Ωρα μηδέν για τα σκουπίδια στα Δωδεκάνησα καθώς έργα 250 εκατ. ευρώ σε Ρόδο, Κω και Κάλυμνο μπαίνουν στην τελική διαδρομή

• Ο δια­γω­νι­σμός των 139,5 εκατ. ευρώ για τη Ρόδο έχει ήδη πε­ρά­σει στον αντα­γω­νι­στι­κό διά­λο­γο και προη­γεί­ται κατά 2 μήνες, ενώ το έργο των 110 εκατ. ευρώ για Κω και Κά­λυ­μνο ετοι­μά­ζε­ται να ακο­λου­θή­σει. Τα νησιά που θά­βουν σή­με­ρα το 91% των απο­βλή­των τους ανα­ζη­τούν επι­τέ­λους διέ­ξο­δο από ένα πρό­βλη­μα που κάθε κα­λο­καί­ρι γί­νε­ται ασφυ­κτι­κό

Η δια­χεί­ρι­ση των απορ­ριμ­μά­των στα Δω­δε­κά­νη­σα περνά στα­δια­κά από τον πο­λυ­ε­τή σχε­δια­σμό στην υλο­ποί­η­ση, καθώς τα 2 με­γά­λα έργα ΣΔΙΤ της πε­ριο­χής, εκεί­νο της Ρόδου και εκεί­νο που αφορά από κοι­νού στην Κω και στην Κά­λυ­μνο, κι­νού­νται πλέον προς το κρί­σι­μο στά­διο του αντα­γω­νι­στι­κού δια­λό­γου. Πρό­κει­ται για εξέ­λι­ξη με ιδιαί­τε­ρη βα­ρύ­τη­τα για μια νη­σιω­τι­κή πε­ριο­χή όπου η έντο­νη του­ρι­στι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα, η επο­χι­κή εκτό­ξευ­ση του πλη­θυ­σμού και οι πε­ριο­ρι­σμέ­νοι δια­θέ­σι­μοι χώροι κα­θι­στούν τη δια­χεί­ρι­ση των απο­βλή­των μία από τις πιο δύ­σκο­λες πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κές εξι­σώ­σεις της χώρας.

Σύμ­φω­να με πλη­ρο­φο­ρί­ες, η Ρόδος βρί­σκε­ται πε­ρί­που ένα δί­μη­νο μπρο­στά από τα υπό­λοι­πα νη­σιω­τι­κά έργα που προ­ω­θού­νται την ίδια πε­ρί­ο­δο, ενώ το έργο Κω και Κα­λύ­μνου βρί­σκε­ται στο στά­διο που προη­γεί­ται της έναρ­ξης του δια­λό­γου, με επό­με­νο βήμα την έγκρι­ση των τευ­χών της Β1 φάσης.

Η Ρόδος ένα βήμα μπρο­στά

Πιο προ­χω­ρη­μέ­νο από όλα τα νη­σιω­τι­κά έργα είναι το Ολο­κλη­ρω­μέ­νο Σύ­στη­μα Δια­χεί­ρι­σης Απορ­ριμ­μά­των της Ρόδου, εκτι­μώ­με­νης αξίας 139,5 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ. Ο δια­γω­νι­σμός τρέ­χει ήδη εδώ και αρ­κε­τά χρό­νια, με την αρ­χι­κή φάση εκ­δή­λω­σης εν­δια­φέ­ρο­ντος να έχει ολο­κλη­ρω­θεί τον Δε­κέμ­βριο του 2023, και πλέον έχει πε­ρά­σει στη Β΄ φάση και στον κυ­ρί­ως αντα­γω­νι­στι­κό διά­λο­γο.

Η δια­δι­κα­σία ει­σέρ­χε­ται τώρα στο στά­διο κατά το οποίο οι υπο­ψή­φιοι απο­κτούν πρό­σβα­ση στα τε­χνι­κά δε­δο­μέ­να του έργου, υπο­βάλ­λουν πα­ρα­τη­ρή­σεις και πραγ­μα­το­ποιούν κατ’ ιδίαν συ­να­ντή­σεις με την ανα­θέ­του­σα αρχή. Προ­βλέ­πε­ται, με­τα­ξύ άλλων, η λει­τουρ­γία Virtual Data Room, στο οποίο θα αναρ­τώ­νται τα στοι­χεία του έργου, πριν ολο­κλη­ρω­θεί η επε­ξερ­γα­σία των τε­χνι­κών και συμ­βα­τι­κών κει­μέ­νων που θα οδη­γή­σει στη συ­νέ­χεια στη δια­μόρ­φω­ση των τε­λι­κών όρων και στις δε­σμευ­τι­κές προ­σφο­ρές.

