«Μετεξεταστέοι» οι Ελληνες ευρωβουλευτές

Ποια είναι τα χαρα­κτη­ρι­στικά ενός καλού ευρω­βου­λευτή; Πώς αξιο­λο­γεί­ται η ποιό­τητα του έργου του; Πώς ξεχώ­ρισε και διεκ­δι­κεί εκ νέου την εμπι­στο­σύνη του εκλο­γι­κού σώματος; Εύλογα ερω­τή­ματα ανα­κύ­πτουν μετά την ολο­κλή­ρωση της πεντα­ε­τούς θητείας των ευρω­βου­λευ­τών (22-25 Απρι­λίου) στη συνε­δρί­αση της τελευ­ταίας ολο­μέ­λειας του Ευρω­παϊ­κού Κοι­νο­βου­λίου. Ο απο­λο­γι­σμός, πάντως, για τους 21 ευρω­βου­λευ­τές που εκπρο­σώ­πη­σαν τους Ελληνες πολίτες από το 2019 στις Βρυ­ξέλ­λες και στο Στρα­σβούργο δεν είναι εύκολη υπόθεση, παρά τη φαι­νο­με­νική ευκολία να γίνει μέσω κατα­γρα­φής παρου­σιών σε αρμό­διες επι­τρο­πές, κοι­νο­βου­λευ­τι­κών ερω­τή­σεων, διεκ­πε­ραί­ω­σης νομο­θε­τι­κών φακέλων.

Λέγεται ότι στο «μικρό κράτος εν κράτει» –όπως συχνά απο­κα­λεί­ται το Ευρω­κοι­νο­βού­λιο–, ιδιαί­τερα μετά τις σοβαρές αρμο­διό­τη­τες που ανέλαβε και τον ρόλο του συν-νομοθέτη στο θεσμικό οικο­δό­μημα της Ε.Ε., από τους συνο­λικά 705 ευρω­βου­λευ­τές, οι 70 είναι οι ισχυροί «παίκτες», οι 50 οι πιο δρα­στή­ριοι, οι 100 βοη­θη­τι­κοί και οι υπό­λοι­ποι απλώς ακο­λου­θούν. Σύμφωνα με αρκε­τούς συνο­μι­λη­τές μας, οι Ελληνες ευρω­βου­λευ­τές παρα­μέ­νουν στην τελευ­ταία κατη­γο­ρία, παρά το γεγονός ότι σε αυτή τη θητεία η ελλη­νική αντι­προ­σω­πεία είχε συνο­λικά δύο αντι­προ­έ­δρους, τον Δημήτρη Παπα­δη­μούλη και την Εύα Καϊλή (έως τον Δεκέμ­βριο του 2022, όταν το Ευρω­παϊκό Κοι­νο­βού­λιο ενέ­κρινε τον τερ­μα­τι­σμό της θητείας της λόγω του Qatargate

Ποιο­τικά χαρα­κτη­ρι­στικά

Η εκλογή δύο Ελλήνων στη θέση αντι­προ­έ­δρου του Κοι­νο­βου­λίου απο­τέ­λεσε αναμ­φι­σβή­τητα διά­κριση, που δεν επι­βε­βαιώ­νει τον κανόνα ότι –λόγω μεγέ­θους χώρας– δεν δίνο­νται σημα­ντι­κοί «φάκελοι» σε Ελληνες ευρω­βου­λευ­τές από τις πολι­τι­κές ευρω­ο­μά­δες τους. Κρίσιμο παρά­γο­ντα απο­τε­λούν τα «ποιο­τικά χαρα­κτη­ρι­στικά» εκάστου ευρω­βου­λευτή. Συνο­μι­λη­τές μας, με μακρά θητεία σε διά­φο­ρες θέσεις εντός του Κοι­νο­βου­λίου, ανα­φέ­ρουν ότι ποιο­τικά χαρα­κτη­ρι­στικά λογί­ζο­νται από τις πολι­τι­κές ευρω­ο­μά­δες το βιο­γρα­φικό, οι γνώσεις των ευρω­παϊ­κών θεσμών και της λει­τουρ­γίας τους, η πολύ καλή γνώση του­λά­χι­στον μίας ξένης γλώσσας, η επιλογή ικανών συνερ­γα­τών και η μη απο­κλει­στική προ­σκόλ­ληση στο «εθνικό συμ­φέ­ρον». Επι­πρό­σθετο προσόν απο­τε­λεί η θητεία σε κυβερ­νη­τικό πόστο προ­κει­μέ­νου να ανα­τε­θεί σε κάποιον ευρω­βου­λευτή ένας σημα­ντι­κός φάκελος ή ο ρόλος ειση­γητή σε κρίσιμο νομο­θέ­τημα.

