Φρένο της Αγκυρας στην επιχείρηση του ΝΑΤΟ

Ενό­χληση ακόμη και στην Ουά­σιγ­κτον έχει προ­κα­λέ­σει η τακτική κωλυ­σιερ­γίας που ακο­λου­θεί η Αγκυρα στην πλήρη ανά­πτυξη της απο­στο­λής του ΝΑΤΟ στο Αιγαίο. Σύμφωνα με πηγές από την έδρα της Συμ­μα­χίας, οι Ηνω­μέ­νες Πολι­τείες θέλουν η δρα­στη­ριό­τητα να λει­τουρ­γή­σει κανο­νικά. Η ομαλή εκτέ­λεση της απο­στο­λής θα είχε σημασία διότι, όπως σημειώ­νουν νατοϊ­κές πηγές, η Ιταλία εμφα­νί­ζε­ται δια­τε­θει­μένη να ζητήσει επέ­κταση της επι­χεί­ρη­σης σε όλη τη Μεσό­γειο. Η Ρώμη έχει θορυ­βη­θεί από την αύξηση των προ­σφυ­γι­κών ροών μέσω Λιβύης, στις ακτές της οποίας υπάρ­χουν, κατά ορι­σμέ­νες πλη­ρο­φο­ρίες που προ­κύ­πτουν από τη χρήση μη επαν­δρω­μέ­νων αερο­σκα­φών (drones), περίπου 300.000 (ίσως και πιο πολλοί) μετα­νά­στες έτοιμοι να περά­σουν στην Ευρώπη.

Η αύξηση των ροών στην Κεντρική Μεσο­γειακή Οδό απο­τε­λεί ήδη γεγονός από τη στιγμή που έχει τεθεί σε εφαρ­μογή η Συμ­φω­νία ΕΕ – Τουρ­κίας για την επι­στροφή παρά­νο­μων μετα­να­στών από την Ελλάδα στην Τουρκία και την επα­νε­γκα­τά­σταση Σύρων απευ­θείας από το τουρ­κικό έδαφος σε ευρω­παϊκά κράτη. Αν οι αριθμοί αυξη­θούν επι­κίν­δυνα, τότε η σημε­ρινή επι­χεί­ρηση «Sophia» της ΕΕ ίσως να μην είναι επαρκής. Υψη­λό­βαθ­μοι ευρω­παίοι αξιω­μα­τού­χοι έλεγαν μάλιστα ότι οι υπη­ρε­σίες πλη­ρο­φο­ριών έχουν εντο­πί­σει επα­νεμ­φά­νιση των επο­νο­μα­ζό­με­νων «ghost ships», δηλαδή πλοίων-«φαντα­σμά­των» που τα δίκτυα δια­κι­νη­τών αγο­ρά­ζουν σε πάρα πολύ χαμηλές τιμές λόγω της κάκι­στης κατά­στα­σής τους και τα χρη­σι­μο­ποιούν για τη μετα­φορά προ­σφύ­γων κατά χιλιά­δες. Ηδη τα παρά­νομα δίκτυα δια­κί­νη­σης έχουν αρχίσει να μετα­φέ­ρουν πρό­σφυ­γες από την Τουρκία προς τη Λιβύη, ώστε να τους περά­σουν από εκεί στην Ευρώπη.

Παράλ­ληλα η Αγκυρα εγείρει προ­σκόμ­ματα στην επι­θυ­μία του Γενικού Γραμ­μα­τέα της Συμ­μα­χίας Γενς Στόλ­τε­μπεργκ να επι­σκε­φθεί τη νατοϊκή δύναμη στο Αιγαίο, καλυ­πτό­μενη πίσω από τις πάγιες διεκ­δι­κή­σεις της στην περιοχή. Οι πλη­ρο­φο­ρίες ανα­φέ­ρουν ότι ο κ. Στόλ­τε­μπεργκ θα ήθελε να επι­σκε­φθεί την περιοχή περί τις 20 Απρι­λίου. Το σκε­πτικό είναι να μεταβεί στη γερ­μα­νική φρεγάτα «Bonn» και από εκεί να πετάξει στην Τουρκία με ελι­κό­πτερο. Στο σημείο αυτό όμως η τουρ­κική πλευρά αντιδρά, όπως είχε πράξει και σε ανάλογη επι­θυ­μία που είχε εκφρά­σει για να επι­σκε­φθεί την περιοχή η γερ­μα­νίδα υπουρ­γός Αμυνας Ούρ­σουλα φον ντερ Λέγεν. Τότε, όπως και τώρα, η Αγκυρα είχε υπο­γραμ­μί­σει ότι εφόσον η γερ­μα­νική φρεγάτα, η οποία απο­τε­λεί τη ναυαρ­χίδα της δύναμης SNMG 2, βρί­σκε­ται στα ελλη­νικά χωρικά ύδατα και το ελι­κό­πτερο πρό­κει­ται να απο­νηω­θεί από εκεί δεν θα δώσει διπλω­μα­τική άδεια. Θα την έδινε όμως εφόσον το γερ­μα­νικό πλοίο κινεί­ται στα τουρ­κικά χωρικά ύδατα.