Στη δια­δι­κα­σία συμ­με­τέ­χουν σή­με­ρα 4 σχή­μα­τα. Πρό­κει­ται για τη σύ­μπρα­ξη της ΑΒΑΞ με τη Thalis, το σχήμα της Metlen με τη Με­σό­γειος Aqua, τη σύ­μπρα­ξη της AKTOR με τη WATT και το σχήμα της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ με την ΤΕΡΝΑ Ενερ­γεια­κή Δια­χεί­ρι­ση Πα­γί­ων. Οι αλ­λα­γές σε σχέση με τα αρ­χι­κά εται­ρι­κά σχή­μα­τα συν­δέ­ο­νται και με τις ανα­κα­τα­τά­ξεις που με­σο­λά­βη­σαν στην αγορά, όπως οι εξα­γο­ρές της Thalis και της ΗΛΕ­ΚΤΩΡ από τον όμιλο Motor Oil και οι εται­ρι­κές με­τα­βο­λές γύρω από την AKTOR.

Το έργο κα­λύ­πτει ου­σια­στι­κά ολό­κλη­ρο τον κύκλο δια­χεί­ρι­σης των απο­βλή­των του νη­σιού. Προ­βλέ­πει Μο­νά­δα Ανά­κτη­σης και Ανα­κύ­κλω­σης, επε­ξερ­γα­σία σύμ­μει­κτων αλλά και χω­ρι­στά συλ­λεγ­μέ­νων ρευ­μά­των, ανά­κτη­ση υλι­κών και ενέρ­γειας και τε­λι­κή διά­θε­ση μόνο του υπο­λείμ­μα­τος σε Χώρο Υγειο­νο­μι­κής Ταφής Υπο­λειμ­μά­των. Ο ιδιω­τι­κός φο­ρέ­ας θα ανα­λά­βει επί­σης την εμπο­ρι­κή αξιο­ποί­η­ση των προ­ϊ­ό­ντων που προ­κύ­πτουν από την επε­ξερ­γα­σία, όπως τα ανα­κυ­κλώ­σι­μα υλικά, το κο­μπόστ και, όπου προ­βλέ­πε­ται, η ηλε­κτρι­κή ή θερ­μι­κή ενέρ­γεια. Το γε­γο­νός ότι η Ρόδος έχει ήδη πε­ρά­σει στον κυ­ρί­ως αντα­γω­νι­στι­κό διά­λο­γο την το­πο­θε­τεί χρο­νι­κά μπρο­στά από τα υπό­λοι­πα νη­σιω­τι­κά έργα, με το επό­με­νο διά­στη­μα να αξιο­ποιεί­ται για την ανταλ­λα­γή τε­χνι­κών στοι­χεί­ων με τους υπο­ψη­φί­ους και την επε­ξερ­γα­σία των συμ­βα­τι­κών κει­μέ­νων.

Κως και Κά­λυ­μνος σε κοινή δια­δρο­μή

Πα­ράλ­λη­λα κι­νεί­ται το έργο της μο­νά­δας για την Κω και την Κά­λυ­μνο, συ­νο­λι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού πε­ρί­που 110 εκατ. ευρώ. Το αντι­κεί­με­νο της ΣΔΙΤ πε­ρι­λαμ­βά­νει τη με­λέ­τη, χρη­μα­το­δό­τη­ση, κα­τα­σκευή, συ­ντή­ρη­ση, τε­χνι­κή δια­χεί­ρι­ση και λει­τουρ­γία των εγκα­τα­στά­σε­ων για πε­ρί­ο­δο έως 27 έτη. Στην Κω προ­βλέ­πε­ται Μο­νά­δα Ανα­κύ­κλω­σης και Ανά­κτη­σης Απο­βλή­των μαζί με Χώρο Υγειο­νο­μι­κής Ταφής Υπο­λειμ­μά­των, ενώ στην Κά­λυ­μνο σχε­διά­ζε­ται μο­νά­δα προ­ε­πε­ξερ­γα­σί­ας, ανα­κύ­κλω­σης και ανά­κτη­σης.

