Βάσια Παπαηλία: «Δεν διεκδικούμε έναν τίτλο. Διεκδικούμε έναν ρόλο για το Νότιο Αιγαίο στον κόσμο»

• «Η Πα­γκό­σμια Πε­ρι­φέ­ρεια Γα­στρο­νο­μί­ας δεν είναι μια νέα αρχή. Είναι το επό­με­νο βήμα μιας δια­δρο­μής που ξε­κί­νη­σε ο Γιώρ­γος Χα­τζη­μάρ­κος πριν από δε­κα­πέ­ντε χρό­νια»

Το Νότιο Αι­γαίο κάνει το επό­με­νο με­γά­λο βήμα στη διε­θνή του πο­ρεία, κα­τα­θέ­το­ντας επί­ση­μα την υπο­ψη­φιό­τη­τά του για τον τίτλο της Πα­γκό­σμιας Πε­ρι­φέ­ρειας Γα­στρο­νο­μί­ας 2028, όπως έγινε γνω­στό πριν από λίγα 24ωρα. Μετά την ανα­κή­ρυ­ξή του ως Ευ­ρω­παϊ­κή Πε­ρι­φέ­ρεια Γα­στρο­νο­μί­ας το 2019, γί­νε­ται η πρώτη ελ­λη­νι­κή πε­ρι­φέ­ρεια που διεκ­δι­κεί αυτή την κο­ρυ­φαία διε­θνή διά­κρι­ση! Η υπο­ψη­φιό­τη­τα δεν είναι νέα εκ­κί­νη­ση. Είναι το επό­με­νο βήμα μιας στρα­τη­γι­κής που ξε­κί­νη­σε το 2014, όταν ο Γιώρ­γος Χα­τζη­μάρ­κος ανέ­λα­βε πε­ρι­φε­ρειάρ­χης, με κομ­βι­κό σταθ­μό αυτής της δια­δρο­μής το 2019, την χρο­νιά που το Νότιο Αι­γαίο ανα­γνω­ρί­στη­κε ως η πρώτη Ευ­ρω­παϊ­κή Πε­ρι­φέ­ρεια Γα­στρο­νο­μί­ας στην Ελ­λά­δα.

Η δω­δε­κα­ε­τής αυτή δια­δρο­μή απέ­δει­ξε ότι η διά­κρι­ση του 2019 δεν απο­τέ­λε­σε έναν συμ­βο­λι­κό τίτλο, αλλά την αφε­τη­ρία μιας συ­νε­κτι­κής πο­λι­τι­κής που απέ­δω­σε με­τρή­σι­μα απο­τε­λέ­σμα­τα. Στη διάρ­κεια αυτής της πο­ρεί­ας:

Στη­ρί­χθη­καν και στη­ρί­ζο­νται πε­ρισ­σό­τε­ρα από 40 φε­στι­βάλ και γα­στρο­νο­μι­κές εκ­δη­λώ­σεις κάθε χρόνο, ενι­σχύ­θη­κε η συμ­με­το­χή πα­ρα­γω­γών σε κο­ρυ­φαί­ες διε­θνείς εκ­θέ­σεις, από την ΕΞ­ΠΟ­ΤΡΟΦ και τη FOODEXPO έως το SIAL Paris, διευ­ρύν­θη­κε η εξω­στρέ­φεια των το­πι­κών προ­ϊ­ό­ντων, ανα­δεί­χθη­καν νέοι σεφ ως πρε­σβευ­τές της γα­στρο­νο­μι­κής ταυ­τό­τη­τας των νη­σιών, ενώ η γα­στρο­νο­μία εν­σω­μα­τώ­θη­κε στα­δια­κά στη στρα­τη­γι­κή της Πε­ρι­φέ­ρειας για τον του­ρι­σμό, την εκ­παί­δευ­ση και τη βιώ­σι­μη ανά­πτυ­ξη.

Η Βάσια Πα­παη­λία, διευ­θύ­ντρια Επι­κοι­νω­νί­ας της Πε­ρι­φέ­ρειας Νο­τί­ου Αι­γαί­ου, συ­ντο­νί­στρια Επι­τρο­πής για τη διεκ­δί­κη­ση του τί­τλου “Πα­γκό­σμια Πε­ρι­φέ­ρεια Γα­στρο­νο­μί­ας 2028” μιλά στη «δ», για τον φι­λό­δο­ξο στόχο, ώστε τα νησιά της Δω­δε­κα­νή­σου και των Κυ­κλά­δων να ξε­χω­ρί­σουν πα­γκο­σμί­ως για την γα­στρο­νο­μία τους. «Τα μικρά νησιά μπο­ρούν να δώ­σουν με­γά­λες απα­ντή­σεις στις προ­κλή­σεις του μέλ­λο­ντος», το­νί­ζει χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά. Από το Aegean Cuisine στην Πα­γκό­σμια Πε­ρι­φέ­ρεια Γα­στρο­νο­μί­ας: το με­γά­λο τα­ξί­δι του Νο­τί­ου Αι­γαί­ου συ­νε­χί­ζε­ται!

