Αποκαλυπτική έρευνα του ΟΟΣΑ: Η υγεία των Ελλήνων στα χρόνια της κρίσης-Αντέχουμε…

Καλύ­τερη υγεία φαί­νε­ται ότι έχουν οι Έλληνες σε σχέση με τους υπό­λοι­πους Ευρω­παί­ους, παρά την «αντι­συμ­βα­τική» συμπε­ρι­φορά που κατα­δει­κνύ­ουν σε θέματα όπως κάπνι­σμα, πολυ­φαρ­μα­κία και κατά­χρηση απει­κο­νι­στι­κών μηχα­νη­μά­των. Η χώρα μας βρί­σκε­ται στις τελευ­ταίες θέσεις ανα­φο­ρικά με τους θανά­τους από καρ­διαγ­γεια­κές παθή­σεις (115 θανά­τους ανά 100.000, όταν στην υπό­λοιπη Ευρώπη είναι 350 ανά 100.000 κατοί­κους) και καρ­κί­νους (με 200 περι­στα­τικά ανά 100.000 κατοί­κους έναντι 300).

Παράλ­ληλα, η Ελλάδα είναι η χώρα με τους περισ­σό­τε­ρους καπνι­στές (40% του πλη­θυ­σμού έναντι 20% στις άλλες χώρες). Την ίδια στιγμή, οι Έλληνες κατα­να­λώ­νουν φάρμακα και αντι­βιο­τικά σαν «καρα­μέ­λες», ενώ εμφα­νί­ζουν και τα υψη­λό­τερα ποσοστά έκθεσης σε αξο­νι­κές και μαγνη­τι­κές τομο­γρα­φίες στην Ευρώπη.

Το «προφίλ» των Ευρω­παίων, περι­λαμ­βά­νε­ται στην κοινή έκθεση της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής και του ΟΟΣΑ «Η Υγεία με μια ματιά: Ευρώπη 2014», που κυκλο­φό­ρησε πρό­σφατα. Όπως προ­κύ­πτει από την έκθεση, το προσ­δό­κιμο ζωής κατά τη γέννηση στα κράτη-μέλη της Ε.Ε. αυξή­θηκε κατά περισ­σό­τερο από 5 χρόνια μεταξύ του 1990 και του 2012 φτά­νο­ντας τα 79,2 έτη, με τις γυναί­κες ωστόσο να ζουν έξι χρόνια περισ­σό­τερα από τους άνδρες. Αλλά και στην ηλικία των 65 ετών αυξή­θηκε σημα­ντικά, 20,4 χρόνια για τις γυναί­κες και 16,8 έτη για τους άνδρες.

Από… καρδιάς

Οι καρ­διαγ­γεια­κές παθή­σεις ευθύ­νο­νται για περίπου το 18% όλων των θανάτων στην Ε.Ε. Υψη­λό­τερα ποσοστά θνη­σι­μό­τη­τας εμφα­νί­ζουν η Λιθουα­νία, η Λετονία, η Σλο­βα­κική Δημο­κρα­τία, η Ουγ­γα­ρία, η Τσεχική Δημο­κρα­τία και η Εσθονία με περισ­σό­τε­ρους από 350 θανά­τους ανά 100.000 κατοί­κους. Αντί­στοιχα, χαμη­λό­τερα ποσοστά θνη­σι­μό­τη­τας κατα­γρά­φο­νται σε Γαλλία, Πορ­το­γα­λία, Ισπανία, Ελλάδα και Ιταλία με κάτω από 115 θανά­τους ανά 100.000 κατοί­κους.

Υψη­λό­τερα ποσοστά θνη­σι­μό­τη­τας (κατά 70%) εμφα­νί­ζουν οι άνδρες σε σχέση με τις γυναί­κες σε όλες τις χώρες. Η διαφορά, το 2011, ήταν μεγα­λύ­τερη σε Γαλλία, Ελλάδα, Ισπανία, Ολλαν­δία, Βέλγιο, Φιν­λαν­δία, Ηνωμένο Βασί­λειο και Λου­ξεμ­βούργο, με το ποσοστό για τους άνδρες να είναι πάνω από δύο φορές υψη­λό­τερο.

Αντί­στοιχα, τα ποσοστά εμφά­νι­σης καρ­κί­νου είναι υψη­λό­τερα σε βόρειες και δυτικές ευρω­παϊ­κές χώρες, με τη Δανία, Γαλλία, Βέλγιο και Νορ­βη­γία να είναι πάνω από 300 τα νέα κρού­σματα καρ­κί­νου ανά 100.000 κατοί­κους το 2012. Τα χαμη­λό­τερα ποσοστά ανα­φέρ­θη­καν σε ορι­σμέ­νες χώρες της Μεσο­γείου, όπως η Ελλάδα, η Κύπρος και η Τουρκία (περί τις 200 νέες περι­πτώ­σεις ανά 100.000 κατοί­κους).

