Ο Αχμετ, η Σεμς, ο Αμίρ, ο Μοχάμετ… Tα πρόσωπα πίσω από την άτυπη δομή φιλοξενίας στα σφαγεία

Γράφει ο

Νεκτά­ριος Καλο­γή­ρου

Γνω­ρί­στε τον Άχμετ, 28 χρονών από την Παλαι­στίνη, που ολό­κληρο το χωριό του κατα­στρά­φηκε από βόμβες. Και τη Σεμς από τη Σομαλία, 32 χρονών, που κάποιοι δολο­φό­νη­σαν τον άντρα της και θέλησαν να σκο­τώ­σουν και την ίδια. Τον Άμιρ, 21 ετών από το Ιράκ, που ζει με μια σφαίρα στο κεφάλι, παρα­κα­τα­θήκη από την προ­σπά­θεια της μάνας του να τον σκο­τώ­σει σαν έμαθε ότι είναι ομο­φυ­λό­φι­λος. Γνω­ρί­στε και τον Μοχά­μεντ, 30 ετών, που αν και λέκτο­ρας στο πανε­πι­στή­μιο της Σομα­λίας, ανα­γκά­στηκε να εγκα­τα­λεί­ψει την πατρίδα του, όντας κυνη­γη­μέ­νος από τρο­μο­κρά­τες. Περίπου η ίδια ιστορία και του Χουσεΐν από το Ιράν, του Χάμσα από τη Συρία, του Κάρμα από το Θιβέτ, της Αλικίνα, του Αμάτα, του Αμόρ, του Ιμπραήμ, της Αμίνα, της Αξλάμ, του Αμπου­για­ζέρ και 112 ακόμα άλλων.

Έχουν ονο­μα­τε­πώ­νυμο οι πρό­σφυ­γες που ζουν στο άτυπο κέντρο προ­σω­ρι­νής παρα­μο­νής της Ρόδου κι όλοι, μα όλοι, έχουν από μια ιστορία να τους ακο­λου­θεί. Δεν υπάρ­χουν τρο­μο­κρά­τες ανάμεσά τους, παρά μόνο πρόσωπα που βρί­σκο­νται σε θέση αδυ­να­μίας και τις τελευ­ταίες ημέρες έχουν βρεθεί με λάθος τρόπο στην επι­και­ρό­τητα. Ολοι στο άτυπο κέντρο περι­μέ­νουν να προ­χω­ρή­σουν οι δια­τυ­πώ­σεις ώστε να φύγουν για την Ευρώπη. Εκεί τους περι­μέ­νουν αδέλφια, νύφες, μητέρες, φίλοι, ξαδέλ­φια, απλοί γνωστοί, συγ­γε­νείς εξ αίματος, που ΄χαν προ­λά­βει να ξεφύ­γουν τα προη­γού­μενα χρόνια και κάπου, σε κάποια γωνιά του βορρά έκαναν μια κατά­σταση.

Στο παλιό ιταλικό κτήριο φιλο­ξε­νεί­ται ένας καταυ­λι­σμός ξερι­ζω­μέ­νων ανθρώ­πων κι αυτές είναι ορι­σμέ­νες από τις ιστο­ρίες τους, όπως δέχθη­καν να τις διη­γη­θούν στη ‘δημοκρατική’:

Αχμετ, 28 χρονών,

δάσκα­λος,

Παλαι­στίνη

«Εφυγα από την Παλαι­στίνη εξαι­τίας του πολέμου. Στην περιοχή που μένω δεν μπορείς να ζήσεις, παντού βόμβες και κατα­στροφή. Στα σημεία όπου ακόμα υπάρχει ζωή, δεν υπάρ­χουν δου­λειές. Εγώ ήμουν δάσκα­λος. Δίδασκα ‘τεχνο­λο­γία της πληροφορικής’ για μαθητές 15 έως 18 ετών. Ξέρετε, σχολείο δεν είναι το κτήριο, είναι οι μαθητές του. Από μια βόμβα χάθηκαν οι περισ­σό­τε­ροι. Οι υπό­λοι­ποι στα­μά­τη­σαν. Κλεί­στη­καν στα σπίτια τους. Τότε ήταν που άρχισα να κάνω αγγα­ρείες δεξιά κι αρι­στερά για να επι­βιώσω. Το ίδιο κάνουν όλοι στην Παλαι­στίνη. Δουλειά 16 ώρες για 10 δολάρια. Αμα θέλεις. Ευτυχώς για μένα οι συγ­γε­νείς μου έχουν ήδη εγκα­τα­λεί­ψει τη χώρα. Είχαν φύγει πριν λίγα χρόνια για Σουηδία, Στοκ­χόλμη, εγκα­τα­στά­θη­καν εκεί και με περι­μέ­νουν».

Σε όλη τη διάρ­κεια της αφή­γη­σης η φωνή του Άχμετ είναι σταθερή, παρότι τα χείλη του είναι πρη­σμένα από το ξύλο. Ηταν αυτός που πριν από τρεις εβδο­μά­δες, έξω από τον καταυ­λι­σμό δέχθηκε επίθεση αγνώ­στων. Τον ξυλο­κό­πη­σαν αλύπητα και τον έστει­λαν στο νοσο­κο­μείο. Σαν φυσιο­γνω­μία είναι λίγο τρο­μα­κτι­κός. Ισως να φταίει το απο­στε­ω­μένο του πρόσωπο, το απε­ρι­ποί­ητο μούσι που ακόμα καλά – καλά δεν του ‘χει καλύψει τα μάγουλα. Ψηλός, πολύ λεπτός και άκακος, σα δάσκα­λος.

«Μάζεψα ό,τι είχα κι έφυγα. Από την Παλαι­στίνη πέρασα στην Τουρκία κι από κει με βάρκα βγήκαμε έξω από τη Ρόδο. Τώρα περι­μένω το Γραφείο Ασύλου να μου ετοι­μά­σει τα χαρτιά για να φύγω. Να πάω στον αδελφό μου στη Στοκ­χόλμη, στο θείο μου και στο κορίτσι μου, που με περι­μέ­νει εκεί. Αρρα­βω­νια­στή­καμε στην Παλαι­στίνη κι έφυγε με την οικο­γέ­νειά της. Τώρα πάω κι εγώ, με περι­μέ­νει». Πώς τη λένε; Δίστασε να απα­ντή­σει, όμως τελικά είπε. «Αΐλα, τη λένε Αΐλα». Δεν είπε τίποτα άλλο. Δεν άντεξε. Δάκρυσε. Εκανε νόημα στον Ντίνο τον Μαντικό κι εκείνος του ‘δωσε ένα τσιγάρο. Το πήρε και κάθισε απόμερα.

Σεμς, 32 ετών, γυναίκα, Σομαλία

«Στην πόλη, όπου ζούσαμε, είχαμε ένα μικρό μαγαζί. Μπα­κά­λικο, μανά­βικο, που­λού­σαμε διάφορα είδη δια­τρο­φής και πράγ­ματα για το σπίτι. Πολύ συχνά ερχόταν μια συγκε­κρι­μένη ομάδα ανθρώ­πων, έπαιρνε ό,τι ήθελε κι έφευγε χωρίς να πλη­ρώ­σει. Ο σύζυγός μου προ­σπα­θούσε κάθε φορά να τους στα­μα­τή­σει, μα τον χτυ­πού­σαν. Δυνατά. Η αστυ­νο­μία εκεί δεν μπορεί να κάνει τίποτα. Με τον καιρό τα πράγ­ματα δυσκό­λε­ψαν ακόμα περισ­σό­τερο. Εκτός από τις κλοπές, τακτικά περί­με­ναν σε κάποιο απόμερο δρόμο να σχολάσω και να μου πάρουν τα ψώνια που είχα για το σπίτι. Έκαναν κι άλλα». Εκεί η αφήγησή της στα­μά­τησε για λίγο. Η Σομαλία είναι μια από τις πιο φτωχές χώρες του πλανήτη. Είναι και από τις πιο βίαιες. Εκεί οι γυναί­κες γίνο­νται θύματα κακο­ποί­η­σης. Συχνής κακο­ποί­η­σης.

