Σε όλα τα Δωδεκάνησα γιορτάζεται σήμερα η Παναγιά

Σήμερα, γιορ­τά­ζε­ται σε όλη την Ελλάδα η Κοίμηση της Θεο­τό­κου, η μεγα­λύ­τερη θρη­σκευ­τική γιορτή του καλο­και­ριού ή όπως ονο­μά­ζε­ται «Το Πάσχα του Καλο­και­ριού».

Μεγάλες εκκλη­σίες και ξωκλή­σια σε κάθε γωνιά της Ελλάδας στο­λί­ζο­νται, οι θαυ­μα­τουρ­γές εικόνες γεμί­ζουν λου­λού­δια και οι πιστοί σπεύ­δουν να προ­σκυ­νή­σουν τη χάρη της Πανα­γίας. Στην Ορθό­δοξη Χρι­στια­νική Εκκλη­σία ο εορ­τα­σμός της Κοί­μη­σης της Θεο­τό­κου περι­λαμ­βά­νει κατά πρώτο λόγο το θάνατο και την ταφή της Πανα­γίας και κατά δεύτερο την ανά­σταση και τη μετά­στασή της στους ουρα­νούς.

Εκδη­λώ­σεις και πανη­γύ­ρια διορ­γα­νώ­νο­νται από τις τοπικές κοι­νω­νίες και τους πολι­τι­στι­κούς συλ­λό­γους κάθε περιο­χής και ο θρη­σκευ­τι­κός χαρα­κτή­ρας συν­δέ­ε­ται άρρηκτα με τη δια­σκέ­δαση, με τη συμ­με­τοχή όλων. Ασβε­στώ­νουν τις αυλές και τις πλα­τείες, βάζουν συμ­με­τρικά τις καρέ­κλες και φορούν τα καλύ­τερά τους ρούχα.

Σήμερα κορυ­φώ­νο­νται οι εκδη­λώ­σεις του Δεκα­πε­νταύ­γου­στου στη Ρόδο, στα Δωδε­κά­νησα αλλά και σε όλη την Ελλάδα. Πλάι στους επι­δέ­ξιους χορευ­τές και στους βαθιά θρη­σκευο­μέ­νους, συναντά κανείς όλο και περισ­σό­τε­ρους νέους αλλά και αλλο­δα­πούς του­ρί­στες που μοιά­ζουν να γοη­τεύ­ο­νται από το τελε­τουρ­γικό, οι ρίζες του οποίου χάνο­νται στο παρελ­θόν.

Ο θεσμός των πανη­γυ­ριών όχι μόνο αντέχει, αλλά μετά την περίοδο της παν­δη­μίας έχει επα­νέλ­θει δυνα­μικά συγκε­ντρώ­νο­ντας πλήθος κόσμου.

Το «Πάσχα του καλο­και­ριού» σήμερα 15 Αυγού­στου ημέρα της Κοι­μή­σεως της Θεο­τό­κου, έχει ως σημεία ανα­φο­ράς στη Ρόδο, την Ιαλυσό και την Κρε­μα­στή.

Στο χωριό της Κρε­μα­στής, σε μια από τις ωραιό­τε­ρες εκκλη­σίες που γιορ­τά­ζει την κοίμηση της Θεο­τό­κου, συγκε­ντρώ­νο­νται πιστοί και επι­σκέ­πτες από τη Ρόδο και ολό­κληρη την Δωδε­κά­νησο ενώ στή­νε­ται και το μεγα­λύ­τερο πανη­γύρι σε έκταση αλλά και σε διάρ­κεια με πλήθος εκδη­λώ­σεων, παράλ­ληλα με την Πανελ­λή­νια Εκθεση Κρε­μα­στής.

Η θαυ­μα­τουργή εικόνα της Πανα­γιάς στην Κρε­μα­στή, η οποία χρο­νο­λο­γεί­ται από τον 15ο αιώνα, είναι ζωγρα­φι­σμένη επάνω σε ξύλο σχή­μα­τος ημι­κυ­κλι­κού. Η εικόνα παρι­στά­νει τη Θεοτόκο να έχει στην αγκαλιά της το Χριστό, ο οποίος ευλογεί τους πιστούς. Δεξιά και αρι­στερά στέ­κο­νται άγγελοι που υπο­κλί­νο­νται ευλα­βικά, ενώ στο μεσο­διά­στημα των αγγέλων και του στέμ­μα­τος της Θεο­τό­κου καλύ­πτουν τα γράμ­ματα ΜΗΡ Θ.Χ. Τα μεγάλα και εκφρα­στικά μάτια της Πανα­γιάς είναι η αιτία που πολλοί πιστοί της απέ­δω­σαν το προ­σω­νύ­μιο «Μαυ­ρο­μάτα».

