Σε… θαύμα ελπίζει ο θρησκευτικός τουρισμός στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα το προϊόν είναι ακόμα υπό δια­μόρ­φωση, παρά το πλήθος των θρη­σκευ­τι­κών μνη­μείων, τις βυζα­ντι­νές εκκλη­σίες, τα μονα­στή­ρια, τις μονές και τις τοπο­θε­σίες για ιερό προ­σκύ­νημα και τη σύνδεσή τους με την παρά­δοση, τον πολι­τι­σμό και την τέχνη.

Κυρίως εντάσ­σε­ται ως επί­σκεψη στο γενι­κό­τερο πρό­γραμμα των tour operators ή της κρουα­ζιέ­ρας κατά τη θερινή περίοδο ή στο πλαίσιο των δρα­στη­ριο­τή­των ενοριών και συλ­λό­γων στο εσω­τε­ρικό.

Αν και υπάρχει έλλειψη σε επίσημα στοι­χεία, εκτι­μά­ται ότι ο θρη­σκευ­τι­κός του­ρι­σμός στη χώρα είναι κατά το 85% εσω­τε­ρι­κός, ραγδαία ανα­πτυσ­σό­με­νος όμως κυρίως από τις ορθό­δο­ξες χώρες της Ανα­το­λι­κής Ευρώπης. Για την Ελλάδα τις πρώτες θέσεις προ­τί­μη­σης κατέ­χουν το Αγιον Ορος, τα Μετέωρα, η Πάτμος, η Σύρος, η Κέρκυρα, η Τήνος κ.ά. Παράλ­ληλα, υπάρ­χουν σημα­ντι­κές μονές (π.χ. Παναγία Σουμελά στη Βέροια, Παναγία Χοζο­βιώ­τισσα στην Αμοργό, Αρχάγ­γε­λος Μιχαήλ Πανορ­μί­της στη Σύμη) ενώ ιδιαί­τερο ενδια­φέ­ρον παρου­σιά­ζουν τα βήματα του Από­στο­λου Παύλου.

«Στην Ελλάδα δεχό­μα­στε επι­σκέ­πτες θρη­σκευ­τι­κού του­ρι­σμού όλων των κατη­γο­ριών και από το εξω­τε­ρικό και ιδίως από τις ορθό­δο­ξες χώρες της Ανα­το­λι­κής Ευρώπης, υπάρχει δε και πολύ μεγάλο τμήμα της αγοράς των Ελλήνων που ταξι­δεύ­ουν για λόγους θρη­σκευ­τι­κού του­ρι­σμού» επι­ση­μαί­νει ο σύμ­βου­λος Του­ρι­στι­κής Ανά­πτυ­ξης και μέλος της Συνο­δι­κής Επι­τρο­πής Προ­σκη­νυ­μα­τι­κών Περι­η­γή­σεων της Ιεράς Συνόδου της Εκκλη­σίας της Ελλάδος κ. Χρήστος Πετρέας. Το πλε­ο­νέ­κτημα για μερικές από τις δρα­στη­ριό­τη­τες του θρη­σκευ­τι­κού του­ρι­σμού (θρη­σκευ­τι­κές εορτές, προ­σκυ­νή­ματα, πανη­γύ­ρεις κ.ά.) είναι ότι «δεν περιο­ρί­ζο­νται από την του­ρι­στική σεζόν». Η πολι­τι­στική θρη­σκευ­τική έκφραση «μπορεί να ασκεί­ται όλες τις εποχές, εντός και εκτός του­ρι­στι­κής περιό­δου».

Το κοινό των ταξι­διών θρη­σκευ­τι­κού ενδια­φέ­ρο­ντος «είναι άνθρω­ποι μεγα­λύ­τε­ρης ηλικίας, άνω των 55-60 ετών, με ανε­πτυγ­μένο το θρη­σκευ­τικό αίσθημα». Συν­δυά­ζουν δε το θρη­σκευ­τικό στοι­χείο με περι­η­γή­σεις. Το κίνητρο και η αφορμή για το ταξίδι συν­δέ­ο­νται με τη θρη­σκεία τονίζει ο διευ­θυ­ντής πωλή­σεων του Athos Hellas Travel Center κ. Γιώργος Λαγός. Στην Ελλάδα ο θρη­σκευ­τι­κός του­ρι­σμός «λει­τουρ­γεί σε εμβρυακή κατά­σταση» υπο­στη­ρί­ζει, εξη­γώ­ντας ότι στο εσω­τε­ρικό τα ταξίδια και οι προ­σκυ­νη­μα­τι­κές περι­η­γή­σεις υλο­ποιού­νται μεμο­νω­μένα, κυρίως από ενορίες ή συλ­λό­γους. Ωστόσο δια­πι­στώ­νει «γεω­με­τρική αύξηση στη ζήτηση». Οπως εξηγεί «και τα του­ρι­στικά γραφεία ευθύ­νο­νται γι’ αυτό» αφού «αν ξεκι­νή­σουν θα υπάρξει ενδια­φέ­ρον». Ομως οι διορ­γα­νω­τές εκδρο­μών «αρκού­νται στην πεπα­τη­μένη, μιας και η οικο­νο­μική κρίση στη χώρα απο­τρέ­πει οποιο­δή­ποτε ρίσκο και κάθε τι και­νού­ριο φοβίζει».

