Νέο «φρένο» για την εκτός σχεδίου δόμηση – Η απόφαση του ΣτΕ για περίπτωση στη Ρόδο

Απόφαση του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας για οικό­πεδο χωρίς πρόσωπο κοντά σε οικισμό της Ρόδου ανα­δει­κνύει τα νομικά ζητή­ματα των προ­ω­θού­με­νων ρυθ­μί­σεων

Ακόμη μια απόφαση του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας για την εκτός σχεδίου δόμηση, αυτή τη φορά για τη Ρόδο, έρχεται να απο­δεί­ξει τα σοβαρά νομικά ζητή­ματα που έχουν οι δρο­μο­λο­γού­με­νες από το υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος ρυθ­μί­σεις.

Το ΣτΕ ξεκα­θα­ρί­ζει για πολ­λο­στή φορά ότι και τα οικό­πεδα προ του 2003 οφεί­λουν να έχουν πρόσωπο σε δρόμο που δια­νοί­χθηκε νόμιμα (και όχι με δου­λείες) και ότι η παροχή οικο­δο­μη­σι­μό­τη­τας με μόνο κρι­τή­ριο την αρτιό­τητα είναι αντι­συ­νταγ­μα­τική. Και το σημα­ντι­κό­τερο, τονίζει ότι οι πολε­ο­δο­μίες οφεί­λουν να το γνω­ρί­ζουν και να μην εκδί­δουν τέτοιες άδειες, καθώς υφί­στα­ται σχετική νομο­λο­γία ήδη από το 2000.

Η υπόθεση αφορά οικό­πεδο κοντά σε οικισμό της Ρόδου για το οποίο η Υπη­ρε­σία Δόμησης (ΥΔΟΜ) του νησιού εξέδωσε οικο­δο­μική άδεια. Επειτα από προ­σφυγή γείτονα, η άδεια ακυ­ρώ­θηκε από το εφετείο και ο ενδια­φε­ρό­με­νος προ­σέ­φυγε στο ΣτΕ κατά της από­φα­σης του δικα­στη­ρίου. Το οικό­πεδο δεν είχε πρόσωπο σε νόμιμη οδό, αλλά η ΥΔΟΜ έδωσε άδεια επειδή ήταν προ­ϋ­φι­στά­μενο του 2003 και σε ζώνη 500 μέτρων από έναν οικισμό. Η απόφαση 350/2024 του Ε΄ Τμή­μα­τος του ΣτΕ επα­να­λαμ­βά­νει (για πολ­λο­στή φορά την τελευ­ταία δεκα­ε­τία) τα όσα έχουν ήδη κριθεί από τη νομο­λο­γία του και πιο συγκε­κρι­μένα:

Το προ­ε­δρικό διά­ταγμα για την εκτός σχεδίου δόμηση του 1985 δεν έθετε ως μονα­δική προ­ϋ­πό­θεση την αρτιό­τητα. «Η διάταξη ανα­φέ­ρε­ται αυτο­νο­ή­τως σε γήπεδα έχοντα πρόσωπο σε κοι­νό­χρη­στο χώρο – αυτή η έννοια απο­δό­θηκε στη διάταξη εξαρχής, δηλαδή πριν την αντι­κα­τά­στασή της από τον ν. 3212/2003», ανα­φέ­ρει η απόφαση. «Αντί­θετη εκδοχή, κατά την οποία τίθεται ως μόνη προ­ϋ­πό­θεση για τη δόμηση εκτός σχεδίου το ελά­χι­στο εμβαδόν των 4.000 τ.μ., στε­ρεί­ται βάσεως, καθώς θα προ­σέ­κρουε στο Σύνταγμα». Επι­πλέον, σημειώ­νει, ένα χωράφι θεω­ρεί­ται οικο­δο­μή­σιμο από το προ­ε­δρικό διά­ταγμα του 1985 όταν έχει πρόσωπο σε δρόμο που ανε­ξαρ­τή­τως κατη­γο­ρίας (λ.χ. εθνικός, επαρ­χια­κός, δημο­τι­κός ή κοι­νο­τι­κός) υφί­στα­ται νομίμως.