Οι εγκα­τα­στά­σεις σχε­διά­ζο­νται ώστε να δια­χει­ρί­ζο­νται συ­νο­λι­κά 46.238 τό­νους απο­βλή­των τον χρόνο. Από αυ­τούς, οι 24.738 τόνοι αφο­ρούν σύμ­μει­κτα αστι­κά από­βλη­τα, οι 10.000 τόνοι χω­ρι­στά συλ­λεγ­μέ­να βιο­α­πό­βλη­τα και οι 11.500 τόνοι ανα­κυ­κλώ­σι­μα υλικά συ­σκευα­σί­ας. Η κα­τα­σκευα­στι­κή πε­ρί­ο­δος υπο­λο­γί­ζε­ται σε 2 χρό­νια και η λει­τουρ­γία σε 25, ενώ η χρη­μα­το­δό­τη­ση της ΣΔΙΤ προ­βλέ­πει συμ­με­το­χή του Προ­γράμ­μα­τος Δη­μο­σί­ων Επεν­δύ­σε­ων σε πο­σο­στό 80%.

Στη Β΄ φάση του δια­γω­νι­σμού έχουν προ­κρι­θεί η ΑΒΑΞ, η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ και τα σχή­μα­τα της Metlen με τη Με­σό­γειος, της ΗΛΕ­ΚΤΩΡ με τη Thalis και της AKTOR με τη WATT. Σύμ­φω­να με τις τε­λευ­ταί­ες πλη­ρο­φο­ρί­ες, το έργο βρί­σκε­ται πλέον στο στά­διο που προη­γεί­ται της έγκρι­σης των τευ­χών της Β1 φάσης, εξέ­λι­ξη που ανα­μέ­νε­ται μέσα στο αμέ­σως επό­με­νο διά­στη­μα και θα ανοί­ξει τον δρόμο για τον αντα­γω­νι­στι­κό διά­λο­γο, δη­λα­δή στο ίδιο ου­σια­στι­κά δια­γω­νι­στι­κό βήμα με άλλα νη­σιω­τι­κά έργα που προ­ω­θού­νται την ίδια πε­ρί­ο­δο.

Το βάρος της ταφής και η πίεση του κα­λο­και­ριού

Η επι­τά­χυν­ση των δια­γω­νι­σμών απο­κτά ιδιαί­τε­ρη ση­μα­σία αν λη­φθεί υπόψη η ση­με­ρι­νή ει­κό­να της δια­χεί­ρι­σης απορ­ριμ­μά­των στο Νότιο Αι­γαίο, στο οποίο ανή­κουν τα Δω­δε­κά­νη­σα. Σύμ­φω­να με το ισχύ­ον Πε­ρι­φε­ρεια­κό Σχέ­διο Δια­χεί­ρι­σης Απο­βλή­των, το οποίο στη­ρί­ζε­ται σε κα­τα­γρα­φές της πε­ριό­δου 2019 έως 2021, στην Πε­ρι­φέ­ρεια πα­ρά­γο­νται πε­ρί­που 285.000 τόνοι απο­βλή­των ετη­σί­ως. Από αυ­τούς, πε­ρί­που το 91% οδη­γεί­ται σε ταφή ή δε­μα­το­ποί­η­ση και μόλις το 9% ανα­κυ­κλώ­νε­ται. Το πο­σο­στό της ταφής πα­ρα­μέ­νει εξαι­ρε­τι­κά υψηλό και απο­τυ­πώ­νει το μέ­γε­θος της από­στα­σης που πρέ­πει να κα­λυ­φθεί, την ώρα που η ίδια η Πε­ρι­φέ­ρεια επι­ση­μαί­νει ότι οι υπο­δο­μές δια­λο­γής και ανα­κύ­κλω­σης πα­ρα­μέ­νουν πε­ριο­ρι­σμέ­νες.

