“Στα κάγκελα” Δήμοι και Περιφέρειες στη χώρα για την καύση απορριμμάτων

Σοβαρές πρω­το­βου­λίες καλεί­ται να ανα­λά­βει η κυβέρ­νηση, καθώς περι­φέ­ρειες και δήμοι εκφρά­ζουν ανοιχτά την αντί­θεσή τους στη Στρα­τη­γική Μελέτη Περι­βαλ­λο­ντι­κών Επι­πτώ­σεων (ΣΜΠΕ) -για το εθνικό σχέδιο ενερ­γεια­κής αξιο­ποί­η­σης απορριμμάτων-, η δημόσια δια­βού­λευση της οποίας ολο­κλη­ρώ­νε­ται στις 17 Οκτω­βρίου. Να σημειω­θεί ότι χθες το Περι­φε­ρειακό Συμ­βού­λιο της Περι­φέ­ρειας Αττικής γνω­μο­δό­τησε αρνη­τικά επί της μελέτης, στέλ­νο­ντας σαφές μήνυμα για την κατεύ­θυνση που θεωρεί πως πρέπει να ακο­λου­θη­θεί. Αρνη­τικά γνω­μο­δό­τησε και το Δημο­τικό Συμ­βού­λιο της Αθήνας.

Η ΣΜΠΕ αφορά τη δημιουρ­γία του πρώτου ολο­κλη­ρω­μέ­νου δικτύου έξι μονάδων ενερ­γεια­κής αξιο­ποί­η­σης (καύσης) απορ­ριμ­μα­το­γε­νών ενερ­γεια­κών πρώτων υλών (ΑΕΠΥ) από αστικά στερεά από­βλητα (ΑΣΑ) στην Ελλάδα – ενός φιλό­δο­ξου έργου με ορί­ζο­ντα ολο­κλή­ρω­σης το 2030, που εντάσ­σε­ται στον εθνικό σχε­δια­σμό για την κυκλική οικο­νο­μία και τη σύγ­χρονη δια­χεί­ριση απορ­ριμ­μά­των. Το σχέδιο είχε εξαγ­γεί­λει από το 2019 ο πρω­θυ­πουρ­γός Κυριά­κος Μητσο­τά­κης, ωστόσο μέχρι σήμερα παρα­μέ­νει στάσιμο, χωρίς να έχει σημειω­θεί ουσια­στική πρόοδος στην υλο­ποί­ησή του.

 Καύση απορ­ριμ­μά­των: Το αγκάθι της χωρο­θέ­τη­σης και του κόστους

Η χωρο­θέ­τηση των μονάδων ενερ­γεια­κής αξιο­ποί­η­σης βρί­σκε­ται στον πυρήνα των αντι­δρά­σεων και απο­τε­λεί ίσως το πιο ευαί­σθητο και εκρη­κτικό σημείο της συζή­τη­σης γύρω από τη ΣΜΠΕ. Η έλλειψη συγκε­κρι­μέ­νων τοπο­θε­σιών έχει ήδη προ­κα­λέ­σει ισχυρές αντι­δρά­σεις σε τοπικό επίπεδο, με δήμους και κατοί­κους να καταγ­γέλ­λουν ότι αιφ­νι­διά­ζο­νται και κιν­δυ­νεύ­ουν να βρεθούν προ τετε­λε­σμέ­νων χωρίς ουσια­στική δια­βού­λευση. «Μιλάνε για έξι μονάδες καύσης, αλλά δεν έχουν πει πού θα γίνουν. Ποιες περιο­χές, ποιοι δήμοι, ποιοι κάτοι­κοι θα τις δεχτούν; Οι κοι­νω­νίες αιφ­νι­διά­ζο­νται και ζητούν σαφή­νεια», ανα­φέ­ρουν χαρα­κτη­ρι­στικά αυτο­διοι­κη­τι­κοί παρά­γο­ντες.

Η απουσία σαφούς σχεδίου χωρο­θέ­τη­σης καθιστά εξαι­ρε­τικά δύσκολη τη συμ­με­τοχή των πολιτών στη δια­βού­λευση και απο­δυ­να­μώ­νει τον δημόσιο έλεγχο, αφού δεν επι­τρέ­πει συγκε­κρι­μέ­νες παρα­τη­ρή­σεις «επί του πεδίου». Ο δήμαρ­χος Πετρού­πο­λης, Βαγ­γέ­λης Σίμος υπεν­θυ­μί­ζει ότι «όλες οι προη­γού­με­νες μελέτες είχαν σαφή χωρο­θέ­τηση», ενώ σήμερα «ούτε αριθ­μη­τικά στοι­χεία υπάρ­χουν ούτε σοβαρή δια­βού­λευση με την αγορά», κάτι που «δίνει την εντύ­πωση ότι η απόφαση είναι προ­α­πο­φα­σι­σμένη». Το ζήτημα της χωρο­θέ­τη­σης, όπως επι­ση­μαί­νουν πολλοί, δεν είναι τεχνικό αλλά βαθιά πολι­τικό: αφορά τη δίκαιη κατα­νομή των περι­βαλ­λο­ντι­κών βαρών, τη δια­φά­νεια και την εμπι­στο­σύνη των πολιτών προς την Πολι­τεία.

