Η ψηφιακή κάρτα εργασίας αλλάζει εστίαση, τουρισμό

Την ισορ­ρο­πία μεταξύ της απαι­τού­με­νης ευε­λι­ξίας και της ανα­γκαίας προ­στα­σίας των εργα­ζο­μέ­νων ανα­ζη­τούν οι χιλιά­δες μικρο­με­σαίες επι­χει­ρή­σεις που δρα­στη­ριο­ποιού­νται στον του­ρι­σμό και τον επι­σι­τι­σμό, καθώς η ψηφιακή κάρτα εργα­σίας απο­κά­λυψε αφενός ότι οι περισ­σό­τε­ρες ήταν ανέ­τοι­μες να εφαρ­μό­σουν ένα κομ­βι­κής σημα­σίας εργα­λείο, αφε­τέ­ρου δε, ότι σε συν­δυα­σμό με το εξαι­ρε­τι­κής σημα­σίας πρό­βλημα έλλει­ψης προ­σω­πι­κού, δημιουρ­γεί­ται το αντί­θετο από το επι­διω­κό­μενο απο­τέ­λε­σμα.

Είναι χαρα­κτη­ρι­στικό ότι πλη­θαί­νουν οι περι­πτώ­σεις κυρίως μικρών επι­χει­ρή­σεων που δρα­στη­ριο­ποιού­νται στον επι­σι­τι­σμό, που είτε προ­χω­ρούν σε μείωση των ωρών λει­τουρ­γίας είτε περιο­ρί­ζουν τις ημέρες που παρα­μέ­νουν ανοι­κτές.

Εκτί­ναξη δηλω­μέ­νων υπε­ρω­ριών μετά την ψηφιακή κάρτα εργα­σίας

Στα ξενο­δο­χεία, κάποια δεν άνοιξαν καθόλου, ενώ υπάρ­χουν και οι μεγα­λύ­τε­ρες ξενο­δο­χεια­κές μονάδες που επέ­λε­ξαν να μη λει­τουρ­γή­σουν φέτος κάποια δομή, όπως για παρά­δειγμα μπαρ ή εστια­τό­ριο. Κι όλα αυτά, την ίδια στιγμή που τα στοι­χεία του πλη­ρο­φο­ρια­κού συστή­μα­τος «Εργάνη» δεί­χνουν το τερά­στιο περι­θώ­ριο που υπάρχει ακόμη, στην προ­σπά­θεια κατα­γρα­φής του πραγ­μα­τι­κού χρόνου εργα­σίας, καθώς τόσο ο επι­σι­τι­σμός όσο και ο του­ρι­σμός συγκα­τα­λέ­γο­νται στους κλάδους που με την ένταξή τους στη δια­δι­κα­σία χρήσης της ψηφια­κής κάρτας εργα­σίας οδη­γού­νται στη δήλωση υπερ­πολ­λα­πλά­σιων υπε­ρω­ριών στο σύστημα, από αυτές που δήλωναν όταν δεν χρη­σι­μο­ποιού­σαν το μέτρο.

Αυξά­νο­νται οι μικρές, κυρίως, επι­χει­ρή­σεις στον επι­σι­τι­σμό που είτε μειώ­νουν τις ώρες λει­τουρ­γίας τους είτε περιο­ρί­ζουν τις ημέρες που είναι ανοι­κτές.

Είναι χαρα­κτη­ρι­στικό, και ενδει­κτικό του μεγέ­θους της παρα­βα­τι­κό­τη­τας που υπάρχει σε όλους τους κλάδους της εγχώ­ριας επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας, ότι με τη χρήση της ψηφια­κής κάρτας και τον ουσια­στικό ρόλο που δια­δρα­μα­τί­ζει στην κατα­γραφή του πραγ­μα­τι­κού χρόνου απα­σχό­λη­σης, οι κατα­γε­γραμ­μέ­νες υπε­ρω­ρίες σε όλους τους κλάδους εφαρ­μο­γής της εκτι­νά­χθη­καν.

