Δήμος Ρόδου: Επιστημονική «ασπίδα» για το Ροδίνι

Μία νέα πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κή πρω­το­βου­λία με στόχο την προ­στα­σία και επι­στη­μο­νι­κή τεκ­μη­ρί­ω­ση της μο­να­δι­κής βιο­ποι­κι­λό­τη­τας του πάρ­κου Ρο­δι­νιού και του ρέ­μα­τος που κα­τα­λή­γει στις εκ­βο­λές του Ζέ­φυ­ρου δρο­μο­λο­γεί ο Δήμος Ρόδου. Μέσω πρό­σκλη­σης εκ­δή­λω­σης εν­δια­φέ­ρο­ντος για την ανά­θε­ση εξει­δι­κευ­μέ­νης επι­στη­μο­νι­κής υπη­ρε­σί­ας, ανοί­γει ο δρό­μος για την πρώτη ολο­κλη­ρω­μέ­νη απο­γρα­φή της χλω­ρί­δας και της πα­νί­δας της πε­ριο­χής, με ιδιαί­τε­ρη έμ­φα­ση στα ξε­νι­κά χω­ρο­κα­τα­κτη­τι­κά είδη που απει­λούν το εύ­θραυ­στο οι­κο­σύ­στη­μα.

Το έργο απο­τε­λεί μία από τις ση­μα­ντι­κό­τε­ρες πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κές πα­ρεμ­βά­σεις που έχουν σχε­δια­στεί τα τε­λευ­ταία χρό­νια για το ιστο­ρι­κό πάρκο Ρο­δι­νιού, το οποίο απο­τε­λεί ση­μείο ανα­φο­ράς για τη Ρόδο τόσο λόγω της φυ­σι­κής του ομορ­φιάς όσο και της οι­κο­λο­γι­κής του αξίας. Πα­ράλ­λη­λα, επι­χει­ρεί να κα­λύ­ψει ένα ση­μα­ντι­κό επι­στη­μο­νι­κό κενό, καθώς μέχρι σή­με­ρα δεν έχει πραγ­μα­το­ποι­η­θεί ολο­κλη­ρω­μέ­νη και συ­στη­μα­τι­κή κα­τα­γρα­φή της βιο­ποι­κι­λό­τη­τας της πε­ριο­χής.

Η σχε­τι­κή δια­δι­κα­σία προ­κη­ρύ­χθη­κε με από­φα­ση του Δήμου Ρόδου, μέσω απευ­θεί­ας ανά­θε­σης, με συ­νο­λι­κό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό 35.000 ευρώ, συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νου του ΦΠΑ. Η χρη­μα­το­δό­τη­ση προ­έρ­χε­ται από ίδιους πό­ρους του Δήμου, ενώ η διάρ­κεια της σύμ­βα­σης προ­βλέ­πε­ται να είναι δε­κα­ο­κτώ μήνες από την υπο­γρα­φή της.

Στό­χος η προ­στα­σία ενός μο­να­δι­κού οι­κο­συ­στή­μα­τος

Το Ρο­δί­νι απο­τε­λεί έναν από τους ση­μα­ντι­κό­τε­ρους πνεύ­μο­νες πρα­σί­νου της πόλης της Ρόδου, φι­λο­ξε­νώ­ντας πλού­σια χλω­ρί­δα και πα­νί­δα σε ένα οι­κο­σύ­στη­μα που συν­δυά­ζει χερ­σαία και υδά­τι­να χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά. Η οι­κο­λο­γι­κή του αξία επε­κτεί­νε­ται πέρα από τα όρια του πάρ­κου, ακο­λου­θώ­ντας το φυ­σι­κό ρέμα μέχρι τις εκ­βο­λές στην πα­ρα­λία Ζέ­φυ­ρος.

Σύμ­φω­να με την τε­χνι­κή πε­ρι­γρα­φή του έργου, η βα­σι­κή επι­δί­ω­ξη είναι η πλή­ρης απο­τύ­πω­ση όλων των ειδών που απα­ντώ­νται στην πε­ριο­χή, καθώς και η επι­στη­μο­νι­κή αξιο­λό­γη­ση των πιέ­σε­ων που δέ­χο­νται από την πα­ρου­σία ξε­νι­κών ειδών.

