σμός είναι ομοιό­μορ­φος; ή οι πα­ρά­γο­ντες που τον προ­κα­λούν δια­φο­ρο­ποιού­νται σε κάθε ευ­ρω­παϊ­κή χώρα;

Στις χώρες της Νο­τί­ου και Ανα­το­λι­κής Ευ­ρώ­πης, όπου τα απο­τε­λέ­σμα­τα της οι­κο­νο­μι­κής λι­τό­τη­τας υπήρ­ξαν πολύ αι­σθη­τά και η δια­κυ­βέρ­νη­ση του ευρώ αυ­στη­ρή, ο ευ­ρω­σκε­πτι­κι­σμός είναι κυ­ρί­ως οι­κο­νο­μι­κού υπο­βά­θρου. Αντί­θε­τα, στις χώρες της Βο­ρεί­ου και Δυ­τι­κής Ευ­ρώ­πης, στις οποί­ες η οι­κο­νο­μι­κή κρίση δεν έγινε τόσο αι­σθη­τή, ο υπάρ­χων ευ­ρω­σκε­πτι­κι­σμός είναι κοι­νω­νι­κο­πο­λι­τι­κού χα­ρα­κτή­ρα. Οφεί­λε­ται δη­λα­δή, στην αντί­λη­ψη των πο­λι­τών, ότι η γρα­φειο­κρα­τία της Ευ­ρώ­πης απο­τε­λεί αυ­το­σκο­πό και στο ότι η Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση είναι μα­κριά τους και δεν αφου­γκρά­ζε­ται τους προ­βλη­μα­τι­σμούς και τις ανη­συ­χί­ες τους.

• Κατά τη γνώμη σας, με ποιες πο­λι­τι­κές η Ευ­ρώ­πη πρέ­πει να αντι­με­τω­πί­σει τον ευ­ρω­σκε­πτι­κι­σμό των νέων, πε­τυ­χαί­νο­ντας πα­ράλ­λη­λα την εν­δυ­νά­μω­ση του ρόλου τους ως ευ­ρω­παί­ων πο­λι­τών;

Η Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση πρέ­πει να ανα­βα­πτι­στεί και να απο­κτή­σει νέα νο­μι­μο­ποί­η­ση, ιδίως στους νέους, που θα ζή­σουν σε αυτήν και θα την ανα­πτύ­ξουν. Ευαι­σθη­το­ποί­η­ση, ενη­μέ­ρω­ση, ευ­ρω­παϊ­κή αγωγή του πο­λί­τη ως μά­θη­μα σε όλα τα σχο­λεία, πε­ρισ­σό­τε­ρα και πιο προ­σβά­σι­μα σε όλους ευ­ρω­παϊ­κά προ­γράμ­μα­τα και ευ­ρω­παϊ­κές υπο­τρο­φί­ες και άλλες αντί­στοι­χες δρα­στη­ριό­τη­τες θα εμπλου­τί­σουν την ευ­ρω­παϊ­κή συ­νεί­δη­ση και ταυ­τό­τη­τα.

Η Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση πρέ­πει να λάβει σο­βα­ρά υπόψη της, τις ανη­συ­χί­ες και τους προ­βλη­μα­τι­σμούς των πο­λι­τών και να πλαι­σιώ­σει την οι­κο­νο­μι­κή ενο­ποί­η­ση με πε­ραι­τέ­ρω πο­λι­τι­κή εμ­βά­θυν­ση.

Πά­ντο­τε, βε­βαί­ως, σε­βό­με­νη τη δια­φο­ρε­τι­κό­τη­τα στην εθνι­κή ταυ­τό­τη­τα, το κοι­νω­νι­κό υπό­βα­θρο και τις κα­τα­βο­λές των πο­λι­τών της, προ­κει­μέ­νου να με­τα­βεί από μια υπε­ρε­θνι­κή ένωση κρα­τών με οι­κο­νο­μι­κά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά, σε μια πο­λι­τι­κή ένωση κρα­τών, έτσι ώστε κάθε Ευ­ρω­παί­ος ανε­ξάρ­τη­τα από την εθνι­κό­τη­τά του να αι­σθά­νε­ται υπε­ρή­φα­νος για τις ευ­ρω­παϊ­κές του κα­τα­βο­λές.

Η Διά­σκε­ψη για το μέλ­λον της Ευ­ρώ­πης θα πρέ­πει να ανα­δεί­ξει τα θέ­μα­τα αυτά και να τα με­τα­φέ­ρει στο επί­κε­ντρο των πο­λι­τι­κών της Ένω­σης. Χρεια­ζό­μα­στε πε­ρισ­σό­τε­ρη και κα­λύ­τε­ρη Ευ­ρώ­πη.