«Μετά από όλα αυτά, ο σύζυγός μου στρά­φηκε στη Δικαιο­σύνη. Ζήτησε προ­στα­σία. Αμέσως το επόμενο βράδυ η ίδια ομάδα τον δολο­φό­νησε. Κυνή­γη­σαν κι εμένα. Πρόλαβα, ξέφυγα. Τους είδα ποιοι είναι. Ξέρω τα πρόσωπά τους και ξέρω ότι αν έμενα θα σκό­τω­ναν κι εμένα. Έτσι γίνεται στη Σομαλία». Ο σύζυγος της Σεμς ήταν 36 ετών.

«Τώρα το μόνο που θέλω είναι να μείνω ασφαλής, να έχω ζωή. Δεν έχω δουλειά, δεν έχω τίποτα. Θα δούμε».

Αμίρ, 21 ετών, φοι­τη­τής, Ιράκ

«Είχα μια καλή ζωή. Κάθε πρωί έπαιρνα το λεω­φο­ρείο για την πόλη. Σπού­δαζα Αρχι­τε­κτο­νική στο πανε­πι­στή­μιο και στο χρόνο που περίσ­σευε δούλευα για να συντη­ρού­μαι. Είχα σχέση μ’ ένα παιδί, αγόρι κι εκείνος. Στα κρυφά. Η θρη­σκεία δεν το επι­τρέ­πει, όμως εμείς βρι­σκό­μα­σταν. Μαζί ήμασταν από παιδιά. Δεν ξέρω το πώς, η μητέρα μου το έμαθε και μας έπιασε στο σπίτι του φίλου μου. Είχε έρθει και κρα­τούσε το κυνη­γε­τικό όπλο του πατέρα μου. Τρε­λά­θηκε όταν μας είδε. Αρχισε να πυρο­βο­λεί, ούτε και θυμάμαι πόσες φορές έριξε. Εκείνος έφαγε τις περισ­σό­τε­ρες σφαίρες κι έμεινε επί τόπου. Με προ­στά­τεψε με το σώμα του. Εφαγα κι εγώ, στα πλευρά, στα πόδια. Ένα από τα σκάγια με χτύπησε πάνω από το μάτι».

Υπάρ­χουν αρκετές περιο­χές στο μου­σουλ­μα­νικό κόσμο, όπου η «τιμωρία της ομο­φυ­λο­φι­λίας» δικαιο­λο­γεί­ται ως κίνητρο ενός εγκλή­μα­τος και απο­τε­λεί ισχυρό ελα­φρυ­ντικό στοι­χείο.

«Μόλις βγήκα από το νοσο­κο­μείο εξα­φα­νί­στηκα. Φρό­ντισα να χαθούν τα ίχνη μου. Εφυγα από την περιοχή, στα­μά­τησα το πανε­πι­στή­μιο, βρήκα δουλειά σε μια άλλη πόλη, μα η μητέρα μου πάλι με εντό­πισε. Εστειλε και με πήραν πίσω στο χωριό, με έδεσαν ξάπλα στο κρεβάτι και με χαρά­κω­ναν. Με χαρά­κωνε η μάνα μου για να φύγει, έλεγε, ο δαί­μο­νας από μέσα μου. Με χαρά­κωνε, έλεγε, γιατί η ντροπή ήταν μεγάλη».