Υπεν­θυ­μί­ζε­ται πως το σχέδιο της κυβέρ­νη­σης προ­βλέ­πει την κατα­σκευή έξι μονάδων ενερ­γεια­κής αξιο­ποί­η­σης στην Ελλάδα συνο­λι­κού εκτι­μώ­με­νου προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού άνω του ενός δισε­κα­τομ­μυ­ρίου ευρώ εκ των οποίων μία στην Αττική:

Μονάδα στην Κοζάνη, δυνα­μι­κό­τη­τας 288.000 τόνων ανά έτος. Θα εξυ­πη­ρε­τεί τις Μονάδες Ανα­κύ­κλω­σης – Ανά­κτη­σης Ανα­το­λι­κού Τομέα και Δυτικού Τομέα Κεντρι­κής Μακε­δο­νίας, Σερρών, Κοζάνης, Ιωαν­νί­νων, Λάρισας, Μαγνη­σίας και Δυτικής Θεσ­σα­λίας καθώς και Κέρ­κυ­ρας. Από αυτή θα εξυ­πη­ρε­τεί­ται και η τηλε­θέρ­μανση στη Δυτική Μακε­δο­νία. Ήδη η ΔΕΗ έχει εκφρά­σει το ενδια­φέ­ρον της για την κατα­σκευή της μονάδας.

Μονάδα ενερ­γεια­κής αξιο­ποί­η­σης σε Ροδόπη ή Ξάνθη, δυνα­μι­κό­τη­τας 62.000 τόνων ανά έτος. Θα υπο­δέ­χε­ται απορ­ριμ­μα­το­γε­νείς ενερ­γεια­κές πρώτες ύλες από τις Μονάδες Ανα­κύ­κλω­σης – Ανά­κτη­σης (ΜΑΑ) Βόρειου Έβρου, Σαμο­θρά­κης, Αλε­ξαν­δρού­πο­λης, Ξάνθης και Καβάλας.

Μονάδα στην Αρκαδία, Αχαΐα ή Ηλεία, δυνα­μι­κό­τη­τας 154.000 τόνων ανά έτος. Θα υπο­δέ­χε­ται υλικό από τις Μονάδες Ανα­κύ­κλω­σης – Ανά­κτη­σης Αγρι­νίου, Ναυ­πά­κτου, Δυτικής Αχαΐας, Ηλείας, Αρκα­δίας, Μεσ­ση­νίας, Λακω­νίας Κεφα­λο­νιάς, Ζακύν­θου και Λευ­κά­δας,

Μονάδα Βοιω­τίας δυνα­μι­κό­τη­τας 186.000 τόνων ανά έτος. Θα δέχεται υπο­λείμ­ματα και απορ­ριμ­μα­το­γε­νείς πρώτες ύλες από Θήβα, Χαλκίδα, Λαμία, Φωκίδα και από ένα τμήμα της Περι­φέ­ρειας Αττικής (Μονάδα Ανα­κύ­κλω­σης – Ανά­κτη­σης Δυτικού και Βόρειου Πάρκου Αττικής).

Μονάδα στην Περι­φέ­ρεια Αττικής δυνα­μι­κό­τη­τας 356.000 τόνων ανά έτος. Θα εξυ­πη­ρε­τεί τμήμα της Περι­φέ­ρειας Αττικής (Βορειο­α­να­το­λική Αττική, Κεντρικό Τομέα, Πειραιά και τη Μονάδα Νοτιο­α­να­το­λι­κού Πάρκου), του Βορείου Αιγαίου ( Λέσβο, Χίο και Σάμο) και της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου (Σύρο, Νάξο, Άνδρο, Κω, Καλύμνο, Μήλο, Τήνο, Λέρο, Μύκονο, Πάρο και Πάτμο).