Το πρό­βλη­μα γί­νε­ται ακόμη εντο­νό­τε­ρο τους θε­ρι­νούς μήνες. Σε νησιά με έντο­νη του­ρι­στι­κή κί­νη­ση, όπως η Ρόδος και η Κως, ο πραγ­μα­τι­κός πλη­θυ­σμός πολ­λα­πλα­σιά­ζε­ται μέσα σε λίγες εβδο­μά­δες, μαζί με τις πο­σό­τη­τες των πα­ρα­γό­με­νων απορ­ριμ­μά­των, χωρίς να αυ­ξά­νε­ται αντί­στοι­χα η δυ­να­μι­κό­τη­τα των δια­θέ­σι­μων υπο­δο­μών. Ταυ­τό­χρο­να, η έλ­λει­ψη δια­θέ­σι­μης γης πε­ριο­ρί­ζει δρα­στι­κά τις εναλ­λα­κτι­κές επι­λο­γές.

Αυτό ακρι­βώς απο­τε­λεί, σύμ­φω­να με αρ­μό­δια πηγή, ένα από τα με­γα­λύ­τε­ρα προ­βλή­μα­τα των νη­σιών. Ο χώρος είναι δυ­σεύ­ρε­τος, ιδιαί­τε­ρα σε πε­ριο­χές με υψηλή του­ρι­στι­κή ανά­πτυ­ξη, και η απλή ταφή των απορ­ριμ­μά­των δεν μπο­ρεί να απο­τε­λεί μα­κρο­πρό­θε­σμη λύση. Στό­χος είναι μετά την επε­ξερ­γα­σία να οδη­γεί­ται προς ταφή ένα πολύ μι­κρό­τε­ρο υπό­λειμ­μα, ώστε να πα­ρα­τεί­νε­ται ταυ­τό­χρο­να η διάρ­κεια ζωής των ΧΥΤΥ. Η εκτί­μη­ση που δια­τυ­πώ­νε­ται είναι ότι το πρό­βλη­μα αφορά σε μι­κρό­τε­ρο ή με­γα­λύ­τε­ρο βαθμό το σύ­νο­λο των νη­σιών.

Το κρί­σι­μο επό­με­νο διά­στη­μα

Η με­τά­βα­ση στον αντα­γω­νι­στι­κό διά­λο­γο δεν ση­μαί­νει ότι οι μο­νά­δες βρί­σκο­νται λίγο πριν από την κα­τα­σκευή, ση­μα­το­δο­τεί όμως ένα ου­σια­στι­κό βήμα ωρί­μαν­σης. Είναι η φάση κατά την οποία ο τε­χνι­κός σχε­δια­σμός, το χρη­μα­το­δο­τι­κό μο­ντέ­λο, οι συμ­βα­τι­κοί όροι και οι απαι­τή­σεις του Δη­μο­σί­ου δο­κι­μά­ζο­νται απέ­να­ντι στις πραγ­μα­τι­κές δυ­να­τό­τη­τες της αγο­ράς, πριν ζη­τη­θούν δε­σμευ­τι­κές προ­σφο­ρές. Σε εθνι­κό επί­πε­δο, τα έργα δια­χεί­ρι­σης απορ­ριμ­μά­των που προ­ω­θού­νται μέσω ΣΔΙΤ έχουν φτά­σει, σύμ­φω­να με την ίδια πηγή, τα 13, πα­ράλ­λη­λα με σειρά δη­μό­σιων έργων που κα­λύ­πτουν άλλες πε­ριο­χές της χώρας.

Για τα Δω­δε­κά­νη­σα, όπου κάθε θε­ρι­νή πε­ρί­ο­δος επα­να­φέ­ρει με με­γα­λύ­τε­ρη έντα­ση το ζή­τη­μα της δια­χεί­ρι­σης των απορ­ριμ­μά­των, η ολο­κλή­ρω­ση αυτής της δια­δι­κα­σί­ας απο­τε­λεί την ανα­γκαία προ­ϋ­πό­θε­ση ώστε οι σχε­δια­σμοί των τε­λευ­ταί­ων ετών να αρ­χί­σουν επι­τέ­λους να με­τα­τρέ­πο­νται σε πραγ­μα­τι­κές υπο­δο­μές. Η Ρόδος, με το πλε­ο­νέ­κτη­μα του χρό­νου, θα λει­τουρ­γή­σει πρα­κτι­κά ως προ­πο­μπός, ενώ η πο­ρεία του έργου Κω και Κα­λύ­μνου θα δεί­ξει αν το συ­νο­λι­κό δια­γω­νι­στι­κό πρό­γραμ­μα των νη­σιών μπο­ρεί να δια­τη­ρή­σει τον ρυθμό που έχει πλέον απο­κτή­σει.