Στην Ελλάδα επιστρέφουν από τη Ρώμη 145 αρχαία νομίσματα της Κω

Η Υπουρ­γός Πολι­τι­σμού Λίνα Μενδώνη και ο Υπουρ­γός Πολι­τι­σμού της Ιτα­λι­κής Δημο­κρα­τίας, Alessandro Giuli, παρου­σί­α­σαν στο Αρχαιο­λο­γικό Μουσείο Θεσ­σα­λο­νί­κης τα απο­τε­λέ­σματα της ελλη­νοϊ­τα­λι­κής επι­στη­μο­νι­κής εργα­σίας για τη μελέτη, τεκ­μη­ρί­ωση και απο­κα­τά­σταση δια­σπα­σμέ­νων αρχαιο­τή­των που προ­έρ­χο­νται από την πολύ­κροτη υπόθεση Robin Symes. Για τη συνέ­χεια της συνερ­γα­σίας που έχει ως αντι­κεί­μενο την απο­κα­τά­σταση των χιλιά­δων θραυ­σμά­των -εκτιμάται ότι ξεπερ­νούν τις 70.000- με στόχο την απόδοση στις δύο χώρες ισό­πο­σου αριθμού απο­κα­τε­στη­μέ­νων αρχαιο­λο­γι­κών ευρη­μά­των, η Γενική Γραμ­μα­τέας Πολι­τι­σμού Ολυμπία Βικάτου και ο επι­κε­φα­λής του Τομέα Πολι­τι­στι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς του Ιτα­λι­κού Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού Luigi La Rocca υπέ­γρα­ψαν την παρά­ταση του Μνη­μο­νίου Κατα­νό­η­σης μεταξύ των δύο χωρών μέχρι τον Μάρτιο 2027.  Παράλ­ληλα, πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε και η τελετή παρά­δο­σης και παρα­λα­βής θησαυ­ρού 145 χάλ­κι­νων αρχαίων νομι­σμά­των από την Ιταλία στην Ελλάδα, τα οποία μετα­φέρ­θη­καν από την Κω την περίοδο της Ιτα­λο­κρα­τίας (1930) στη Ρώμη.

Η Υπουρ­γός Πολι­τι­σμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε: «Η συνερ­γα­σία Ελλάδας και Ιταλίας για την προ­στα­σία της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς απο­τε­λεί έμπρα­κτη από­δειξη ότι η κοινή ιστο­ρική ευθύνη των δύο χωρών μπορεί να μετα­τρα­πεί σε ουσια­στική και απο­τε­λε­σμα­τική δράση. Η συστη­μα­τική τεκ­μη­ρί­ωση, συντή­ρηση και απο­κα­τά­σταση των αρχαιο­τή­των που προ­έρ­χο­νται από παρά­νο­μες ανα­σκα­φές δεν είναι μόνο επι­στη­μο­νικό εγχεί­ρημα υψηλού επι­πέ­δου, αλλά και πράξη βαθιάς ηθικής και θεσμι­κής συνέ­πειας. Με το Μνη­μό­νιο Κατα­νό­η­σης εφαρ­μό­ζουμε στην πράξη την αρχή της διε­θνούς συνερ­γα­σίας μεταξύ κρατών που διεκ­δι­κούν πολι­τι­στικά αγαθά κοινής ή αλλη­λε­πι­κα­λυ­πτό­με­νης προ­έ­λευ­σης. Προ­κρί­νουμε τη συναι­νε­τική επίλυση ζητη­μά­των κυριό­τη­τας αντί της μακρο­χρό­νιας και αβέ­βαιης δικα­στι­κής αντι­δι­κίας. Δημιουρ­γούμε πρότυπο δια­κρα­τι­κής δια­χεί­ρι­σης σύν­θε­των υπο­θέ­σεων παρά­νο­μης δια­κί­νη­σης πολι­τι­στι­κών αγαθών… Η έρευνα των συνερ­γα­τών μας ανέ­δειξε τη μεγάλη αρχαιο­λο­γική και επι­στη­μο­νική αξία του κερα­μι­κού υλικού, που ανα­κτή­θηκε από την εται­ρεία Robin Symes Ltd. Μέσα από τη λεπτο­μερή ταξι­νό­μηση, τη μελέτη και την ανα­σύν­θεση χιλιά­δων οστρά­κων κατέστη ήδη δυνατή η απο­κα­τά­σταση 73 αγγείων, πολλά από τα οποία παρου­σιά­ζουν ιδιαί­τερο ενδια­φέ­ρον λόγω της ποιό­τη­τας, της σπα­νιό­τη­τας, των επι­γρα­φι­κών και των τεχνο­τρο­πι­κών χαρα­κτη­ρι­στι­κών τους. Η ανεύ­ρεση τμη­μά­των αγγείων που συν­δέ­ο­νται με γνωστές συλ­λο­γές και μουσεία εκτός της Ελλάδας και της Ιταλίας, επι­βε­βαιώ­νουν το διεθνές κύκλωμα των εγκλη­μα­τιών αρχαιο­κα­πή­λων. Τις ειδε­χθείς συμπε­ρι­φο­ρές τους απο­δει­κνύ­ουν και τα σύγ­χρονα σπα­σί­ματα ή καλύ­τερα τα κοψί­ματα των αγγείων με ειδικό εργα­λείο, προ­κει­μέ­νου να κατα­στα­θεί ευκο­λό­τερη η δια­κί­νησή τους. Η κατα­πο­λέ­μηση της παρά­νο­μης δια­κί­νη­σης πολι­τι­στι­κών αγαθών απο­τε­λεί κοινή προ­τε­ραιό­τητα για τις κυβερ­νή­σεις της Ιταλίας και της Ελλάδας και η ανά­κτηση των λεη­λα­τη­μέ­νων θησαυ­ρών των χωρών μας μάς γεμίζει χαρά και υπε­ρη­φά­νεια. Έχουμε δεσμευ­θεί να ενδυ­να­μώ­νουμε τη συνερ­γα­σία μας για την προ­στα­σία και την απο­κα­τά­σταση της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς των χωρών μας… Η συνέ­χιση των εργα­σιών της ελλη­νοϊ­τα­λι­κής ομάδας εργα­σίας είναι βέβαιο ότι πέρα από την απο­κα­τά­σταση και άλλων αρχαιο­τή­των και την τεκ­μη­ρί­ωση του υλικού, θα ενι­σχύ­σει τη γνώση μας για τον τρόπο της δράσης αυτών των κυκλω­μά­των του παγκό­σμιου οργα­νω­μέ­νου εγκλή­μα­τος που δρα εις βάρος της κλη­ρο­νο­μιάς της ανθρω­πό­τη­τας».