Ανα­λυ­τι­κά η συ­νέ­ντευ­ξη:

• Η Πε­ρι­φέ­ρεια Νο­τί­ου Αι­γαί­ου κα. Πα­παη­λία ανα­κοί­νω­σε ότι διεκ­δι­κεί τον τίτλο της Πα­γκό­σμιας Πε­ρι­φέ­ρειας Γα­στρο­νο­μί­ας 2028. Ακού­γε­ται ιδιαί­τε­ρα φι­λό­δο­ξο. Τι ση­μαί­νει πραγ­μα­τι­κά αυτή η διεκ­δί­κη­ση;

Αυτό που θα θέ­λα­με να κα­τα­λά­βει ο κό­σμος κα. Πα­μπρή είναι ότι δεν ξε­κι­νά­με σή­με­ρα. Η διεκ­δί­κη­ση του τί­τλου της Πα­γκό­σμιας Πε­ρι­φέ­ρειας Γα­στρο­νο­μί­ας δεν είναι μια νέα αφε­τη­ρία. Είναι το επό­με­νο φυ­σι­κό βήμα μιας στρα­τη­γι­κής που ξε­κί­νη­σε πριν από πε­ρισ­σό­τε­ρα από δέκα χρό­νια.

Ο πε­ρι­φε­ρειάρ­χης, Γιώρ­γος Χα­τζη­μάρ­κος, πί­στε­ψε πολύ νωρίς ότι η γα­στρο­νο­μία δεν είναι απλώς ένα στοι­χείο της πα­ρά­δο­σής μας ούτε ένα ακόμη ερ­γα­λείο του­ρι­στι­κής προ­βο­λής. Είναι μια ολο­κλη­ρω­μέ­νη ανα­πτυ­ξια­κή πο­λι­τι­κή. Μια πο­λι­τι­κή που συν­δέ­ει τον πρω­το­γε­νή τομέα, τον πο­λι­τι­σμό, τη φι­λο­ξε­νία, την εκ­παί­δευ­ση, το πε­ρι­βάλ­λον και τε­λι­κά την ίδια την ταυ­τό­τη­τα των νη­σιών μας.

Αυτή η δια­δρο­μή ξε­κί­νη­σε με το Aegean Cuisine, όταν ακόμη ήταν πρό­ε­δρος του Επι­με­λη­τη­ρί­ου Δω­δε­κα­νή­σου, συ­νε­χί­στη­κε με την ανά­δει­ξη του Νο­τί­ου Αι­γαί­ου ως της πρώ­της ελ­λη­νι­κής Ευ­ρω­παϊ­κής Πε­ρι­φέ­ρειας Γα­στρο­νο­μί­ας το 2019 και σή­με­ρα εξε­λίσ­σε­ται σε μια ακόμη πιο ώριμη και απαι­τη­τι­κή διεκ­δί­κη­ση, με διε­θνή πλέον προ­σα­να­το­λι­σμό.

Ο πα­γκό­σμιος τί­τλος δεν είναι απλώς μια διά­κρι­ση. Είναι μια πλατ­φόρ­μα συ­νερ­γα­σί­ας και ανταλ­λα­γής γνώ­σης ανά­με­σα σε Πε­ρι­φέ­ρειες από όλο τον κόσμο που ανα­ζη­τούν λύ­σεις σε κοι­νές προ­κλή­σεις: τη βιο­ποι­κι­λό­τη­τα, την επι­σι­τι­στι­κή ασφά­λεια, την κυ­κλι­κή οι­κο­νο­μία, την προ­στα­σία της πο­λι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς.

Πα­ράλ­λη­λα, προ­σφέ­ρει πολύ ου­σια­στι­κές ευ­και­ρί­ες εξω­στρέ­φειας. Για τον μικρό πα­ρα­γω­γό που θέλει να δει το προ­ϊ­όν του να τα­ξι­δεύ­ει, για τον νέο σεφ που ανα­ζη­τά διε­θνείς συ­νερ­γα­σί­ες, για τη μικρή επι­χεί­ρη­ση που θέλει να ανοί­ξει νέες αγο­ρές.

