Τουρισμός: Αλλαγή μοντέλου ζητά η αγορά, τα κρίσιμα στοιχήματα

Η συνει­σφορά του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού στην εθνική οικο­νο­μία, η επόμενη ημέρα του με το βλέμμα στο 2030, καθώς και η αδήριτη ανάγκη για αλλαγή του του­ρι­στι­κού μοντέ­λου βρέ­θη­καν στο επί­κε­ντρο του 7ου Οικο­νο­μι­κού Φόρουμ των Δελφών.

Στον διττό στόχο που έχει το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τον του­ρι­σμό εστίασε ο πρό­ε­δρος του Συν­δέ­σμου Ελλη­νι­κών Του­ρι­στι­κών Επι­χει­ρή­σεων, Γιάννης Ρέτσος. Όπως επε­σή­μανε ο επι­κε­φα­λής του ΣΕΤΕ, επι­δί­ωξη απο­τε­λεί η ανά­πτυξη των του­ρι­στι­κών μεγεθών μέσα από μια δια­δι­κα­σία βιώ­σι­μης ανά­πτυ­ξης, με σκοπό αφενός τη χωρική διάχυση του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος πέρα από τις 5 περι­φέ­ρειες της χώρας που συγκε­ντρώ­νουν το 80% του του­ρι­στι­κού εισο­δή­μα­τος και αφε­τέ­ρου την χρονική επέ­κταση πέρα από το τετρά­μηνο Ιουνίου-Σεπτεμβρίου, προ­κει­μέ­νου να αυξηθεί το απο­τύ­πωμα του κλάδου στην οικο­νο­μία και στην κοι­νω­νία.

Ο Γ. Ρέτσος ανα­φέρ­θηκε στα προ­βλή­ματα που είχαν αρχίσει να δημιουρ­γού­νται το 2019 ανα­φο­ρικά με τον του­ρι­σμό, εστιά­ζο­ντας στην εξά­ντληση των πόρων σε συγκε­κρι­μέ­νους προ­ο­ρι­σμούς και σε συγκε­κρι­μέ­νες χρο­νι­κές περιό­δους και ανα­δει­κνύ­ο­ντας την ανάγκη δια­χεί­ρι­σης προ­ο­ρι­σμών, έτσι ώστε να είναι ευχά­ρι­στοι τόσο οι κάτοι­κοι των περιο­χών όσο και οι του­ρί­στες.

Στην κατεύ­θυνση αυτή, ο πρό­ε­δρος του ΣΕΤΕ μίλησε για την ανάγκη επεν­δύ­σεων σε λιμάνια και αερο­δρό­μια και βελ­τί­ω­σης των δικτύων κοινής ωφέ­λειας. Τόνισε, δε, ότι πέρα από επεν­δύ­σεις, απαι­τεί­ται η δημιουρ­γία ενός προ­ϊ­ό­ντος και ο εμπλου­τι­σμός του.

«Εχουμε ξεπε­ρά­σει το μοντέλο «ήλιος-θάλασσα», είπε χαρα­κτη­ρι­στικά, επι­ση­μαί­νο­ντας ότι ο του­ρί­στας πλέον ανα­ζη­τεί την εμπει­ρία. Ο Γ. Ρέτσος εστίασε στον ψηφιακό μετα­σχη­μα­τι­σμό, καθώς και στην ανάγκη από­κτη­σης δεξιο­τή­των και κατάρ­τι­σης των ανθρώ­πων που απα­σχο­λού­νται στον του­ρι­σμό, όχι μόνο των εργα­ζο­μέ­νων, αλλά και των επι­χει­ρη­μα­τιών. «Πέρυσι το καλο­καίρι από τις 250 χιλ. θέσεις εργα­σίας στο οργα­νό­γραμμα ενός ξενο­δο­χείου το 1/4 έλειπε. Αυτό είναι μια τερά­στια πρό­κληση. Οι αλλαγές που έχει φέρει η παν­δη­μία είναι τερά­στιες και στο κομμάτι της απα­σχό­λη­σης», είπε.

