Οι μεγάλες προκλήσεις για τον ελληνικό τουρισμό

Της Στε­φα­νίας Σούκη

H πρώτη επίσημη εικόνα για τον ελλη­νικό του­ρι­σμό το 2018 έρχεται μέσω Λον­δί­νου, επι­βε­βαιώ­νο­ντας τις θετικές εκτι­μή­σεις για την επόμενη χρονιά.

ΗΕλλάδα έχει ανέβει κι άλλο στις λίστες των πιο δημο­φι­λών ευρω­παϊ­κών προ­ο­ρι­σμών για το 2018, φιγου­ρά­ρο­ντας στις πλέον ασφα­λείς χώρες της Μεσο­γείου, ενώ οι προ­κρα­τή­σεις μόνο από τη βρε­τα­νική αγορά, τη μία από τις δύο σημα­ντι­κό­τε­ρες του­ρι­στι­κές για τη χώρα μας μαζί με τη γερ­μα­νική, τρέχουν ήδη, σύμφωνα με τις πρώτες εκτι­μή­σεις, με ένα ποσοστό αύξησης πέριξ του 8% σε σύγκριση με την ίδια περίοδο πέρυσι, έστω και αν η εικόνα ανα­μέ­νε­ται να ξεκα­θα­ρί­σει προς το τέλος Φεβρουα­ρίου.

Τα μηνύ­ματα για την Ελλάδα κατά τη φετινή μεγάλη έκθεση World Travel Market του Λον­δί­νου, η οποία πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε την περα­σμένη εβδο­μάδα, με σύσ­σω­μους τους εγχώ­ριους του­ρι­στι­κούς φορείς να δίνουν το «παρών», ήταν κατά κοινή ομο­λο­γία θετικά για τη χώρα μας τόσο από την αγορά της Μεγάλης Βρε­τα­νίας όσο και από τις λοιπές αγορές. Ωστόσο, όσο αυξά­νο­νται τα νούμερα, άλλο τόσο μεγα­λώ­νουν και οι προ­κλή­σεις για τον κλάδο: υπερ­φο­ρο­λό­γηση και τέλος

δια­μο­νής -η εφαρ­μογή του οποίου θα ξεκι­νή­σει από τις αρχές του 2018- παρα­μέ­νουν η μεγα­λύ­τερη αιτία ανα­σφά­λειας για τους ίδιους τους ξενο­δό­χους, ενώ το ζήτημα των υπο­δο­μών και της φέρου­σας ικα­νό­τη­τας κατά την υψηλή περίοδο λόγω της έντονης επο­χι­κό­τη­τας απα­σχο­λεί τις περισ­σό­τερο ανε­πτυγ­μέ­νες του­ρι­στικά περιο­χές, συν το ότι μεγάλο ζητού­μενο για τους λιγό­τερο δημο­φι­λείς προ­ο­ρι­σμούς ανά την Ελλάδα, με τους αυτο­α­πα­σχο­λού­με­νους ιδιο­κτή­τες και τις μικρό­τε­ρες του­ρι­στι­κές επι­χει­ρή­σεις, παρα­μέ­νει η αύξηση των του­ρι­στι­κών ροών λόγω και της χαμηλής του­ρι­στι­κής περιό­δου.

