Μίκης Θεοδωράκης: Να μετατρέψουμε την Τουρκία από ανταγωνιστή σε συνεταίρο

Η απά­ντηση του Μίκη Θεο­δω­ράκη στη συνέ­ντευξη του τουρ­κο­κύ­πριου ηγέτη Μου­σταφά Ακιντζί στα «ΝΕΑ»

Αν και λόγω της ηλικίας μου έχω απο­μα­κρυν­θεί από τα κοινά, η προ­χθε­σινή συνέ­ντευξη του Τουρ­κο­κύ­πριου Προ­έ­δρου κου Ακιντζί στα «ΝΕΑ», με ανα­γκά­ζει να «στρα­τευτώ» και να μιλήσω ξανά.

Στα 1986 πήρα την πρω­το­βου­λία μαζί με άλλους φίλους στην Ελλάδα και στην Τουρκία και δημιουρ­γή­σαμε στην Κων­στα­ντι­νού­πολη την πρώτη Επι­τροπή Ελλη­νο­τουρ­κι­κής Φιλίας που αμέσως βρήκε μεγάλη απήχηση στους λαούς των δύο χωρών.

Οταν γύρισα στην Αθήνα, μετά την ίδρυση της Επι­τρο­πής, το ΠΑΣΟΚ με υπο­δέ­χθηκε ως προδότη, μετά από λίγο όμως ο Ανδρέας Παπαν­δρέου με κάλεσε στο Καστρί για να μου πει «Εχεις δίκιο, εσύ είδες, εγώ δεν είδα, γι’ αυτό έχω καλέσει τους δημο­σιο­γρά­φους που μας περι­μέ­νουν, γιατί θέλω να γίνει γνωστή η παρα­δοχή μου αυτή».

Αμέσως μετά τη συνά­ντηση με τους δημο­σιο­γρά­φους, κάλεσε στο Καστρί ολό­κληρη την Ελλη­νική Επι­τροπή για να μας παρα­κα­λέ­σει να μετα­φέ­ρουμε στην Τουρκία ένα δικό του μήνυμα φιλίας.

Πήγαμε λοιπόν στην Κων­στα­ντι­νού­πολη για να μετα­φέ­ρουμε το μήνυμα του Α. Παπαν­δρέου. Ολη την ώρα που διάβαζα το μήνυμα αυτό μπροστά στην κάμερα του μονα­δι­κού τότε κρα­τι­κού τηλε­ο­πτι­κού σταθμού της Τουρ­κίας, ο σταθμός έδειχνε για πρώτη φορά τη φωτο­γρα­φία του Ελληνα Πρω­θυ­πουρ­γού.

Την επομένη στην Αγκυρα είχαμε συνα­ντή­σεις με όλους τους αρχη­γούς των κομ­μά­των και φυσικά με τον τότε Πρω­θυ­πουργό Οζάλ. Σε όλους μετα­φέ­ραμε τις απόψεις του Α. Παπαν­δρέου για την έναρξη μιας νέας εποχής στις σχέσεις των δύο χωρών και όλοι τις δέχθη­καν με μεγάλο ενθου­σια­σμό.

Μαζί με την Τουρ­κική Επι­τροπή Ελλη­νο­τουρ­κι­κής Φιλίας, που είχε επί κεφαλής τον Καθη­γητή του Πανε­πι­στη­μίου της Αγκυρας Εκρέμ Ακουρ­γκάλ, περιο­δεύ­σαμε σε όλες τις μεγάλες πόλεις της Τουρ­κίας και παντού μας υπο­δέ­χθη­καν με τον ίδιο ενθου­σια­σμό.

Στην Ελλάδα είχαμε την ίδια απήχηση, κυρίως στην ελλη­νική επαρχία, όπου είχαν ξεκι­νή­σει να γίνο­νται τοπικές επι­τρο­πές αρχί­ζο­ντας από την Πρέβεζα και τα Γιάν­νενα.