Κανένας δεν υπήρξε ειση­γη­τής σε κρίσιμα νομο­θε­τή­ματα, όπως για το μετα­να­στευ­τικό ή την τεχνητή νοη­μο­σύνη.

«Υπάρχει μια ιδιό­τυπη επε­τη­ρίδα εντός του Κοι­νο­βου­λίου, υπε­ρι­σχύ­ουν όσοι έχουν από δύο θητείες και πάνω», εξηγεί πηγή. Αν και οι κανόνες ισχύουν πάντα με εξαι­ρέ­σεις, στη «συγκο­μιδή» της πεντα­ε­τίας κανένας Ελληνας ευρω­βου­λευ­τής δεν υπήρξε ειση­γη­τής σε κρίσιμα νομο­θε­τή­ματα, όπως για το μετα­να­στευ­τικό ή την τεχνητή νοη­μο­σύνη. «Κρι­νό­μα­στε διαρκώς μετε­ξε­τα­στέοι», σημειώ­νει πηγή, που ανα­γνω­ρί­ζει πάντως τη δυσκο­λία του εσω­τε­ρι­κού συστή­μα­τος να δώσει «ίσες ευκαι­ρίες στους Ελληνες ευρω­βου­λευ­τές, ισάξιες με άλλους». Η ίδια πηγή όμως εκτιμά ότι η πολύ καλή γνώση μιας ξένης γλώσσας είναι εξαι­ρε­τικά σημα­ντικό «εργα­λείο», καθώς με αυτή «χτίζεις συμ­μα­χίες». Οι θέσεις, άλλωστε, του Ευρω­κοι­νο­βου­λίου συν­δια­μορ­φώ­νο­νται όχι μόνο από τον συσχε­τι­σμό των πολι­τι­κών δυνά­μεων, αλλά κυρίως μέσω δια­πραγ­μα­τεύ­σεων που γίνο­νται στο παρα­σκή­νιο. Μετρη­μέ­νοι στο δάχτυλο του ενός χεριού ήταν οι Ελληνες ευρω­βου­λευ­τές που ξεχώ­ρι­σαν για τη γλωσ­σική ή την επι­κοι­νω­νιακή τους δει­νό­τητα.

Συνο­μι­λη­τές μας μάς υπεν­θυ­μί­ζουν ότι η «φθί­νουσα πορεία», που κατα­γρά­φει στο σύνολό της η ελλη­νική αντι­προ­σω­πεία, ξεκί­νησε από το 2014, όταν καταρ­γή­θηκε το σύστημα εκλογής με λίστα και εφαρ­μό­στηκε ο σταυρός προ­τί­μη­σης. Τα αρνη­τικά απο­τε­λέ­σματα της σταυ­ρο­δο­σίας γίνο­νται φανερά και από τις επι­δό­σεις που κατα­γρά­φουν διά­φο­ροι δείκτες, όπως ο BCW Influence Index ή ο Influence Index της EU Matrix, που λαμ­βά­νουν υπόψη πρω­το­βου­λίες ευρω­βου­λευ­τών, συμ­με­τοχή τους στην ολο­μέ­λεια και στις επι­τρο­πές όπου ανήκουν, καθώς και ερω­τή­σεις που κατα­θέ­τουν.

Οι πολι­τι­κές ομάδες με τη μεγα­λύ­τερη επιρροή ήταν το Ευρω­παϊκό Λαϊκό Κόμμα, όπου ανήκει η Νέα Δημο­κρα­τία (με έξι πλέον Ελληνες ευρω­βου­λευ­τές), η ομάδα των Σοσια­λι­στών και Δημο­κρα­τών, όπου ανήκει το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ (με έναν ευρω­βου­λευτή), οι Φιλε­λεύ­θε­ροι (με έναν) και οι Πρά­σι­νοι (με έναν ευρω­βου­λευτή). Επονται οι ομάδες των ακρο­δε­ξιών (ID), οι Συντη­ρη­τι­κοί και Μεταρ­ρυθ­μι­στές (ECR), όπου ανήκει η Ελλη­νική Λύση (με έναν ευρω­βου­λευτή), και η Αρι­στερά (GUE/NGL), όπου ανήκει ο ΣΥΡΙΖΑ (με δύο) καθώς και η Νέα Αρι­στερά (με δύο ευρω­βου­λευ­τές).

