Ρόδος, παγκόσμιο κέντρο του Δικαίου της Θάλασσας

Η Ρόδος ετοιμάζεται για ακόμη μία χρονιά να βρεθεί στο επίκεντρο της διεθνούς ακαδημαϊκής και διπλωματικής κοινότητας, φιλοξενώντας τη Ροδιακή Ακαδημία του Δικαίου της Θάλασσας, έναν θεσμό με τριακονταετή παρουσία και παγκόσμια αναγνώριση.
Πίσω από αυτή τη σημαντική πρωτοβουλία βρίσκεται το Ινστιτούτο Αιγαίου του Δικαίου της Θάλασσας και του Ναυτικού Δικαίου, ένας οργανισμός που έχει ως αποστολή τη μελέτη, την προώθηση και τη διάδοση δύο επιστημονικών πεδίων που αποκτούν ολοένα και μεγαλύτερη σημασία στη σύγχρονη γεωπολιτική και οικονομική πραγματικότητα.
Μιλώντας προς την ‘δ’ ο γενικός διευθυντής του Ινστιτούτου Αιγαίου του Δικαίου της Θάλασσας και του Ναυτικού Δικαίου κ. Νικόλαος Σκούρτος, αναφέρθηκε στο έργο και τις δράσεις του φορέα, υπογραμμίζοντας πως πρόκειται για ένα ακαδημαϊκό ίδρυμα με ιδιαίτερη θέση στον διεθνή επιστημονικό χάρτη.
Ο ίδιος έκανε ειδική μνεία στον διεθνή ρόλο της Ρόδου και την σημασία ενός θεσμού που αναγνωρίζεται από τον ΟΗΕ ως κορυφαίος παγκοσμίως στην εξειδίκευση στο Δίκαιο της Θάλασσας.
Ένας αυτόνομος θεσμός με εθνική και διεθνή αποστολή
Όπως εξήγησε ο κ. Σκούρτος, το Ινστιτούτο συνδέεται με το Πανεπιστήμιο Αιγαίου, διατηρώντας ωστόσο την αυτονομία του ως Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου.
«Το Ινστιτούτο Αιγαίου του Δικαίου της Θάλασσας και του Ναυτικού Δικαίου είναι ένα ακαδημαϊκό ίδρυμα. Συνδέεται με το Πανεπιστήμιο Αιγαίου αλλά είναι αυτόνομο. Είναι Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου και υπάρχει στο Υπουργείο Δικαιοσύνης. Δηλαδή ο προϊστάμενός μας είναι ο εκάστοτε υπουργός Δικαιοσύνης», δήλωσε.
Αναφερόμενος στο αντικείμενο του Ινστιτούτου, ο κ. Σκούρτος εξήγησε ότι καλύπτει δύο διακριτά αλλά άρρηκτα συνδεδεμένα πεδία.
«Αντικείμενο είναι, όπως το λέει και η επωνυμία του, η μελέτη του Δικαίου της Θάλασσας και του Ναυτικού Δικαίου. Αυτά είναι δύο συνδεόμενα μεταξύ τους πράγματα αλλά έχουν μια διαφορά. Δηλαδή το Δίκαιο της Θάλασσας είναι αυτά που ακούμε και διαβάζουμε για τις υφαλοκρηπίδες, την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη, τις διαφορές μας με την Τουρκία. Το Ναυτικό Δίκαιο είναι το Δίκαιο της Ναυτιλίας. Είναι αυτό που ρυθμίζει την επιχειρηματικότητα στον τομέα της ναυτιλίας γενικά».
Όπως τόνισε, η αποστολή του Ινστιτούτου είναι να ενισχύσει την επιστημονική έρευνα και να συμβάλει στη διάδοση της γνώσης γύρω από ζητήματα που επηρεάζουν τόσο τις διεθνείς σχέσεις όσο και τη ναυτιλιακή βιομηχανία.