Από την άλλη, «όλες οι ανα­χω­ρή­σεις για τους Αγίους Τόπους υλο­ποιού­νται με πλη­ρό­τητα τόσο εντός όσο και εκτός εορ­τα­στι­κής περιό­δου» λέει ο κ. Λαγός, ανα­φε­ρό­με­νος στο ενδια­φέ­ρον της ελλη­νι­κής αγοράς και για το εξω­τε­ρικό. Επι­ση­μαί­νει δε ότι για δύο πεν­θή­μερα ταξίδια στα Ιερο­σό­λυμα τα οποία προ­γραμ­μα­τί­ζο­νται μέσα στον Μάιο «ήδη οι θέσεις τους έχουν εξα­ντλη­θεί», με το γραφείο να δια­κι­νεί περίπου 800 ταξι­διώ­τες στα Ιερο­σό­λυμα κάθε χρόνο. Από την άλλη, το Βατι­κανό απο­τε­λεί προ­ο­ρι­σμό στο πλαίσιο μιας γενι­κό­τε­ρης επί­σκε­ψης στη Ρώμη.

Τα τελευ­ταία χρόνια «τα Μετέωρα δέχο­νται περίπου 850.000 επι­σκέ­πτες ετησίως» λέει ο πρό­ε­δρος της Ενωσης Ξενο­δό­χων νομού Τρι­κά­λων κ. Σωτήρης Φαμίσης, σημειώ­νο­ντας ότι είναι η πρώτη θρη­σκευ­τική κοι­νό­τητα στη χώρα, μετά το Αγιον Ορος, καθώς το τελευ­ταίο δεν είναι επι­σκέ­ψιμο από γυναί­κες. Από τους επι­σκέ­πτες περίπου 500.000 δια­νυ­κτε­ρεύ­ουν για μια βραδιά σε κατα­λύ­ματα στην Καλα­μπάκα και στο Καστράκι ενώ οι υπό­λοι­ποι έρχο­νται στο πλαίσιο μονο­ή­με­ρης εκδρο­μής. Τα τελευ­ταία χρόνια ανα­πτύσ­σο­νται και άλλες εναλ­λα­κτι­κές μορφές του­ρι­σμού στην περιοχή, όπως η περι­ή­γηση, η ποδη­λα­σία βουνού και η αναρ­ρί­χηση.

Ο προ­ο­ρι­σμός δέχεται ως επί το πλεί­στον «ξένους του­ρί­στες», μέσω των tour operators, εξηγεί, ενώ το υπό­λοιπο 20% αφορά στην εσω­τε­ρική αγορά. Γι’ αυτό και η περί­ο­δος αιχμής εκτεί­νε­ται από τα μέσα Μαρτίου έως τα μέσα Οκτω­βρίου, «όσο κρατά και η του­ρι­στική ροή από το εξω­τε­ρικό».

Παράλ­ληλα, «τα Χρι­στού­γεννα έχει κόσμο, κυρίως Ελληνες» συμπλη­ρώ­νει ο κ. Φαμίσης σημειώ­νο­ντας ότι και το εφετινό Πάσχα «η πλη­ρό­τητα αγγίζει το 100%» με εγχώ­ριους πελάτες.