Στην Ιαλυσό επίσης συγκε­ντρώ­νε­ται πλήθος κόσμου για τις θρη­σκευ­τι­κές εκδη­λώ­σεις και την περι­φορά του Επι­τα­φίου της Πανα­γίας.

Ο εορ­τα­σμός της Κοί­μη­σης της Θεο­τό­κου εκτός από την Κρε­μα­στή και την Ιαλυσό, εορ­τά­ζε­ται επίσης στον Εμπωνα, στα Αφάντου, στο Βάτι, στην Σάλακο, στην Ιστριο, στον Ασκλη­πιειό, στην Νότια Ρόδο καθώς και σε πολλά εξω­κλή­σια και ναούς του νησιού.

ΣΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΗΣ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΟΥ

-Στην Κάρπαθο, το πανη­γύρι της Κοί­μη­σης της Θεο­τό­κου, στην Όλυμπο, είναι από τα πιο κατα­νυ­κτικά. Οι λει­τουρ­γίες του Δεκα­πε­νταύ­γου­στου στην εκκλη­σία της Κοι­μή­σεως είναι άρρηκτα συν­δε­δε­μέ­νες με το πένθος, που χαρα­κτη­ρί­ζει τη γιορτή και το ίδιο στοι­χείο δια­τη­ρεί­ται και στις εκδη­λώ­σεις της ημέρας. Απο­κο­ρύ­φωμα του παρα­δο­σια­κού εορ­τα­σμού είναι ο χορός που γίνεται στη μικρή πλατεία, μπροστά στην εκκλη­σιά της Πανα­γίας, με τους οργα­νο­παί­κτες να παίζουν τον Κάτω Χορό, αργό­συρτο και με σοβαρή διάθεση. Ξεκινά από τους άντρες και ακο­λου­θούν οι γυναί­κες ντυ­μέ­νες με τις εκπλη­κτι­κής ομορ­φιάς παρα­δο­σια­κές γιορ­τι­νές στολές τους.

– Στην Πάτμο, το νησί της Ορθο­δο­ξίας, όπου τα πάντα περι­στρέ­φο­νται γύρω από το ιστο­ρικό Μονα­στήρι της Απο­κά­λυ­ψης, ο χρυ­σο­ποί­κιλ­τος επι­τά­φιος περι­φέ­ρε­ται από τους μονα­χούς στα σοκάκια του νησιού, ενώ οι καμπά­νες ηχούν αστα­μά­τητα. Η Παναγία η Δια­σώ­ζουσα, πίσω από τη Μονή του Θεο­λό­γου, η εκκλη­σία της Πανα­γιάς του Γράβα στη Χώρα, το κάθισμα της Πανα­γίας του Απόλου στον Κάμπο, το μονα­στήρι της Πανα­γίας στο Λιβάδι, η Παναγία η Κουμάνα στη Σκάλα είναι μερικές μόνο από τις υπάρ­χου­σες στο νησί. Στην κορυφή της χερ­σο­νή­σου Γερανού δεσπό­ζει η Παναγία του Γερανού. Στις 14 Αυγού­στου τελεί­ται εσπε­ρι­νός και την ανήμερα γίνεται λει­τουρ­γία με λαϊκό πανη­γύρι που διαρκεί όλη τη νύχτα.

– Στην Κάσο και στο χωριό Παναγιά, γίνεται το μεγα­λύ­τερο πανη­γύρι του νησιού. Όλα τα πατρο­πα­ρά­δοτα έθιμα τηρού­νται με ευλά­βεια και δεν είναι λίγοι οι ξενι­τε­μέ­νοι Κασιώ­τες που επι­λέ­γουν αυτή τη μέρα για να επι­σκε­φθούν τον τόπο τους. Η Ιερά Μονή της Κοι­μή­σεως της Θεο­τό­κου, της επι­λε­γό­με­νης Κυράς στον Εμπο­ρειό Νισύρου απο­κα­λεί­ται και «Καρ­πα­θιά». Η παρά­δοση ανα­φέ­ρει ότι κατά τον 16ο αιώνα στάλ­θηκε από το καρ­πά­θικο μονα­στήρι της Κυράς Πανα­γιάς στην Κων­στα­ντι­νού­πολη ένα μικρό εικό­νι­σμα της Κοι­μή­σεως της Θεο­τό­κου για να αργυ­ρω­θεί. Κατά την επι­στροφή, το καράβι συνά­ντησε μεγάλη τρι­κυ­μία και βυθί­στηκε. Η θάλασσα έβγαλε το εικό­νι­σμα σε μια περιοχή της Νισύρου που ακόμα και σήμερα ονο­μά­ζε­ται Λαγκα­δάκι της Πανα­γιάς.