Αμέσως μετά τον Ανδρέα Παπαν­δρέου, έγινε πρω­θυ­πουρ­γός ο Κων­στα­ντί­νος Μητσο­τά­κης, που μου ανέθεσε κι αυτός να μετα­φέρω το δικό του μήνυμα φιλίας και συνερ­γα­σίας στον Οζάλ που στο μεταξύ είχε γίνει Πρό­ε­δρος της Τουρ­κίας.

Μετα­φέρω εδώ τα όσα μου είπαν οι δύο πολι­τι­κοί ηγέτες:

– Μητσο­τά­κης: «Ας κάνουμε μια και­νού­ρια αρχή, όπως ο Ελευ­θέ­ριος Βενι­ζέ­λος και ο Κεμάλ Ατα­τούρκ».

– Οζάλ: «Είμαι πρό­θυ­μος και ευχα­ρι­στώ τον Ελληνα Πρω­θυ­πουργό. Οσα λέγο­νται περί επε­κτα­τι­κής μας πολι­τι­κής είναι μύθοι. Σήμερα η αξία των λαών δεν μετριέ­ται με την εδαφική έκταση της χώρας τους, αλλά με την κοι­νω­νική τους ανά­πτυξη. Αυτό κάνω εγώ αυτή τη στιγμή. Μείωση των στρα­τιω­τι­κών μας δαπανών κατά 2%. Με τα κεφά­λαια που θα εξοι­κο­νο­μη­θούν, θα φτιά­ξουμε δεύτερη γέφυρα στην Ισταν­μπούλ, αυτο­κι­νη­το­δρό­μους και στην Ανα­το­λική Τουρκία ένα μεγάλο φράγμα, το φράγμα Ατα­τούρκ, που θα ανε­βά­σει κάθετα την εθνική μας οικο­νο­μία. Τέλος κάναμε κι αυτό:»

Και μου δείχνει το κινητό του τηλέ­φωνο, που τότε ήταν άγνωστο σε μας. Ακο­λού­θως με ρώτησε ποιος είναι ο αριθμός τηλε­φώ­νου του σπιτιού μου και ποια ξένη γλώσσα μιλάει η γυναίκα μου. Του είπα «γαλλικά». Και τότε εκείνος πήρε τον αριθμό από το κινητό του, είπε γαλ­λι­στί στη γυναίκα μου που απά­ντησε «Είμαι ο Πρό­ε­δρος Οζάλ, χαί­ρο­μαι πολύ που σας μιλώ, σας δίνω τον σύζυγό σας» και μου έδωσε το τηλέ­φωνο.

Παρα­θέτω όλες αυτές τις λεπτο­μέ­ρειες, για να κατα­λήξω και πάλι ύστερα από πολλές δεκα­ε­τίες που μεσο­λά­βη­σαν, στις σκέψεις και πρω­το­βου­λίες σχετικά με την Τουρκία.

Θα μου πείτε ότι σήμερα είναι ο Ερντο­γάν κ.λπ. κ.λπ. Βεβαίως η Τουρκία έχει αλλάξει. Ομως εκείνο που δεν πρό­κει­ται να αλλάξει στους αιώνες των αιώνων είναι ότι η Τουρκία θα είναι στη θέση της, δηλαδή θα είναι το γει­το­νικό μας κράτος και θα απο­τε­λεί πάντα στοι­χειώδη ανάγκη και για τους δυο μας να συζή­σουμε όσο γίνεται πιο ειρη­νικά και – γιατί όχι; – φιλικά.

Εξάλλου οι λαοί μας δεν έχουν τίποτα να χωρί­σουν. Φτάνει οι ηγέτες να φέρο­νται με υπευ­θυ­νό­τητα και ρεα­λι­σμό.

Και τώρα έρχομαι στους υδρο­γο­νάν­θρα­κες.

