Βιώσιμη Ανάπτυξη, Πράσινη Ενέργεια και Νησιωτικότητα

Με αφορμή την πρω­το­βου­λία της ελλη­νι­κής κυβέρ­νη­σης για τα “GR- ECO Islands” και τη θετική διάθεση του Δήμου Χάλκης να κατα­στεί το πρώτο ενερ­γειακά αυτό­νομο νησί της Δωδε­κα­νή­σου, απαλ­λαγ­μένο από τους ρύπους του διο­ξει­δίου του άνθρακα, δεν υπάρχει καταλ­λη­λό­τε­ρος άνθρω­πος από τον δικη­γόρο κ. Μιχάλη Παπα­γε­ωρ­γίου (Διδά­κτωρ Συνταγ­μα­τι­κού και Διοι­κη­τι­κού Δικαίου με ειδί­κευση στο Δίκαιο της Βιώ­σι­μης Ανά­πτυ­ξης), να μας κατα­το­πί­σει ως προς τις νομικές βάσεις και τις θεσμι­κές προ­ο­πτι­κές αυτού προ­γράμ­μα­τος. Ο ίδιος, έχει ανα­λά­βει για τον Δήμο Χάλκης, την όλη νομική επε­ξερ­γα­σία και το νομικό κέλυφος δια­φύ­λα­ξης αυτών των δράσεων.

• Κύριε Παπα­γε­ωρ­γίου, μιλήστε μας για το πολύ-προβεβλημένο ενερ­γειακό πρό­γραμμα της Χάλκης.

Οι παρεμ­βά­σεις και οι ενέρ­γειες στο όμορφο νησί της Χάλκης απο­τε­λούν την εκπλή­ρωση ενός πρό­τυ­που Μνη­μο­νίου Συνερ­γα­σίας που υπε­γράφη τον περα­σμένο Ιούλιο, υπό την αιγίδα του υπουρ­γείου Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας, με την αρωγή της ΠΝΑι, την υπο­στή­ριξη της Γαλ­λι­κής Πρε­σβείας και με τη δυνα­μική δια­θε­σι­μό­τητα του Δήμου Χάλκης. Αφορά ουσια­στικά ένα ρεα­λι­στικό εγχεί­ρημα που δεν θα μείνει σε δια­κη­ρυ­κτι­κές κατευ­θύν­σεις, αλλά που ήδη υλο­ποιεί­ται με την καθο­ρι­στική συμ­με­τοχή ενός συγκρο­τη­μέ­νου δικτύου σοβαρών και αξιό­πι­στων επεν­δυ­τι­κών ομίλων από την Δ.Ε.Η. Α.Ε. και εται­ρείες από το χώρο της Ενέρ­γειας μέχρι επεν­δυ­τικά projects από το χώρο της αυτο­κι­νη­το­βιο­μη­χα­νίας και των τηλε­πι­κοι­νω­νιών για τον πολύ­πλευρο «πράσινο» εκσυγ­χρο­νι­σμό και μετα­σχη­μα­τι­σμό του νησιού.

Πρω­τα­γω­νι­στής σε αυτό το εγχεί­ρημα είναι η εγκα­τά­σταση και η λει­τουρ­γία ενός φωτο­βολ­ταϊ­κού σταθμού ισχύος 1 MW, όπου η παρα­γω­γι­κό­τητά του θα διο­χε­τεύ­ε­ται στο κεντρικό δίκτυο με σπου­δαία αντα­πο­δο­τικά οφέλη για την τοπική κοι­νω­νία, κυρίως και καταρ­χάς, υπό το δομικό πλαίσιο του «εικο­νι­κού ενερ­γεια­κού συμ­ψη­φι­σμού» (γνωστού ως “net metering”). Εξα­σφα­λί­ζο­ντας, δηλαδή, από την αρχή της παρα­γω­γής του, κατά πολύ φθη­νό­τερο κόστος ηλε­κτρι­κού ρεύ­μα­τος για τους κατοί­κους του Δήμου Χάλκης και δη για τα μέλη της ήδη ιδρυ­θεί­σας Ενερ­γεια­κής Κοι­νό­τη­τας της Χάλκης με την επω­νυ­μία «Κάλχιον» -“ChalkiΟn”.

Από τον Δήμο Χάλκης, τον Αθλη­τικό Σύλλογο Χάλκης και από τους πρώτους ενδια­φε­ρό­με­νους ενερ­γούς πολίτες της νησιού, ιδρύ­θηκε η πρώτη Ενερ­γειακή Κοι­νό­τητα στα Δωδε­κά­νησα.

