Σταθερά άνω του 10% η ανεργία

Σε διψήφιο ποσοστό παρα­μέ­νει η ανεργία στη χώρα μας, εδώ και 14 ολό­κληρα χρόνια. Ακόμη και τους τελευ­ταί­ους 18 μήνες, οπότε παρα­τη­ρεί­ται μια σημα­ντικά πτωτική πορεία, δεν έχει κατα­φέ­ρει να πέσει κάτω από το 10%, με τους ειδι­κούς να επι­ση­μαί­νουν ότι μια δεξα­μενή 500.000 ανέργων απο­τε­λεί τον «σκληρό πυρήνα» του φαι­νο­μέ­νου.

Τα τελευ­ταία στοι­χεία της Ελλη­νι­κής Στα­τι­στι­κής Αρχής, που δημο­σιο­ποι­ή­θη­καν την περα­σμένη βδομάδα, το επι­βε­βαιώ­νουν. Στην Ελλάδα, η ανεργία μπορεί να μειώ­θηκε τον περα­σμένο Μάρτιο στο 10,2% από 10,8% τον Φεβρουά­ριο, αλλά παρέ­μεινε πάνω από το φράγμα του 10%. Ετσι, η χώρα μας δια­τη­ρεί το δεύτερο υψη­λό­τερο ποσοστό ανερ­γίας στην Ευρω­ζώνη μετά την Ισπανία (11,7%), την ώρα που όλες οι άλλες χώρες έχουν μονο­ψή­φια ποσοστά. Τον Ιανουά­ριο, η ανεργία ήταν 10,5%, τον Φεβρουά­ριο 10,8% και τον Μάρτιο 10,2%, ενώ σε από­λυ­τους αριθ­μούς οι άνεργοι μετρή­θη­καν σε 502.000 τον Ιανουά­ριο, σε 517.000 τον Φεβρουά­ριο και 493.000 τον Μάρτιο.

Είναι, δε, χαρα­κτη­ρι­στικό πως η εγχώρια αγορά εργα­σίας «μάχεται» 18 μήνες με μια ανεργία που επι­μέ­νει κοντά στο 10% χωρίς να το νικάει. Συγκε­κρι­μένα, το ποσοστό της ανερ­γίας έγραψε για πρώτη φορά –μετά τη δημο­σιο­νο­μική κρίση χρέους– 11 μπροστά τον Οκτώ­βριο του 2022 και από τότε, αν και κατα­γρά­φει πτωτική πορεία, δια­τη­ρεί­ται πέριξ του 11% μέχρι τον περα­σμένο Ιούλιο, ήτοι για 10 μήνες. Και από τότε, 8 μήνες μετά, δεν έχει ακόμη πέσει κάτω από το 10%.

Νέοι και γυναί­κες

Oπως επι­ση­μαί­νουν οι ειδικοί, παρα­τη­ρώ­ντας κανείς το προφίλ των ανέργων, μπορεί να δια­πι­στώ­σει και τις αιτίες του προ­βλή­μα­τος. Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ και τη ΔΥΠΑ, το προφίλ του ανέργου στον δομικό πυρήνα της ανερ­γίας είναι νέα γυναίκα, ηλικίας έως 24 ετών. Οσο για τη διάρ­κεια της ανερ­γίας, πάνω από 50% των ανέργων παρα­μέ­νουν εκτός αγοράς εργα­σίας για περισ­σό­τερο από 12 μήνες. Οι υπό­λοι­ποι άνεργοι ανα­κυ­κλώ­νο­νται εντός του 12μήνου, λόγω και της έντονης επο­χι­κό­τη­τας της απα­σχό­λη­σης.

Συγκε­κρι­μένα, το ποσοστό ανερ­γίας κατά φύλο δείχνει ότι στις γυναί­κες το ποσοστό ανερ­γίας ήταν 14,8% το 2023 και 13,2% το 2024, αισθητά υψη­λό­τερα δηλαδή από τους άνδρες, στους οποίους ήταν 8,6% το 2023 και 8% το 2024. Και αντί­στοιχα, στην ηλι­κιακή ομάδα 15-24 ετών η ανεργία ξεπερνά κάθε άλλο ποσοστό. Το 2023 ήταν 26,8% και το 2024 22,9%. Εναντι 10,4% και 9,7% το 2023 και 2024 αντί­στοιχα, για την ηλι­κιακή ομάδα 25-74 ετών.