Από το 2012 μαζί με τους συνερ­γά­τες μου στη ΣΠΙΘΑ προ­βά­λαμε πρώτοι εμείς τις μελέτες των Αντώνη Φώσκο­λου, Θεό­δω­ρου Καρυώτη, Ηλία Κονο­φά­γου, Νίκου Λυγερού και άλλων για την ύπαρξη μεγάλου υπο­θα­λάσ­σιου πλούτου που κρύ­βε­ται στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο και καλέ­σαμε την Κυβέρ­νηση να κηρύξει την ελλη­νική Απο­κλει­στική Οικο­νο­μική Ζώνη (ΑΟΖ), ώστε να δια­φυ­λα­χθούν τα κοι­τά­σματα που ανήκουν στην Ελλάδα και που η αξία τους υπο­λο­γί­ζε­ται σε πολλά τρι­σε­κα­τομ­μύ­ρια ευρώ.

Και ερωτώ: Γιατί καμιά ελλη­νική κυβέρ­νηση δεν τολμά να ανα­κη­ρύ­ξει την ελλη­νική ΑΟΖ; Εγώ πιστεύω ότι δεν μας το επι­τρέ­πουν οι ΗΠΑ και η Ευρώπη. Οπως έχει ανα­πτύ­ξει επα­νει­λημ­μένα ο καθη­γη­τής κ. Γεώρ­γιος Κασι­μά­της, το πρώτο βήμα θα έπρεπε να είναι η κατάρ­γηση των σχε­τι­κών παρα­γρά­φων των Μνη­μο­νίων, με βάση τις οποίες όποιο εισό­δημα αποκτά η Ελλάδα πηγαί­νει κατευ­θείαν στους δανει­στές.

Συμφωνώ όμως, ότι υπάρχει και η τουρ­κική απειλή ως εμπόδιο. Εμπόδιο που θα μπο­ρούσε ίσως να αρθεί αν πριν κάνουμε αυτό το βήμα προ­σπα­θού­σαμε να συνεν­νοη­θούμε με την Τουρκία. Γιατί δυστυ­χώς αυτή είναι η αλήθεια: Οτι η ανα­κή­ρυξη της ελλη­νι­κής ΑΟΖ και η εκμε­τάλ­λευση των υπο­θα­λάσ­σιων κοι­τα­σμά­των είναι πολύ­πλοκη υπόθεση.

Η δική μου άποψη είναι ότι η Τουρκία περι­βάλ­λε­ται από τη θάλασσα και αισθά­νε­ται ασφυξία όταν για τον άλφα ή βήτα λόγο υπάρ­χουν ουσια­στικά εμπόδια όπως είναι τα νησιά μας, που ακυ­ρώ­νουν τη συμ­με­τοχή της στην εκμε­τάλ­λευση του υπο­θα­λάσ­σιου πλούτου, πράγμα που θα επι­θυ­μούσε ως χώρα περι­βαλ­λό­μενη από θάλασσα.

Θυμάμαι ότι ο Κων­στα­ντί­νος Καρα­μαν­λής, που ήταν υπέρ­μα­χος της ελλη­νο­τουρ­κι­κής φιλίας, μου έλεγε ότι οι Τούρκοι αισθά­νο­νται όπως θα αισθα­νό­μα­σταν κι εμείς εάν η Σαλα­μίνα και η Αίγινα ήταν τουρ­κικά νησιά. Θεωρώ λοιπόν, ότι θα πρέπει να κατα­νο­ή­σουμε αυτή την ασφυξία της Τουρ­κίας και συζη­τώ­ντας μαζί της να κατα­λή­ξουμε σε μια ρεα­λι­στική λύση, σε μια συμ­φω­νία των δύο πλευρών που να ξεπερνά τους τύπους και να λαμ­βά­νει υπ’ όψιν το γεγονός ότι η Τουρκία ασφυ­κτιά και απειλεί, με απο­τέ­λε­σμα να μένει ανεκ­με­τάλ­λευ­τος ο υπο­θα­λάσ­σιος πλούτος.