• Υπάρχει η ευε­λι­ξία και η πρόθεση να δημιουρ­γη­θούν Ενερ­γεια­κές Κοι­νό­τη­τες και σε άλλα νησιά του Νοτίου Αιγαίου και πόσο σημα­ντικό είναι να συμ­με­τέ­χουν οι Δήμοι σε αυτές;

Πρέπει να γίνει ξεκά­θαρο πως τα θεσμικά και τα πρα­κτικά ανα­πτυ­ξιακά πλε­ο­νε­κτή­ματα είναι πολλά και απο­τε­λούν μία χρυσή ευκαι­ρία για τις τοπικές κοι­νω­νίες με πολ­λα­πλά οφέλη. Καθώς με τις σωστές κινή­σεις, οι θετικές ανα­δια­νε­μη­τι­κές παρεμ­βά­σεις μέσω των Ενερ­γεια­κών Κοι­νο­τή­των ανάμεσα στο φυσικό και στο οικο­νο­μικό κεφά­λαιο δεν περιο­ρί­ζο­νται μόνο στην στα­θε­ρό­τητα, στην εξα­σφά­λιση του «ενερ­γεια­κού συμ­ψη­φι­σμού» και στο φθη­νό­τερο ρεύμα (που είναι και αυτό από μόνο του άκρως σημα­το­δο­τικό για την ανά­πτυξη ενός τόπου), αλλά επι­διώ­κουν και συνε­κτι­κό­τε­ρες συνέρ­γειες γύρω από την προ­στα­σία του περι­βάλ­λο­ντος, ειδικά των νησιω­τι­κών μας περιο­χών, που ως επί το πλεί­στον, είναι και οικο­λο­γικά επαυ­ξη­μένα προ­στα­τευ­μέ­νες υπό το δίκτυο Natura 2000 με την αντί­στοιχη κινη­το­ποί­ηση της ευρύ­τε­ρης κοι­νω­νι­κής ευη­με­ρίας και των συν­θη­κών καλής και ποιο­τι­κής δια­βί­ω­σης.

Ωστόσο, σε καμία περί­πτωση, η όλη πρω­το­βου­λία δεν μπορεί να γίνεται με προ­χει­ρό­τητα και προς εξυ­πη­ρέ­τηση μικρο-σκοπιμοτήτων και συγκυ­ρια­κών συμ­φε­ρό­ντων, αφού επι­βάλ­λε­ται ένας συνεπής και απο­κε­ντρω­μέ­νος δια­κυ­βερ­νη­τι­κός και μεταρ­ρυθ­μι­στι­κός εκσυγ­χρο­νι­σμός. Επί τούτου, για τις σχε­τι­κές δημο­τι­κές πρω­το­βου­λίες, το απα­ραί­τητο πλαίσιο σήμερα υφί­στα­ται και στην ελλη­νική έννομη τάξη ως κεκτη­μένο σε κοινό νομο­θε­τικό, σε ευρω­παϊκό και φυσικά σε συνταγ­μα­τικό επίπεδο, μένει να φανεί η ουσια­στική βούληση και η εύρυθμη απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα όλων των παρα­πάνω για την πετυ­χη­μένη υλο­ποί­ησή τους σε εθνικό και δη σε τοπικό επίπεδο.

Ενώ, σε δεύτερο επίπεδο, εξίσου κρίσιμο είναι να ενη­με­ρω­θεί ο κόσμος περαι­τέρω στις τοπικές κοι­νω­νίες ακόμα και για τον τρόπο και για τους όρους κατάρ­τι­σης των Δημό­σιων Συμ­βά­σεων επι­πλέον πιο διάφανα και πιο ουσια­στικά, αφού απο­τε­λεί ένα πεδίο που… κυκλο­φο­ρούν τερά­στια ποσά δημό­σιου χρή­μα­τος προς εξυ­πη­ρέ­τηση των δημό­σιων αναγκών, και καθί­στα­νται κατ’ ουσία υπο­χρε­ω­τικά ολοένα και πιο «Πρά­σι­νες», δεσμεύ­ο­ντας και προ­σα­να­το­λί­ζο­ντας τους Δήμους και τους λοιπούς φορείς του Δημο­σίου για τις αντί­στοι­χες εφαρ­μο­γές και επι­λο­γές με τον αντί­στοιχο έλεγχο από την Κοι­νω­νία των Πολιτών.

Εχω έρθει σε επαφή και υπάρχει έμπρα­κτο ενδια­φέ­ρον από του­λά­χι­στον 3 νησιω­τι­κούς δήμους της Δωδε­κα­νή­σου, που επι­θυ­μούν να εκκι­νή­σουν μία αντί­στοιχη πρω­το­βου­λία με αυτή της Χάλκης, με βάση τις δικές τους ανάγκες και επι­διώ­ξεις.

