Η Μεσόγειος φλέγεται, προειδοποιεί το WWF, πλήγμα και στον τουρισμό

Έξι εθνικά γραφεία WWF (WWF Ισπα­νίας, Πορ­το­γα­λίας, Γαλλίας, Ιταλίας, Ελλάδας και Τουρ­κίας) ολο­κλή­ρω­σαν πριν λίγο καιρό κοινή έκθεση με τίτλο ”Η Μεσό­γειος φλέ­γε­ται”, η οποία παρου­σιά­ζει τις τάσεις των δασικών πυρ­κα­γιών τις τέσ­σε­ρις τελευ­ταίες δεκα­ε­τίες και αναλύει τα απο­λο­γι­στικά στοι­χεία για τις δασικές πυρ­κα­γιές για το διά­στημα 2009-2018, τις ανθρώ­πι­νες απώ­λειες, αλλά και τις ζημιές που προ­κά­λε­σαν σε περι­βαλ­λο­ντικό και οικο­νο­μικό επίπεδο. Παράλ­ληλα, λαμ­βά­νο­ντας υπόψη τα βασικά αυτά συμπε­ρά­σματα, η έκθεση παρου­σιά­ζει προ­τά­σεις για ένα απο­τε­λε­σμα­τικό σύστημα δια­χεί­ρι­σης των δασικών πυρ­κα­γιών που βασί­ζε­ται στην πρόληψη, καθώς και στην εφαρ­μογή πολι­τι­κών προ­σαρ­μο­γής των δασικών οικο­συ­στη­μά­των στην κλι­μα­τική αλλαγή και τους κιν­δύ­νους που εγκυ­μο­νεί.

Σύμφωνα με την έκθεση, οι χώρες της Μεσο­γείου, στις οποίες κατα­γρά­φε­ται το 80% των  καμένων εκτά­σεων της Ευρώπης, αντι­με­τω­πί­ζουν παρό­μοιους κιν­δύ­νους από τις δασικές πυρ­κα­γιές, καθώς μοι­ρά­ζο­νται μία σειρά από κοινά χαρα­κτη­ρι­στικά. Πέρα από τα κοινά φυσικά και γεω­μορ­φο­λο­γικά χαρα­κτη­ρι­στικά, όλες οι χώρες παρου­σιά­ζουν αντί­στοι­χες τάσεις εγκα­τά­λει­ψης της υπαί­θρου, συσ­σώ­ρευ­σης καύ­σι­μης ύλης, έχουν μία δια­δε­δο­μένη κοινή “κουλ­τούρα” ευρείας χρήσης της φωτιάς, ενώ χαρα­κτη­ρί­ζο­νται από έντονες, μόνιμες ή επο­χι­κές, πιέσεις στον φυσικό χώρο.

Στην Πορ­το­γα­λία, την Ισπανία, τη Γαλλία, την Ιταλία, την Ελλάδα και την Τουρκία, από το 2009 ως το 2018, ξεσπούν κάθε χρόνο περίπου 56.000 περι­στα­τικά πυρ­κα­γιών υπαί­θρου και καί­γο­νται 3.750.000 στρέμ­ματα δασικών εκτά­σεων. Αυτό πρα­κτικά σημαί­νει ότι κάθε χρόνο η Μεσό­γειος χάνει το 0,6% των δασικών της εκτά­σεων εξαι­τίας των πυρ­κα­γιών. Μόνο το 2017 στη Μεσό­γειο κάηκαν 9.000.000 στρέμ­ματα, έκταση ίση με ολό­κληρη την Κύπρο, που απο­τε­λεί τη χει­ρό­τερη κατα­γραφή από το 1985.