Από τότε ως σήμερα βέβαια ορι­σμένα πράγ­ματα έχουν αλλάξει. Η Αγκυρα έχει δώσει διπλω­μα­τική άδεια ώστε τα σκάφη που συμ­με­τέ­χουν στη νατοϊκή δρα­στη­ριό­τητα να μπορούν να κινού­νται στους δύο πρώτους από τους πέντε τομείς που έχουν οριστεί. Αυτοί αφορούν τις περιο­χές πέριξ της Λέσβου και της Χίου, όπου και έχουν περιο­ρι­στεί το τελευ­ταίο διά­στημα οι προ­σφυ­γι­κές ροές. Επο­μέ­νως, αν η φρεγάτα «Bonn» βρι­σκό­ταν, όπως π.χ. την περα­σμένη Πέμπτη, ανα­το­λικά της Χίου αλλά εντός τουρ­κι­κών χωρικών υδάτων, τότε ο κ. Στόλ­τε­μπεργκ θα μπο­ρούσε εύκολα να περάσει στην Τουρκία.

Αναμ­φί­βολα, ο εκ Νορ­βη­γίας ορμώ­με­νος Γενικός Γραμ­μα­τέας του ΝΑΤΟ θα ήθελε να δείξει ότι η Συμ­μα­χία επι­θυ­μεί η επι­χεί­ρηση να είναι επι­τυ­χής. Ως σήμερα όμως τα απο­τε­λέ­σματα είναι πενιχρά. Μόλις δύο από τις πέντε επι­χει­ρη­σια­κές περιο­χές είναι ενεργές, καθώς λόγω μηδε­νι­κών προ­σφυ­γι­κών ροών στην περιοχή των Δωδε­κα­νή­σων η Τουρκία έχει, de facto, απο­τρέ­ψει την παρου­σία της νατοϊ­κής δύναμης εκεί. Η ευρεία διπλω­μα­τική άδεια που είχε δώσει η ελλη­νική πλευρά ώστε τα νατοϊκά πλοία να κινού­νται όπου θέλουν λήγει αύριο, 11 Απρι­λίου. Παράλ­ληλα, το γεγονός ότι τα πλοία της SNMG 2 δεν ελλι­με­νί­ζο­νται στα νησιά του Ανα­το­λι­κού Αιγαίου αλλά στη Σούδα (όπoυ βρι­σκό­ταν την Πέμπτη το βρε­τα­νικό «Fort Victoria») ή στη Θεσ­σα­λο­νίκη (όπoυ ελλι­με­νί­ζο­νταν την ίδια ημέρα το γαλλικό «Commandant Bouan» και το ολλαν­δικό «Van Amstel») κατα­δει­κνύει ότι η θέση της Τουρ­κίας περί απο­στρα­τιω­τι­κο­ποι­η­μέ­νων νησιών στην περιοχή έχει γίνει σιω­πη­ρώς δεκτή από το ΝΑΤΟ.

Την ίδια στιγμή κατα­βάλ­λο­νται προ­σπά­θειες ώστε η συνερ­γα­σία ΝΑΤΟ – Frontex να προ­χω­ρή­σει. Η Frontex έστειλε αξιω­μα­τούχο ως σύν­δε­σμο στη Ναυτική Διοί­κηση (MARCOM) της Συμ­μα­χίας στη Βρε­τα­νία, ενώ οι δύο πλευρές συνερ­γά­ζο­νται για την κατάρ­τιση ενός κοινού σχεδίου δράσης. Δεν απο­κλεί­ε­ται μάλιστα τις προ­σε­χείς ημέρες να βρεθούν στα γραφεία της Frontex στoν Πειραιά και νατοϊ­κοί αξιω­μα­τού­χοι για συνο­μι­λίες.

Στην έδρα της ΕΕ πάντως επι­κρα­τεί συγκρα­τη­μένη αισιο­δο­ξία ότι η Συμ­φω­νία με την Τουρκία που υπε­γράφη στις 18 Μαρτίου μπορεί να προ­χω­ρή­σει. Υπάρχει η εκτί­μηση ότι η Αγκυρα επι­διώ­κει προ­σέγ­γιση με την ΕΕ λόγω του φλε­γό­με­νου γεω­πο­λι­τι­κού περι­βάλ­λο­ντος. Αυτό θα μπο­ρούσε να επη­ρε­ά­σει θετικά και τις εξε­λί­ξεις στο Κυπριακό, σημειώ­νουν κοι­νο­τι­κοί παρά­γο­ντες, αν και αναμ­φί­βολα το ζήτημα του ανοίγ­μα­τος περισ­σό­τε­ρων εντα­ξια­κών κεφα­λαίων θα δοκι­μά­σει τις αντοχές χωρών που κρύ­βο­νται πίσω από το κυπριακό βέτο.