Ο Υπουρ­γός Πολι­τι­σμού της Ιτα­λι­κής Δημο­κρα­τίας, Alessandro Giuli, δήλωσε:

«Το έργο που επι­τε­λέ­στηκε από Ιταλούς και Έλληνες εμπει­ρο­γνώ­μο­νες απο­τε­λεί έμπρα­κτο παρά­δειγμα της υψηλής επι­στη­μο­νι­κής και πολι­τι­στι­κής αξίας που μπορεί να παράγει η διμερής συνερ­γα­σία. Το Μνη­μό­νιο κατα­νό­η­σης ένωσε εξέ­χουσα τεχνο­γνω­σία και επαγ­γελ­μα­τική αρι­στεία για την επί­τευξη ενός κοινού στόχου: να επι­στρα­φούν στις κοι­νό­τη­τες προ­έ­λευ­σής τους, μέσω της συνερ­γα­σίας μεταξύ φιλικών κυβερ­νή­σεων, όσα είχαν λεη­λα­τη­θεί από δια­κρα­τικά εγκλη­μα­τικά δίκτυα. Η Ιταλία και η Ελλάδα, έθνη με κοινή ευθύνη για ένα θεμε­λιώ­δες τμήμα της ιστο­ρίας της Μεσο­γείου, μπορούν να αντι­με­τω­πί­σουν μαζί τις προ­κλή­σεις της προ­στα­σίας της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς, μετα­τρέ­πο­ντας την επι­στη­μο­νική συνερ­γα­σία σε ένα αυθε­ντικό εργα­λείο πολι­τι­στι­κής διπλω­μα­τίας». Ανα­φε­ρό­με­νος ο Ιταλός Υπουρ­γός Πολι­τι­σμού στον επα­να­πα­τρι­σμό των νομι­σμά­των τόνισε «Η σημε­ρινή απόδοση δεν απο­τε­λεί απλώς την επι­στροφή μιας σημα­ντι­κής νομι­σμα­τι­κής συλ­λο­γής στον τόπο προ­έ­λευ­σής της. Είναι, παράλ­ληλα, το σύμβολο μιας σχέσης που εδρά­ζε­ται στην εμπι­στο­σύνη, τη γνώση και τη συνερ­γα­σία. Ξανα­διά­βασα αυτές τις μέρες ένα βιβλίο του Christopher Hitchens υπέρ της επι­στρο­φής των Γλυπτών του Παρ­θε­νώνα. Εύχομαι η σημε­ρινή ημέρα και η ελλη­νοϊ­τα­λική συνερ­γα­σία στον τομέα της προ­στα­σίας της αρχαιο­λο­γι­κής κλη­ρο­νο­μιάς να απο­τε­λέ­σουν παρά­δειγμα για τους Βρε­τα­νούς φίλους μας. Η επι­στροφή πολι­τι­στι­κών θησαυ­ρών στον τόπο όπου δημιουρ­γή­θη­καν και ανήκουν ιστο­ρικά δεν απο­τε­λεί μόνο πράξη δικαιο­σύ­νης, αλλά και έμπρα­κτη ανα­γνώ­ριση της αξίας της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς ως παγκό­σμιου αγαθού».

