Οι πυρκαγιές πληγώνουν τα ανοχύρωτα νησιά – «Στην Αστυπάλαια δεν υπάρχει πυροσβέστης»

Μέσα Ιουνίου ξεκι­νάει φωτιά στη Μήλο. Ο μονα­δι­κός πυρο­σβέ­στης του νησιού με ένα απαρ­χαιω­μένο πυρο­σβε­στικό όχημα οδεύει προς το σημείο. Στον δρόμο καλεί τον επι­κε­φα­λής της εθε­λο­ντι­κής ομάδας διά­σω­σης. «Λάζαρε, μάζεψε όσους έχεις και τρέχα». Ο Λάζαρος Αλε­ξό­που­λος, πρό­ε­δρος της ομάδας εθε­λο­ντών δια­σω­στών, ξέρει τι να κάνει. «Αυτό συμ­βαί­νει πάντα. Από τους 25 που είμαστε στην εθε­λο­ντική ομάδα, συνήθως μαζεύω 10-15 άτομα» λέει στην «Κ».

Ο εθε­λο­ντής μετα­κό­μισε στη Μήλο πριν από 14 χρόνια και δύο χρόνια μετά δημιούρ­γησε την ομάδα αυτή, η οποία συν­δρά­μει σε όποιο περι­στα­τικό χρεια­στεί, ειδικά ελλεί­ψει πυρο­σβε­στι­κού κλι­μα­κίου στο νησί των Κυκλά­δων. Οπως σημεί­ωσε, απλά και μόνο για να λει­τουρ­γή­σει το πυρο­σβε­στικό όχημα χρειά­ζο­νται δύο άτομα. Στην πρό­σφατη φωτιά, όπως περιέ­γραψε, ο μονα­δι­κός πυρο­σβέ­στης του νησιού για να τα κατα­φέ­ρει ακι­νη­το­ποί­ησε πρώτα τη μάνικα με αυτο­σχέ­διο τρόπο χρη­σι­μο­ποιώ­ντας πέτρες και έπειτα επέ­στρεψε στη θέση του οδηγού.

Μαύρες πλαγιές στο κυκλα­δί­τικο τοπίο

Τις πρώτες ώρες της φωτιάς, οι κάτοι­κοι της Μήλου ήταν μόνοι. Δεκα­τέσ­σε­ρις εθε­λο­ντές έτρεξαν στο σημείο. «Θα ήταν μοι­ραίες αυτές οι ώρες αν δεν ήμασταν εκεί. Ηταν άθλος αυτό που κάναμε, και το κάναμε με τη βοήθεια πολιτών γιατί παράλ­ληλα εκδη­λώ­θηκε και δεύτερη φωτιά στη χωμα­τερή του νησιού. Δεν υπήρχε κάποιος να συντο­νί­σει», σημεί­ωσε ο κ. Αλε­ξό­που­λος. Τρεις ώρες μετά την εκδή­λωση της πυρ­κα­γιάς, ήρθαν αερο­πο­ρι­κώς πεζο­πόρα τμήματα ενώ αργό­τερα έφτασαν μέσω της ακτο­πλοϊ­κής γραμμής και κλι­μά­κια πυρο­σβε­στι­κής με οχήματα. Στο έργο συνέ­βα­λαν και εναέρια μέσα. Η πυρ­κα­γιά έσβησε, χωρίς να πάρει μεγάλη έκταση. Οι αρχές και οι κάτοι­κοι αισθά­νο­νται τυχεροί που δεν υπήρχε παράλ­ληλα εστία και σε κάποιο άλλο σημείο και έτσι, μπό­ρε­σαν να κινη­το­ποι­η­θούν δυνά­μεις και να σωθεί το νησί και οι περιου­σίες τους. Στη Σέριφο, όπου υπήρξε και εκεί κινη­το­ποί­ηση από άλλα μέρη, το απο­τέ­λε­σμα ήταν πολύ δια­φο­ρε­τικό.