Η ναυτική κληρονομιά της Ρόδου
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο γενικός διευθυντής του Ινστιτούτου στην ιστορική σχέση της Ρόδου με τη θάλασσα και το ναυτικό δίκαιο, μια παράδοση που ξεκινά από την ελληνιστική περίοδο και εξακολουθεί να αποτελεί σημείο αναφοράς σε διεθνές επίπεδο.
«Η Ρόδος έχει πολύ μεγάλη ιστορία στα θέματα αυτά, από αρχαιοτάτων ετών. Εδώ υπάρχει ο λεγόμενος Νόμος Ροδίων Ναυτικός. Υπάρχει το Ναυτικό Δίκαιο των Ροδίων, στο οποίο αναφερόμαστε πολλές φορές», σημείωσε.
Ο κ. Σκούρτος εξήγησε ότι η καταγωγή αυτού του νομικού πλαισίου ανάγεται στην περίοδο που ακολούθησε τον θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου, όταν η Ρόδος εξελίχθηκε σε κυρίαρχη ναυτική δύναμη της Μεσογείου.
«Είναι από την ελληνιστική περίοδο, μετά τον θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου, όπου η Ρόδος ήταν πράγματι η πρώτη ναυτική δύναμη στην περιοχή, στη Μεσόγειο, και δημιουργήθηκε ένα δίκαιο για τη διαχείριση και τη ρύθμιση της ναυτιλίας, της εμπορικής ναυτιλίας ιδιαίτερα, που πήρε το όνομά του από τη Ρόδο».
Παρά τις ιστορικές ανακατατάξεις που ακολούθησαν στους επόμενους αιώνες, η παράδοση αυτή παραμένει ζωντανή και αποτελεί σημαντικό κομμάτι της ταυτότητας του νησιού.
«Έχουμε αυτή την παράδοση, την αρχαία παράδοση από την ελληνιστική περίοδο. Είναι πάντως πάρα πολύ σημαντικό να το γνωρίζουμε όλοι μας γιατί ο ρόλος της Ρόδου ήταν πάρα πολύ σημαντικός. Η εποχή εκείνη ήταν η ναυτική δύναμη στη Μεσόγειο».
Μάλιστα, αναφέρθηκε και σε ένα ιστορικό γνωμικό που αποτυπώνει τη στενή σχέση των Ροδίων με τη ναυτιλία.
«Υπήρχε και αυτό το γνωμικό: “δέκα Ρόδιοι, δέκα νήες”, το οποίο έδειχνε ότι όταν συναντούσες δέκα Ροδίτες, συναντούσες δέκα εφοπλιστές κατά κάποιον τρόπο».
Η Ροδιακή Ακαδημία: Κάτι πολύ περισσότερο από ένα συνέδριο
Στο επίκεντρο των φετινών δράσεων βρίσκεται η Ροδιακή Ακαδημία του Δικαίου της Θάλασσας, ένας θεσμός που κάθε χρόνο προσελκύει ακαδημαϊκούς από όλο τον κόσμο.
Ο κ. Σκούρτος διευκρίνισε ότι δεν πρόκειται για ένα συνηθισμένο επιστημονικό συνέδριο.
«Δεν είναι συνέδριο, είναι κάτι πολύ σημαντικότερο. Τα συνέδρια γίνονται πολλές φορές για να βρεθούν οι επιστήμονες μεταξύ τους, να ανταλλάξουν απόψεις, να συζητήσουν και βεβαίως κάποια πράγματα προωθούνται. Αυτό που γίνεται στη Ρόδο είναι ένας ακαδημαϊκός θεσμός εδώ και τριάντα χρόνια».
Σύμφωνα με τον ίδιο, η Ακαδημία λειτουργεί ως ένα εξειδικευμένο εκπαιδευτικό πρόγραμμα υψηλού επιπέδου, στο οποίο συμμετέχουν επαγγελματίες και επιστήμονες που επιθυμούν να αποκτήσουν βαθιά γνώση του Δικαίου της Θάλασσας.
«Είναι η λεγόμενη Ροδιακή Ακαδημία του Δικαίου της Θάλασσας, στην οποία επί τρεις εβδομάδες φοιτούν διεθνείς διπλωμάτες, υπάλληλοι υπουργείων από όλον τον κόσμο, υπάλληλοι διεθνών οργανισμών, ακαδημαϊκοί και καθηγητές πανεπιστημίων πολλές φορές, για να εξειδικευτούν σε ανώτατο επίπεδο στο Δίκαιο της Θάλασσας».

Αναγνώριση από τα Ηνωμένα Έθνη
Η διεθνής απήχηση της Ροδιακής Ακαδημίας αποτυπώνεται και στην αναγνώριση που λαμβάνει από τα Ηνωμένα Έθνη.
«Η Ροδιακή Ακαδημία έχει πετύχει τον σκοπό της και τον τρόπο να φανταστεί κανείς ότι τα τελευταία χρόνια η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών, σε ψηφίσματά της, αναγνωρίζει τη Ροδιακή Ακαδημία ως τον σημαντικότερο θεσμό για αυτή την εξειδίκευση στο Δίκαιο της Θάλασσας. Είναι κάτι πολύ περισσότερο από ένα συνέδριο», τόνισε.
Η συγκεκριμένη διάκριση προσδίδει ιδιαίτερο κύρος τόσο στη Ρόδο όσο και στην Ελλάδα συνολικά, ενισχύοντας τον ρόλο τους στον παγκόσμιο διάλογο γύρω από το Δίκαιο της Θάλασσας.
Οι εργασίες της φετινής Ακαδημίας θα ξεκινήσουν στα τέλη Ιουνίου και θα διαρκέσουν τρεις εβδομάδες, ενώ η τελετή λήξης θα πραγματοποιηθεί στις 17 Ιουλίου, στις 8 το βράδυ, στον Προμαχώνα της Ρόδου.
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει διαλέξεις από κορυφαίες προσωπικότητες του κλάδου, μεταξύ των οποίων και δικαστές διεθνών δικαστηρίων.
«Διδάσκουν δικαστές του Διεθνούς Δικαστηρίου. Είναι οι σημαντικότεροι εκπρόσωποι του κλάδου ανά τον κόσμο», ανέφερε ο κ. Σκούρτος.
Η φετινή διοργάνωση θα φιλοξενήσει 55 προσωπικότητες από 30 διαφορετικές χώρες, επιβεβαιώνοντας τον διεθνή χαρακτήρα του θεσμού. «Έχουμε από 30 χώρες φέτος 55 φοιτητές, από τα νησιά του Ειρηνικού, από την Καραϊβική, την Αφρική, την Ασία, από παντού», δήλωσε.
Παρά το μεγάλο ενδιαφέρον, το Ινστιτούτο διατηρεί περιορισμένο αριθμό συμμετοχών προκειμένου να εξασφαλίζεται η ποιότητα της εκπαιδευτικής διαδικασίας.
«Θα μπορούσαμε να είχαμε πολύ περισσότερους. Έχουμε πολύ περισσότερες αιτήσεις, αλλά είναι και θέμα λειτουργικότητας», εξήγησε.