Αδιά­ψευ­στος μάρ­τυ­ρας είναι οι φωτο­γρα­φίες στο κινητό του. Το σώμα του γεμάτο χαρα­κιές, από τα πόδια μέχρι το λαιμό. Εφυγε από το Ιράκ αμέσως μόλις μπόρεσε να ξεφύγει. Ενας από τους γνω­στούς οφθαλ­μί­α­τρους της Ρόδου επι­βε­βαί­ωσε ότι ‘οι ακτι­νο­γρα­φίες δεί­χνουν πως ένα μεταλ­λικό σφαι­ρί­διο υπάρχει μέσα στο κρανίο του, ακριβώς πάνω από το δεξί οφθαλμό. Συνε­πεία αυτού του γεγο­νό­τος, στην όρασή του, από εκείνο το μάτι, κυριαρ­χεί το κόκκινο χρώμα’. Δηλαδή; ‘Από εκείνο το μάτι βλέπει τον κόσμο κόκκινο’.

Μοχά­μεντ, 30 ετών,

λέκτο­ρας πανε­πι­στη­μίου, Σομαλία

«Ημουν λέκτο­ρας στο πανε­πι­στή­μιο. Δίδασκα ‘Χρηματοοικονομικά’ και παράλ­ληλα εργα­ζό­μουν ως υπο­διευ­θυ­ντής στην εται­ρεία ηλε­κτρι­σμού. Συχνά, συγκε­κρι­μένα πρόσωπα ζητού­σαν πλη­ρο­φο­ρίες για τη δουλειά μου. Με εκβί­α­ζαν, με χτυ­πού­σαν. Αυτή είναι η τακτική των τρο­μο­κρα­τών στη Σομαλία. Θέλουν να έχουν τον έλεγχο παντού. Αν τους έδινα τα στοι­χεία που ήθελαν, θα έχανα τη δουλειά μου, κυρίως θα έχανα την αυτο­ε­κτί­μησή μου και το μέλλον μου. Εχω μια γυναίκα και τέσσερα παιδιά να θρέψω. Εφυγα ψάχνο­ντας για ειρήνη. No peace, no rules, no regulation in Somalia. Όταν έφτασα στη Ρόδο, παρου­σιά­στηκα στην αστυ­νο­μία και ζήτησα άσυλο. Ελπίζω να τα κατα­φέρω και να νομι­μο­ποι­ηθώ. Ελπίζω να γίνω δεκτός στο πανε­πι­στή­μιο και να μπορέσω έτσι να ολο­κλη­ρώσω το διδα­κτο­ρικό μου. Ονει­ρεύ­ο­μαι τη στιγμή που θα επα­νε­νω­θεί η οικο­γέ­νειά μου». “Παρών” σε όλες τις συνε­ντεύ­ξεις της ‘δημοκρατικής’ ήταν ο κ. Ντίνος Μαντι­κός. Όπως εξήγησε «χιλιά­δες μετα­νά­στες πέρασαν από τον άτυπο καταυ­λι­σμό της Ρόδου. Από αυτούς ελά­χι­στοι έμειναν στην Ελλάδα κι ακόμα πιο λίγοι στη Ρόδο. Ολοι θέλουν να φτάσουν κάπου στην Ευρώπη, στους συγ­γε­νείς τους. Κυρίως στο Βέλγιο». Το κοινό χαρα­κτη­ρι­στικό στοι­χείο στη διάρ­κεια των συνε­ντεύ­ξεων ήταν μια οικο­νο­μική συσκευα­σία, κον­σέρβα γίγας, με τομα­το­πελτέ, που υπήρχε ανοιγ­μένη στον πάγκο. Οσο εξε­λίσ­σο­νταν οι αφη­γή­σεις, κάθε τόσο, ερχόταν κάποιος από τους φιλο­ξε­νού­με­νους για να πάρει δυο κου­τα­λιές πελτέ, να πλου­τί­σει έτσι το ρύζι ή τις φακές του. Από δίπλα ο κ. Ντίνος, σημεί­ωνε το όνομα και την ποσό­τητα πελτέ, φακής ή ρυζιού που πήρε ο κάθε ένας στην εβδο­μάδα που πέρασε.