Οι απο­καρ­διω­τι­κές εικόνες από τις μαύρες πλαγιές του κυκλα­δί­τι­κου νησιού ανέ­δει­ξαν το πρό­βλημα υπο­στε­λέ­χω­σης της Πυρο­σβε­στι­κής – τόσο σε προ­σω­πικό όσο και εξο­πλι­σμό– σε πολλά μικρά νησιά στις Κυκλά­δες και τα Δωδε­κά­νησα, καθώς και την αδυ­να­μία τους να αντι­με­τω­πί­σουν συμ­βά­ντα που απαι­τούν τη συμβολή πολι­τι­κής προ­στα­σίας: από μια πυρ­κα­γιά και έναν σεισμό μέχρι τον απε­γκλω­βι­σμό ατόμων. Το πρό­βλημα γίνεται ιδιαί­τερα αισθητό τα καλο­καί­ρια που ο πλη­θυ­σμός των νησιών πολ­λα­πλα­σιά­ζε­ται και ο κίν­δυ­νος πυρ­κα­γιών αυξά­νε­ται εκθε­τικά.

«Ο αντι­δή­μαρ­χος στο κανόνι πυρό­σβε­σης»

Ο δήμαρ­χος Μήλου περι­γρά­φει πως παρότι έχει λάβει κάποια μέτρα για να καλύψει την απουσία προ­σω­πι­κού και οχη­μά­των, αυτά δεν επαρ­κούν σε μια τέτοια περί­πτωση, όπως της τριπλής εστίας που εκδη­λώ­θηκε στις αρχές του καλο­και­ριού. Οπως δήλωσε ο Μανώλης Μικέλης, ο δήμος έχει κάνει συμ­βά­σεις με εται­ρείες για φορτηγά και φαγάνες ενώ μέσω χορη­γίας ιδιω­τι­κής εται­ρείας δια­θέ­τει και μπουλ­ντό­ζες. «Ο δήμος έχει και κανόνι πυρό­σβε­σης δικό του» προ­σθέ­τει.

Στην ερώτηση ποιος το χει­ρί­ζε­ται εφόσον υπάρχει μόνο ένας πυρο­σβέ­στης στο νησί, απα­ντάει πως αυτά τα μέσα τα χρη­σι­μο­ποιούν αιρετοί και υπάλ­λη­λοι του δήμου. «Στο κανόνι είναι συνήθως ο αντι­δή­μαρ­χος, υπεύ­θυ­νος για την πολι­τική προ­στα­σία». Αξίζει να σημειω­θεί ότι το νερό που χρη­σι­μο­ποιεί η Μήλος για την πυρό­σβεση το χρε­ώ­νε­ται έπειτα ο δήμος, που το αγο­ρά­ζει από εται­ρεία αφα­λά­τω­σης.

«Στην Αστυ­πά­λαια δεν υπάρχει πυρο­σβέ­στης»

Ακόμα χει­ρό­τερη εικόνα σκια­γρα­φεί ο δήμαρ­χος Αστυ­πά­λαιας. «Στην Αστυ­πά­λαια δεν υπάρχει πυρο­σβέ­στης. Υπάρχει ένα σώμα εθε­λο­ντών που μαζί με τον δήμο κάνει ό,τι μπορεί, με μια υδρο­φόρα. Στους οικι­σμούς έχουμε κρου­νούς», σημεί­ωσε ο Νίκος Κομνη­νέας. Στην περί­πτωση του νησιού του, τα πράγ­ματα είναι ακόμα δυσκο­λό­τερα, όπως υπο­στη­ρί­ζει, γιατί η μεγάλη από­σταση που το χωρίζει από τα άλλα νησιά αυξάνει τις ώρες που απαι­τού­νται για να έρθει βοήθεια από άλλους. «Η Μήλος ήταν τυχερή. Για να έρθει εδώ πεζο­πόρο τμήμα με όχημα θα χρεια­στεί του­λά­χι­στον 10-12 ώρες. Τι θα κάνουμε μέχρι τότε;», διε­ρω­τά­ται επι­ση­μαί­νο­ντας ότι στο νησί υπάρ­χουν εκτε­τα­μέ­νοι οικι­σμοί σε πεδινές εκτά­σεις. Η Αστυ­πά­λαια αυτές τις ημέρες φιλο­ξε­νεί συνο­λικά 7.500 άτομα, καθώς 6.000 είναι μόνο οι επι­σκέ­πτες του καλο­και­ριού.