Σωρευ­τικά, το 6μηνο Ιανουα­ρίου – Ιουνίου οι δηλω­μέ­νες υπε­ρω­ρίες αυξή­θη­καν κατά 81% σε σχέση με το αντί­στοιχο εξάμηνο του 2024, ενώ ειδικά τον Ιούνιο η αύξηση ήταν της τάξης του 110% (σε σχέση με τον περυ­σινό Ιούνιο).

Κάποια ξενο­δο­χεία δεν άνοιξαν καθόλου, ενώ υπάρ­χουν και μεγάλες μονάδες που δεν λει­τούρ­γη­σαν κάποιο τμήμα τους, για παρά­δειγμα μπαρ ή εστια­τό­ριο.

Ρεκόρ αύξησης κατα­γρά­φε­ται στον του­ρι­στικό κλάδο με +855% (+800% μόνο τον Ιούνιο), ενώ αξιο­ση­μεί­ω­τες αυξή­σεις σημειώ­θη­καν στην εστίαση με +115% το εξάμηνο και +226% τον Ιούνιο, στο λια­νε­μπό­ριο με +111% το εξάμηνο και +146% τον Ιούνιο και τη βιο­μη­χα­νία με αύξηση των δηλω­μέ­νων υπε­ρω­ριών κατά 77% το πρώτο εξάμηνο του έτους και κατά 68% μόνο τον Ιούνιο.

Τον αμέσως προη­γού­μενο μήνα, Μάιο, ο κλάδος του του­ρι­σμού κατέ­γραψε τη θεα­μα­τι­κό­τερη αύξηση στις δηλω­μέ­νες υπε­ρω­ρίες, +1.105%. Ανα­φε­ρό­μενη μάλιστα στα συγκε­κρι­μένα στοι­χεία, η υπουρ­γός Εργα­σίας Νίκη Κερα­μέως δήλωσε πως η ψηφιακή κάρτα δεν είναι απλώς ένα τεχνο­λο­γικό εργα­λείο, είναι ασπίδα για τον εργα­ζό­μενο και μοχλός δια­φά­νειας στην αγορά εργα­σίας.

Παράλ­ληλα, και τα στοι­χεία της Ανε­ξάρ­τη­της Αρχής Επι­θε­ώ­ρη­σης Εργα­σίας (ΑΑΕΕ) δεί­χνουν ότι παρά την εμφά­νιση αυξη­μέ­νων υπε­ρω­ριών, άρα και τη σημα­ντική συμ­μόρ­φωση των επι­χει­ρή­σεων, οι παρα­βά­σεις της εργα­τι­κής νομο­θε­σίας σε σχέση με τη χρήση της ψηφια­κής κάρτας βρί­σκο­νται πλέον στην πρώτη θέση. Συγκε­κρι­μένα, δια­πι­στώ­θη­καν 1.079 παρα­βά­σεις για την ψηφιακή κάρτα εργα­σίας (επι­βλή­θη­καν πρό­στιμα 3.868.800 ευρώ), 299 παρα­βά­σεις για τα χρονικά όρια εργα­σίας, την εβδο­μα­διαία ανά­παυση και τις αργίες (πρό­στιμα 628.350 ευρώ) και 170 παρα­βά­σεις για υπέρ­βαση του χρόνου εργα­σίας (πρό­στιμα 298.000 ευρώ).

Στην πράξη, σχεδόν 6 στις 10 παρα­βά­σεις σχε­τί­ζο­νται με το ωράριο απα­σχό­λη­σης και την κατα­γραφή των ωρών άφιξης και απο­χώ­ρη­σης από τους χώρους εργα­σίας.

