Καμπανάκι από την Le Monde: Αυξάνονται οι θιασώτες των αυταρχικών καθεστώτων στην Ευρώπη

«Η δημο­κρα­τία υπο­χω­ρεί, γοη­τεύει όλο και λιγό­τερο, ακόμη και στη Δύση»

«Θέσεις και Αντι­θέ­σεις: Αυξά­νε­ται σε όλο τον κόσμο η δυσπι­στία απέ­να­ντι στους θεσμούς της δημο­κρα­τίας» είναι ο τίτλος του άρθρου που υπο­γρά­φει ο Αλέν Φρασόν στην Le Monde.

Όπως γράφει, «η δημο­κρα­τία υπο­χω­ρεί, γοη­τεύει όλο και λιγό­τερο, ακόμη και στη Δύση. Στο Χρη­μα­τι­στή­ριο των πολι­τι­κών καθε­στώ­των, η τιμή της μετοχής της πέφτει. Αν μετά την πτώση του Τείχους του Βερο­λί­νου η φιλε­λεύ­θερη δημο­κρα­τία έμοιαζε ακα­τα­νί­κητη, σήμερα η αυταρ­χική δια­κυ­βέρ­νηση επα­νέρ­χε­ται στο προ­σκή­νιο απο­κτώ­ντας έναν αντα­γω­νι­στικό ρόλο».

»Αντί­θετα με αυτά που ισχυ­ρί­ζο­νται οι οπαδοί του τεχνο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμού, ο αυταρ­χι­σμός συμ­βι­βά­ζε­ται μια χαρά με τον παγκο­σμιο­ποι­η­μένο καπι­τα­λι­σμό και την ψηφιακή επα­νά­σταση. Ενθου­σιώ­δης προ­πα­γαν­δι­στής των επι­τυ­χιών της δεύ­τε­ρης οικο­νο­μίας του κόσμου, το Κομ­μου­νι­στικό Κόμμα Κίνας εμφα­νί­ζε­ται ως πρότυπο για τις ανα­πτυσ­σό­με­νες χώρες».

»Μεταξύ των 200 χωρών-μελών των Ηνω­μέ­νων Εθνών, ο αριθμός των δημο­κρα­τιών μειώ­νε­ται διαρκώς από τα τέλη του 20ού αιώνα. Το 2016, εξήντα επτά χώρες σημεί­ω­σαν καθαρή οπι­σθο­χώ­ρηση στους τομείς των πολι­τι­κών δικαιω­μά­των και ελευ­θε­ριών, ανα­κοί­νωσε η ΜΚΟ Freedom House. Πρό­κει­ται για την ενδέ­κατη συνεχή χρονιά που η δημο­κρα­τία υπο­χω­ρεί».

»Οι ”παλιές” φιλε­λεύ­θε­ρες δημο­κρα­τίες – ελεύ­θε­ρες εκλογές, διά­κριση των εξου­σιών, ανε­ξάρ­τη­τος Τύπος – αντι­με­τω­πί­ζουν πρό­βλημα; Ναι, απαντά το γαλλικό Ιδρυμα για την Πολι­τική Και­νο­το­μία. Σε μια πρό­σφατη μελέτη του με τίτλο ”Πού πάει η δημο­κρα­τία;”, όπου εξε­τά­ζο­νται 26 χώρες, το Ίδρυμα παρα­τη­ρεί ότι οι μεν βασικές αρχές της φιλε­λεύ­θε­ρης δημο­κρα­τίας εξα­κο­λου­θούν να είναι δημο­φι­λείς, αλλά η δυσπι­στία απέ­να­ντι στους θεσμούς της δημο­κρα­τίας μεγα­λώ­νει».

»Οι περισ­σό­τε­ροι Ευρω­παίοι (55%) και Αμε­ρι­κα­νοί (54%) πιστεύ­ουν ότι η αντι­προ­σω­πευ­τική δημο­κρα­τία ”δεν λει­τουρ­γεί καλά”. Η δυσπι­στία μεγα­λώ­νει όταν πρό­κει­ται για τεχνο­κρά­τες στην κυβέρ­νηση ή βου­λευ­τές. Το πολι­τικό προ­σω­πικό κατη­γο­ρεί­ται συλ­λή­βδην για δια­φθορά. Η αποχή γιγα­ντώ­νε­ται. Τα κόμματα δια­μαρ­τυ­ρίας, τόσο της Δεξιάς όσο και της Αρι­στε­ράς, κερ­δί­ζουν έδαφος και φλερ­τά­ρουν με μια ανε­λεύ­θερη εκδοχή της δημο­κρα­τίας».

