Πρόταση να δοθεί ο ΕΝΦΙΑ στους Δήμους – Τα επιχειρήματα

Την παρα­χώ­ρηση του ΕΝΦΙΑ στην τοπική αυτο­διοί­κηση προ­τεί­νει ο Διοι­κη­τής της ΤτΕ Γ. Στουρ­νά­ρας στην έκθεσή του για το 2024.

Ουσια­στικά, προ­τεί­νε­ται η απόδοση των εσόδων και γενι­κό­τερα η δια­χεί­ριση του φόρου. Μάλιστα, γίνεται αναφορά στη διεθνή εμπει­ρία, για το πως αντι­με­τω­πί­ζουν άλλες χώρες τους φόρους ακι­νή­των. Η ΤτΕ επι­ση­μαί­νει ότι η δια­χεί­ριση των φόρων περιου­σίας απο­κλει­στικά ή πρω­τί­στως από τους φορείς τοπικής αυτο­διοί­κη­σης, παρα­τη­ρεί­ται διεθνώς και αφορά δια­φο­ρε­τι­κές μορφές φόρων και ελεγ­κτι­κών μηχα­νι­σμών (τοπικής ή κρα­τι­κής εμβέ­λειας), με την επι­σή­μανση ότι η Ελλάδα βρί­σκε­ται σε χαμηλή θέση ως προς τη δια­χεί­ριση φορο­λο­γι­κών εσόδων σε επίπεδο τοπικής αυτο­διοί­κη­σης μεταξύ των χωρών της Ευρώπης.

Χρη­σι­μο­ποιώ­ντας ως δείκτη απο­κέ­ντρω­σης τα φορο­λο­γικά έσοδα (στα οποία περι­λαμ­βά­νο­νται κατά περί­πτωση και φόροι περιου­σίας) που εισπράτ­το­νται σε τοπικό και περι­φε­ρειακό επίπεδο (sub-central tax revenue) ως ποσοστό των συνο­λι­κών φορο­λο­γι­κών εσόδων (ένα μέρος των οποίων είναι και οι φόροι περιου­σίας), μπορεί εύκολα να δια­πι­στώ­σει κανείς ότι στην Ελλάδα το ποσοστό των φορο­λο­γι­κών εσόδων που δια­χει­ρί­ζο­νται τοπικές αρχές το 2016 ήταν της τάξεως του 2,94% των συνο­λι­κών φορο­λο­γι­κών εσόδων, όταν ο ευρω­παϊ­κός μέσος όρος ήταν 12,64%. Δεδο­μέ­νου ότι η δια­χεί­ριση του ΕΝΦΙΑ γίνεται από την Κεντρική Διοί­κηση και αφορά μεγάλο μέρος των εσόδων φορο­λό­γη­σης περιου­σίας, η ανάθεση της δια­χεί­ρι­σης του ΕΝΦΙΑ στις τοπικές αρχές θα άλλαζε την κατά­ταξη της Ελλάδος ως προς το δείκτη φορο­λο­γι­κής απο­κέ­ντρω­σης.

Στην έκθεση γίνεται αναφορά στη δυσκο­λία του εγχει­ρή­μα­τος με την επι­σή­μανση ότι απαιτεί προ­σε­κτικό σχε­δια­σμό ώστε να είναι επι­τυ­χές.

Τα πλε­ο­νε­κτή­ματα από­δο­σης του ΕΝΦΙΑ στους Δήμους

Πλε­ο­νε­κτή­ματα

-Η τοπική αυτο­διοί­κηση, ανα­λαμ­βά­νο­ντας την είσπραξη του ΕΝΦΙΑ, δεν θα έχει να επω­μι­στεί το υψηλό κόστος ενός ελεγ­κτι­κού φορο­λο­γι­κού μηχα­νι­σμού, καθώς θα έχει το πλε­ο­νέ­κτημα που προ­κύ­πτει από την καλύ­τερη γνώση της ακί­νη­της περιου­σίας και της χρήσης της εντός των ορίων της γεω­γρα­φι­κής της περι­φέ­ρειας. Η γνώση αυτή θα επι­τρέ­ψει στους ΟΤΑ να λει­τουρ­γή­σουν συμπλη­ρω­μα­τικά στην κατα­πο­λέ­μηση της φορο­δια­φυ­γής, βοη­θώ­ντας στον καλύ­τερο εντο­πι­σμό εισο­δη­μά­των από ακίνητα (π.χ. αδήλωτα).

-Τα έσοδα του φόρου θα συμ­βά­λουν στην ενί­σχυση της οικο­νο­μι­κής αυτο­δυ­να­μίας των ΟΤΑ και θα τους δίνουν τη δυνα­τό­τητα να αντα­πο­κρί­νο­νται πιο στο­χευ­μένα στις τοπικές ανάγκες (π.χ. ανά­πτυξη τοπικών υπο­δο­μών και υπη­ρε­σιών), δια­σφα­λί­ζο­ντας την αντα­πο­δο­τι­κό­τητα του φόρου.