Ιδιαί­τε­ρο εν­δια­φέ­ρον πα­ρου­σιά­ζει η κα­τα­γρα­φή σπά­νιων, προ­στα­τευό­με­νων και εν­δη­μι­κών ορ­γα­νι­σμών, οι οποί­οι απο­τε­λούν ανα­πό­σπα­στο κομ­μά­τι της φυ­σι­κής κλη­ρο­νο­μιάς της Ρόδου. Η με­λέ­τη ανα­μέ­νε­ται να απο­τε­λέ­σει πο­λύ­τι­μο ερ­γα­λείο για τον μελ­λο­ντι­κό σχε­δια­σμό δρά­σε­ων προ­στα­σί­ας αλλά και για τη λήψη τεκ­μη­ριω­μέ­νων απο­φά­σε­ων σχε­τι­κά με τη δια­χεί­ρι­ση του φυ­σι­κού πε­ρι­βάλ­λο­ντος.

Στο μι­κρο­σκό­πιο τα ξε­νι­κά και  χω­ρο­κα­τα­κτη­τι­κά είδη

Κε­ντρι­κό άξονα του προ­γράμ­μα­τος απο­τε­λεί η κα­τα­γρα­φή των ξε­νι­κών ειδών που έχουν εγκα­τα­στα­θεί τα τε­λευ­ταία χρό­νια στο πάρκο και στο ρέμα Ρο­δι­νιού.

Πρό­κει­ται για ορ­γα­νι­σμούς που δεν απο­τε­λούν φυ­σι­κό στοι­χείο του το­πι­κού οι­κο­συ­στή­μα­τος και σε αρ­κε­τές πε­ρι­πτώ­σεις αντα­γω­νί­ζο­νται τα αυ­τό­χθο­να είδη για τροφή, κα­τα­φύ­γιο και χώ­ρους ανα­πα­ρα­γω­γής, προ­κα­λώ­ντας ση­μα­ντι­κές οι­κο­λο­γι­κές επι­πτώ­σεις.

Οι επι­στή­μο­νες που θα ανα­λά­βουν την εκτέ­λε­ση του έργου θα προ­χω­ρή­σουν σε πλη­θυ­σμια­κή κα­τα­γρα­φή των ειδών αυτών, θα αξιο­λο­γή­σουν την εξά­πλω­σή τους και θα δια­μορ­φώ­σουν συ­γκε­κρι­μέ­νες προ­τά­σεις για τη δια­χεί­ρι­ση και τον πε­ριο­ρι­σμό τους.

Ση­μα­ντι­κό μέρος της έρευ­νας θα αφιε­ρω­θεί επί­σης στην απο­τύ­πω­ση των επι­πτώ­σε­ων που προ­κα­λούν στα φυ­σι­κά οι­κο­συ­στή­μα­τα, προ­κει­μέ­νου να δια­μορ­φω­θεί ένα ολο­κλη­ρω­μέ­νο σχέ­διο προ­στα­σί­ας της πε­ριο­χής.

Η αμε­ρι­κα­νι­κή νε­ρο­χε­λώ­να στο επί­κε­ντρο των πα­ρεμ­βά­σε­ων

Ιδιαί­τε­ρη βα­ρύ­τη­τα δί­νε­ται στην αντι­με­τώ­πι­ση της αμε­ρι­κα­νι­κής νε­ρο­χε­λώ­νας (Trachemys scripta), ενός από τα πλέον δια­δε­δο­μέ­να χω­ρο­κα­τα­κτη­τι­κά είδη που έχουν εξα­πλω­θεί τα τε­λευ­ταία χρό­νια και στην Ελ­λά­δα.