-Στην Χάλκη με λαμπρό­τητα και κατά­νυξη τιμάται η Παναγιά η Χωριανή. Το πανη­γύρι της Πανα­γιάς της Χωρια­νής στο Χωριό είναι μονα­δικό και το τελε­τουρ­γικό του παρα­μέ­νει αναλ­λοί­ωτο εδώ και δεκα­ε­τίες. Δυο – τρεις ημέρες πριν από τον Δεκα­πε­νταύ­γου­στο καθα­ρί­ζουν όλοι μαζί την εκκλη­σία, ενώ την παρα­μονή ξεκι­νούν για το Χωριό. Το γλέντι αρχίζει με χαρού­μενα και σατι­ρικά δίστιχα τα οποία μαζί με το γλυ­κό­λαλο ήχο της λύρας γεννούν ανα­μνή­σεις και συγκι­νή­σεις καθώς τα δίστιχα δεί­χνουν τον πόνο που αισθά­νο­νται οι Χαλ­κί­τες όταν βρεθούν στο ερει­πω­μένο πια Χωριό, την παλιά πρω­τεύ­ουσα του νησιού, και θυμη­θούν πώς ήταν κάποτε. Στις 13 Αυγού­στου κάθε χρόνο Χαλ­κί­τες μετα­φέ­ρουν την εικόνα της Πανα­γίας κρα­τώ­ντας την στα χέρια, στην εκκλη­σία του παλιού χωριού για να ξεκι­νή­σουν οι εκδη­λώ­σεις την παρα­μονή του Δεκα­πε­νταύ­γου­στου.

-Στην Κάλυμνο το φορ­τω­μένο με παρα­δό­σεις καστρο­μο­νά­στηρο της Πανα­γιάς της Κυρά-Ψηλής στο Βαθύ, η Παναγιά της Τελέν­δου, η Παναγιά της Ψερίμου και η Παναγιά των Αργι­νω­τών είναι μερικές από τις εκκλη­σιές όπου πραγ­μα­το­ποιού­νται ειδικές πανη­γύ­ρεις με αθρόα συρροή πιστών. Παλιά στις εκκλη­σιές της Κυρά Ψηλής, της Γαλα­τια­νής και της Ψερι­μιώ­τισ­σας, το βράδυ της παρα­μο­νής και μετά τον εσπε­ρινό προ­σφέ­ρο­νταν ρεβίθια φούρνου, ενώ ανήμερα έσφαζαν αρνιά και ακο­λου­θούσε μεγάλο γλέντι υπό τους ήχους τσα­μπού­νας, βιολιού και λαούτου. Σήμερα έχει επε­κτα­θεί και σε άλλες εκκλη­σίες η προ­σφορά των ρεβι­θιών, αλλά έχει σχεδόν- με εξαί­ρεση τη Ψεριμιώτισσα- εκλεί­ψει το σφάξιμο των αρνιών.

– Στην Αστυ­πά­λαια, στην Παναγιά την Πορ­τα­ΐ­τισσα σήμερα ανήμερα, έξω από την εκκλη­σία, μαγει­ρεύ­ουν το «Λαμπριανό» και γίνεται μεγάλο γλέντι.

–Στην Παναγία Σπη­λιανή στη Νίσυρο, το μονα­στήρι φιλο­ξε­νεί γυναί­κες της Νισύρου και των άλλων νησιών, ανύ­πα­ντρες ή παντρε­μέ­νες, που ζητούν τη βοήθεια της Πανα­γίας. Κατά τη διάρ­κεια αυτών των ημερών η κάθε μια δεσμεύ­ε­ται να κάνει καθη­με­ρινά 300 μετά­νοιες, γονα­τι­στή μπροστά στην εικόνα της Πανα­γίας, ψέλ­νο­ντας το Μοι­ρο­λόι της Μεγα­λό­χα­ρης και αυτο­σχέ­διες παρα­κλή­σεις. Τη μέρα της γιορτής αφού γίνει λει­τουρ­γία και αγια­στεί το κόλλυβο (στάρι), σχη­μα­τί­ζε­ται πομπή που κατε­βαί­νει τα σκαλιά. Περι­φέ­ρε­ται μέσα στο Μαν­δράκι και κατα­λή­γει στο Ζησι­μο­πού­λειο θέατρο πάνω από την κεντρική πλατεία, όπου παρα­τί­θε­ται γεύμα για όλους. Το βράδυ στή­νε­ται χορός, η λεγό­μενη «κούπα της Πανα­γίας». Η πρώτη του χορού κρατά μια κούπα καθώς χορεύει. Οποιος μπαίνει στο χορό ρίχνει χρήματα για το μονα­στήρι και το νησί.