Αλλωστε ο πλούτος αυτός είναι τόσο μεγάλος, ώστε αξίζει τον κόπο να προ­σπα­θή­σουμε να μετα­βά­λουμε την Τουρκία από αντα­γω­νι­στή σε συνε­ταίρο. Οσο για τα ποσοστά του ενός και του άλλου, αυτά θα είναι το απο­τέ­λε­σμα δια­πραγ­μα­τεύ­σεων που θα γίνουν με γνώμονα το διεθνές δίκαιο αλλά και την κοινή λογική που θα εμπνέ­ε­ται τόσο από το αίσθημα δικαιο­σύ­νης όσο και από τον ωμό ρεα­λι­σμό. Αυτό το θεωρώ πολύ προ­τι­μό­τερο για τα ελλη­νικά συμ­φέ­ρο­ντα από τη δημιουρ­γία μετώπου ενα­ντίον της Τουρ­κίας με κίνδυνο μια πολε­μική σύρραξη που θα την πλη­ρώ­σουν οι λαοί και από τις δυο όχθες του Αιγαίου.

Οσον αφορά τον Πρόεδρο κ. Ανα­στα­σιάδη, απορώ γιατί όταν ξεκί­νησε την οριο­θέ­τηση των ζωνών της Κυπρια­κής ΑΟΖ, πράγμα απο­λύ­τως σωστό, δεν θεώρησε ως πολύ θετικό στοι­χείο τη συμ­με­τοχή των Τουρ­κο­κυ­πρίων, που θα ήταν ένα μεγάλο βήμα προς την ουσια­στική ειρή­νευση της Μεγα­λο­νή­σου. Στο κάτω-κάτω είναι κι αυτοί κάτοι­κοι της ίδιας χώρας και το γεγονός ότι είναι μειο­ψη­φία κάνει ακόμα μεγα­λύ­τερη κατά τη γνώμη μου την ευθύνη της πλειο­ψη­φίας, όταν μάλιστα πρό­κει­ται για την ανα­γκαία γαλήνη που χρειά­ζο­νται όλοι οι λαοί για να πάνε μπροστά.

Η παρου­σία των τουρ­κι­κών «ειδικών» πλοίων (που δείχνει τον βαθμό σύγ­χυ­σης της τουρ­κι­κής πλευράς) δεν αντι­με­τω­πί­ζε­ται με την παρου­σία των ξένων εται­ρειών και του στόλου των ΗΠΑ. Ολα αυτά είναι εφήμερα, ενώ η γει­το­νία με την Τουρκία είναι γεγονός που δεν αλλάζει.

Οι ιαχές για τη δήθεν πλε­ο­νε­κτική θέση της χώρας μας στη συγκε­κρι­μένη συγκυ­ρία λόγω των μετώπων κατά της Τουρ­κίας και της υπο­στή­ρι­ξης της Ελλάδας από τις ΗΠΑ και την Ευρώπη είναι επι­κίν­δυ­νοι ακρο­βα­τι­σμοί. Σκε­φτείτε μόνο τι θα γίνει αν ο Ερντο­γάν ή κάποιος μετα­γε­νέ­στε­ρος Πρό­ε­δρος της Τουρ­κίας συμ­φω­νή­σει να ξανα­γί­νει η Τουρκία βάση των Αμε­ρι­κα­νών. Τότε, εν ριπή οφθαλ­μού, όλα θα έχουν ανα­στρα­φεί αφή­νο­ντας τον λαό και τη χώρα μας στο έλεος της μοίρας του.

Υπο­λο­γίζω ότι αυτή η ώρα είναι η τελευ­ταία μας ευκαι­ρία εάν θέλουμε να επω­φε­λη­θούμε από τον δικό μας πλούτο που θα ανα­δεί­ξει τον ταλαί­πωρο λαό μας και τη χώρα μας σ’ αυτό που της αξίζει, δηλαδή σε μια χώρα αυτάρκη και ανε­ξάρ­τητη, με οικο­νο­μική, κοι­νω­νική και πολι­τι­στική ανά­πτυξη.

Πηγή tovima.gr