Σπάει το «ταμπού» του 28ου μεσημβρινού για την ΑΟΖ ανάμεσα σε Ελλάδα και Αίγυπτο – Τι σημαίνει για την Τουρκία

Νέα δεδο­μένα στις γεω­πο­λι­τι­κές ισορ­ρο­πίες της Ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου δημιουρ­γεί η απόφαση Ελλάδας και Αιγύ­πτου να επα­να­λά­βουν τις δια­πραγ­μα­τεύ­σεις για την οριο­θέ­τηση των θαλάσ­σιων ζωνών τους, στον απόηχο της κύρωσης του αμφι­σβη­τού­με­νου Τουρ­κο­λι­βυ­κού Μνη­μο­νίου από τη λιβυκή πλευρά.

Η εξέλιξη αυτή έρχεται ως απά­ντηση στις κινή­σεις της Άγκυρας και της Λιβύης, οι οποίες έχουν προ­κα­λέ­σει αντι­δρά­σεις τόσο στην ευρύ­τερη περιοχή όσο και στην Ευρω­παϊκή Ένωση. Παράλ­ληλα, σημα­το­δο­τεί μια σημα­ντική μετα­τό­πιση στη στάση του Καΐρου, το οποίο μέχρι σήμερα εμφα­νι­ζό­ταν επι­φυ­λα­κτικό απέ­να­ντι στο ενδε­χό­μενο επέ­κτα­σης της υφι­στά­με­νης συμ­φω­νίας με την Αθήνα προς τα ανα­το­λικά.

Όπως μετα­δί­δει το protothema.gr, η αιγυ­πτιακή πλευρά φαί­νε­ται πλέον δια­τε­θει­μένη να εξε­τά­σει την επέ­κταση της μερικής οριο­θέ­τη­σης Απο­κλει­στι­κής Οικο­νο­μι­κής Ζώνης (ΑΟΖ) με την Ελλάδα, εγκα­τα­λεί­πο­ντας μια μακρο­χρό­νια επι­φυ­λα­κτική στάση απέ­να­ντι σε συζη­τή­σεις για περιο­χές όπου η Τουρκία προ­βάλ­λει δικές της διεκ­δι­κή­σεις.

Η επι­κοι­νω­νία Γερα­πε­τρίτη – Αμπ­ντε­λάτι και ο 28ος μεσημ­βρι­νός

Η επα­νεκ­κί­νηση των συνο­μι­λιών συμ­φω­νή­θηκε κατά την τηλε­φω­νική επι­κοι­νω­νία του υπουρ­γού Εξω­τε­ρι­κών Γιώργου Γερα­πε­τρίτη με τον Αιγύ­πτιο ομόλογό του Μπαντρ Αμπ­ντε­λάτι.

Οι δύο υπουρ­γοί επα­νέ­λα­βαν την αντί­θεσή τους στην κύρωση του Τουρ­κο­λι­βυ­κού Μνη­μο­νίου, υπο­γραμ­μί­ζο­ντας τη σημασία της εφαρ­μο­γής του Δικαίου της Θάλασ­σας και της προ­στα­σίας των κυριαρ­χι­κών δικαιω­μά­των των κρατών.

Στο πλαίσιο αυτό, απο­φα­σί­στηκε να συνε­χι­στούν οι συζη­τή­σεις για την οριο­θέ­τηση των θαλάσ­σιων ζωνών μεταξύ Ελλάδας και Αιγύ­πτου, με βάση τις προ­βλέ­ψεις του διε­θνούς δικαίου.

Το ενδια­φέ­ρον επι­κε­ντρώ­νε­ται στην πιθα­νό­τητα επέ­κτα­σης της συμ­φω­νίας του 2020 ανα­το­λικά του 28ου μεσημ­βρι­νού, σημείο στο οποίο είχε στα­μα­τή­σει η προη­γού­μενη οριο­θέ­τηση.

 Τότε, το Κάιρο είχε επι­λέ­ξει να μην προ­χω­ρή­σει σε δια­πραγ­μα­τεύ­σεις για θαλάσ­σιες περιο­χές στις οποίες η Άγκυρα δια­τυ­πώ­νει αξιώ­σεις, στη­ρι­ζό­μενη στη θέση της περί περιο­ρι­σμέ­νης ή μηδε­νι­κής επή­ρειας του Καστε­λό­ρι­ζου.