Η Υπουρ­γός Πολι­τι­σμού Λίνα Μενδώνη παρα­λαμ­βά­νο­ντας τα νομί­σματα δήλωσε: «Εκ μέρους της Ελλη­νι­κής Κυβέρ­νη­σης και του ελλη­νι­κού λαού, ευχα­ρι­στώ την Κυβέρ­νηση της Ιταλίας και εσάς προ­σω­πικά, κύριε Υπουργέ, για τον επα­να­πα­τρι­σμό του θησαυ­ρού των 145 χάλ­κι­νων νομι­σμά­των στην πατρίδα τους. Η χει­ρο­νο­μία αυτή επι­βε­βαιώ­νει με τον πλέον εμφα­τικό τρόπο τη δύναμη της συνερ­γα­σίας και του αμοι­βαίου σεβα­σμού. Υπερ­βαί­νει την τυπική διπλω­μα­τία και αγγίζει την ουσία της κοινής μας ευθύνης για την προ­στα­σία της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς. Η σημε­ρινή κίνηση της Ιταλίας δεν απο­τε­λεί μόνο εφαρ­μογή του Διε­θνούς Δικαίου. Απο­τε­λεί πράξη σεβα­σμού απέ­να­ντι στην ιστορία και τον πολι­τι­σμό των χωρών μας και ισχυρό μήνυμα ότι η ακε­ραιό­τητα της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς δεν είναι δια­πραγ­μα­τεύ­σιμη, αλλά απο­κα­θί­στα­ται μέσα από πράξεις ευθύνης και συνερ­γα­σίας».

Οι δύο Υπουρ­γοί επι­σκέ­φθη­καν το εργα­στή­ριο συντή­ρη­σης του Αρχαιο­λο­γι­κού Μου­σείου Θεσ­σα­λο­νί­κης, όπου εξε­λίσ­σο­νται οι εργα­σίες μελέτης, τεκ­μη­ρί­ω­σης, συντή­ρη­σης και απο­κα­τά­στα­σης του αρχαιο­λο­γι­κού υλικού που επα­να­πα­τρί­στηκε από την υπό εκκα­θά­ριση εται­ρεία Robin Symes Ltd., στο πλαίσιο της εφαρ­μο­γής του Μνη­μο­νίου Κατα­νό­η­σης. Η κοινή επι­στη­μο­νική ομάδα Ελλάδας και Ιταλίας έχει ήδη επι­τύ­χει σημα­ντικά απο­τε­λέ­σματα στην ανα­σύν­θεση και απο­κα­τά­σταση των αρχαιο­τή­των -ήδη έχουν απο­κα­τα­στα­θεί 73 μελα­νό­μορφα αγγεία- συμ­βάλ­λο­ντας ουσια­στικά τόσο στην επι­στη­μο­νική έρευνα όσο και στην τεκ­μη­ρί­ωση υπο­θέ­σεων παρά­νο­μης δια­κί­νη­σης πολι­τι­στι­κών αγαθών.

Η εκδή­λωση επι­σφρα­γί­στηκε με την παρά­δοση–παρα­λαβή 145 χάλ­κι­νων αρχαίων νομι­σμά­των από την Ιταλία στην Ελλάδα. Ο επα­να­πα­τρι­σμός τους, σχεδόν έναν αιώνα μετά την ανα­κά­λυψή τους στην Κω το 1929, απο­τε­λεί ένα ακόμα απτό απο­τέ­λε­σμα της συνερ­γα­σίας των δύο χωρών για την προ­στα­σία και την απο­κα­τά­σταση της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς. Τα νομί­σματα μετα­φέρ­θη­καν το 1930 στο Εθνικό Ρωμαϊκό Μουσείο της Ρώμης για επι­στη­μο­νική μελέτη. Η τεκ­μη­ρί­ωση της ελλη­νι­κής τους προ­έ­λευ­σης και η απόφαση της Επι­τρο­πής Επα­να­πα­τρι­σμού Πολι­τι­στι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς του Ιτα­λι­κού Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού άνοιξαν τον δρόμο για την επι­στροφή τους στην Ελλάδα, απο­κα­θι­στώ­ντας μία ιστο­ρική εκκρε­μό­τητα σχεδόν ενός αιώνα.