Οι μη εγγε­γραμ­μέ­νοι ή ανε­ξάρ­τη­τοι ευρω­βου­λευ­τές έχουν ελά­χι­στη επιρροή – οι συνο­λικά οκτώ ευρω­βου­λευ­τές που είτε ήταν μη εγγε­γραμ­μέ­νοι (π.χ. του ΚΚΕ) είτε ανε­ξαρ­τη­το­ποι­ή­θη­καν απο­τε­λούν σχεδόν το 30% του συνόλου της ελλη­νι­κής αντι­προ­σω­πείας. Σε κάθε περί­πτωση, σύμφωνα με τον δείκτη BCW Influence Index, η Ελλάδα κατα­τάσ­σε­ται στην 24η θέση από τα συνο­λικά 27 κράτη-μέλη, ενώ στους εκατό πρώτους ευρω­βου­λευ­τές δεν περι­λαμ­βά­νε­ται κανένας Ελληνας.

Ευρω­ε­κλο­γές: Προς ανα­ζή­τηση ανα­χω­μά­των

Ο έτερος δείκτης Influence Index της EU Matrix τοπο­θε­τεί τον Δημήτρη Παπα­δη­μούλη στη 18η θέση στους εκατό ευρω­βου­λευ­τές με τη μεγα­λύ­τερη επιρροή. Σχετικά με τη δρα­στη­ριό­τητά τους για την προ­ώ­θηση νομο­θε­τι­κών ρυθ­μί­σεων ανά κατη­γο­ρία, ο δείκτης ανα­δει­κνύει –ανάμεσα στους είκοσι πιο επι­δρα­στι­κούς ευρω­βου­λευ­τές– τις Μαρία Σπυράκη για το περι­βάλ­λον, Αννα-Μισέλ Αση­μα­κο­πού­λου για τα θέματα εμπο­ρίου, Ελενα Κου­ντουρά για τις μετα­φο­ρές και τον Στέλιο Κυμπου­ρό­πουλο για την υγεία.

Και επειδή στην Ελλάδα αντί­στοι­χοι δείκτες είναι αμφι­σβη­τή­σι­μοι –λόγω μεθο­δο­λο­γίας–, ωστόσο περίπου τα ίδια ονόματα ακού­στη­καν από διά­φο­ρους συνο­μι­λη­τές μας, ενώ κάποιοι προ­σέ­θε­σαν και εκείνο του Πέτρου Κόκκαλη για θέματα περι­βάλ­λο­ντος ή του Νίκου Παπαν­δρέου παρά τη μόλις 12μηνη θητεία του.

Πού υπερ­τε­ρούν

Εκεί όπου η ελλη­νική αντι­προ­σω­πεία υπερ­τε­ρεί έναντι άλλων είναι στην επι­τροπή εξω­τε­ρι­κών υπο­θέ­σεων (AFET), όπου μετράει –έναν μάλλον υπερ­βο­λικό αριθμό– οκτώ ευρω­βου­λευ­τές. «Ισως επειδή δεν έχει νομο­θε­τικό έργο και τα θέματα με τα οποία κατα­πιά­νε­ται προ­κα­λούν ενδια­φέ­ρον στο εγχώριο κοινό, π.χ. εκθέ­σεις για την Τουρκία, ψηφί­σματα για τα Δυτικά Βαλ­κά­νια, όπως η περί­πτωση του Φρέντη Μπελέρη, όπου συνήθως τα ανα­κλα­στικά των Ελλήνων ευρω­βου­λευ­τών είναι ιδιαι­τέ­ρως αυξη­μένα», σημειώ­νει συνο­μι­λη­τής μας.

Ούτε όμως ο αριθμός των ερω­τή­σεων ή των ψηφι­σμά­των, που υιο­θε­τού­νται εξυ­πη­ρε­τώ­ντας εθνικά συμ­φέ­ρο­ντα, δεν είναι ενδει­κτι­κός στον τελικό απο­λο­γι­σμό. Οι ερω­τή­σεις, άλλωστε, είναι η «κατα­φυγή του άχρη­στου ευρω­βου­λευτή», όπως λέει χαρα­κτη­ρι­στικά πηγή με πολυετή θητεία στο Ευρω­κοι­νο­βού­λιο. Συνο­λικά, ωστόσο, την τελευ­ταία πεντα­ε­τία «η Ελλάδα έμεινε ακόμη μία φορά μετε­ξε­τα­στέα» στην Ευρω­βουλή, ανα­φέ­ρει άλλη πηγή.

Πηγή kathimerini.gr