Όμως, αν με ρω­τή­σε­τε ποια είναι η με­γα­λύ­τε­ρη αξία αυτής της προ­σπά­θειας, θα σας απα­ντή­σω χωρίς δεύ­τε­ρη σκέψη: είναι ότι κα­τα­φέρ­νει να φέρει όλους γύρω από το ίδιο τρα­πέ­ζι. Είναι η κι­νη­το­ποί­η­ση αν­θρώ­πων, ιδεών και δη­μιουρ­γι­κών δυ­νά­με­ων κάτω από έναν κοινό στόχο.

Το­πι­κή αυ­το­διοί­κη­ση, Δη­μό­σια Διοί­κη­ση, Ακα­δη­μαϊ­κή Κοι­νό­τη­τα, Επι­με­λη­τή­ρια και φο­ρείς, ξε­νο­δό­χοι, πα­ρα­γω­γοί, πο­λι­τι­στι­κοί σύλ­λο­γοι, σεφ, επι­στή­μο­νες, οι­νο­ποιοί και εν τέλει οι ίδιες οι το­πι­κές κοι­νό­τη­τες Δη­μιουρ­γού­με μια συμ­μα­χία που πα­ρά­γει πο­λι­τι­κές δια­το­με­α­κά, συ­νερ­γα­σί­ες και θε­σμούς που θα μεί­νουν και μετά τον τίτλο.

• Ανα­φερ­θή­κα­τε σε ανταλ­λα­γή καλών πρα­κτι­κών. Ποιες είναι οι καλές πρα­κτι­κές του Νο­τί­ου Αι­γαί­ου που έχουν πα­ρου­σια­στεί στις άλλες Πε­ρι­φέ­ρειες της Ευ­ρώ­πης και του κό­σμου;

Είναι πολύ εν­δια­φέ­ρον ότι πολ­λές φορές εμείς θε­ω­ρού­με αυ­το­νό­η­τα πράγ­μα­τα που, όταν τα πα­ρου­σιά­ζου­με στο εξω­τε­ρι­κό, αντι­με­τω­πί­ζο­νται ως πα­ρα­δείγ­μα­τα και­νο­το­μί­ας. Ένα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό πα­ρά­δειγ­μα είναι το πρό­γραμ­μα Aegean Gardeners, που γεν­νή­θη­κε ως πα­ρα­κα­τα­θή­κη της Ευ­ρω­παϊ­κής Πε­ρι­φέ­ρειας Γα­στρο­νο­μί­ας και υλο­ποιεί­ται στα­θε­ρά κάθε χρόνο από το Πε­ρι­φε­ρεια­κό Φυ­τώ­ριο με τους μι­κρούς μα­θη­τές των νη­σιών μας. Ξε­κί­νη­σε ως μια προ­σπά­θεια να γνω­ρί­σουν τα παι­διά τη γη, την επο­χι­κό­τη­τα, τη δια­τρο­φή και την αξία της καλ­λιέρ­γειας. Σή­με­ρα, βλέ­που­με με ιδιαί­τε­ρη χαρά ότι αυτή η φι­λο­σο­φία υιο­θε­τή­θη­κε και σε εθνι­κό επί­πε­δο από το Υπουρ­γείο Παι­δεί­ας, μέσα από τον σχο­λι­κό λα­χα­νό­κη­πο.

Το ίδιο εν­δια­φέ­ρον συ­γκε­ντρώ­νει το πρό­γραμ­μα οι­κια­κής κο­μπο­στο­ποί­η­σης του ΦΟΔΣΑ Νο­τί­ου Αι­γαί­ου, που δεί­χνει πώς η δια­χεί­ρι­ση των ορ­γα­νι­κών απο­βλή­των μπο­ρεί να γίνει υπό­θε­ση της ίδιας της κοι­νω­νί­ας. Αντί­στοι­χα, το πρό­γραμ­μα TUI Field to Fork του The Rhodes Co-Lab δη­μιουρ­γεί μια νέα σχέση εμπι­στο­σύ­νης ανά­με­σα στον πα­ρα­γω­γό και το ξε­νο­δο­χείο, χωρίς με­σά­ζο­ντες. Ο πα­ρα­γω­γός απο­κτά στα­θε­ρή ζή­τη­ση και κα­λύ­τε­ρη αξία για το προ­ϊ­όν του, ενώ το ξε­νο­δο­χείο προ­σφέ­ρει μια αυ­θε­ντι­κή εμπει­ρία στον επι­σκέ­πτη, βα­σι­σμέ­νη στην το­πι­κή πα­ρα­γω­γή.