Στον γυναι­κείο πλη­θυ­σμού την πρώτη θέση κατέχει ο καρ­κί­νος του μαστού (30% κατά μέσο όρο), με υψη­λό­τερα ποσοστά εμφά­νι­σης στη Δυτική Ευρώπη (Βέλγιο, Γαλλία, Κάτω Χώρες και Γερ­μα­νία), τη Δανία, το Ηνωμένο Βασί­λειο και την Ιρλαν­δία (25% ή περισ­σό­τερο από το μέσο όρο της Ε.Ε.). Η Ελλάδα είχε το χαμη­λό­τερο ποσοστό και ακο­λου­θούν χώρες της Βαλ­τι­κής (Λιθουα­νία, Εσθονία και Λετονία), η Ρου­μα­νία και η Πολωνία.

Στους άνδρες, στη πρώτη θέση βρί­σκε­ται ο καρ­κί­νος του προ­στάτη σχεδόν σε όλες τις χώρες της Ε.Ε. και αντι­προ­σω­πεύει το 25% όλων των νέων δια­γνώ­σεων καρ­κί­νου το 2012. Ακο­λου­θούν ο καρ­κί­νος του πνεύ­μονα (15%), του παχέος εντέρου (13%) και του καρ­κί­νου της ουρο­δό­χου κύστης (7%). Υψη­λό­τερα ποσοστά εμφα­νί­ζουν χώρες στη δυτική Ευρώπη, όπως η Γαλλία, η Ιρλαν­δία και η Ελβετία καθώς και στις σκαν­δι­να­βι­κές χώρες (Σουηδία, Νορ­βη­γία, Ισλαν­δία και Φιν­λαν­δία). Η Ελλάδα είχε τα χαμη­λό­τερα ποσοστά και ακο­λου­θούν χώρες της Κεντρι­κής και Ανα­το­λι­κής Ευρώπης (Βουλ­γα­ρία, Ρου­μα­νία, Πολωνία και Ουγ­γα­ρία).

Κάπνι­σμα. Το ένα τρίτο των χωρών της Ε.Ε. είχαν λιγό­τερο από το 20% του ενή­λι­κου πλη­θυ­σμού να καπνί­ζουν σε ημε­ρή­σια βάση το 2012. Τα ποσοστά ήταν χαμη­λό­τερα στις βόρειες χώρες (Σουηδία, Δανία, Φιν­λαν­δία, καθώς και στην Ισλαν­δία και τη Νορ­βη­γία), το Λου­ξεμ­βούργο, τις Κάτω Χώρες και την Πορ­το­γα­λία.

Ελλάδα, Κροατία και Βουλ­γα­ρία εμφα­νί­ζουν το υψη­λό­τερο ποσοστό καπνι­στών το 2012, με το 30% – 40% των ενη­λί­κων να καπνί­ζουν σε ημε­ρή­σια βάση.

Σε πολλές ευρω­παϊ­κές χώρες (Βέλγιο, Γερ­μα­νία, Ουγ­γα­ρία και Πολωνία), τα άτομα με χαμηλό εισό­δημα έχουν μεγα­λύ­τερη συχνό­τητα καπνί­σμα­τος. Αλλά το αντί­στροφο ισχύει σε άλλες χώρες (Βουλ­γα­ρία, Κύπρος, Ελλάδα και Ρου­μα­νία), όπου οι άνθρω­ποι σε ομάδες υψηλού εισο­δή­μα­τος είναι πιο πιθανό να καπνί­ζουν.

Αλκοόλ. Η περι­φέ­ρεια της Ε.Ε. έχει τη μεγα­λύ­τερη κατα­νά­λωση αλκοόλ σε όλο τον κόσμο, με πάνω από 10 λίτρα καθαρής αλκο­ό­λης ανά ενήλικα κατά μέσο όρο το 2012). Λιθουα­νία, Εσθονία και Αυστρία ανέ­φε­ραν την υψη­λό­τερη κατα­νά­λωση αλκοόλ, με ή μεγα­λύ­τερη από 12 λίτρα ανά ενήλικα. Στο άλλο άκρο της κλί­μα­κας, οι χώρες της νότιας Ευρώπης (Ιταλία, Μάλτα, Ελλάδα, Κύπρος), μαζί με τις σκαν­δι­να­βι­κές χώρες (Νορ­βη­γία, Ισλαν­δία και Σουηδία) με 6 έως 8 λίτρα καθαρής αλκο­ό­λης ανά ενήλικα.

Δαπάνες υγείας

Οι δαπάνες στον τομέα της υγείας μειώ­θη­καν ή επι­βρα­δύν­θη­καν μετά την οικο­νο­μική κρίση. Ειδι­κό­τερα, μεταξύ 2009 και 2012, οι δαπάνες για την υγεία σε πραγ­μα­τι­κούς όρους (προ­σαρ­μο­σμέ­νες στον πλη­θω­ρι­σμό) μειώ­θη­καν στις μισές χώρες της Ε.Ε. και επι­βρα­δύν­θη­καν σημα­ντικά στις υπό­λοι­πες. Κατά μέσο όρο, μειώ­θη­καν κατά 0,6 % ετησίως, σε σύγκριση με την ετήσια αύξηση 4,7 % μεταξύ 2000 και 2009.