Η επα­να­φορά του ζητή­μα­τος στο τραπέζι των συνο­μι­λιών αποκτά, επο­μέ­νως, ιδιαί­τερη διπλω­μα­τική βαρύ­τητα, καθώς αφορά μία από τις πιο σύν­θε­τες εκκρε­μό­τη­τες στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο.

Η στάση της Αιγύ­πτου απέ­να­ντι στις τουρ­κι­κές διεκ­δι­κή­σεις

Η αιγυ­πτιακή πολι­τική στο συγκε­κρι­μένο ζήτημα έχει περάσει από δια­φο­ρε­τι­κές φάσεις.

Κατά την περίοδο της προ­ε­δρίας του Χόσνι Μου­μπά­ρακ, το Κάιρο δεν απέ­κλειε το ενδε­χό­μενο δια­πραγ­μα­τεύ­σεων με την Τουρκία για θαλάσ­σιες ζώνες, παρά το γεγονός ότι μια τέτοια δια­δι­κα­σία θα μπο­ρούσε να επη­ρε­ά­σει περιο­χές ελλη­νι­κών διεκ­δι­κή­σεων στην υφα­λο­κρη­πίδα.

Ωστόσο, μετά την ανάληψη της εξου­σίας από τον Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι, η Αίγυ­πτος δεν προ­χώ­ρησε σε αντί­στοι­χες συνο­μι­λίες, παρά τις πιέσεις που, σύμφωνα με το δημο­σί­ευμα, ασκή­θη­καν τόσο από την τουρ­κική πλευρά όσο και από κύκλους της αιγυ­πτια­κής διπλω­μα­τίας.

Η στάση αυτή δια­τη­ρή­θηκε ακόμη και όταν ξεκί­νησε η δια­δι­κα­σία εξο­μά­λυν­σης των διμερών σχέσεων μεταξύ Άγκυρας και Καΐρου.

Η Τουρκία επι­χεί­ρησε να προ­σεγ­γί­σει την Αίγυπτο προ­βάλ­λο­ντας το επι­χεί­ρημα ότι, εφόσον το Κάιρο απο­δε­χό­ταν την τουρ­κική αντί­ληψη περί «Γαλά­ζιας Πατρί­δας», θα μπο­ρούσε να εξα­σφα­λί­σει μεγα­λύ­τε­ρες θαλάσ­σιες εκτά­σεις.

Η συγκε­κρι­μένη προ­σέγ­γιση, ωστόσο, προ­ϋ­πο­θέ­τει οριο­θε­τή­σεις που συγκρού­ο­νται με τις ελλη­νι­κές θέσεις για την υφα­λο­κρη­πίδα και την επήρεια των νησιών.

Αντί να υιο­θε­τή­σει την τουρ­κική πρόταση, η Αίγυ­πτος προ­χώ­ρησε το 2020 στη συμ­φω­νία μερικής οριο­θέ­τη­σης ΑΟΖ με την Ελλάδα, σε μια κίνηση που αμφι­σβή­τησε στην πράξη τις προ­βλέ­ψεις του Τουρ­κο­λι­βυ­κού Μνη­μο­νίου.

Η συμ­φω­νία εκείνη προ­έ­κυψε μέσα από δια­πραγ­μα­τεύ­σεις και αμοι­βαί­ους συμ­βι­βα­σμούς, με την ελλη­νική πλευρά να απο­δέ­χε­ται περιο­ρι­σμένη επήρεια των νησιών σε τμήματα της οριο­θέ­τη­σης.

Οι τεχνι­κές επι­τρο­πές και τα νέα διπλω­μα­τικά δεδο­μένα

Η συμ­φω­νία για συνέ­χιση των δια­βου­λεύ­σεων ανα­μέ­νε­ται να οδη­γή­σει στη συγκρό­τηση τεχνι­κών επι­τρο­πών, οι οποίες θα εξε­τά­σουν τις δυνα­τό­τη­τες περαι­τέρω οριο­θέ­τη­σης.