»Οι λόγοι που εξηγούν αυτή τη δυσπι­στία είναι ποι­κί­λοι, παρα­τη­ρεί ο διευ­θυ­ντής του Ιδρύ­μα­τος Ντο­μι­νίκ Ρεϊνιέ. Η απά­ντηση στην ισλα­μική τρο­μο­κρα­τία πλήττει το κράτος δικαίου. Η οικο­νο­μική και χρη­μα­το­πι­στω­τική κρίση του 2008 έχει δυσφη­μί­σει ένα μέρος των ελίτ. Η δημο­κρα­τία γνω­ρί­ζει μια ιστο­ρική ανα­τα­ραχή. Δεν είναι μόνο οι επι­πτώ­σεις του δίδυμου παγκοσμιοποίηση-τεχνολογική επα­νά­σταση στις ανι­σό­τη­τες. Είναι και μια πραγ­μα­τική ανα­κα­τα­νομή της εξου­σίας υπέρ ενός νέου είδους πρω­τα­γω­νι­στών: Google, Amazon, Facebook, Apple, Twitter (και τα κινε­ζικά ισο­δύ­ναμά τους). Οι πολυ­ε­θνι­κές δεν είχαν ποτέ τόση δύναμη».

»Οι εται­ρείες αυτές ασκούν μεγα­λύ­τερη επιρροή από τα περισ­σό­τερα κράτη. Μετα­δί­δουν περιε­χό­μενο παγκό­σμιας εμβέ­λειας. Προ­δια­γρά­φουν ένα νέο τοπίο ενη­μέ­ρω­σης, που στέλνει τα παρα­δο­σιακά μέσα στο περι­θώ­ριο. Πλαστές ειδή­σεις, θεωρίες συνω­μο­σίας, φήμες, εγκα­θί­στα­νται για τα καλά στη δημο­κρα­τική συζή­τηση».

»Η Ευρώπη έχει πληγεί από το φαι­νό­μενο αυτό, αλλά όχι ομοιό­μορφα. Οι δείκτες εμπι­στο­σύ­νης προς τη δημο­κρα­τία είναι υψηλοί στη βόρεια Ευρώπη: εδώ, το 60% με 80% των ερω­τώ­με­νων θεωρεί ότι η δημο­κρα­τία ”λει­τουρ­γεί καλά”. Στη μεσο­γειακή Ευρώπη, το βαρό­με­τρο κατε­βαί­νει, με την πτώση να είναι ελεύ­θερη στην Ιταλία. Μπαίνει σε ζώνη ανα­τα­ρά­ξεων στις χώρες της πρώην κομ­μου­νι­στι­κής Ευρώπη. Η πιο δύσπι­στη χώρα απέ­να­ντι στη δημο­κρα­τία είναι η Βουλ­γα­ρία. Στην Ουγ­γα­ρία, την Πολωνία και την Τσεχική Δημο­κρα­τία, η εξουσία ακο­λου­θεί μια ανε­λεύ­θερη προ­σέγ­γιση της δημο­κρα­τίας».

»Aν υπάρ­χουν τρεις Ευρώπες, υπάρ­χουν και δύο Αμε­ρι­κές στις Ηνω­μέ­νες Πολι­τείες. Στην «ήπειρο του Ντό­ναλντ Τραμπ» ζει ένα εκλο­γικό σώμα λευκό, συντη­ρη­τικό, λαϊκό, εγκα­τα­λε­λειμ­μένο σε δου­λειές χαμηλής αμοιβής. Σε αυτή την ”ήπειρο”, όπου το προσ­δό­κιμο ζωής των ανδρών έχει μειωθεί, απορ­ρί­πτο­νται μαζικά τα ενδιά­μεσα όργανα της δημο­κρα­τίας. Προ­τι­μώ­νται ο στρατός και η αστυ­νο­μία. Στις δύο ακτές, αντί­θετα, οι μεγάλες πόλεις είναι το οχυρό της δεύ­τε­ρης Αμε­ρι­κής, που προτιμά τη νέα οικο­νο­μία και ψηφίζει Δημο­κρα­τι­κούς».

»Και στις δύο πλευρές του Ατλα­ντι­κού, τα θέλ­γη­τρα ενός αυταρ­χι­κού τρόπου δια­κυ­βέρ­νη­σης επε­κτεί­νο­νται. SOS: η δημο­κρα­τία δεν είναι κάτι εγγυ­η­μένο».

ΒΗΜΑ