Οι προ­κρα­τή­σεις για το 2018

Οσον αφορά ειδικά στη βρε­τα­νική αγορά, σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής στοι­χεία, όπως αυτά κατα­γρά­φο­νται και από το υπουρ­γείο Του­ρι­σμού, τη φετινή χρονιά σημειώ­νε­ται νέα -διψήφια- αύξηση στις αφίξεις Βρε­τα­νών του­ρι­στών στην Ελλάδα, που ανα­μέ­νε­ται να ξεπε­ρά­σουν τα 3 εκα­τομ­μύ­ρια, ενώ περαι­τέρω άνοδος ανα­μέ­νε­ται για την επόμενη χρονιά, με τα νούμερα των προ­κρα­τή­σεων να είναι αυξη­μένα κατά 8%. Σύμφωνα μάλιστα με σχετική έρευνα που πραγ­μα­το­ποί­ησε η Ενωση Βρε­τα­νών Του­ρι­στι­κών Πρα­κτό­ρων ΑΒΤΑ (Association of British Travel Agents) ανα­φο­ρικά με τη συνει­σφορά του βρε­τα­νι­κού εξερ­χό­με­νου του­ρι­σμού στις χώρες της Ε.Ε. το 2016, εν όψει του Brexit και με το επι­πλέον δεδο­μένο ότι οι χώρες της Ε.Ε. απο­τε­λούν τον βασι­κό­τερο προ­ο­ρι­σμό για το Ηνωμένο Βασί­λειο, στην Ελλάδα με τα 2,5 εκα­τμ­μύ­ρια και πλέον των Βρε­τα­νών επι­σκε­πτών η άμεση συνει­σφορά του βρε­τα­νι­κού του­ρι­σμού αντι­στοι­χεί σε 1,2 δισ. ευρώ στο ελλη­νικό ΑΕΠ, ενώ 2,2 δισ. ευρώ είναι η συνο­λική συμβολή του. Στην Ελλάδα οι επι­σκέ­πτες από το Ηνωμένο Βασί­λειο ξοδεύ­ουν το 6% επί των συνο­λι­κών δαπανών τους στην Ε.Ε., ή αλλιώς 1,6 δισ. λίρες, και στη­ρί­ζουν άμεσα πάνω από 29.000 θέσεις εργα­σίας και 51.000 θέσεις έμμεσα, ενώ περίπου 50.000 ελλη­νι­κές επι­χει­ρή­σεις συν­δέ­ο­νται με τον βρε­τα­νικό του­ρι­σμό. Σημειώ­νε­ται εδώ ότι με βάση τα ίδια στοι­χεία της ABTA, οι χώρες της Ε.Ε. είναι ο μεγα­λύ­τε­ρος προ­ο­ρι­σμός για τους Βρε­τα­νούς, αντι­προ­σω­πεύ­ο­ντας το 58% των δαπανών τους στο εξω­τε­ρικό για το 2016, με 53 εκα­τομ­μύ­ρια ταξίδια (+10% έναντι του 2015) και το 75% των ταξι­διών στο εξω­τε­ρικό.

Θετικά είναι τα μηνύ­ματα για την Ελλάδα και από τη γερ­μα­νική αγορά με βάση τα προ­κα­ταρ­κτικά στοι­χεία από τους tour operators και την αύξηση των δρο­μο­λο­γίων από γερ­μα­νι­κούς προ­ο­ρι­σμούς για τη θερινή σεζόν του 2018. Ούτως ή άλλως για τη φετινή χρονιά η χώρα μας ήταν ο δεύ­τε­ρος δημο­φι­λέ­στε­ρος προ­ο­ρι­σμός στο εξω­τε­ρικό μετά την Ισπανία για τους Γερ­μα­νούς, ενώ με βάση τα επίσημα στοι­χεία της Τρα­πέ­ζης της Ελλάδος, στο οκτά­μηνο Ιανουαρίου- Αυγού­στου οι αφίξεις από τη Γερ­μα­νία ήταν αυξη­μέ­νες κατά 13,7%, στα 2,3 εκα­τομ­μύ­ρια ταξι­διώ­τες, και οι εισπρά­ξεις κατά 29%, στο 1,64 δισ. ευρώ.

Στην τριάδα των δημο­φι­λέ­στε­ρων προ­ο­ρι­σμών περι­λαμ­βά­νε­ται η Ελλάδα και για τους Γάλλους, με τις προ­κρα­τή­σεις για το 2018 να τρέχουν με υψηλούς, μονο­ψή­φιους ρυθμούς αύξησης, σύμφωνα με τα στοι­χεία της Ενωσης Του­ρι­στι­κών Πρα­κτό­ρων και Ταξι­διω­τι­κών Γρα­φείων της Γαλλίας, Les Enterprises du Voyage, επι­βε­βαιώ­νο­ντας τη δυνα­μική της γαλ­λι­κής αγοράς, η οποία στο οκτά­μηνο του 2017 σημεί­ωσε άνοδο αφίξεων σχεδόν 10% με 1,1 εκα­τομ­μύ­ρια επι­σκέ­πτες.

Πέριξ του +10%, ίσως και παρα­πάνω, ενδέ­χε­ται να κλείσει το 2017 και για τους Ρώσους του­ρί­στες στην Ελλάδα, ξεπερ­νώ­ντας τους 850.000, με βάση πάντα τις εκτι­μή­σεις από τον ΕΟΤ της Ρωσίας, μία αγορά η οποία φαί­νε­ται να ανα­κάμ­πτει, εξ ου και οι προ­σθή­κες δρο­μο­λο­γίων από τις αερο­πο­ρι­κές, μεταξύ των οποίων και η Aegean, για τη σεζόν του 2018.