Και φυ­σι­κά υπάρ­χει κάτι που στην Πε­ρι­φέ­ρεια θε­ω­ρού­με μο­να­δι­κό: η στα­θε­ρή στή­ρι­ξη στις εκα­το­ντά­δες το­πι­κές γιορ­τές γα­στρο­νο­μί­ας και πα­ρά­δο­σης στα 50 κα­τοι­κη­μέ­να νησιά. Εκεί χτυπά η καρ­διά του Νο­τί­ου Αι­γαί­ου. Εκεί η γα­στρο­νο­μία παύει να είναι ένα προ­ϊ­όν και γί­νε­ται βίωμα, μνήμη, μου­σι­κή, χορός, κοι­νό­τη­τα. Για νέους και με­γα­λύ­τε­ρους. Για ντό­πιους και επι­σκέ­πτες.

• Ανα­φερ­θή­κα­τε στη συ­νερ­γα­σία των φο­ρέ­ων. Υπάρ­χουν πράγ­μα­τι δείγ­μα­τα συ­νεν­νό­η­σης γύρω από αυτή τη με­γά­λη προ­σπά­θεια;

Θα έλεγα ότι αυτή είναι ίσως η με­γα­λύ­τε­ρη επι­τυ­χία της πρω­το­βου­λί­ας. Από την πρώτη στιγ­μή ο πε­ρι­φε­ρειάρ­χης μάς έδωσε μια πολύ σαφή κα­τεύ­θυν­ση: αυτή η υπο­ψη­φιό­τη­τα δεν ανή­κει στην Πε­ρι­φέ­ρεια. Ανή­κει σε ολό­κλη­ρο το Νότιο Αι­γαίο.

Γι’ αυτό και πριν ακόμη ξε­κι­νή­σει η σύ­ντα­ξη του φα­κέ­λου υπο­ψη­φιό­τη­τας, απευ­θυν­θή­κα­με στους ση­μα­ντι­κό­τε­ρους θε­σμι­κούς και κοι­νω­νι­κούς φο­ρείς των νη­σιών και τους κα­λέ­σα­με να γί­νουν συν­δια­μορ­φω­τές της προ­σπά­θειας.

Σή­με­ρα, έχου­με μια συμ­μα­χία στην οποία συμ­με­τέ­χουν τα Επι­με­λη­τή­ρια Κυ­κλά­δων και Δω­δε­κα­νή­σου, το Πα­νε­πι­στή­μιο Αι­γαί­ου, Ενώ­σεις Ξε­νο­δό­χων, η Λέσχη Αρ­χι­μα­γεί­ρων Δω­δε­κα­νή­σου και Κυ­κλά­δων, η Ομο­σπον­δία Πο­λι­τι­στι­κών Συλ­λό­γων Ρόδου, η Ένωση Οι­νο­ποιών και Αμπε­λουρ­γών Νήσων Αι­γαί­ου και πολ­λοί ακόμη φο­ρείς. Και το πιο ση­μα­ντι­κό είναι ότι αυτή η συμ­μα­χία πα­ρα­μέ­νει ανοι­χτή.

Γιατί η γα­στρο­νο­μία δεν είναι υπό­θε­ση ενός κλά­δου. Είναι ο κοι­νός τόπος όπου συ­να­ντιού­νται ο αγρό­της, ο ψαράς, ο ξε­νο­δό­χος, ο μά­γει­ρας, ο πο­λι­τι­στι­κός σύλ­λο­γος, το σχο­λείο, ο επι­στή­μο­νας, ο επι­σκέ­πτης. Όταν κα­τα­φέρ­νεις να ενώ­σεις όλες αυτές τις δυ­νά­μεις γύρω από έναν κοινό στόχο, τότε έχεις ήδη πε­τύ­χει κάτι πολύ με­γα­λύ­τε­ρο από μια υπο­ψη­φιό­τη­τα.