Οι πυρ­κα­γιές κοστί­ζουν σε περι­βάλ­λον, ανθρώ­πι­νες ζωές και οικο­νο­μία

Οι φωτιές απει­λούν την πλούσια βιο­ποι­κι­λό­τητα της Μεσο­γείου, καθώς πλήτ­τουν προ­στα­τευό­με­νες περιο­χές, βιό­το­πους υψηλής οικο­λο­γι­κής αξίας και σπάνια είδη, ενώ μειώ­νουν τη δυνα­τό­τητα των μεσο­γεια­κών δασών να απορ­ρο­φή­σουν διο­ξεί­διο του άνθρακα, επη­ρε­ά­ζουν την υδρο­λο­γική ισορ­ρο­πία και την ποιό­τητα των υδάτων και εντεί­νουν τη διά­βρωση του εδάφους. Την ίδια στιγμή, όμως, οι πυρ­κα­γιές απει­λούν και με τον πλέον πιο άμεσο τρόπο, τους ανθρώ­πους, καθώς από το 2000 ως και το 2016, 488 πυρο­σβέ­στες και πολίτες έχασαν τη ζωή τους στην Ευρώπη, ενώ μόνο το 2017 και το 2018 –μέσα σε μόλις δύο χρόνια- 225 άνθρω­ποι έχασαν τη ζωή τους μόνο στην Πορ­το­γα­λία, την Ισπανία και την Ελλάδα. Οι σημε­ρι­νές συν­θή­κες καθι­στούν τις πυρ­κα­γιές περισ­σό­τερο φονικές από ποτέ στην ιστορία!

Επι­πλέον, και σύμφωνα με την έκθεση του WWF, το ετήσιο οικο­νο­μικό κόστος που συν­δέ­ε­ται με τις κατα­στρο­φές από τις δασικές πυρ­κα­γιές, υπο­λο­γί­ζε­ται πως σε όλη την Ευρώπη ανέρ­χε­ται στα 3 δισ. ευρώ. Παράλ­ληλα, και σύμφωνα με τα σενάρια αύξησης των εκπο­μπών των αερίων του θερ­μο­κη­πίου εξαι­τίας της κλι­μα­τι­κής αλλαγής, υπο­λο­γί­ζε­ται ότι οι οικο­νο­μι­κές επι­πτώ­σεις  των πυρ­κα­γιών, για την περίοδο 2070-2100, σε Ελλάδα, Ισπανία, Γαλλία, Ιταλία και Πορ­το­γα­λία μπορεί να ανέλ­θουν στα 5 δισ. ευρώ ανά έτος. Τέλος, επι­ση­μαί­νε­ται ότι το κόστος δια­χεί­ρι­σης των δασικών πυρ­κα­γιών στη Μεσό­γειο ξεπερνά τα 2 δισ. ευρώ το χρόνο, με το 80% από αυτά να χρη­σι­μο­ποιεί­ται στην κατα­στολή και μόνο το 20% στην πρόληψη.

Όλα αυτά απο­κτούν ακόμα μεγα­λύ­τερη σημασία, εάν ανα­λο­γι­στούμε πως το 96% των πυρ­κα­γιών στη Μεσό­γειο προ­κα­λού­νται από ανθρω­πο­γενή αίτια. Ειδι­κό­τερα, το 40% από αυτές προ­κα­λεί­ται από ανθρώ­πινη αμέλεια, ενώ το 26% από πρόθεση. Ωστόσο, η κινη­τή­ρια δύναμη για το υπό­λοιπο 1/3 των πυρ­κα­γιών (28%) από ανθρω­πο­γενή αίτια παρα­μέ­νει άγνωστη, ποσοστό που στην Ελλάδα και την Πορ­το­γα­λία αγγίζει τα μισά περι­στα­τικά.