Ο περιο­ρι­σμός της «μαύρης» ή υπο­δη­λω­μέ­νης εργα­σίας έχει ως συνέ­πεια και τη σημα­ντική αύξηση τόσο των εσόδων του ΕΦΚΑ, όσο και των εισο­δη­μά­των των εργα­ζο­μέ­νων, οι οποίοι πλέον βλέπουν σε μεγάλο βαθμό μισθούς που του­λά­χι­στον αντι­στοι­χούν στις πραγ­μα­τι­κές ώρες εργα­σίας. Η ψηφιακή κάρτα κατα­γρά­φει σε πραγ­μα­τικό χρόνο την προ­σέ­λευση και απο­χώ­ρηση του εργα­ζο­μέ­νου και αυτό, όταν το χτύπημα δεν γίνεται από τον εργο­δότη ή τον προϊ­στά­μενο, δυσκο­λεύει την κατα­στρα­τή­γηση του ωραρίου, τη μη δήλωση υπε­ρω­ριών ή ακόμα και τη μη δήλωση του εργα­ζο­μέ­νου. Ετσι, ενι­σχύ­ε­ται η δια­φά­νεια στην ελλη­νική αγορά εργα­σίας και βελ­τιώ­νε­ται η ασφά­λεια των εργα­ζο­μέ­νων.

Αυτό είναι και το επι­χεί­ρημα του υπουρ­γείου Εργα­σίας, το οποίο εντός του φθι­νο­πώ­ρου ανα­μέ­νε­ται να προ­ω­θή­σει προς ψήφιση από τη Βουλή σχέδιο νόμου μέσω του οποίου θα επι­τρα­πεί η απα­σχό­ληση σε έναν εργο­δότη, ως και 13 ώρες την ημέρα, θα θεσμο­θε­τη­θεί η υπε­ρω­ρία σε περι­πτώ­σεις εκ περι­τρο­πής απα­σχό­λη­σης και θα γίνει πιο ευέ­λι­κτο το πλαίσιο διευ­θέ­τη­σης του χρόνου εργα­σίας, ακόμη και σε εβδο­μα­διαία βάση.

Οι δια­τά­ξεις αυτές άλλωστε απο­κτούν ιδιαί­τερη σημασία σε μια περίοδο που η έλλειψη εργα­τι­κού δυνα­μι­κού, ειδικά σε κλάδους όπως η εστίαση, ο του­ρι­σμός, η μετα­ποί­ηση και το εμπόριο, εξε­λίσ­σε­ται σε σοβαρό δομικό πρό­βλημα για την αγορά εργα­σίας. Στο πλαίσιο αυτό, οι επι­χει­ρή­σεις θα έχουν τη δυνα­τό­τητα –πάντα με τη συναί­νεση του εργα­ζο­μέ­νου και την τήρηση των νομικών προ­ϋ­πο­θέ­σεων– να εφαρ­μό­ζουν προ­γράμ­ματα που αντα­πο­κρί­νο­νται στις ανάγκες τους, χωρίς να παρα­βιά­ζουν βασικά εργα­σιακά δικαιώ­ματα.

Ετσι, για παρά­δειγμα, σε κατα­στή­ματα μαζικής εστί­α­σης, ειδι­κό­τη­τες όπως μάγει­ρες, λάντζες, βοη­θη­τικό προ­σω­πικό κ.λπ. θα μπορούν να υπα­χθούν σε εκ περι­τρο­πής εργασία και να επω­φε­λη­θούν από υπε­ρω­ριακή απα­σχό­ληση, ακόμη και 13 ώρες, 3 ημέρες την εβδο­μάδα, με 40% προ­σαύ­ξηση για τις υπε­ρω­ρίες, εφόσον το επι­θυ­μούν.