• Ποιοι είναι οι επό­με­νοι σταθ­μοί αυτής της δια­δρο­μής;

Ο πρώ­τος με­γά­λος σταθ­μός ήταν η σύ­ντα­ξη του φα­κέ­λου υπο­ψη­φιό­τη­τας, του Bid Book. Για εμάς όμως αυτό δεν ήταν μια τυ­πι­κή με­λέ­τη. Ήταν μια κα­τα­γρα­φή της ψυχής του Νο­τί­ου Αι­γαί­ου. Μι­λή­σα­με με πα­ρα­γω­γούς, επι­στή­μο­νες, ερευ­νη­τές, πα­νε­πι­στη­μια­κούς, σεφ, φο­ρείς, αν­θρώ­πους του πο­λι­τι­σμού και της φι­λο­ξε­νί­ας. Ζη­τή­σα­με από όλους να κα­τα­θέ­σουν τη δου­λειά τους, τις ιδέες τους, τις καλές πρα­κτι­κές τους. Έτσι δη­μιουρ­γή­θη­κε ένα κεί­με­νο που δεν πα­ρου­σιά­ζει μόνο τι είναι σή­με­ρα το Νότιο Αι­γαίο. Πε­ρι­γρά­φει πού θέ­λου­με να φτά­σου­με την επό­με­νη δε­κα­ε­τία και με ποιο σχέ­διο. Είναι ίσως το πιο ολο­κλη­ρω­μέ­νο απο­τύ­πω­μα της γα­στρο­νο­μι­κής ταυ­τό­τη­τας των νη­σιών μας που έχει συ­ντα­χθεί μέχρι σή­με­ρα.

Θέλω πραγ­μα­τι­κά να ευ­χα­ρι­στή­σω όλους όσοι ερ­γά­στη­καν γι’ αυτό με γεν­ναιο­δω­ρία και αί­σθη­μα συλ­λο­γι­κής ευ­θύ­νης. Ιδιαί­τε­ρα τη Χρι­στί­να Σαρρή και την ομάδα του Επι­με­λη­τη­ρί­ου Κυ­κλά­δων, τον Κώστα Ζήφο από την ΑΝΔΩ και τη Δώρα Ανα­στα­σιά­δη από την Ένωση Ξε­νο­δό­χων Ρόδου, που προ­σέ­φε­ραν πρό­θυ­μα αυτό το «κάτι πα­ρα­πά­νω» που δεν ζη­τεί­ται αλλά είναι αυτό που κάνει κάθε συλ­λο­γι­κή προ­σπά­θεια να ξε­χω­ρί­ζει. Όπως φυ­σι­κά και δε­κά­δες ακόμη αν­θρώ­πους που αφιέ­ρω­σαν χρόνο και γνώση.

Το επό­με­νο με­γά­λο ορό­ση­μο είναι η επί­σκε­ψη της διε­θνούς επι­τρο­πής αξιο­λό­γη­σης το φθι­νό­πω­ρο. Θα επι­σκε­φθεί πε­ρισ­σό­τε­ρα από ένα νησιά, θα γνω­ρί­σει αν­θρώ­πους, θα δει έργα, θα συ­νο­μι­λή­σει με τις το­πι­κές κοι­νω­νί­ες. Εί­μα­στε έτοι­μοι να πα­ρου­σιά­σου­με όχι μόνο όσα έχου­με ήδη πε­τύ­χει, αλλά κυ­ρί­ως το όραμα για το μέλ­λον.

• Πού εστιά­ζει η υπο­ψη­φιό­τη­τα του Νο­τί­ου Αι­γαί­ου για το 2028; Ποιο είναι το σχέ­διο πίσω από αυτή τη διεκ­δί­κη­ση;

Η υπο­ψη­φιό­τη­τα δεν είναι ένας φά­κε­λος που κα­τα­θέ­σα­με για να κερ­δί­σου­με έναν τίτλο. Είναι ένα ολο­κλη­ρω­μέ­νο σχέ­διο για το πώς θέ­λου­με να εξε­λι­χθεί το Νότιο Αι­γαίο τα επό­με­να χρό­νια. Πε­ρι­λαμ­βά­νει πε­ρισ­σό­τε­ρες από πε­νή­ντα συ­γκε­κρι­μέ­νες πρω­το­βου­λί­ες, οι οποί­ες δεν ξε­κι­νούν από το μηδέν. Πα­τούν πάνω σε πο­λι­τι­κές που ήδη εφαρ­μό­ζο­νται με επι­τυ­χία και τις εξε­λίσ­σουν ακόμη πε­ρισ­σό­τε­ρο.