Η παρά­με­τρος της κλι­μα­τι­κής αλλαγής

Τα έξι εθνικά γραφεία του WWF που συνέ­τα­ξαν την έκθεση προει­δο­ποιούν ότι η κατά­σταση που περι­γρά­φε­ται παρα­πάνω ανα­μέ­νε­ται να επι­δει­νω­θεί περαι­τέρω τα αμέσως επόμενα χρόνια και εξαι­τίας της κλι­μα­τι­κής αλλαγής. Ήδη, σοβαρά περι­στα­τικά δασικών πυρ­κα­γιών ξεσπούν και στη βόρεια Ευρώπη, όπου παρα­δο­σιακά εμφα­νί­ζει χαμηλά ποσοστά πυρ­κα­γιών, ενώ στον ευρω­παϊκό νότο, χρόνο με τον χρόνο, τα περι­στα­τικά των δασικών πυρ­κα­γιών γίνο­νται όλο και πιο έντονα και κατα­στρο­φικά. Όπως σημειώ­νει και η έκθεση, η Δια­κυ­βερ­νη­τική Επι­τροπή για την κλι­μα­τική αλλαγή του ΟΗΕ προει­δο­ποιεί ότι τα μεσο­γειακά οικο­συ­στή­ματα θα γίνουν ακόμα πιο ευάλωτα. Η ανα­με­νό­μενη αύξηση της θερ­μο­κρα­σίας συνε­πά­γε­ται περισ­σό­τερα και μεγα­λύ­τε­ρης διάρ­κειας κύματα ζέστης, τα οποία θα κάνουν την καύσιμη ύλη ακόμα πιο εύφλε­κτη, κάτι το οποίο σημαί­νει πως η κλι­μα­τική αλλαγή θα φέρει στο άμεσο μέλλον σφο­δρό­τε­ρες και πιο εκτε­τα­μέ­νες δασικές πυρ­κα­γιές. Επίσης, η κλι­μα­τική αλλαγή αλλάζει τα χαρα­κτη­ρι­στικά της αντι­πυ­ρι­κής περιό­δου, η οποία γι’αυτόν τον λόγο, θα είναι πιο εκτε­τα­μένη και έντονη.

Επι­τα­κτική ανάγκη οι απο­φά­σεις με βάση την πρόληψη και όχι την κατα­στολή

Με αφορμή τη συγκε­κρι­μένη έκθεση και λαμ­βά­νο­ντας υπόψη τα βασικά συμπε­ρά­σματα στα οποία κατα­λή­γει, το WWF προ­τεί­νει αλλαγές που έχουν ως κεντρικό στόχο να ανα­διορ­γα­νώ­σουν και να βελ­τιώ­σουν τη συνο­λική δια­χεί­ριση των πυρ­κα­γιών με έμφαση στην πρόληψη, να αντι­με­τω­πί­σουν τα βασι­κό­τερα αίτια και τελικά, να κάνουν τα μεσο­γειακά δάση πιο ανθε­κτικά στις προ­κλή­σεις της εντει­νό­με­νης κλι­μα­τι­κής αλλαγής. Στο πλαίσιο αυτό, είναι απο­λύ­τως απα­ραί­τητο να υπάρξει:

• Μετα­κί­νηση του ειδικού βάρους από την κατα­στολή στις πολι­τι­κές και δράσεις πρό­λη­ψης, με ταυ­τό­χρονο συντο­νι­σμό μεταξύ πρό­λη­ψης και κατα­στο­λής.
• Έμφαση στις δράσεις ενη­μέ­ρω­σης και ευαι­σθη­το­ποί­η­σης των πολιτών και ταυ­τό­χρονη αυστηρή εφαρ­μογή της σχε­τι­κής νομο­θε­σίας με στόχο τη  μείωση της σημε­ρι­νής ατι­μω­ρη­σίας.
• Προ­τε­ραιο­ποί­ηση των μέτρων πρό­λη­ψης και κατα­στο­λής, βάσει του επα­να­προσ­διο­ρι­σμού των περιο­χών υψηλού κιν­δύ­νου και της πλη­ρέ­στε­ρης εξα­κρί­βω­σης και ανά­λυ­σης των αιτίων και των κινή­τρων των ανθρω­πο­γε­νών πυρ­κα­γιών.
• Θέσπιση ολο­κλη­ρω­μέ­νων πολι­τι­κών χρήσεων γης ως μέτρο πρό­λη­ψης, μέσω της άμβλυν­σης των κοι­νω­νι­κών συγκρού­σεων που δημιουρ­γούν τα ποικίλα συμ­φέ­ρο­ντα στη δασική γη και της προ­ώ­θη­σης των απα­ραί­τη­των θεσμι­κών αλλαγών.
• Βελ­τί­ωση της απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τας των συστη­μά­των πολι­τι­κής προ­στα­σίας.
• Κατάρ­τιση ρεα­λι­στι­κών και απο­τε­λε­σμα­τι­κών τοπικών σχεδίων πρό­λη­ψης, που θα περι­λαμ­βά­νουν τη δασική δια­χεί­ριση και τη μείωση της καύ­σι­μης ύλης, την ορθή δια­χεί­ριση υπο­δο­μών και μετα­φο­ρι­κών δικτύων, και τα μέτρα απο­μά­κρυν­σης της πυρο­γε­νούς βλά­στη­σης από τα όρια των οικι­σμών και των οδών.
• Θέσπιση οικο­νο­μι­κών πολι­τι­κών που θα προ­ω­θή­σουν την αει­φο­ρική δια­χεί­ριση των δασών με απο­τέ­λε­σμα τη μείωση της καύ­σι­μης ύλης, την απο­κα­τά­σταση του μωσαϊ­κού δασικού τοπίου και την επα­να­φορά των “ενεργών φυλάκων” στα δάση (π.χ. παρα­γωγή δασικών προ­ϊ­ό­ντων, πιστο­ποι­η­μένη ξυλεία).
• Εφαρ­μογή στο­χευ­μέ­νης μετα­πυ­ρι­κής απο­κα­τά­στα­σης, όπου και όταν χρειά­ζε­ται με στόχο την ανα­σύ­σταση του μεσο­γεια­κού μωσαϊ­κού βλά­στη­σης και εντέλει και την απο­τροπή μελ­λο­ντι­κών απειλών.
• Δια­μόρ­φωση πολι­τι­κών προ­σαρ­μο­γής των δασικών οικο­συ­στη­μά­των στην κλι­μα­τική αλλαγή και της αύξησης της ανθε­κτι­κό­τητα τους απέ­να­ντι  στις νέες συν­θή­κες που αυτή δημιουρ­γεί.

Κοινή Ευρω­παϊκή στρα­τη­γική πρό­λη­ψης δασικών πυρ­κα­γιών

Σε δηλώ­σεις του ο κ. Κων­στα­ντί­νος Λια­ρί­κος, επι­κε­φα­λής Περι­βαλ­λο­ντι­κού Προ­γράμ­μα­τος του WWF Ελλάς, τόνισε: “Σύμφωνα με την έκθεση, η Μεσό­γειος θα αντι­με­τω­πί­σει τα επόμενα χρόνια σφο­δρό­τε­ρες και πιο εκτε­τα­μέ­νες δασικές πυρ­κα­γιές εξαι­τίας της κλι­μα­τι­κής αλλαγής. Γι’ αυτό και είναι επι­τα­κτική η ανάγκη να μετα­κι­νη­θεί η πολι­τική και επι­χει­ρη­σιακή προ­τε­ραιό­τητα από την κατα­στολή στην πρόληψη, προ­κει­μέ­νου να μην ζήσουμε άλλες φονικές πυρ­κα­γιές, όπως αυτές που σημειώ­θη­καν το 2017 και το 2018 στην Πορ­το­γα­λία την Ισπανία και την Ελλάδα, με απο­τέ­λε­σμα να χάσουν τη ζωή τους 225 άνθρω­ποι. Η μελέτη κατα­δει­κνύει επίσης ότι είτε από αμέλεια είτε από πρόθεση, το 96% των δασικών πυρ­κα­γιών στη Μεσό­γειο προ­κα­λεί­ται από τον άνθρωπο. Η λήψη των απα­ραί­τη­των μέτρων πρό­λη­ψης σε συν­δυα­σμό με την κοι­νω­νική εγρή­γορση είναι μονό­δρο­μος για την προ­στα­σία των δασών μας και των ανε­κτί­μη­των υπη­ρε­σιών που μας παρέ­χουν”.

πηγή traveldailynews.gr