«Βλέπουν» περισ­σό­τε­ρες κενές θέσεις το 2026

Ειδικά στον του­ρι­σμό και επι­σι­τι­σμό, όπου σε περιό­δους αιχμής (καλο­καίρι, γιορτές) είναι συχνό φαι­νό­μενο η υπε­ρερ­γα­σία, η ψηφιακή κάρτα λει­τούρ­γησε ως «φρένο» σε ακραίες περι­πτώ­σεις κατα­στρα­τή­γη­σης εργα­σια­κών δικαιω­μά­των. Κάποιοι βέβαια προ­τί­μη­σαν να μη λει­τουρ­γή­σουν, παρά να ανοί­ξουν και να πλη­ρώ­σουν πολύ υψη­λό­τε­ρες αμοιβές προ­κει­μέ­νου να προ­σελ­κύ­σουν τους κατάλ­λη­λους εργα­ζο­μέ­νους και να τηρή­σουν τη νομι­μό­τητα. Αλλωστε, επι­χει­ρή­σεις που τηρού­σαν και στο παρελ­θόν τη νομι­μό­τητα και… μειο­νε­κτού­σαν έναντι εκείνων που λει­τουρ­γού­σαν παρα­τύ­πως, πλέον, μέσω της γενι­κευ­μέ­νης χρήσης της ψηφια­κής κάρτας βλέπουν την αγορά να εξορ­θο­λο­γί­ζε­ται.

Μόνο στον τομέα του επι­σι­τι­σμού λείπουν 30.000 εργα­ζό­με­νοι.

Καθώς βέβαια η συμ­μόρ­φωση με το νέο σύστημα απαιτεί τεχνικό εξο­πλι­σμό, εκπαί­δευση και λογι­στική υπο­στή­ριξη, υπάρχει από πλευράς των μικρών και επο­χι­κών επι­χει­ρή­σεων, το επι­χεί­ρημα ότι δεν είναι ακόμη έτοιμες για τη χρήση της ψηφια­κής κάρτας, όπως και ότι το κόστος είναι πολύ σημα­ντικό και τα έξοδά τους ήδη πολύ αυξη­μένα.

Αντι­δρά­σεις προ­κα­λού­νται κυρίως από τις επι­χει­ρή­σεις του του­ρι­σμού και του επι­σι­τι­σμού σε του­ρι­στι­κές περιο­χές, που κατά κόρον βασί­ζο­νται σε ευέ­λι­κτα ωράρια και ταχείες προ­σλή­ψεις, υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι η εφαρ­μογή της κάρτας έχει φέρει πρό­σθετα γρα­φειο­κρα­τικά ή τεχνικά εμπόδια στην άμεση κάλυψη αναγκών προ­σω­πι­κού. Επι­ση­μαί­νουν μάλιστα πως σε ορι­σμέ­νες περι­πτώ­σεις, ειδικά σε οικο­γε­νεια­κές επι­χει­ρή­σεις ή σε νησιά, η ευε­λι­ξία στο ωράριο είναι «αμοι­βαία συμ­φω­νη­μένη» και η χρήση της ψηφια­κής κατα­γρα­φής «δεσμεύει υπερ­βο­λικά» τόσο τους εργα­ζο­μέ­νους όσο και τους εργο­δό­τες.

Σε ορι­σμέ­νες περι­πτώ­σεις, ιδίως σε οικο­γε­νεια­κές επι­χει­ρή­σεις ή σε νησιά, η ευε­λι­ξία στο ωράριο είναι «αμοι­βαία συμφω- νημένη» για να λει­τουρ­γή­σουν.

«Οφεί­λουν οι εργο­δό­τες να συμ­μορ­φω­θούν», δηλώνει κατη­γο­ρη­μα­τικά στην «Κ» ο πρό­ε­δρος των εργα­ζο­μέ­νων σε του­ρι­σμό και επι­σι­τι­σμό Γιώργος Χότζο­γλου, ξεκα­θα­ρί­ζο­ντας ότι θα πρέπει όλες ανε­ξαι­ρέ­τως οι επι­χει­ρή­σεις να απο­κτή­σουν κουλ­τούρα επι­χει­ρείν, γιατί σε δια­φο­ρε­τική περί­πτωση οι σημε­ρι­νές εκα­το­ντά­δες χιλιά­δες κενές θέσεις εργα­σίας θα πολ­λα­πλα­σια­στούν, με απο­τέ­λε­σμα να λει­τουρ­γή­σουν ως τρο­χο­πέδη για την ανά­πτυξη της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας.