Τόνισε, μάλιστα, ότι δεν υπάρχει υπερ­του­ρι­σμός, αλλά υπερ­συ­γκέ­ντρωση σε ορι­σμένα σημεία της χώρας μια συγκε­κρι­μένη χρονική περίοδο, αλλά με τον τρόπο που σχε­διά­ζε­ται η στρα­τη­γική για την επόμενη ημέρα του του­ρι­σμού, η Ελλάδα μπορεί να αντι­με­τω­πί­σει αυτό το ζήτημα. «Οι πολι­τι­κές που μπορείς να εφαρ­μό­σεις είναι πάρα πολλές. Για εμάς η φέρουσα ικα­νό­τητα είναι κάτι δυνα­μικό. Από κει και πέρα υπάρχει μια σειρά δράσεων, όπως είναι οι τρόποι προ­ώ­θη­σης ή ενδε­χο­μέ­νως κάποια φορο­λο­γία ή τέλος για να απο­φύ­γεις υπερ­συ­γκε­ντρώ­σεις σε σημεία μεγάλου ενδια­φέ­ρο­ντος, είτε είναι λιμάνια για παρά­δειγμα, είτε αρχαιο­λο­γι­κοί χώροι. Υπάρ­χουν δυνα­τό­τη­τες ρύθ­μι­σης της κυκλο­φο­ρίας στους χώρους αυτούς και δυνα­τό­τη­τες περιο­ρι­σμών σε ό,τι έχει να κάνει με την προ­σφορά κατα­λυ­μά­των στο κομμάτι της βρα­χυ­χρό­νιας μίσθω­σης αν θες να δημιουρ­γή­σεις προ­ϋ­πο­θέ­σεις ώστε να μην εξε­λι­χθεί το φαι­νό­μενο και πιστεύω ότι είμαστε σε καλό δρόμο για να το απο­τρέ­ψουμε», επε­σή­μανε.

Ο Γ. Ρέτσος, τέλος, έδωσε έμφαση στην ανάγκη ενερ­γο­ποί­η­σης του δημό­σιου δια­λό­γου σε τοπικό επίπεδο έτσι ώστε αυτές οι δράσεις που ανα­φέ­ρει η μελέτη για την επόμενη ημέρα του του­ρι­σμού να αγκα­λια­στούν από τοπικές κοι­νω­νίες και να συμπρά­ξουν με κεντρική κυβέρ­νηση και άλλες τις παρα­γω­γι­κές τάξεις έτσι ώστε να επι­τευ­χθεί το απο­τέ­λε­σμα. «Ο δημό­σιος διά­λο­γος απο­τε­λεί το κλειδί για να μπο­ρέ­σουν τα σχέδια δράσης να μετου­σιω­θούν σε επι­τυ­χη­μέ­νες πολι­τι­κές», τόνισε.

Η συνει­σφορά του του­ρι­σμού

Στη συνει­σφορά του του­ρι­σμού στην ελλη­νική οικο­νο­μία η οποία ανέρ­χε­ται στο 10%, χωρίς τα πολ­λα­πλα­σια­στικά του οφέλη, ανα­φέρ­θηκε ο διοι­κη­τής της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρ­νά­ρας. Οπως τόνισε, είναι ρεα­λι­στι­κός ο στόχος για έσοδα ύψους 27 δισ. ευρώ έως το 2030 με βάση τη μελέτη που έχει εκπο­νή­σει το ΙΝΣΕΤΕ. Επε­σή­μανε, δε, ότι ο του­ρι­σμός απο­τε­λεί σαφώς το συγκρι­τικό πλε­ο­νέ­κτημα της χώρας, ωστόσο χρειά­ζε­ται δια­φο­ρο­ποί­ηση και δια­σύν­δεση με σύγ­χρο­νες τεχνο­λο­γίες, ψηφια­κές και πρά­σι­νης ανά­πτυ­ξης, υπο­δο­μές και δεξιό­τη­τες.