Υπερ­φο­ρο­λό­γηση και υπο­δο­μές

Tα νούμερα των προ­κρα­τή­σεων πάντως δεν είναι αρκετά για να εφη­συ­χά­σουν τους του­ρι­στι­κούς φορείς, που βλέπουν την υπερ­φο­ρο­λό­γηση και την επι­κεί­μενη επιβολή του τέλους δια­μο­νής από τις αρχές του 2018 ως τον μεγα­λύ­τερο κίνδυνο που στερεί αντα­γω­νι­στι­κό­τητα και επεν­δύ­σεις από το ελλη­νικό του­ρι­στικό προϊόν, την ώρα μάλιστα που άκρως αντα­γω­νι­στι­κοί προ­ο­ρι­σμοί όπως η Τουρκία (από την οποία η Ελλάδα έχει κερ­δί­σει πόντους την τελευ­ταία δύσκολη διετία για τον τουρ­κικό του­ρι­σμό) δεί­χνουν ήδη σημάδια στα­δια­κής ανά­καμ­ψης: «Τουρκία, το σπίτι των δια­κο­πών σας» ήταν το σλόγκαν της γεί­το­νος στο Λονδίνο τις προη­γού­με­νες ημέρες και οι Βρε­τα­νοί φαί­νε­ται ήδη να ανε­βά­ζουν τον προ­ο­ρι­σμό, αν ευστα­θούν οι ανα­φο­ρές του εκπρο­σώ­που του υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού και Του­ρι­σμού της Τουρ­κίας περί αύξησης προ­κρα­τή­σεων από τη βρε­τα­νική αγορά σε ποσοστό 30%, με μεγάλο κίνητρο το value for money.

Για το τέλος δια­μο­νής οι ξενο­δό­χοι υπο­στη­ρί­ζουν ότι ο νέος φόρος -και όχι τέλος, γιατί δεν υπάρχει ουδεμία ανταποδοτικότητα- δημιουρ­γεί μείωση της ζήτησης και της αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας του ελλη­νι­κού του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος είτε άμεσα, εάν μετα­κλι­στεί, που σημαί­νει ότι αυξά­νε­ται η τιμή του, είτε έμμεσα, εάν απορ­ρο­φη­θεί από τα ξενο­δο­χεία, που σημαί­νει ότι αυτο­μά­τως θα μειω­θούν τα έσοδα και κατά συνέ­πεια τα οικο­νο­μικά απο­τε­λέ­σματά τους, γεγονός που θα μειώσει τις επεν­δύ­σεις και θα επι­φέ­ρει υπο­βάθ­μιση της ποιό­τη­τας των παρε­χό­με­νων υπη­ρε­σιών. Οι απώ­λειες θεω­ρού­νται δεδο­μέ­νες για τις χιλιά­δες μικρο­με­σαίες επι­χει­ρή­σεις των λιγό­τερο προ­βε­βλη­μέ­νων του­ρι­στι­κών προ­ο­ρι­σμών που παλεύ­ουν με τη χαμηλή σεζόν, ενώ ιδιαί­τερα αρνη­τικό θεω­ρεί­ται το γεγονός ότι το νέο τέλος δια­μο­νής δεν θα έχει καν αντα­πο­δο­τικό χαρα­κτήρα του­λά­χι­στον για τον τόπο προ­ο­ρι­σμού, π.χ. για τη χρη­μα­το­δό­τηση παρεμ­βά­σεων σε υπο­δο­μές και περι­βάλ­λον, ώστε να αντι­σταθ­μί­σουν τις επι­βα­ρύν­σεις από την αύξηση της του­ρι­στι­κής κίνησης ιδιαί­τερα κατά την υψηλή περίοδο.

Και εδώ έρχεται ένα ακόμη ζήτημα, αυτό της φέρου­σας ικα­νό­τη­τας των προ­ο­ρι­σμών, των υπο­δο­μών και των υπη­ρε­σιών, την ανα­βάθ­μιση των οποίων επίσης τονί­ζουν εσχάτως οι του­ρι­στι­κοί φορείς ως μία από τις μεγα­λύ­τε­ρες προ­κλή­σεις ειδικά για τους δημο­φι­λείς προ­ο­ρι­σμούς, δεδο­μέ­νης και της υψηλής επο­χι­κό­τη­τας του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού που απο­τε­λεί το δια­χρο­νικό, μεί­ζο­νος σημα­σίας, αγκάθι για τον τομέα. Ενδει­κτικά η Σαντο­ρίνη, με βάση τα στοι­χεία από τον Δήμο Θήρας, έχει φέτος 1,3 εκα­τομ­μύ­ρια αφίξεις, από 750.000 το 2012, και 5 εκα­τομ­μύ­ρια δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις, από 3,3 εκα­τομ­μύ­ρια πριν από μία πεντα­ε­τία, με την κατα­νά­λωση μόνο στο νερό στην Οία να είναι φέτος υπερ­δι­πλά­σια σε σχέση με πέρυσι, ενώ στα νούμερα των αφίξεων θα πρέπει να προ­στε­θούν και αυτά από την κρουα­ζιέρα, από 750.000-850.000 ανάλογα τη χρονιά.

