Καύση απορριμμάτων: Στα σκαριά ο τελικός χάρτης για τις μονάδες, οι αλλαγές

Τα «σύννεφα» που κάλυ­πταν εδώ και καιρό το σχέδιο για την ενερ­γειακή αξιο­ποί­ηση απορ­ριμ­μά­των επι­χεί­ρησε να «διώξει» χθες ο γενικός γραμ­μα­τέας του υπουρ­γείου Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας, Μανώλης Γρα­φά­κος. Μιλώ­ντας σε εκδή­λωση της ΡΑΑΕΥ με θέμα «Ενερ­γειακή Αξιο­ποί­ηση στην Ελλάδα – Από τον σχε­δια­σμό στην εφαρ­μογή: Κόστος, Ρυθ­μι­στική Επο­πτεία και Κοι­νω­νική Αποδοχή», επι­βε­βαί­ωσε ότι η πολυα­να­με­νό­μενη Στρα­τη­γική Μελέτη Περι­βαλ­λο­ντι­κών Επι­πτώ­σεων για τις έξι σχε­δια­ζό­με­νες μονάδες ενερ­γεια­κής αξιο­ποί­η­σης απορ­ριμ­μά­των βρί­σκε­ται πλέον στην τελική ευθεία προ­κει­μέ­νου να λάβει και επίσημα το «πράσινο φως».

Πρό­κει­ται για ένα φιλό­δοξο σχέδιο με ορί­ζο­ντα υλο­ποί­η­σης το 2030, που εντάσ­σε­ται στον εθνικό σχε­δια­σμό για την κυκλική οικο­νο­μία και την απο­τε­λε­σμα­τική δια­χεί­ριση των αστικών στερεών απο­βλή­των (ΑΣΑ). Είχε ανα­κοι­νω­θεί από τον ίδιο τον πρω­θυ­πουργό Κυριάκο Μητσο­τάκη το 2019 χωρίς μέχρι σήμερα να έχει προ­χω­ρή­σει, αν και θεω­ρεί­ται μονό­δρο­μος προ­κει­μέ­νου να πετύ­χουμε τους στόχους περιο­ρι­σμού των σκου­πι­διών που δια­τί­θε­νται σε χωμα­τε­ρές (ΧΥΤΥ).

Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες του energygame.gr, το ΥΠΕΝ φαί­νε­ται πως έχει ενσω­μα­τώ­σει στο νέο κείμενο πάνω από το 60% των επι­ση­μάν­σεων που είχαν κάνει πολλοί φορείς της αγοράς. Υπεν­θυ­μί­ζε­ται πως είχαν εκφρα­στεί έντονες επι­φυ­λά­ξεις, οι οποίες εστί­α­ζαν κυρίως σε τρεις άξονες: στη χωρο­θέ­τηση των μονάδων και τις αντι­δρά­σεις που αυτή προ­κα­λεί σε τοπικό επίπεδο, στον οικο­νο­μικό κατα­με­ρι­σμό των επεν­δύ­σεων, και στη δια­σφά­λιση ότι η ανα­κύ­κλωση και η ανά­κτηση υλικών δεν θα υπο­νο­μευ­θούν από την επιλογή της καύσης. Το ΥΠΕΝ πάει να κλείσει αυτή την ψαλίδα με την αγορά, ωστόσο οι «φωνές» που εκφρά­ζουν επι­φυ­λά­ξεις και περι­μέ­νουν να δουν το τελικό κείμενο ακόμα υπάρ­χουν.

Πάντως, η Προϊ­στα­μένη της Διεύ­θυν­σης του Γρα­φείου Αντι­προ­έ­δρου του Κλάδου Απο­βλή­των της ΡΑΑΕΥ, Αΐντα Ανθούλη έστειλε σαφές μήνυμα ότι η ενερ­γειακή αξιο­ποί­ηση απο­βλή­των μπορεί να απο­τε­λέ­σει μέρος της λύσης για τη χρόνια παθο­γέ­νεια της ταφής στην Ελλάδα, αλλά μόνο υπό αυστη­ρούς περι­βαλ­λο­ντι­κούς, οικο­νο­μι­κούς και κοι­νω­νι­κούς όρους.