Βούληση Πολι­τείας και Εκκλη­σίας για ανά­πτυξη των προ­σκυ­νη­μά­των

Παρότι ο θρη­σκευ­τι­κός του­ρι­σμός είναι μια από τις πιο υπο­σχό­με­νες εναλ­λα­κτι­κές μορφές, με δεδη­λω­μένη τη βούληση Πολι­τείας και Εκκλη­σίας για την ανά­πτυξή του, στε­ρεί­ται εξω­στρέ­φειας και ολο­κλη­ρω­μέ­νων στα­τι­στι­κών στοι­χείων. Με απόφαση της Ιεράς Συνόδου, από το 2015 ξεκί­νησε έρευνα με συμπλή­ρωση ερω­τη­μα­το­λο­γίου για τις προ­σκυ­νη­μα­τι­κές περι­η­γή­σεις και την κατα­γραφή των μονα­στη­ρια­κών και λοιπών εκκλη­σια­στι­κών προ­ϊ­ό­ντων. Τα πρώτα στοι­χεία ανα­μέ­νε­ται να εγκρι­θούν από την Ιερά Σύνοδο. Παράλ­ληλα, η Κοινή Επι­τροπή της Εκκλη­σίας της Ελλάδος και του υπουρ­γείου Του­ρι­σμού που συστά­θηκε το 2013 με την υπο­γραφή Πρω­το­κόλ­λου Συνερ­γα­σίας επί θεμάτων Ανά­πτυ­ξης και Προ­ώ­θη­σης των Προ­σκυ­νη­μα­τι­κών Περι­η­γή­σεων συνε­δρί­ασε πριν από περίπου έξι μήνες. Το 2014 υπο­γρά­φηκε και συνερ­γα­σία της Εκκλη­σίας της Ελλάδος με το Βατι­κανό για θέματα προ­σκυ­νη­μα­τι­κών περι­η­γή­σεων.

Η ανά­δειξη, η προβολή και η προ­ώ­θηση της ανα­γνω­ρι­σι­μό­τη­τας και επι­σκε­ψι­μό­τη­τας των ιερών μνη­μείων, η προ­σέλ­κυση και ανά­πτυξη των προ­σκυ­νη­μά­των και ταξι­δίων θρη­σκευ­τι­κού ενδια­φέ­ρο­ντος και η βελ­τί­ωση της γενι­κό­τε­ρης του­ρι­στι­κής εικόνας της χώρας συζη­τή­θη­καν στο B’ Πανελ­λή­νιο Συνέ­δριο Προ­σκυ­νη­μα­τι­κών Περι­η­γή­σεων της Εκκλη­σίας της Ελλάδος στα τέλη Νοεμ­βρίου, στην Πιερία.

Στα τέλη Μαρτίου πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε επίσης συνά­ντηση της αντι­προ­σω­πείας του Συνο­δι­κού Γρα­φείου Προ­σκυ­νη­μα­τι­κών Περι­η­γή­σεων της Εκκλη­σίας της Ελλάδος, που απο­τε­λεί­ται από τον πανο­σιο­λο­γιό­τατο αρχι­μαν­δρίτη κ. Σπυ­ρί­δωνα Κατρα­μάδο, γραμ­μα­τέα, και τον κ. Βασί­λειο Τζέρπο, μέλος, τον μητρο­πο­λίτη Κιέβου κ.κ. Ονού­φριο και τον έλληνα πρέσβη στο Κίεβο κ. Γεώργιο Που­κα­μισά, στο πλαίσιο των εργα­σιών της Διε­θνούς Εκθεσης Του­ρι­σμού UΙΤΤ 2017, όπου διε­ρευ­νή­θη­καν η δυνα­τό­τητα και οι τρόποι της περαι­τέρω ανά­πτυ­ξης των προ­σκυ­νη­μα­τι­κών επι­σκέ­ψεων των δύο Εκκλη­σιών.

Σχέδιο προ­βο­λής της Δυτικής Μακε­δο­νίας

Εν τω μεταξύ, σε λίγες ημέρες ανα­μέ­νε­ται να εγκρι­θεί από τον Ελλη­νικό Οργα­νι­σμό Του­ρι­σμού (ΕΟΤ) το σχέδιο του­ρι­στι­κής προ­βο­λής της Δυτικής Μακε­δο­νίας για το 2017, προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού 235.000 ευρώ, που προ­βλέ­πει μεταξύ άλλων την ανά­πτυξη του θρη­σκευ­τι­κού του­ρι­σμού, την προβολή των ορει­βα­τι­κών και περι­πα­τη­τι­κών μονο­πα­τιών και την παρου­σί­αση της περιο­χής μέσω της Εγνα­τίας οδού, με προβολή ψηφιο­ποι­η­μέ­νων του­ρι­στι­κών δια­δρο­μών στους επι­σκέ­πτες.

Στην κατεύ­θυνση αυτή προ­ε­τοι­μά­ζε­ται η δημιουρ­γία εφαρ­μο­γών για κινητά τηλέ­φωνα που θα παρου­σιά­ζουν επι­σκέ­ψιμα μνημεία θρη­σκευ­τι­κής και πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς.

tovima.gr, -Χριστίνα Που­τέ­τση