Για το θέμα της επο­χι­κό­τη­τας, από πλευράς του υπουρ­γείου Του­ρι­σμού επι­ση­μαί­νε­ται ότι αυτή τη στιγμή είναι υπό κατάρ­τιση ένα στρα­τη­γικό πλάνο που πιθα­νό­τατα θα είναι έτοιμο στις αρχές του 2018, ενώ παράλ­ληλα πραγ­μα­το­ποιού­νται επαφές και συζη­τή­σεις για το εν λόγω θέμα με αερο­πο­ρι­κές και μεγά­λους tour operators του εξω­τε­ρι­κού που θα μπο­ρού­σαν να προ­σθέ­σουν πτήσεις και πακέτα για την Ελλάδα, ξεκι­νώ­ντας από την έστω και περιο­ρι­σμένη διεύ­ρυνση της περιό­δου της προ­σφο­ράς τους για ελλη­νι­κούς προ­ο­ρι­σμούς.

Οι tour operators κυριαρ­χούν το 2017

Πάντως, ο ρόλος των tour operators στην ελλη­νική ξενο­δο­χειακή αγορά παρα­μέ­νει ενι­σχυ­μέ­νος, όπως προ­κύ­πτει και από τα προ­κα­ταρ­κτικά στοι­χεία της ανά­λυ­σης για τα ξενο­δο­χειακά brands της ελλη­νι­κής αγοράς το 2017 που πραγ­μα­το­ποιεί η γνωστή εται­ρεία συμ­βού­λων GBR Consulting με βάση τον αριθμό δωμα­τίων που εντάσ­σο­νται στο χαρ­το­φυ­λά­κιο των μεγάλων αλυ­σί­δων. Στο top 5 των διεθνών brands η TUI, η οποία μάλιστα στη χώρα μας σημεί­ωσε φέτος, κατά τις πλη­ρο­φο­ρίες, αύξηση 11%, με πάνω από 2,5 εκα­τομ­μύ­ρια του­ρί­στες (έναντι του 3% που παρου­σί­ασε στην Ισπανία), κατα­λαμ­βά­νει την πρώτη θέση, με έναν αριθμό κοντά στα 11.000 δωμάτια, με τα brands της Atlantica, Τui Family Life, Sensimar, Club Magic Life, Club Marmara και Robinson, ενώ ο όμιλος έχει ανα­κοι­νώ­σει νέο γύρο επεν­δύ­σεων για δέκα νέες μονάδες. Ακο­λου­θεί ο Thomas Cook με κάτι παρα­πάνω από 6.500 δωμάτια μέσω των brands Sentido, Smartline, Sunprime, Sunwing και Casa Cook, ενώ στην τρίτη θέση βρί­σκε­ται το κυπρια­κών συμ­φε­ρό­ντων Louis Group με λιγό­τερα από 3.000 δωμάτια στα 9 ξενο­δο­χεία του των 4 αστέρων στη χώρα μας. Την πεντάδα των σημα­ντι­κό­τε­ρων διεθνών παικτών στον ξενο­δο­χειακό του­ρι­σμό στην Ελλάδα συμπλη­ρώ­νουν από την τέταρτη θέση η Marriott International, η οποία έχει 11 ξενο­δο­χεία με τα brands «Sheraton», «Τhe Luxury Collection», «Westin» και «Autograph Collection Hotels», ενώ στην πέμπτη θέση βρί­σκε­ται ο όμιλος ΙΗG Intercontinental με 4 μονάδες και τα brands «Crowne Plaza», «Holiday inn» και «Intercontinental».

Στην πεντάδα των μεγα­λύ­τε­ρων εγχώ­ριων brands βρί­σκο­νται, με βάση τα στοι­χεία της GBR Consulting, καταρ­χάς ο όμιλος Μήτση με συνο­λικά 18 μονάδες και σχεδόν 5.900 δωμάτια και ακο­λου­θούν η Grecotel με 25 ξενο­δο­χεία και κοντά στα 5.100 δωμάτια και η Aldemar με 7 ξενο­δο­χεία resorts και 2.582 δωμάτια. Η Helios Hotels and Resorts έχει στο χαρ­το­φυ­λά­κιό της 4 μονάδες στην Κρήτη, τα «Nafplia Palace» και «Amphitryon Hotel» στο Ναύπλιο και το «Grand Resort Lagonissi» στην Αττική, ενώ το top 5 των μεγάλων εγχώ­ριων παικτών συμπλη­ρώ­νει ο όμιλος Σμπώκου με 6 ξενο­δο­χεία σε Ρόδο και Κρήτη.

newmoney.gr