«Ο του­ρι­σμός στην Ελλάδα είναι σημα­ντική δρα­στη­ριό­τητα γιατί αφήνει σημα­ντική προ­στι­θέ­μενη αξία και σε άλλους κλάδους. Οσον αφορά την επί­δραση στους άλλους κλάδους, ο επι­κε­φα­λής της ΤτΕΕΛΛ +0,28% είπε ότι οι 100 μονάδες που δαπα­νώ­νται στον κλάδο οδηγούν μόνο σε 13 μονάδες εισα­γω­γής, κάτι που σημαί­νει ότι έχουμε μεγάλη εγχώρια προ­στι­θέ­μενη αξία. Αν μπο­ρούμε να υπο­κα­τα­στή­σουμε το εισα­γό­μενο κομμάτι ακόμη περισ­σό­τερο με εγχώριο προϊόν θα είναι ακόμη καλύ­τερα. Για κάθε 100 μονάδες παρα­γω­γής, ο του­ρι­σμός τραβάει 22 μονάδες από τη βιο­μη­χα­νία, 75 από υπό­λοι­πες υπη­ρε­σίες και 3 από τον αγρο­τικό τομέα. Εχει μεγάλη δια­κλά­δωση ο του­ρι­σμός στην Ελλάδα και τραβάει και άλλους κλάδους, κυρίως στις υπη­ρε­σίες, αλλά και βιο­μη­χα­νία», είπε, επι­ση­μαί­νο­ντας ότι «το ότι δίνουμε έμφαση στον του­ρι­σμό δικαιο­λο­γεί­ται από το ότι έχει μεγάλη προ­στι­θέ­μενη αξία».

Από την πλευρά του ο υπουρ­γός Του­ρι­σμού, Βασίλης Κικί­λιας, έθεσε στο επί­κε­ντρο της πολι­τι­κής στό­χευ­σης τον άνθρωπο και εστίασε στο συγκρι­τικό πλε­ο­νέ­κτημα του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού, το οποίο πέρα από τη μονα­δι­κό­τητα του προ­ϊ­ό­ντος αφορά και τον τρόπο που φιλο­ξε­νούν οι Ελληνες. Ο Β. Κικί­λιας τόνισε ότι οι προ­κλή­σεις για τον ελλη­νικό του­ρι­σμό «είναι μπροστά. Είναι αδήριτη ανάγκη να παλέ­ψουμε για τη φετινή σεζόν», επι­ση­μαί­νο­ντας ότι με την παν­δη­μία και έναν πόλεμο που βρί­σκε­ται σε εξέλιξη, η στρα­τη­γική έγκει­ται στο «door to door» και «country to country».

Ανα­φε­ρό­με­νος στο μείζον ζήτημα της απα­σχό­λη­σης, είπε ότι ο του­ρι­σμός ται­ριά­ζει στον Ελληνα και ότι μπορούν να δημιουρ­γη­θούν πολύ σημα­ντι­κές θέσεις εργα­σίας σε όλο το φάσμα του κλάδου, ενώ τόνισε ότι για την επι­τυ­χία του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού απαι­τού­νται ισχυροί συμπαί­κτες και χρειά­ζε­ται ομαδική προ­σπά­θεια. «Πιστεύω ακρά­δα­ντα στη συνερ­γα­σία, στη συνο­λική προ­σπά­θεια», τόνισε.

Εμφαση στην απα­σχό­ληση

«Από τον πόρο στο προϊόν μεσο­λα­βεί ο άνθρω­πος», είπε ο αντι­πρό­ε­δρος ΣΕΒ, Σπύρος Θεο­δω­ρό­που­λος, ο οποίος στάθηκε στην ανάγκη εκπαί­δευ­σης και κατάρ­τι­σης των εργα­ζο­μέ­νων στον του­ρι­σμό, στη βελ­τί­ωση του επι­πέ­δου, αλλά και στην αύξηση του αριθμού όσων εκπαι­δεύ­ο­νται και απα­σχο­λού­νται στον κλάδο.

«Αν εκπαι­δεύ­σουμε ανθρώ­πους ο πόρος θα γίνει προϊόν και θα γίνει και προϊόν έντονα εξα­γώ­γιμο, προϊόν που θα ικα­νο­ποι­ή­σει τον κατα­να­λωτή του και θα το ξανα­πά­ρει. Γιατί στο του­ρι­σμό το πιο σημα­ντικό είναι η επα­να­λη­ψι­μό­τητα για να απο­κτή­σουμε σιγά σιγά ανθρώ­πους δεμέ­νους με τον τόπο μας», είπε χαρα­κτη­ρι­στικά ο Σπ. Θεο­δω­ρό­που­λος και επε­σή­μανε ότι παλιά, όταν μπήκαμε στην Ε.Ε. λέγαμε να μην γίνουμε τα γκαρ­σό­νια της Ευρώπης. «Αυτό που πρέπει να γίνουμε αυτή τη στιγμή είναι οι πολύ περή­φα­νοι πάροχοι του­ρι­στι­κών υπη­ρε­σιών της Ευρώπης», τόνισε.