Ο πρώ­τος με­γά­λος άξο­νας αφορά στη σύν­δε­ση του πο­λι­τι­σμού, της γα­στρο­νο­μί­ας και του του­ρι­σμού. Θέ­λου­με κάθε νησί να αφη­γεί­ται τη δική του ιστο­ρία μέσα από τις γεύ­σεις του. Να δη­μιουρ­γή­σου­με γα­στρο­νο­μι­κές δια­δρο­μές και εμπει­ρί­ες που συν­δέ­ουν τον επι­σκέ­πτη με τους αν­θρώ­πους, την πα­ρα­γω­γή, την ιστο­ρία και τις πα­ρα­δό­σεις του τόπου. Γιατί η αυ­θε­ντι­κό­τη­τα είναι το με­γα­λύ­τε­ρο συ­γκρι­τι­κό πλε­ο­νέ­κτη­μα των νη­σιών μας.

Ο δεύ­τε­ρος άξο­νας είναι η γα­στρο­νο­μία χωρίς από­βλη­τα. Το Νότιο Αι­γαίο έχει ήδη ανα­πτύ­ξει ση­μα­ντι­κές πο­λι­τι­κές κυ­κλι­κής οι­κο­νο­μί­ας μέσα από το έργο του ΦΟΔΣΑ και θέ­λου­με η δια­χεί­ρι­ση της τρο­φής να απο­τε­λέ­σει διε­θνές πα­ρά­δειγ­μα για τις νη­σιω­τι­κές πε­ριο­χές. Η μεί­ω­ση της σπα­τά­λης τρο­φί­μων, η αξιο­ποί­η­ση των ορ­γα­νι­κών απο­βλή­των και η υπεύ­θυ­νη κα­τα­νά­λω­ση δεν είναι πλέον επι­λο­γές· είναι ανα­γκαιό­τη­τα.

Ο τρί­τος άξο­νας αφορά στον πρω­το­γε­νή τομέα και τις αγρο­δια­τρο­φι­κές επι­χει­ρή­σεις. Ξέ­ρου­με πολύ καλά ότι ένας διε­θνής τί­τλος δεν λύνει από μόνος του τα προ­βλή­μα­τα της αγρο­τι­κής πα­ρα­γω­γής. Μπο­ρεί όμως να ανοί­ξει δρό­μους. Να δη­μιουρ­γή­σει νέες αγο­ρές, να ενι­σχύ­σει την εξω­στρέ­φεια, να φέρει τον πα­ρα­γω­γό πιο κοντά στη φι­λο­ξε­νία και στον επι­σκέ­πτη. Αυτό άλ­λω­στε υπη­ρε­τεί στα­θε­ρά η στρα­τη­γι­κή της Πε­ρι­φέ­ρειας όλα αυτά τα χρό­νια.

Ιδιαί­τε­ρη βα­ρύ­τη­τα δί­νου­με και στην νέα γενιά. Η εκ­παί­δευ­ση απο­τε­λεί βα­σι­κό πυ­λώ­να της υπο­ψη­φιό­τη­τας. Από τα σχο­λεία και τα προ­γράμ­μα­τα όπως οι Aegean Gardeners μέχρι τη δη­μιουρ­γία ενός Διε­θνούς Ερ­γα­στη­ρί­ου Νέων για τη γα­στρο­νο­μία στο Νότιο Αι­γαίο, θέ­λου­με οι νέοι να γνω­ρί­σουν την αξία της το­πι­κής πα­ρα­γω­γής και να δουν ότι μπο­ρεί να απο­τε­λέ­σει πεδίο δη­μιουρ­γί­ας, επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας και επαγ­γελ­μα­τι­κής προ­ο­πτι­κής. Πα­ράλ­λη­λα, ξε­κι­νά μια με­γά­λη προ­σπά­θεια κα­τα­γρα­φής της γα­στρο­νο­μι­κής κλη­ρο­νο­μιάς των νη­σιών. Συ­ντα­γές, τε­χνι­κές, αφη­γή­σεις, προ­ϊ­ό­ντα, άν­θρω­ποι. Ένας ζω­ντα­νός ψη­φια­κός και οπτι­κο­α­κου­στι­κός θη­σαυ­ρός που θα δια­σώ­σει τη συλ­λο­γι­κή μας μνήμη και θα την πα­ρα­δώ­σει στις επό­με­νες γε­νιές. Και ίσως ο πιο φι­λό­δο­ξος στό­χος είναι να κα­τα­στεί το Νότιο Αι­γαίο ση­μείο ανα­φο­ράς για όλες τις νη­σιω­τι­κές πε­ρι­φέ­ρειες του κό­σμου. Να δη­μιουρ­γή­σου­με ένα διε­θνές φό­ρουμ συ­νερ­γα­σί­ας, όπου θα ανταλ­λάσ­σο­νται ιδέες και λύ­σεις για ζη­τή­μα­τα που μας αφο­ρούν όλους: τη βιο­ποι­κι­λό­τη­τα, την αν­θε­κτι­κό­τη­τα των το­πι­κών οι­κο­νο­μιών, την επι­σι­τι­στι­κή ασφά­λεια και τη βιώ­σι­μη ανά­πτυ­ξη.