Χωρίς επο­χι­κούς η αντι­πυ­ρική περί­ο­δος

Οπως υπο­στή­ριξε ο δήμαρ­χος Αστυ­πά­λαιας, στο νησί δεν υπάρχει καν οργα­νική θέση. Στην περί­πτωση της Μήλου, την περίοδο αυτή η υπη­ρε­σία θα έπρεπε να είχε στε­λε­χω­θεί με 3-4 επο­χι­κούς πυρο­σβέ­στες. Από αυτούς έχει έρθει μόνο ένας, ο οποίος είναι σε άδεια. Κανείς από τους υπό­λοι­πους δεν δέχθηκε να υπη­ρε­τή­σει στο νησί. Η αιτία είναι τα αυξη­μένα έξοδα δια­μο­νής και δια­βί­ω­σης. «Δεν μπο­ρέ­σαμε να βρούμε σπίτια για τη φιλο­ξε­νία τους», δήλωσε ο δήμαρ­χος.

Εχουμε μισθό 900 ευρώ και δίνουμε τα 500 για ένα δωμάτιο, ούτε καν σπίτι.

Επο­χι­κός πυρο­σβέ­στης που υπη­ρε­τεί σε νησί των Βόρειων Σπο­ρά­δων μίλησε στην «Κ» υπό την προ­ϋ­πό­θεση της ανω­νυ­μίας. «Στο νησί είμαστε 8 άτομα λιγό­τερα. Θα έπρεπε να ήμασταν 40 μαζί με τους μόνι­μους και είμαστε 32, και τα οχήματα είναι αρχαία». Οπως δήλωσε, αρκετοί πυρο­σβέ­στες δεν θέλουν να έρθουν στο νησί, καθώς για να επι­βιώ­σουν οικο­νο­μικά καλού­νται να κάνουν δύο δου­λειές, συνήθως σερ­βι­τό­ροι σε κάποιο εστια­τό­ριο και παράλ­ληλα πυρο­σβέ­στες. «Εχουμε μισθό 900 ευρώ και δίνουμε τα 500 για ένα δωμάτιο, ούτε καν σπίτι». Μια άλλη παρά­με­τρος είναι η αβε­βαιό­τητα. Μετά το εξάμηνο που προ­σλαμ­βά­νο­νται ως επο­χι­κοί, λαμ­βά­νουν ταμείο ανερ­γίας και δεν μπορούν εύκολα να βρουν εργασία για τόσο περιο­ρι­σμένο χρονικό διά­στημα. «Θέλουμε να μας κάνουν μόνι­μους», είπε ο νεαρός άνδρας.

Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες της «Κ» αντί­στοιχα κενά έχουν δημιουρ­γη­θεί σε αρκετά νησιά παρά τις επα­νει­λημ­μέ­νες προ­κη­ρύ­ξεις που έχουν γίνει.

Αρκετοί πυρο­σβέ­στες δεν θέλουν να έρθουν στο νησί, καθώς για να επι­βιώ­σουν οικο­νο­μικά καλού­νται να κάνουν δύο δου­λειές, συνήθως σερ­βι­τό­ροι σε κάποιο εστια­τό­ριο και παράλ­ληλα πυρο­σβέ­στες. Φωτ.: In Time

Σχέδιο για κάθε νησί

Ο κ. Κομνη­νέας υπο­στη­ρί­ζει πως απαι­τεί­ται σχέδιο για κάθε νησί ξεχω­ρι­στά. Οπως περιέ­γραψε, η Περι­φε­ρειακή Ενωση Δήμων Νοτίου Αιγαίου έχει κατα­θέ­σει πρόταση ώστε να εκπο­νη­θεί ένα σχέδιο προ­στα­σίας για κάθε νησί ξεχω­ρι­στά. Στόχος είναι να δημιουρ­γη­θούν κλι­μά­κια και να παρα­λη­φθούν ειδικά οχήματα προ­σαρ­μο­σμένα στις ιδιαι­τε­ρό­τη­τες των νησιών όπως είναι οι στενοί δρόμοι. Κατόπιν, έπειτα από μελέτες θα πρέπει να γίνουν δια­νοί­ξεις αγρο­τι­κών δρόμων που λόγω της εγκα­τά­λει­ψης του πρω­το­γε­νούς τομέα έχουν χαθεί και να δημιουρ­γη­θεί δίκτυο δεξα­με­νών νερού εντός των νησιών.