Το είδος αυτό, που συ­νή­θως ει­σά­γε­ται ως κα­τοι­κί­διο και στη συ­νέ­χεια εγκα­τα­λεί­πε­ται σε φυ­σι­κούς υγρο­τό­πους, αντα­γω­νί­ζε­ται άμεσα την ελ­λη­νι­κή γραμ­μω­τή νε­ρο­χε­λώ­να (Mauremys rivulata), πε­ριο­ρί­ζο­ντας τις δυ­να­τό­τη­τες επι­βί­ω­σης και ανα­πα­ρα­γω­γής της.

Στο πλαί­σιο του έργου προ­βλέ­πε­ται η σύλ­λη­ψη των αμε­ρι­κα­νι­κών νε­ρο­χε­λω­νών με τη χρήση ει­δι­κών πλω­τών πα­γί­δων και τη­λε­σκο­πι­κών απο­χών κατά μήκος του ρέ­μα­τος, από το πάρκο έως τις εκ­βο­λές του Ζέ­φυ­ρου.

Πα­ράλ­λη­λα, προ­βλέ­πε­ται πρό­γραμ­μα ενί­σχυ­σης του πλη­θυ­σμού της αυ­τό­χθο­νης γραμ­μω­τής νε­ρο­χε­λώ­νας μέσω της με­τε­γκα­τά­στα­σης ατό­μων από άλ­λους υγρο­τό­πους της Ρόδου, οι οποί­οι αντι­με­τω­πί­ζουν έντο­να προ­βλή­μα­τα εξαι­τί­ας της κλι­μα­τι­κής αλ­λα­γής και της μεί­ω­σης των υδά­τι­νων απο­θε­μά­των κατά τους θε­ρι­νούς μήνες.

Επι­στη­μο­νι­κή χαρ­το­γρά­φη­ση της  χλω­ρί­δας και  της πα­νί­δας

Η με­λέ­τη δεν πε­ριο­ρί­ζε­ται απο­κλει­στι­κά στις νε­ρο­χε­λώ­νες ή στα ξε­νι­κά είδη. Αντι­θέ­τως, προ­βλέ­πει μία ολο­κλη­ρω­μέ­νη επι­στη­μο­νι­κή απο­γρα­φή του φυ­σι­κού πλού­του της πε­ριο­χής, κα­λύ­πτο­ντας τόσο το υδά­τι­νο όσο και το χερ­σαίο πε­ρι­βάλ­λον.

Οι ερευ­νη­τές θα κα­τα­γρά­ψουν τα τρα­χειό­φυ­τα, δη­λα­δή τα αγ­γειό­σπερ­μα, τα γυ­μνό­σπερ­μα και τα πτε­ρι­δό­φυ­τα, ενώ αντί­στοι­χα θα απο­τυ­πώ­σουν το σύ­νο­λο σχε­δόν της πα­νί­δας, από έντο­μα, αρα­χνί­δια και μα­λά­κια μέχρι ψάρια, αμ­φί­βια, ερ­πε­τά, πτηνά και θη­λα­στι­κά.

Πα­ράλ­λη­λα, θα δη­μιουρ­γη­θούν ανα­λυ­τι­κοί χάρ­τες γε­ω­γρα­φι­κής εξά­πλω­σης για ση­μα­ντι­κά είδη της πα­νί­δας και της χλω­ρί­δας, κα­τα­γρά­φο­ντας με επι­στη­μο­νι­κή ακρί­βεια τη θέση τους μέσα στο πάρκο και κατά μήκος του ρέ­μα­τος. Η πλη­ρο­φο­ρία αυτή θα απο­τε­λέ­σει πο­λύ­τι­μο ερ­γα­λείο τόσο για τη δια­χεί­ρι­ση της προ­στα­τευό­με­νης πε­ριο­χής όσο και για μελ­λο­ντι­κές επι­στη­μο­νι­κές έρευ­νες.

Ιδιαί­τε­ρη ση­μα­σία απο­κτά και η τεκ­μη­ρί­ω­ση των σπά­νιων και εν­δη­μι­κών ειδών που επι­βιώ­νουν στην πε­ριο­χή, καθώς αρ­κε­τά από αυτά απο­τε­λούν χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά στοι­χεία των οι­κο­συ­στη­μά­των της Ρόδου και γε­νι­κό­τε­ρα της Δω­δε­κα­νή­σου.