Κατά την ίδια, η συζή­τηση έχει απο­κτή­σει πλέον πιο συγκε­κρι­μένα χαρα­κτη­ρι­στικά, καθώς η Στρα­τη­γική Μελέτη Περι­βαλ­λο­ντι­κών Επι­πτώ­σεων που τέθηκε σε δια­βού­λευση τον Αύγου­στο του 2025 προ­βλέ­πει τη δημιουρ­γία δικτύου έξι μονάδων, σε τέσ­σε­ρις δια­χει­ρι­στι­κές ενό­τη­τες, με συνο­λική δυνα­μι­κό­τητα περίπου 1,18 εκατ. τόνους απορ­ριμ­μα­το­γε­νών ενερ­γεια­κών πρώτων υλών ετησίως. Η τρο­φο­δο­σία των μονάδων, όπως παρου­σιά­στηκε, θα πρέπει να προ­έρ­χε­ται από υπο­λείμ­ματα απο­βλή­των και δευ­τε­ρο­γενή καύσιμα που παρά­γο­νται μετά την επε­ξερ­γα­σία σύμ­μει­κτων απορ­ριμ­μά­των σε Μονάδες Επε­ξερ­γα­σίας Απο­βλή­των και Μονάδες Ανά­κτη­σης Ανα­κύ­κλω­σης, και όχι από ρεύματα υλικών που θα μπο­ρού­σαν να οδη­γη­θούν σε ανα­κύ­κλωση.

Σενάριο για μικρό­τε­ρες μονάδες

Εδώ ακριβώς εντο­πί­ζε­ται και το μεγα­λύ­τερο ρυθ­μι­στικό ρίσκο: η υπερ­δια­στα­σιο­λό­γηση. Η ΡΑΑΕΥ προει­δο­ποιεί ότι μονάδες με μεγα­λύ­τερη δυνα­μι­κό­τητα από τις πραγ­μα­τι­κές ποσό­τη­τες υπο­λειμ­μα­τι­κών απο­βλή­των ενδέ­χε­ται να δημιουρ­γή­σουν ανάγκη για εγγυ­η­μέ­νες ποσό­τη­τες τρο­φο­δο­σίας, μακρο­χρό­νιες δεσμεύ­σεις και τελικά συν­θή­κες lock-in. Αυτό θα μπο­ρούσε να απο­δυ­να­μώ­σει την ανα­κύ­κλωση και να υπο­νο­μεύ­σει τους στόχους πρό­λη­ψης, δια­λο­γής στην πηγή και εκτρο­πής βιο­α­πο­βλή­των.

«Ένα από τα βασι­κό­τερα ζητή­ματα, με ρυθ­μι­στικό ρίσκο, είναι η υπερ­δια­στα­σιο­λό­γηση, δηλαδή μονάδες που χρειά­ζο­νται εγγυ­η­μέ­νες ποσό­τη­τες, που μπορεί να απο­δυ­να­μώ­σουν την ανα­κύ­κλωση», ανέφερε η Αΐντα Ανθούλη, επι­ση­μαί­νο­ντας ότι ο σχε­δια­σμός πρέπει να βασι­στεί σε επα­λη­θευ­μέ­νες και επι­και­ρο­ποι­η­μέ­νες ποσό­τη­τες απο­βλή­των, σε δια­φά­νεια στις μελέτες σκο­πι­μό­τη­τας και στις τεχνι­κές προ­δια­γρα­φές, καθώς και στη λήψη υπόψη των περι­φε­ρεια­κών ιδιαι­τε­ρο­τή­των και των υφι­στά­με­νων ή προ­βλε­πό­με­νων μονάδων επε­ξερ­γα­σίας.