-Ταυτόχρονα, ενι­σχύ­ε­ται η δια­φά­νεια ως προς τη χρήση των πόρων και τη λογο­δο­σία των τοπικών αρχών απέ­να­ντι στους πολίτες που πλη­ρώ­νουν τους φόρους. Κατ’ επέ­κταση, βοηθά στην καλ­λιέρ­γεια φορο­λο­γι­κής υπευ­θυ­νό­τη­τας και φορο­λο­γι­κής συνεί­δη­σης στους πολίτες. Το εν λόγω φορο­λο­γικό εργα­λείο θα μπο­ρούσε να χρη­σι­μο­ποι­η­θεί από τους ΟΤΑ ανα­δια­νε­μη­τικά, με βάση το κρι­τή­ριο της κάθετης και ορι­ζό­ντιας ισό­τη­τας (horizontal and vertical equity), ώστε οι φορο­λο­γού­με­νοι με την ίδια περιου­σία και την ίδια φορο­δο­τική ικα­νό­τητα να φορο­λο­γού­νται το ίδιο.

Για παρά­δειγμα, η φορο­λό­γηση ακι­νή­των θα μπο­ρούσε να περι­λαμ­βά­νει απαλ­λα­γές και εκπτώ­σεις για συγκε­κρι­μέ­νες κατη­γο­ρίες πολιτών (π.χ. ηλι­κιω­μέ­νους, άτομα χαμηλού εισο­δή­μα­τος κ.ά.) ή/και να επι­βάλ­λει προ­ο­δευ­τικό φορο­λο­γικό συντε­λε­στή ανάλογα με την αξία του ακι­νή­του, όπως γίνεται στη Γαλλία, τη Δανία και την Ιρλαν­δία.10

-Επιπρόσθετα, η καλή δια­χεί­ριση από την πλευρά των τοπικών αρχών ενδυ­να­μώ­νει την αξιο­πι­στία τους, γεγονός που δυνη­τικά διευ­ρύ­νει τους ορί­ζο­ντες χρη­μα­το­δό­τη­σής τους και την ικα­νό­τητα παρεμ­βά­σεών τους για τη βελ­τί­ωση της καθη­με­ρι­νό­τη­τας των κατοί­κων κάθε περιο­χής.

Τα μειο­νε­κτή­ματα

Ανα­φο­ρικά με τα μειο­νε­κτή­ματα της δια­χεί­ρι­σης του ΕΝΦΙΑ από τους δήμους, σημειώ­νε­ται η ορατή έλλειψη τεχνο­κρα­τι­κής υπο­δο­μής για την πλειο­ψη­φία των δήμων και η ανάγκη εκπαί­δευ­σης και εξοι­κεί­ω­σής τους με τα σχετικά εργα­λεία. Κάτι τέτοιο δεν είναι ανε­ξάρ­τητο από το μέγεθος των δήμων – επι­πλέον, απο­τε­λεί πρό­κληση αφού η απο­τε­λε­σμα­τική δια­χεί­ριση του φόρου περιου­σίας προ­ϋ­πο­θέ­τει τεχνο­γνω­σία, εμπει­ρία και εξει­δι­κευ­μένο προ­σω­πικό, η υλο­ποί­ηση των οποίων εξαρ­τά­ται και από τη βούληση των ίδιων των δήμων. Μια τέτοια προ­σπά­θεια συν­δέ­ε­ται ανα­πό­φευ­κτα με αυξη­μένο διοι­κη­τικό κόστος μεσο­πρό­θε­σμα και ενδε­χο­μέ­νως με τον κίνδυνο κακο­δια­χεί­ρι­σης, που όμως θα αντι­σταθ­μί­ζε­ται από αμε­σό­τερη λογο­δο­σία προς τις τοπικές κοι­νω­νίες.

Θα πρέπει τέλος να επι­ση­μαν­θεί ότι η πλημ­με­λής δια­χεί­ριση των φορο­λο­γι­κών εργα­λείων θα μπο­ρούσε να οδη­γή­σει σε ανι­σό­τη­τες μεταξύ δήμων, ενώ ταυ­τό­χρονα θα μπο­ρούσε να συμ­βά­λει και στον φορο­λο­γικό αντα­γω­νι­σμό (όσον αφορά τον φόρο περιου­σίας), παρα­πέ­μπο­ντας στην ανα­γκαιό­τητα κρα­τι­κής παρέμ­βα­σης και επο­πτείας κατά τη διάρ­κεια του μετα­βα­τι­κού σταδίου.

Πηγή: capital.gr