Παράλ­ληλα, σε σύνολο 1,03 εκατ. εγγε­γραμ­μέ­νων ανέργων στο τέλος του 2023, οι 538.687 είναι εκτός αγοράς το πολύ έως 11 μήνες. Ολοι οι υπό­λοι­ποι είναι άνεργοι για περισ­σό­τε­ρους μήνες. Υπάρ­χουν δε και σχεδόν 200.000 άνεργοι που παρα­μέ­νουν εγγε­γραμ­μέ­νοι στις λίστες της ΔΥΠΑ για διά­στημα άνω των 60 μηνών (πέντε χρόνια).

Ετσι, και παρότι η ανά­πτυξη της Ελλάδας «τρέχει» με πολ­λα­πλά­σιους ρυθμούς από τη μέση ανά­πτυξη της Ευρω­ζώ­νης, η ανεργία δεν λέει να πέσει κάτω από το ψυχο­λο­γικό –και όχι μόνο– όριο του 10%.

Στην ηλι­κιακή ομάδα 15-24 ετών, η ανεργία ξεπερνά κάθε άλλο ποσοστό – Το 2023 ήταν 26,8% και το 2024 22,9%.

Σε αυτό το τοπίο, μία από τις μεγα­λύ­τε­ρες προ­κλή­σεις των επό­με­νων ετών αλλά και ένα διαρ­θρω­τικό πρό­βλημα της εγχώ­ριας αγοράς ανερ­γίας, στο οποίο οφεί­λε­ται κατά έναν μεγάλο βαθμό και η δυσκο­λία μείωσης της ανερ­γίας με γρη­γο­ρό­τε­ρους ρυθμούς, είναι σύμφωνα με τον γενικό γραμ­μα­τέα Κοι­νω­νι­κής Ασφά­λι­σης, νομικό, Νίκο Μηλα­πίδη, η ανα­ντι­στοι­χία προ­σφο­ράς και ζήτησης.

Oπως χαρα­κτη­ρι­στικά επι­ση­μαί­νει μιλώ­ντας στην «Κ», από το «βρες μου δουλειά», που ήταν το βασικό αίτημα τα προη­γού­μενα χρόνια, έχουμε πλέον περάσει στο «βρες μου εργα­ζο­μέ­νους». Και αυτό, όπως ξεκα­θα­ρί­ζει, δεν οφεί­λε­ται μόνο στο ότι δεν βρί­σκο­νται εργα­ζό­με­νοι με υψηλές δεξιό­τη­τες. Πολλές θέσεις εργα­σίας απαι­τούν χαμη­λό­τε­ρες δεξιό­τη­τες από αυτές που δια­θέ­τουν οι εργα­ζό­με­νοι που τις κατέ­χουν.

Ετσι, σύμφωνα με τα στοι­χεία της CEDEFOP, η Ελλάδα κερ­δί­ζει αργυρό μετάλ­λιο ανα­ντι­στοι­χίας δεξιο­τή­των των εργα­ζο­μέ­νων με τις ανάγκες της αγοράς εργα­σίας, αφού συγκε­ντρώ­νει τη 2η χει­ρό­τερη βαθ­μο­λο­γία στην Ευρω­παϊκή Ενωση των «27» στο skills matching μετά την Ισπανία. Και αντί­στοιχα, στην ανά­πτυξη των δεξιο­τή­των (skills development) η χώρα μας έρχεται 4η από το τέλος, ενώ είναι ουραγός στον δείκτη ενερ­γο­ποί­η­σης δεξιο­τή­των (skills activation) κατα­λαμ­βά­νο­ντας την 5η θέση από το τέλος.