Ενη­μέ­ρω­ση των πο­λι­τών και πρό­λη­ψη νέων πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κών προ­βλη­μά­των

Ση­μα­ντι­κό σκέ­λος του έργου αφορά στην πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κή ενη­μέ­ρω­ση των κα­τοί­κων και των επι­σκε­πτών.

Στο πλαί­σιο της σύμ­βα­σης προ­βλέ­πε­ται ο σχε­δια­σμός και η επι­στη­μο­νι­κή επι­μέ­λεια ενη­με­ρω­τι­κών πι­να­κί­δων, καθώς και η πα­ρα­γω­γή πλη­ρο­φο­ρια­κού υλι­κού που θα πα­ρου­σιά­ζει τα οι­κο­λο­γι­κά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά του Ρο­δι­νιού και τη ση­μα­σία της προ­στα­σί­ας του.

Ιδιαί­τε­ρη έμ­φα­ση θα δοθεί στην ευαι­σθη­το­ποί­η­ση των πο­λι­τών σχε­τι­κά με τις επι­πτώ­σεις που προ­κα­λεί η απε­λευ­θέ­ρω­ση εξω­τι­κών κα­τοι­κί­διων ζώων στη φύση. Η πρα­κτι­κή αυτή έχει συμ­βά­λει κα­θο­ρι­στι­κά στην εγκα­τά­στα­ση της αμε­ρι­κα­νι­κής νε­ρο­χε­λώ­νας στο οι­κο­σύ­στη­μα του Ρο­δι­νιού, δη­μιουρ­γώ­ντας σο­βα­ρές πιέ­σεις στα αυ­τό­χθο­να είδη.

Μέσω της ενη­μέ­ρω­σης, ο Δήμος επι­διώ­κει να πε­ριο­ρί­σει αντί­στοι­χα πε­ρι­στα­τι­κά στο μέλ­λον, καλ­λιερ­γώ­ντας πα­ράλ­λη­λα με­γα­λύ­τε­ρη πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κή συ­νεί­δη­ση.

Δέκα πα­ρα­δο­τέα για τη δη­μιουρ­γία  ενός ολο­κλη­ρω­μέ­νου επι­στη­μο­νι­κού αρ­χεί­ου

Το έργο πε­ρι­λαμ­βά­νει συ­γκε­κρι­μέ­να επι­στη­μο­νι­κά πα­ρα­δο­τέα, τα οποία θα απο­τε­λέ­σουν τη βάση για τη μελ­λο­ντι­κή δια­χεί­ρι­ση του φυ­σι­κού πε­ρι­βάλ­λο­ντος.

Με­τα­ξύ αυτών πε­ρι­λαμ­βά­νο­νται δύο εκ­θέ­σεις προ­ό­δου της έρευ­νας πε­δί­ου, ανα­λυ­τι­κές λί­στες της χλω­ρί­δας και της πα­νί­δας, χάρ­τες εξά­πλω­σης ση­μα­ντι­κών ειδών, προ­τά­σεις για τη δια­χεί­ρι­ση των χω­ρο­κα­τα­κτη­τι­κών ορ­γα­νι­σμών, ει­ση­γή­σεις για την προ­στα­σία και ενί­σχυ­ση των σπά­νιων ειδών, καθώς και η τε­λι­κή τε­χνι­κή έκ­θε­ση του έργου.

Τα στοι­χεία αυτά θα προ­σφέ­ρουν στον Δήμο Ρόδου μία ολο­κλη­ρω­μέ­νη επι­στη­μο­νι­κή βάση δε­δο­μέ­νων, η οποία μέχρι σή­με­ρα δεν υφί­στα­ται για το πάρκο Ρο­δι­νιού.

Προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός και δια­δι­κα­σία ανά­θε­σης

Ο συ­νο­λι­κός προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός της υπη­ρε­σί­ας ανέρ­χε­ται σε 34.999,99 ευρώ, συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νου του ΦΠΑ, ενώ η κα­θα­ρή αξία της σύμ­βα­σης δια­μορ­φώ­νε­ται στις 28.225,80 ευρώ.

Η δια­δι­κα­σία θα πραγ­μα­το­ποι­η­θεί μέσω πρό­σκλη­σης εκ­δή­λω­σης εν­δια­φέ­ρο­ντος και απευ­θεί­ας ανά­θε­σης, σύμ­φω­να με τις προ­βλέ­ψεις της ισχύ­ου­σας νο­μο­θε­σί­ας περί δη­μο­σί­ων συμ­βά­σε­ων. Ανά­δο­χος θα πρέ­πει να είναι ερευ­νη­τι­κό ίδρυ­μα με την απα­ραί­τη­τη επι­στη­μο­νι­κή εξει­δί­κευ­ση, ικανό να αντα­πο­κρι­θεί στις υψη­λές απαι­τή­σεις του έργου.

Η διάρ­κεια της σύμ­βα­σης ορί­ζε­ται σε δε­κα­ο­κτώ μήνες από την υπο­γρα­φή και την ανάρ­τη­σή της στο ΚΗΜ­ΔΗΣ, διά­στη­μα που κρί­νε­ται απα­ραί­τη­το ώστε να πραγ­μα­το­ποι­η­θούν επα­να­λαμ­βα­νό­με­νες δειγ­μα­το­λη­ψί­ες σε δια­φο­ρε­τι­κές επο­χές του έτους και να απο­τυ­πω­θεί με αξιο­πι­στία η δυ­να­μι­κή του οι­κο­συ­στή­μα­τος.

Μία ση­μα­ντι­κή επέν­δυ­ση για το φυ­σι­κό κε­φά­λαιο της Ρόδου

Η πρω­το­βου­λία του Δήμου Ρόδου ση­μα­το­δο­τεί την έναρ­ξη μιας πε­ρισ­σό­τε­ρο επι­στη­μο­νι­κής και ορ­γα­νω­μέ­νης προ­σέγ­γι­σης στη δια­χεί­ρι­ση του φυ­σι­κού πε­ρι­βάλ­λο­ντος του νη­σιού.

Η προ­στα­σία του Ρο­δι­νιού δεν αφορά μόνο τη δια­τή­ρη­ση ενός ιστο­ρι­κού πάρ­κου, αλλά και τη δια­φύ­λα­ξη ενός πο­λύ­τι­μου οι­κο­συ­στή­μα­τος που φι­λο­ξε­νεί ση­μα­ντι­κή βιο­ποι­κι­λό­τη­τα και απο­τε­λεί ση­μείο ανα­φο­ράς για την ποιό­τη­τα ζωής των κα­τοί­κων και την ει­κό­να της Ρόδου ως του­ρι­στι­κού προ­ο­ρι­σμού.

Η ολο­κλή­ρω­ση της έρευ­νας ανα­μέ­νε­ται να προ­σφέ­ρει για πρώτη φορά πλήρη επι­στη­μο­νι­κή ει­κό­να της οι­κο­λο­γι­κής κα­τά­στα­σης του πάρ­κου, να ανα­δεί­ξει τις απει­λές που αντι­με­τω­πί­ζει και να απο­τε­λέ­σει τη βάση για στο­χευ­μέ­νες πα­ρεμ­βά­σεις προ­στα­σί­ας τα επό­με­να χρό­νια. Πα­ράλ­λη­λα, οι προ­τά­σεις που θα προ­κύ­ψουν θα μπο­ρούν να αξιο­ποι­η­θούν όχι μόνο στο Ρο­δί­νι αλλά και σε άλλες πε­ριο­χές του νη­σιού με αντί­στοι­χα οι­κο­λο­γι­κά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά, ενι­σχύ­ο­ντας συ­νο­λι­κά την πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κή πο­λι­τι­κή του Δήμου Ρόδου.