Σε οργα­νω­τικό – νομι­μο­ποι­η­τικό επίπεδο, η συμ­με­τοχή ενός δήμου σε Ενερ­γειακό Συνε­ται­ρι­σμό/Κοι­νό­τητα στη­ρί­ζε­ται βάσιμα και δια­σφα­λι­στικά σ’ ένα σύνολο ειδικών αλλά και γενικών δια­τά­ξεων, τόσο από τον Κώδικα Δήμων και Κοι­νο­τή­των, όσο και από τη νομο­θε­σία του γνωστού σε όλους μας «Καλ­λι­κράτη».

• Τι είναι οι Ενερ­γεια­κές Κοι­νό­τη­τες και πώς προ­χώ­ρησε ο Δήμος Χάλκης στην ίδρυσή της;

Οι Ενερ­γεια­κές Κοι­νό­τη­τες επί της ουσίας είναι Αστικοί Συνε­ται­ρι­σμοί απο­κλει­στι­κού σκοπού που προ­ά­γουν: α) την αντα­γω­νι­στική προ­ο­πτική της Κοι­νω­νι­κής και Αλλη­λέγ­γυας Οικο­νο­μίας, β) την και­νο­το­μία στον ενερ­γειακό παρα­γω­γικό τομέα, γ) την αντι­με­τώ­πιση της ενερ­γεια­κής ένδειας και ανε­πάρ­κειας, δ) τους όρους και τη δυνα­μική της βιώ­σι­μης ανά­πτυ­ξης και ε) την ιδιο­κα­τα­νά­λωση και την παρα­γω­γική ενερ­γειακή αυτο­νο­μία, αυτάρ­κεια και ασφά­λεια, όπως και τη βελ­τί­ωση της ενερ­γεια­κής απο­δο­τι­κό­τη­τας στην τελική χρήση σε τοπικό και περι­φε­ρειακό επίπεδο μέσω της αξιο­ποί­η­σης των Ανα­νε­ώ­σι­μων Πηγών Ενέρ­γειας.

Μπο­ρούμε συνεπώς να μιλή­σουμε ευθέως για την καθιέ­ρωση μίας «Ενερ­γεια­κής Δημο­κρα­τίας», καθώς σε μία ανοιχτή, προς τους πολίτες ενός δήμου ή μίας ευρύ­τε­ρης περι­φέ­ρειας, Ενερ­γεια­κής Κοι­νό­τη­τας, τα μέλη της, δηλαδή, πλήθος πολιτών-καταναλωτών, που δια­χρο­νικά επι­βα­ρύ­νο­νται υπέρ­με­τρα για την κάλυψη των αναγκών τους σε ενέρ­γεια και ρεύμα, αλλά­ζουν τελείως ρόλο και θέση. Αφού μετα­τρέ­πο­νται πλέον με ασφά­λεια και χωρίς ιδιαί­τερο επεν­δυ­τικό κόστος για ένα «μέσο νοι­κο­κυ­ριό» σε παρα­γω­γούς ενέρ­γειας.

• Νησιω­τι­κό­τητα και ενερ­γειακή κρίση. Σύμφωνα με αυτά που μας ανα­φέ­ρετε, μπορούν τα νησιά μας να προ­σπε­ρά­σουν τον σκόπελο της ενερ­γεια­κής αβε­βαιό­τη­τας στον παγκό­σμιο αντα­γω­νι­σμό;

Οι προ­ο­πτι­κές της νησιω­τι­κό­τη­τας ταυ­τί­ζο­νται με την εκπλή­ρωση των όρων της Βιώ­σι­μης Ανά­πτυ­ξης.

Στη δομική λογική της Βιώ­σι­μης Ανά­πτυ­ξης δεν «χωρά» η Ενερ­γειακή Κρίση και η ενερ­γειακή αβε­βαιό­τητα, αφού ειδικά με την συνο­λική «πράσινη» ανα­πτυ­ξιακή δυνα­μική και με την ισορ­ρο­πη­μένη καθιέ­ρωση των ΑΠΕ δια­σφα­λί­ζε­ται όχι μόνο η ενερ­γειακή ασφά­λεια, αυτάρ­κεια και αυτο­νο­μία, αλλά και η προ­ο­πτική των νησιών και της χώρας μας εν γένει, ώστε να κατα­στεί στρα­τη­γι­κός παρα­γω­γός «καθαρής» και «πρά­σι­νης» ενέρ­γειας, απαλ­λαγ­μέ­νης από τα δεσμά των γεω­πο­λι­τι­κών συσχε­τι­σμών και… εκβια­σμών.