Ανε­ξάρ­τητα από το εάν οι επαφές κατα­λή­ξουν σύντομα σε νέα συμ­φω­νία, η επα­νέ­ναρξή τους έχει ιδιαί­τερη πολι­τική σημασία.

Η Αθήνα επι­διώ­κει να ενι­σχύ­σει το πλαίσιο συνεν­νό­η­σης με το Κάιρο, περιο­ρί­ζο­ντας παράλ­ληλα τα διπλω­μα­τικά περι­θώ­ρια της Τουρ­κίας να προ­ω­θή­σει εναλ­λα­κτι­κές διευ­θε­τή­σεις θαλάσ­σιων ζωνών με την Αίγυπτο.

Η εξέλιξη προ­σθέ­τει ένα ακόμη στοι­χείο στη στρα­τη­γική συνερ­γα­σία Ελλάδας και Αιγύ­πτου, η οποία αποκτά αυξη­μένη σημασία σε μια περίοδο έντονων ανα­κα­τα­τά­ξεων στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο.

Η Λιβύη στο επί­κε­ντρο του αντα­γω­νι­σμού Τουρ­κίας – Αιγύ­πτου

Η αντί­δραση του Καΐρου συν­δέ­ε­ται όχι μόνο με τις θαλάσ­σιες διεκ­δι­κή­σεις, αλλά και με τις ευρύ­τε­ρες επι­διώ­ξεις της Άγκυρας στη Λιβύη.

Η αιγυ­πτιακή πλευρά εκτιμά ότι το Τουρ­κο­λι­βυκό Μνη­μό­νιο επη­ρε­ά­ζει τα δικά της δικαιώ­ματα σε θαλάσ­σιες περιο­χές, ενώ αντι­με­τω­πί­ζει με ιδιαί­τερη ανη­συ­χία την προ­σπά­θεια της Τουρ­κίας να διευ­ρύ­νει την πολι­τική και στρα­τη­γική επιρροή της στη γει­το­νική χώρα.

Σύμφωνα με το δημο­σί­ευμα, η Άγκυρα επι­χει­ρεί πλέον να απο­κτή­σει ισχυ­ρό­τερα ερεί­σματα και στην Ανα­το­λική Λιβύη, μια περιοχή που παρα­δο­σιακά βρί­σκε­ται στη σφαίρα επιρ­ροής της Αιγύ­πτου.

Η κίνηση αυτή εντεί­νει τον αντα­γω­νι­σμό των δύο περι­φε­ρεια­κών δυνά­μεων, ιδιαί­τερα σε μια περίοδο κατά την οποία η πολι­τική δια­δι­κα­σία στη Λιβύη βρί­σκε­ται σε κρίσιμο σημείο.

Παρά την απο­κα­τά­σταση των διπλω­μα­τι­κών σχέσεων μεταξύ Τουρ­κίας και Αιγύ­πτου, οι εξε­λί­ξεις κατα­δει­κνύ­ουν ότι εξα­κο­λου­θούν να υπάρ­χουν βαθιές δια­φο­ρές συμ­φε­ρό­ντων και αμοι­βαία καχυ­πο­ψία.

Το Κάιρο εμφα­νί­ζε­ται απο­φα­σι­σμένο να προ­στα­τεύ­σει τον περι­φε­ρειακό του ρόλο και να απο­τρέ­ψει την ενί­σχυση της τουρ­κι­κής επιρ­ροής σε περιο­χές ιδιαί­τε­ρης στρα­τη­γι­κής σημα­σίας για την αιγυ­πτιακή εξω­τε­ρική πολι­τική.

Μέσα σε αυτό το περι­βάλ­λον, η επα­νέ­ναρξη των ελλη­νο­αι­γυ­πτια­κών συνο­μι­λιών για την ΑΟΖ αποκτά ευρύ­τερη γεω­πο­λι­τική διά­σταση, καθώς συν­δέ­ε­ται τόσο με την οριο­θέ­τηση θαλάσ­σιων δικαιω­μά­των όσο και με τις ισορ­ρο­πίες ισχύος που δια­μορ­φώ­νο­νται στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο.

Πηγή: newmoney.gr