Ανα­βάθ­μιση επεν­δύ­σεων

Ο γενικός γραμ­μα­τέας του υπουρ­γείου Εργα­σίας ξεκα­θα­ρί­ζει ότι η ανεργία υπο­χω­ρεί, παρα­μέ­νει όμως σε πολύ υψη­λό­τερο επίπεδο σε σχέση με τον ευρω­παϊκό μέσο όρο, γιατί η διαρ­θρω­τική ανεργία αντι­στέ­κε­ται, όπως αντι­στέ­κε­ται ο «πυρήνας» των μακρο­χρό­νια ανέργων. Οσο για το τι πρέπει να γίνει από εδώ και πέρα, ο κ. Μηλα­πί­δης ξεκα­θα­ρί­ζει ότι για να επι­τευ­χθούν δια­τη­ρή­σι­μοι και ικα­νο­ποι­η­τι­κοί ρυθμοί ανά­πτυ­ξης τα επόμενα χρόνια, απαι­τεί­ται να μεγα­λώ­σει η ελλη­νική οικο­νο­μία. Για να μεγα­λώ­σει η οικο­νο­μία, απαι­τού­νται η αύξηση της απα­σχό­λη­σης του εργα­τι­κού δυνα­μι­κού (μεγα­λύ­τερο ενεργό ποσοστό του πλη­θυ­σμού) και η αύξηση της παρα­γω­γι­κό­τη­τας της εργα­σίας (το προϊόν ή οι υπη­ρε­σίες που παρά­γουμε). Και όλα τα παρα­πάνω θα επι­τευ­χθούν μόνο με τον μετα­σχη­μα­τι­σμό του παρα­γω­γι­κού υπο­δείγ­μα­τος, που προ­ϋ­πο­θέ­τει αύξηση και ποιο­τική ανα­βάθ­μιση των επεν­δύ­σεων.

Οι επεν­δύ­σεις αυτές εξαρ­τώ­νται από την ταχύ­τητα εφαρ­μο­γής δομικών μεταρ­ρυθ­μί­σεων σε κομ­βι­κούς τομείς της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας, όπως, για παρά­δειγμα, η Δικαιο­σύνη και η Δημόσια Διοί­κηση. Στην Ελλάδα έχει επέλθει βελ­τί­ωση στον συγκε­κρι­μένο τομέα, σημειώ­νει ο γ.γ. του υπουρ­γείου Εργα­σίας, καθώς η επέν­δυση σε πάγιο κεφά­λαιο έχει αυξηθεί από το 11% το 2019, σχεδόν, στο 15% το 2023, όμως, και πάλι η Ελλάδα υπο­λεί­πε­ται ακόμη του ευρω­παϊ­κού μέσου όρου (22%). «Είναι σαφές πως ακόμη και μεσο­πρό­θε­σμα, η άνοδος των μισθών θα επι­τευ­χθεί μέσω των επεν­δύ­σεων σε πάγιο και ανθρώ­πινο κεφά­λαιο», επι­ση­μαί­νει ο κ. Μηλα­πί­δης. Για να συμπλη­ρώ­σει ότι ο λόγος είναι πολύ απλός και έχει να κάνει με το ότι η αμοιβή της εργα­σίας είναι άρρηκτα συν­δε­δε­μένη με την παρα­γω­γι­κό­τητα.

Θέτει μάλιστα στο τραπέζι έναν ακόμη παρά­γο­ντα. Το Ταμείο Ανά­καμ­ψης και Ανθε­κτι­κό­τη­τας (ΤΑΑ), ίσως το σημα­ντι­κό­τερο πακέτο κοι­νο­τι­κών πόρων και συναφών μεταρ­ρυθ­μί­σεων, το οποίο έχουμε την ιστο­ρική ευκαι­ρία να αξιο­ποι­ή­σουμε ώστε να αλλά­ξουμε παρα­γω­γικό μοντέλο και να αυξή­σουμε –ταυ­τό­χρονα– την ανθε­κτι­κό­τητα της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας και την κοι­νω­νική συνοχή. «Εάν, βέβαια, δεν εξα­σφα­λί­σουμε ότι η χώρα δια­θέ­τει επαρκές ανθρώ­πινο κεφά­λαιο, είναι δύσκολο να πιστέ­ψει κανείς ότι θα είμαστε σε θέση να απορ­ρο­φή­σουμε σημα­ντι­κές επεν­δύ­σεις σε πάγιο κεφά­λαιο, μακρο­πρό­θε­σμα», κατα­λή­γει.

Πηγή kathimerini.gr