Στη συνέ­χεια, το ανώτατο διοι­κη­τικό δικα­στή­ριο απορ­ρί­πτει το επι­χεί­ρημα της συνταγ­μα­τι­κής προ­στα­σίας του δικαιώ­μα­τος ιδιο­κτη­σίας, τονί­ζο­ντας ότι δεν συνέ­τρε­χαν οι νόμιμες προ­ϋ­πο­θέ­σεις για την έκδοση οικο­δο­μι­κής άδειας. «Ο νομο­θέ­της, ήδη από το 1923, αμέσως ή εμμέσως, έθετε περιο­ρι­σμούς στην εκτός σχεδίου δόμηση, η οποία ειδικώς μετά την έναρξη του Συντάγ­μα­τος του 1975 επι­τρέ­πε­ται μόνο κατ’ εξαί­ρεση, όπως παγίως νομο­λο­γεί­ται από το Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τείας. Ειδι­κό­τερα και για τις δια­τά­ξεις του Π.Δ. της 24-31.5.1985, όπως ίσχυαν πριν από τον ν. 3212/2003, ο κανόνας κατά τον οποίο τα εκτός σχεδίου ακίνητα είναι δομή­σιμα μόνο αν δια­θέ­τουν πρόσωπο σε κοι­νό­χρη­στο χώρο (δρόμο) εξαγ­γέλ­λε­ται ρητώς στις απο­φά­σεις ΣτΕ ήδη από το 2005. Ο επί­μα­χος κανόνας έπρεπε να είναι γνωστός στις πολε­ο­δο­μι­κές αρχές, οι οποίες οφεί­λουν να ακο­λου­θούν τη νομο­λο­γία των αρμό­διων δικα­στη­ρίων κατά την έκδοση οικο­δο­μι­κών αδειών», ανα­φέ­ρει.

Η απόφαση «ξεγυ­μνώ­νει» για ακόμα μια φορά όλα τα νομικά επι­χει­ρή­ματα που έχουν θέσει το υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος και το Τεχνικό Επι­με­λη­τή­ριο Ελλάδας. Δηλαδή, ότι τα οικό­πεδα που «δημιουρ­γή­θη­καν» (λ.χ. από κατά­τμηση) ανάμεσα στο 1985 και στο 2003 δεν έχουν την προ­ϋ­πό­θεση προ­σώ­που σε νόμιμη οδό, επειδή αυτή εξει­δι­κεύ­τηκε το 2003 (το ΣτΕ επα­να­λαμ­βά­νει από το… 2000, πριν καν θεσπι­στεί ο ν. 3212/2003 ότι απαι­τεί­ται πρόσωπο). Με τον τρόπο αυτό απορ­ρί­πτει και τις δου­λείες (δηλαδή τις συμ­φω­νίες με τον ιδιο­κτήτη άλλου οικο­πέ­δου που έχει πρόσωπο σε οδό ώστε να πάρει οικο­δο­μη­σι­μό­τητα ένα γει­το­νικό, «τυφλό» οικό­πεδο), αφού πρέπει το ίδιο το οικό­πεδο να έχει πρόσωπο σε νόμιμη οδό.

Επίσης τονίζει ότι η παροχή οικο­δο­μη­σι­μό­τη­τας με μονα­δικό κρι­τή­ριο την αρτιό­τητα (όπως σκο­πεύει να κάνει το υπουρ­γείο για όσα οικό­πεδα πωλή­θη­καν τα τελευ­ταία πέντε χρόνια), χωρίς πρόσωπο σε νόμιμο δρόμο, είναι ευθέως αντι­συ­νταγ­μα­τική. Και σημειώ­νει ότι όλα αυτά οι πολε­ο­δο­μίες οφεί­λουν να τα γνω­ρί­ζουν και να μην εκδί­δουν τέτοιες άδειες. Το σύνολο αυτών των επι­χει­ρη­μά­των είχε εκτεθεί και στην απόφαση που βγήκε πέρυσι για την Πάτμο (176/2023).

Yπουργείο Περι­βάλ­λο­ντος

Αξιο­ση­μεί­ωτο είναι πάντως ότι το υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος ανάρ­τησε προχθές μια λιτή ανα­κοί­νωση στην ιστο­σε­λίδα του ανα­φε­ρό­μενο στην απόφαση του ΣτΕ. Οπως σημειώ­νε­ται, θα εξε­τα­στεί «προ­κει­μέ­νου να δια­πι­στω­θεί κατά πόσο προ­κύ­πτει νεότερη νομο­λο­γία» και αν επη­ρε­ά­ζο­νται οι δια­τά­ξεις που σχε­διά­ζο­νται από το υπουρ­γείο. Η ρύθμιση για την ενί­σχυση της εκτός σχεδίου δόμησης περι­λαμ­βά­νε­ται σε ευρύ­τερο νομοσχέδιο-σκούπα, που παρου­σιά­στηκε στο υπουρ­γικό συμ­βού­λιο στις 9 Ιανουα­ρίου, αλλά δεν έχει ακόμη δοθεί σε δια­βού­λευση.

Πηγή kathimerini.gr

Γιώργος Λιάλιος