Τι προ­βλέ­πει το Εθνικό Σχέδιο Δράσης

Ο Ηλίας Κικί­λιας, γενικός διευ­θυ­ντής του Ινστι­τού­του του ΣΕΤΕ (ΙΝΣΕΤΕ), παρου­σιά­ζο­ντας τα συμπε­ρά­σματα του Εθνικού Σχεδίου Δράσης, τόνισε ότι ο του­ρι­σμός δεν είναι μια βαριά βιο­μη­χα­νία με την κλασική έννοια, αλλά ένας παρα­γω­γι­κός τομέας εξα­γω­γής υπη­ρε­σιών που η Ελλάδα έχει πρω­τα­γω­νι­στικό ρόλο σε παγκό­σμιο επίπεδο. Όπως επε­σή­μανε, η Ελλάδα είναι ο τρίτος δημο­φι­λέ­στε­ρος του­ρι­στι­κός προ­ο­ρι­σμός παγκο­σμίως στο προϊόν «ήλιος-θάλασσα» και το ελλη­νικό του­ρι­στικό brand είναι μεταξύ των 5 κορυ­φαίων ανά τον κόσμο.

«Ο τομέας δια­κρί­νε­ται από πολύ υψη­λό­τερα επίπεδα διε­θνούς αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας σε σχέση με την υπό­λοιπη οικο­νο­μία. Ο του­ρι­σμός είναι στη θέση 24, σύμφωνα με την κατά­ταξη του World Economic Forum, ενώ το σύνολο της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας στη θέση 59», είπε χαρα­κτη­ρι­στικά, τονί­ζο­ντας ότι ο κλάδος συμ­βάλ­λει καθο­ρι­στικά στην εξω­στρέ­φεια της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας.

Ο Ηλ. Κικί­λιας μίλησε για τις παθο­γέ­νειες που καλεί­ται να αντι­με­τω­πί­σει ο ελλη­νι­κός του­ρι­σμός, με αιχμή τις ανε­παρ­κείς δημό­σιες υπο­δο­μές, την έντονη επο­χι­κό­τητα, την έντονη γεω­γρα­φική συγκέ­ντρωση και τις ανε­παρ­κείς δομές management και δια­χεί­ρι­σης, και επε­σή­μανε ότι στόχο απο­τε­λούν επίσης η αύξηση της μέση δαπάνης ανά επι­σκέ­πτη και η μέση διάρ­κεια παρα­μο­νής στην Ελλάδα. Όπως είπε, η και­νο­το­μία της μελέτης έγκει­ται στη μετα­τό­πιση της προ­σο­χής από τα προ­ϊ­ό­ντα και τις αγορές στους προ­ο­ρι­σμούς.

Απώ­τε­ρος στόχος είναι, εάν το 2023 επι­τευ­χθούν τα μεγέθη του 2019, το 2030 να εισ­ρεύ­σουν 27 δισ. ευρώ, μια αύξηση 52%, με αύξηση της μέσης διάρ­κειας παρα­μο­νής και της μέσης δαπάνης, ενι­σχύ­ο­ντας όλες τις περι­φέ­ρειες και αμβλύ­νο­ντας την επο­χι­κό­τητα. «Για να γίνει πιο αντα­γω­νι­στικό το του­ρι­στικό μας προϊόν πρέπει να κατα­στεί πιο σύνθετο, προ­σε­χτικά επι­λεγ­μένο και επι­με­λη­μένο», κατέ­ληξε, ανα­φέ­ρο­ντας ότι η επόμενη ημέρα του του­ρι­σμού ουσια­στικά απο­τε­λεί μία τριπλή πρό­κληση, οικο­νο­μική, πολι­τική και τεχνική.