Η ουσία είναι μία: δεν διεκ­δι­κού­με έναν τίτλο για να προ­σθέ­σου­με μία ακόμη διά­κρι­ση. Διεκ­δι­κού­με έναν ρόλο.

• Έχετε αφιε­ρώ­σει πολ­λούς μήνες στη σύ­ντα­ξη της “Βί­βλου της Γα­στρο­νο­μί­ας” του Νο­τί­ου Αι­γαί­ου. Αν σας ζη­τού­σα να την πε­ρι­γρά­ψε­τε με λίγες ει­κό­νες, ποιες θα επι­λέ­γα­τε;

Θα ξε­κι­νού­σα από μια φράση: η γα­στρο­νο­μία του Νο­τί­ου Αι­γαί­ου είναι η σοφία που γεν­νή­θη­κε από τη φτώ­χεια. Σε αυτά τα νησιά τί­πο­τα δεν πε­ρίσ­σευε. Η έλ­λει­ψη έγινε δη­μιουρ­γία. Η ανά­γκη έγινε γνώση. Οι άν­θρω­ποι έμα­θαν να αξιο­ποιούν και να δια­τη­ρούν κάθε καρπό της γης και της θά­λασ­σας με σε­βα­σμό και μέτρο. Είναι το «Μέ­τρον Άρι­στον» του Κλε­ό­βου­λου της Λίν­δου. Είναι η ιπ­πο­κρα­τι­κή αντί­λη­ψη ότι η τροφή απο­τε­λεί μέρος της υγεί­ας και της ευ­ζω­ί­ας. Είναι η συ­νέ­χεια μιας ιστο­ρί­ας που ξε­κι­νά από την αρ­χαιό­τη­τα και φτά­νει μέχρι το ση­με­ρι­νό τρα­πέ­ζι. Είναι το μέλι, η ελιά, το αμπέ­λι, το κρι­θά­ρι και το σύκο. Είναι οι άνυ­δρες καλ­λιέρ­γειες, οι πε­ζού­λες, τα μικρά μπο­στά­νια, τα το­πι­κά τυριά, τα όσπρια, τα αρω­μα­τι­κά φυτά. Είναι η σοφία της νη­σιώ­τισ­σας μη­τέ­ρας που κα­τά­φερ­νε να δη­μιουρ­γή­σει πλήρη, θρε­πτι­κά γεύ­μα­τα αξιο­ποιώ­ντας τα λίγα που είχε στη διά­θε­σή της.

Είναι όμως και κάτι ακόμη. Είναι η φι­λο­ξε­νία. Στα νησιά μας το τρα­πέ­ζι δεν είναι μόνο φα­γη­τό. Είναι σχέση. Είναι μοί­ρα­σμα. Είναι τρό­πος να υπο­δε­χθείς τον ξένο και να τον κά­νεις να αι­σθαν­θεί ότι ανή­κει. Αυτή είναι η πο­λι­τι­στι­κή διά­στα­ση της γα­στρο­νο­μί­ας.

Ταυ­τό­χρο­να, η “Βί­βλος” απο­τυ­πώ­νει και το σύγ­χρο­νο πρό­σω­πο του Νο­τί­ου Αι­γαί­ου. Τα προ­γράμ­μα­τα μεί­ω­σης της σπα­τά­λης τρο­φί­μων στα ξε­νο­δο­χεία, τις πρα­κτι­κές κυ­κλι­κής οι­κο­νο­μί­ας, το Just Go Zero, το πρό­γραμ­μα Amorgorama, την πρω­το­βου­λία των ίδιων των ψα­ρά­δων της Αμορ­γού για την προ­στα­σία της θα­λάσ­σιας ζωής. Με άλλα λόγια, η γα­στρο­νο­μία του Νο­τί­ου Αι­γαί­ου δεν είναι μόνο η πα­ρά­δο­ση που πα­ρα­λά­βα­με. Είναι και ο τρό­πος με τον οποίο επι­λέ­γου­με να χτί­σου­με το μέλ­λον.