Δεν μπο­ρούμε να κοιτάμε μόνο το δάσος. Τα νησιά φιλο­ξε­νούν πλη­θυ­σμούς ερπετών, αμφι­βίων και άλλων. Ειδικά οι μικρές νησίδες του Αιγαίου είναι κοι­τί­δες βιο­ποι­κι­λό­τη­τας. Εχει απο­δει­χθεί επίσης ότι στις φωτιές σε χαμηλή βλά­στηση σημειώ­νο­νται τα περισ­σό­τερα ατυ­χή­ματα πυρο­σβε­στών.

Ο Ηλίας Τζη­ρί­της, συντο­νι­στής δράσεων για τις δασικές πυρ­κα­γιές στο WWF Ελλάς, σημεί­ωσε πως οι φωτιές στα νησιά ενδέ­χε­ται να έχουν σοβαρές επι­πτώ­σεις τόσο στους κατοί­κους και όσους επι­χει­ρούν για την κατά­σβεσή τους όσο και στο ίδιο το περι­βάλ­λον. Οπως ανέφερε, η χαμηλή βλά­στηση δεν απο­κλείει την ύπαρξη βιο­ποι­κι­λό­τη­τας. «Δεν μπο­ρούμε να κοιτάμε μόνο το δάσος. Τα νησιά φιλο­ξε­νούν πλη­θυ­σμούς ερπετών, αμφι­βίων και άλλων. Ειδικά οι μικρές νησίδες του Αιγαίου είναι κοι­τί­δες βιο­ποι­κι­λό­τη­τας. Εχει απο­δει­χθεί επίσης ότι στις φωτιές σε χαμηλή βλά­στηση σημειώ­νο­νται τα περισ­σό­τερα ατυ­χή­ματα πυρο­σβε­στών».

Σύμφωνα με τον ίδιο, ένας τρόπος ώστε να βελ­τιω­θεί η πρόληψη και δυνα­τό­τητα κατά­σβε­σης των φωτιών είναι η ενδυ­νά­μωση των εθε­λο­ντι­κών σωμα­τείων πυρο­σβε­στών που τις περισ­σό­τε­ρες φορές στα νησιά αγω­νί­ζο­νται μόνοι χωρίς καν να τους παρέ­χο­νται μέτρα προ­στα­σίας. «Δεν τους προ­σφέ­ρουν καν το πετρέ­λαιο για τα οχήματα, ή ένα μπου­κάλι νερό», είπε χαρα­κτη­ρι­στικά προ­σθέ­το­ντας πως πρέπει να ενερ­γο­ποι­η­θεί ο ήδη υπάρχων νόμος ώστε οι εθε­λο­ντές πυρο­σβέ­στες να ασφα­λί­ζο­νται και να απο­λαμ­βά­νουν μια σειρά δικαιω­μά­των.

Δασο­κο­μά­ντος σε Χίο, Σάμο και Κεφα­λο­νιά

Η «Κ» επι­κοι­νώ­νησε με την Πυρο­σβε­στική σχετικά με την υπο­στε­λέ­χωση της υπη­ρε­σίας σε πολλά νησιά, η οποία απά­ντησε πως η κατα­νομή προ­σω­πι­κού γίνεται ανάλογα με τους πόρους και τις ανάγκες της τοπικής κοι­νω­νίας.

«Η δια­δι­κα­σία αξιο­λό­γη­σης γίνεται κάθε χρόνο από το 1938. Φέτος, παρα­δείγ­μα­τος χάρη, αξιο­λο­γή­θη­καν οι ανάγκες και για πρώτη φορά υπάρ­χουν ομάδες δασο­κο­μά­ντος στη Χίο. Υπήρχαν ήδη στη Σάμο και την Κεφα­λο­νιά».

Πηγή kathimerini.gr