Ο κ. Γιάννης Χατζη­θε­ο­δο­σίου, πρό­ε­δρος του Επαγ­γελ­μα­τι­κού Επι­με­λη­τη­ρίου Αθηνών, αφού ξεκα­θα­ρί­ζει ότι η χρήση και η επέ­κταση της ψηφια­κής κάρτας εργα­σίας βρί­σκε­ται στον σωστό δρόμο, καθώς προ­στα­τεύει τα δικαιώ­ματα των εργα­ζο­μέ­νων από κατα­χρη­στι­κές πρα­κτι­κές, όπως είναι η κατα­στρα­τή­γηση των ωραρίων, με απο­τέ­λε­σμα οι εργα­ζό­με­νοι να δου­λεύ­ουν 15 ή και παρα­πάνω ώρες την ημέρα, 7 ημέρες την εβδο­μάδα για το σύνολο των καλο­και­ρι­νών μηνών, επι­ση­μαί­νει πως οδηγεί και αρκετές επι­χει­ρή­σεις σε δρα­στική μείωση της λει­τουρ­γίας τους. Επι­βε­βαιώ­νο­ντας το ρεπορ­τάζ της «Κ», ο κ. Χατζη­θε­ο­δο­σίου τονίζει ότι πολλές επι­χει­ρή­σεις, κυρίως του επι­σι­τι­σμού, κλεί­νουν αρκετές ώρες νωρί­τερα απ’ ό,τι συνήθως, ανα­γκά­ζο­ντας πολλές φορές τους πελάτες να φύγουν νωρί­τερα από την ώρα που σχε­δί­α­ζαν, ή δεν ανοί­γουν κάποιες ημέρες της εβδο­μά­δας, που παρα­δο­σιακά η κατα­νά­λωση είναι μικρό­τερη. Σύμφωνα με τον πρόεδρο του ΕΕΑ, το πρό­βλημα οφεί­λε­ται κατά κύριο λόγο στα τερά­στια κενά που υπάρ­χουν στην αγορά εργα­σίας και όχι τόσο στη χρήση της ψηφια­κής κάρτας, εκτι­μώ­ντας ότι του χρόνου, όταν και οι έλεγχοι από την Ανε­ξάρ­τητη Αρχή Επι­θε­ώ­ρη­σης Εργα­σίας εντα­τι­κο­ποι­η­θούν και γίνουν λιγό­τερο ελα­στι­κοί καθώς η χρήση της κάρτας θα ωρι­μά­ζει, τότε το πρό­βλημα θα γιγα­ντω­θεί.

Η έλλειψη του­λά­χι­στον 30.000 εργα­ζο­μέ­νων μόνο στον τομέα του επι­σι­τι­σμού είναι, σύμφωνα με τον πρόεδρο της ΓΣΕΒΕΕ Γιώργο Καββαθά, η κύρια αιτία για τον περιο­ρι­σμό των ωρών ή ημερών λει­τουρ­γίας των επι­χει­ρή­σεων, φέτος το καλο­καίρι. Η αύξηση του κόστους που επι­φέ­ρει η χρήση της ψηφια­κής κάρτας είναι, βεβαίως, μια ακόμη αιτία, όπως άλλωστε και η πτώση του τζίρου των κατα­στη­μά­των που δρα­στη­ριο­ποιού­νται στην εστίαση, με τον κ. Καββαθά να εκτιμά, από τα πρώτα στοι­χεία που έχει η συνο­μο­σπον­δία στη διάθεσή της, πως ανάλογα με την περιοχή, η μείωση του τζίρου κυμαί­νε­ται από 10% έως και 30%.

Πηγή: kathimerini.gr