Σύμφωνα με την έκθεση, αυτό οφεί­λε­ται σε περι­κο­πές στους μισθούς και στο εργα­τικό δυνα­μικό του τομέα της υγείας, σε μειώ­σεις των αμοιβών που κατα­βάλ­λο­νται σε παρό­χους υπη­ρε­σιών υγείας, στις χαμη­λό­τε­ρες τιμές των φαρ­μα­κευ­τι­κών προ­ϊ­ό­ντων και στην αυξη­μένη συμ­με­τοχή του ασφα­λι­σμέ­νου.

Έτσι, σε περισ­σό­τερα από 4.500 ευρώ ανά άτομο ανήλθαν οι δαπάνες υγείας σε Νορ­βη­γία και Ελβετία το 2012. Ακο­λου­θούν η Ολλαν­δία (3.829 ευρώ), η Αυστρία (3.676 ευρώ) και η Γερ­μα­νία (3.613 ευρώ), όταν ο μέσος όρος της Ε.Ε. ανέρ­χε­ται σε 2.193 ευρώ. Στις τελευ­ταίες θέσεις βρί­σκο­νται η Ρου­μα­νία (753 ευρώ) και η Βουλ­γα­ρία (900 ευρώ).

Στην Ελλάδα, λόγω της οικο­νο­μι­κής κρίσης, οι δαπάνες υγείας μειώ­νο­νται κατά 9% κάθε χρόνο από το 2009, μετά την ετήσια αύξηση άνω του 5% μεταξύ του 2000 και του 2009.

Υγειο­νο­μική περί­θαλψη

Κατά μέσο όρο στις χώρες της Ε.Ε., ο αριθμός των ιατρών ανά κάτοικο αυξή­θηκε από 2,9 ιατρούς ανά 1.000 κατοί­κους το 2000 σε 3,4 το 2012.

Το 2012, η Ελλάδα είχε, κατά πολύ, το υψη­λό­τερο αριθμό, με 6,2 ιατρούς ανά 1.000 κατοί­κους! Ακο­λου­θεί η Αυστρία (με 4,9 για­τρούς ανά 1 000 κατοί­κους), η Λιθουα­νία και η Πορ­το­γα­λία. Χαμη­λό­τερο αριθμό εμφα­νί­ζουν η Πολωνία, η Ρου­μα­νία και η Σλο­βε­νία.

Αντί­στοιχα, κατά μέσο όρο στις χώρες της Ε.Ε., υπήρχαν περίπου οκτώ νοση­λευ­τές ανά 1.000 κατοί­κους το 2012. Ο αριθμός των νοση­λευ­τών ανά κάτοικο ήταν υψη­λό­τερη σε Ελβετία, Νορ­βη­γία, Δανία, Φιν­λαν­δία, Ιρλαν­δία, Λου­ξεμ­βούργο και Κάτω Χώρες. Η Ελλάδα είχε το μικρό­τερο αριθμό των νοση­λευ­τών μεταξύ των χωρών της Ε.Ε. Ακο­λου­θούν η Βουλ­γα­ρία και η Κύπρος.

Το 2012, σε κάθε γιατρό αντι­στοι­χού­σαν περισ­σό­τε­ροι από 4 νοση­λευ­τές σε Δανία, Φιν­λαν­δία, Λου­ξεμ­βούργο και Ιρλαν­δία, ενώ στην Ελλάδα μόλις ένας νοση­λευ­τής ανά γιατρό. Ο μέσος όρος στα κράτη μέλη της Ε.Ε ήταν περίπου δυόμισι νοση­λευ­τές ανά γιατρό.

Απει­κο­νι­στικά μηχα­νή­ματα. Ιταλία, Ελλάδα (23,4 ανά 1.000 κατοί­κους όταν ο μ.ο. στην Ε.Ε. είναι 10,5), Φιν­λαν­δία και Κύπρος έχουν τον μεγα­λύ­τερο αριθμό μαγνη­τι­κών τομο­γρά­φων ανά κάτοικο. Επίσης, Ελλάδα (34,8 ανά 1.000 κατοί­κους όταν ο μ.ο. είναι 20), Ιταλία, Λετονία και Κύπρος έχουν τον υψη­λό­τερο αριθμό σε αξο­νι­κούς τομο­γρά­φους ανά κάτοικο. Αντί­στοιχα ο αριθμός απει­κο­νι­στι­κών εξε­τά­σεων ανά κάτοικο ήταν μεγα­λύ­τε­ρος σε Γαλλία, Λου­ξεμ­βούργο, Βέλγιο και Ελλάδα.

Ημε­ρη­σία