Όπως όλα δεί­χνουν, το υπουρ­γείο φαί­νε­ται να εξε­τά­ζει το ενδε­χό­μενο επα­να­δια­στα­σιο­λό­γη­σης των προ­τει­νό­με­νων μονάδων ενερ­γεια­κής αξιο­ποί­η­σης απο­βλή­των, με πιθανή μείωση της δυνα­μι­κό­τη­τάς τους, καθώς αυξά­νε­ται ο στόχος για την ανα­κύ­κλωση και περιο­ρί­ζο­νται οι ποσό­τη­τες υπο­λειμ­μα­τι­κών απορ­ριμ­μά­των που απο­μέ­νουν προς ενερ­γειακή αξιο­ποί­ηση. Στο πλαίσιο αυτό, η επι­κεί­μενη Στρα­τη­γική Μελέτη Περι­βαλ­λο­ντι­κών Επι­πτώ­σεων ανα­μέ­νε­ται να θέτει ως ελά­χι­στο στόχο ανα­κύ­κλω­σης το 65%, ενώ σύμφωνα με όσα ανα­φέρ­θη­καν το ΥΠΕΝ επε­ξερ­γά­ζε­ται σενάριο περαι­τέρω αύξησης του ποσο­στού ακόμη και στο 70%. Σε ένα τέτοιο μοντέλο δια­χεί­ρι­σης, η ενερ­γειακή αξιο­ποί­ηση θα αφορά κυρίως το μη ανα­κυ­κλώ­σιμο υπο­λειμ­μα­τικό κλάσμα των απο­βλή­των, το οποίο εκτι­μά­ται ότι θα κινεί­ται στην περιοχή του 20%-25%, ενώ ο τελικός στόχος παρα­μέ­νει η στα­διακή μείωση της ταφής κάτω από το 10% έως το 2035.

Τα επόμενα βήματα

Τα επόμενα βήματα, μετά την έγκριση της Στρα­τη­γι­κής Μελέτης Περι­βαλ­λο­ντι­κών Επι­πτώ­σεων, αφορούν τη δια­μόρ­φωση του ρυθ­μι­στι­κού και χρη­μα­το­δο­τι­κού πλαι­σίου των μονάδων, καθώς και την υποβολή σχε­τι­κού φακέλου στην Ευρω­παϊκή Επι­τροπή για την έγκριση του σχή­μα­τος ενί­σχυ­σης.

Η οικο­νο­μική βιω­σι­μό­τητα των έργων ανα­μέ­νε­ται να βασι­στεί σε δύο βασι­κούς πυλώνες: αφενός στα έσοδα από την πώληση ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας και αφε­τέ­ρου στο λεγό­μενο “gate fee”, δηλαδή το τέλος που θα κατα­βάλ­λε­ται για την παρα­λαβή και δια­χεί­ριση των απορ­ριμ­μά­των. Το τελικό ύψος των σχε­τι­κών χρε­ώ­σεων δεν έχει ακόμη καθο­ρι­στεί, ωστόσο η στό­χευση, σύμφωνα με όσα ανα­φέρ­θη­καν, είναι να δια­μορ­φω­θεί ένα μοντέλο που θα δια­σφα­λί­ζει βιώ­σι­μες επεν­δύ­σεις χωρίς υπέρ­με­τρη επι­βά­ρυνση των πολιτών μέσω των δημο­τι­κών τελών.

«Το κόστος θα πρέπει να είναι δίκαιο για τον πολίτη και αντα­πο­δο­τικό, δια­σφα­λί­ζο­ντας ταυ­τό­χρονα βιώ­σι­μες επεν­δύ­σεις, καθώς δια­φο­ρε­τικά δεν πρό­κει­ται να προ­χω­ρή­σει τίποτα», σημεί­ωσε χαρα­κτη­ρι­στικά ο Αντι­πρό­ε­δρος της ΡΑΑΕΥ και επι­κε­φα­λής του Κλάδου Απο­βλή­των, Κων­στα­ντί­νος Αρα­βώ­σης.

Σύμφωνα με τη φιλο­σο­φία του ευρω­παϊ­κού πλαι­σίου, η ενερ­γειακή αξιο­ποί­ηση δεν προ­ο­ρί­ζε­ται να υπο­κα­τα­στή­σει την ανα­κύ­κλωση, αλλά να δια­χει­ρί­ζε­ται το υπο­λειμ­μα­τικό κλάσμα των απο­βλή­των που απο­μέ­νει μετά τη διαλογή και την ανα­κύ­κλωση, υπό αυστη­ρούς περι­βαλ­λο­ντι­κούς και ποσο­τι­κούς περιο­ρι­σμούς.

Πηγή: powergame.gr