Δεν σημαί­νει βέβαια πως η διάχυση των Α.Π.Ε. μέσω της αει­φό­ρου κάρ­πω­σης του ήλιου, του αέρα και των θαλάσ­σιων υδάτων μας, θα γίνει με μία de facto άνευ όρων νομι­μο­ποί­ηση. Καθώς η ανά­δειξη της Φέρου­σας Ικα­νό­τη­τας κάθε τόπου, οι συνα­φείς νόμιμες, τεχνο­κρα­τικά βέλ­τι­στες και κοι­νω­νικά απο­δε­κτές και πλήρως αιτιο­λο­γη­μέ­νες επι­στη­μο­νι­κές ΜΠΕ και οι αντί­στοιχα εμπε­ρι­στα­τω­μέ­νοι Χωρο­τα­ξι­κοί Σχε­δια­σμοί είναι οι θεσμι­κοί και εγγυ­η­τι­κοί κατα­λύ­τες σε ένα σύγ­χρονο ευρω­παϊκό κράτος δικαίου για τη βιω­σι­μό­τητα του ανα­πτυ­ξια­κού του προ­γραμ­μα­τι­σμού και την εναρ­μο­νι­σμένη ενσω­μά­τωση των σχε­τι­κών παρα­γω­γι­κών παρεμ­βά­σεων των ΑΠΕ στην ελλη­νική επι­κρά­τεια.

Όσο δε πιο ώριμα ενερ­γη­τική και συμ­με­το­χική είναι η Κοι­νω­νία των Πολιτών σε όλες αυτές τις συναρ­τή­σεις, τόσο με πιο δόκιμο τρόπο θα προ­σαρ­μο­στεί και η ενερ­γειακή οικο­νο­μία της αγοράς σε αυτές τις απαι­τή­σεις. Κάνο­ντας συμ­μέ­το­χους στον ενερ­γειακό αντα­γω­νι­σμό τους ίδιους τους πολίτες.

• Η Ελλάδα θεσμικά και οργα­νω­τικά προ­λα­βαί­νει να ανέβει στο άρμα της Βιώ­σι­μης Ανά­πτυ­ξης και της Κυκλι­κής Οικο­νο­μίας;

Η Ελλάδα ως εθνική οικο­νο­μία και έννομη τάξη έχει αθροι­στικά την ακρι­βό­τερη ενερ­γειακή παρα­γωγή και κατα­νά­λωση στην Ευρώπη, τόσο για το συνο­λικό κόστος που επι­βα­ρύ­νο­νται τα Δημόσια Ταμεία, όσο και για κάθε επι­μέ­ρους νοι­κο­κυ­ριό, απο­τε­λώ­ντας ένα βασικό ζήτημα βιω­σι­μό­τη­τας της εθνικής οικο­νο­μίας και ανά­πτυ­ξης.

Η «απο­λι­γνι­το­ποί­ηση» λοιπόν και η απο­δέ­σμευσή μας από τα κοστο­βόρα ορυκτά καύσιμα, στρε­φό­με­νοι προς εναλ­λα­κτι­κές πηγές ενέρ­γειες με πλου­ρα­λι­σμό, συν­θε­τό­τητα και ευε­λι­ξία επι­βάλ­λε­ται να οργα­νω­θεί επι­τα­κτικά άμεσα, όχι μόνο για την αντι­με­τώ­πιση της κλι­μα­τι­κής αλλαγής και την εξοι­κο­νό­μηση πόρων σε κάθε κλίμακα. Αλλά και για την ίδια την ανα­πτυ­ξιακή προ­ο­πτική της χώρας μας, άκρως αντα­γω­νι­στικά μέσω της ισόρ­ρο­πης και δίκαιης μετά­βα­σης στην «πράσινη» οικο­νο­μία και στην «πράσινη» ενέρ­γεια των ΑΠΕ. Με τρόπο βέβαια εξορ­θο­λο­γι­σμένο, ασφαλή, διάφανο και πολυ­ε­πί­πεδα περι­βαλ­λο­ντικά, οικο­νο­μικά και κοι­νω­νικά εναρ­μο­νι­σμένο.

Εστιά­ζο­ντας στην «πράσινη» ανά­πτυξη ως το μόνο μονό­δρομο της βιω­σι­μό­τη­τας και τη «χρυσή» ευκαι­ρία για την ανά­πτυξη και τη ριζική ανα­διάρ­θρωση της πατρί­δας μας. Με συνέ­πεια και σύνεση αξιο­ποιώ­ντας τις θεσμι­κές και νομικές παρα­κα­τα­θή­κες σε μία χρηστή και… επι­τε­λούς δίκαιη προ­σαρ­μογή του Κράτους μας στις παγκό­σμιες εξε­λί­ξεις…

«δρώντας τοπικά, σκε­πτό­με­νοι παγκό­σμια», κατά το γνωστό ρητό “act locally, think globally”.