Μονάδα Ηρα­κλείου δυνα­μι­κό­τη­τας 140.000 τόνων ανά έτος. θα εξυ­πη­ρε­τεί τις Περι­φέ­ρειες Κρήτης (ΜΑΑ Χανίων, Ηρα­κλείου, Χερ­σο­νή­σου, Αμαρίου και Σητείας) και μέρος της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου (Θήρα, Ρόδο και Κάρπαθο).

Ωστόσο, όπως τονί­στηκε από την αυτο­διοί­κηση είναι μία ασαφής απο­τύ­πωση. «Πρό­κει­ται για μια Στρα­τη­γική Μελέτη Περι­βαλ­λο­ντι­κών Επι­πτώ­σεων χωρίς χωρο­θέ­τηση, κάτι που δεν έχει συμβεί ποτέ σε αντί­στοιχα σχέδια. «Από το 2011 που είμαι εκλεγ­μέ­νος, έχω δια­βά­σει, ψηφίσει ή κατα­ψη­φί­σει πολλές ΣΜΠΕ. Όλες είχαν χωρο­θέ­τηση. Τώρα μας καλούν να ψηφί­σουμε ένα σχέδιο που χωρίζει τη χώρα σε έξι τομείς χωρίς να προσ­διο­ρί­ζο­νται οι θέσεις των μονάδων», υπο­γράμ­μισε, ο δήμαρ­χος Πετρού­πο­λης.

Το κόστος των μονάδων ενερ­γεια­κής αξιο­ποί­η­σης απο­τε­λεί έναν από τους πιο κρί­σι­μους και αμφι­λε­γό­με­νους άξονες της συζή­τη­σης, με την αυτο­διοί­κηση να προει­δο­ποιεί ότι θα υπάρ­χουν οικο­νο­μι­κές επι­βα­ρύν­σεις οι οποίες θα μετα­κυ­λι­στούν στους πολίτες. Παρότι η ΣΜΠΕ δεν προσ­διο­ρί­ζει με σαφή­νεια το συνο­λικό ύψος των επεν­δύ­σεων, εκτι­μά­ται ότι κάθε μονάδα θα απαι­τή­σει εκα­το­ντά­δες εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ για την κατα­σκευή, τον εξο­πλι­σμό και τις υπο­δο­μές μετα­φο­ράς. Το τέλος εισόδου στις εγκα­τα­στά­σεις καύσης («gate fee») ανα­μέ­νε­ται να δια­μορ­φω­θεί γύρω στα 85 ευρώ ανά τόνο, στο οποίο θα προ­στε­θεί το κόστος επε­ξερ­γα­σίας του υπο­λείμ­μα­τος για την παρα­γωγή SRF/RDF, αυξά­νο­ντας περαι­τέρω το οικο­νο­μικό βάρος.

Τι υπο­στή­ριξε ο Μανώλης Γρα­φά­κος

Το πρωί από το βήμα του Olympia Forum VI ο γενικός γραμ­μα­τέας Δια­χεί­ρι­σης Απο­βλή­των Μανώλης Γρα­φά­κος υπε­ρα­σπι­ζό­με­νος το σχέδιο εστίασε σε τρία βασικά επι­χει­ρή­ματα: τις θεσμι­κές υπο­χρε­ώ­σεις της χώρας, την ανάγκη περιο­ρι­σμού της ταφής και την – όπως λένε – οικο­νο­μική βιω­σι­μό­τητα των έργων. Ο κ. Γρα­φά­κος υπο­γράμ­μισε ότι η Ελλάδα οφείλει να πετύχει τους ευρω­παϊ­κούς στόχους για ανα­κύ­κλωση (65%) και περιο­ρι­σμό της ταφής στο 10%, και ότι η υπό δια­βού­λευση ΣΜΠΕ «ικα­νο­ποιεί και τις δύο αυτές υπο­χρε­ώ­σεις». Οι μονάδες, είπε, έχουν σχε­δια­στεί να επε­ξερ­γά­ζο­νται περίπου 1.200.000 τόνους απορ­ριμ­μά­των ετησίως – ποσοστό που αντι­στοι­χεί στο υπό­λειμμα που απο­μέ­νει μετά την επί­τευξη των στόχων ανα­κύ­κλω­σης – και να καλύ­πτουν περίπου το 25% της συνο­λι­κής ποσό­τη­τας. Με αυτό τον τρόπο, «η χώρα δεν θα χρειά­ζε­ται πλέον ΧΥΤΑ» καθώς το υπό­λειμμα από τις ΜΕΑ θα ξηραί­νε­ται και θα κατευ­θύ­νε­ται στις μονάδες καύσης αντί να θάβεται.

Πηγή: powergame.gr