• Ποια είναι τε­λι­κά η δια­φο­ρά ανά­με­σα στον τίτλο της Ευ­ρω­παϊ­κής Πε­ρι­φέ­ρειας Γα­στρο­νο­μί­ας και στη ση­με­ρι­νή διεκ­δί­κη­ση του πα­γκό­σμιου τί­τλου;

Η Ευ­ρω­παϊ­κή Πε­ρι­φέ­ρεια Γα­στρο­νο­μί­ας ήταν μια με­γά­λη ανα­γνώ­ρι­ση. Μας έδωσε αυ­το­πε­ποί­θη­ση. Μας ένωσε. Μας έκανε να συ­νει­δη­το­ποι­ή­σου­με ότι αυτά που θε­ω­ρού­σα­με κα­θη­με­ρι­νά έχουν τε­ρά­στια αξία. Ο πα­γκό­σμιος τί­τλος, όμως, έχει δια­φο­ρε­τι­κό πε­ριε­χό­με­νο. Δεν μας καλεί απλώς να ανα­δεί­ξου­με την ταυ­τό­τη­τά μας. Μας καλεί να ανα­λά­βου­με ευ­θύ­νη. Ο κό­σμος αλ­λά­ζει με τα­χύ­τη­τα. Η κλι­μα­τι­κή κρίση, η προ­στα­σία της βιο­ποι­κι­λό­τη­τας, η επι­σι­τι­στι­κή ασφά­λεια, η αν­θε­κτι­κό­τη­τα των νη­σιω­τι­κών οι­κο­νο­μιών, η πα­ρα­μο­νή των νέων στον τόπο τους είναι προ­κλή­σεις που απα­σχο­λούν όλες τις νη­σιω­τι­κές κοι­νω­νί­ες.

Το Νότιο Αι­γαίο έχει τη δυ­να­τό­τη­τα να συμ­βά­λει ου­σια­στι­κά σε αυτή τη συ­ζή­τη­ση. Όχι επει­δή έχου­με όλες τις απα­ντή­σεις, αλλά επει­δή εδώ και χρό­νια δο­κι­μά­ζου­με λύ­σεις στην πράξη. Γι’ αυτό πι­στεύω ότι η με­γα­λύ­τε­ρη επι­τυ­χία του πε­ρι­φε­ρειάρ­χη σε αυτή την δια­δρο­μή είναι πως απέ­δει­ξε ότι η γα­στρο­νο­μία μπο­ρεί να γίνει δη­μό­σια πο­λι­τι­κή.

Να συν­δέ­σει την αγρο­τι­κή πα­ρα­γω­γή με τον του­ρι­σμό. Την εκ­παί­δευ­ση με τον πο­λι­τι­σμό. Το πε­ρι­βάλ­λον με την οι­κο­νο­μία. Την το­πι­κή ταυ­τό­τη­τα με τη διε­θνή εξω­στρέ­φεια. Αυτό είναι το με­γά­λο όραμα που έθεσε ο Πε­ρι­φε­ρειάρ­χης Γιώρ­γος Χα­τζη­μάρ­κος και το οποίο υπη­ρε­τεί με συ­νέ­πεια όλα αυτά τα χρό­νια: να με­τα­τρέ­ψει ένα συ­γκρι­τι­κό πλε­ο­νέ­κτη­μα των νη­σιών σε ερ­γα­λείο ανά­πτυ­ξης, συ­νερ­γα­σί­ας και προ­ό­δου.

Δεν ξε­κι­νά­με τώρα. Το 2019 απο­δεί­ξα­με ότι μια ελ­λη­νι­κή νη­σιω­τι­κή Πε­ρι­φέ­ρεια μπο­ρεί να πρω­το­πο­ρή­σει στην Ευ­ρώ­πη. Σή­με­ρα φι­λο­δο­ξού­με να απο­δεί­ξου­με ότι μπο­ρεί να πρω­το­πο­ρή­σει και πα­γκο­σμί­ως. Όχι για τη διά­κρι­ση κα­θαυ­τή, αλλά γιατί πι­στεύ­ου­με ότι τα μικρά νησιά μπο­ρούν να δώ­σουν με­γά­λες απα­ντή­σεις στις με­γά­λες προ­κλή­σεις της επο­χής μας. Αυτό είναι το πραγ­μα­τι­κό νόημα της υπο­ψη­φιό­τη­τας του 2028. Δεν είναι μια αφε­τη­ρία ούτε ένας προ­ο­ρι­σμός. Είναι το επό­με­νο βήμα μιας δια­δρο­μής που συ­νε­χί­ζε­ται με την ίδια πίστη, την ίδια συ­νερ­γα­σία και ακόμη με­γα­λύ­τε­ρη φι­λο­δο­ξία.