Ποιο κόμμα δεν θέλουν οι ψηφοφόροι;

Η τελευ­ταία έρευνα της Μονάδας Ερευνών Κοινής Γνώμης και Αγοράς του Ερευ­νη­τι­κού Πανε­πι­στη­μια­κού Ινστι­τού­του του Πανε­πι­στη­μίου Μακε­δο­νίας που διε­νερ­γή­θηκε στις 8-10 Μαρτίου 2017 απο­τύ­πωσε μια παρό­μοια εικόνα με αυτήν που δεί­χνουν οι έρευνες κοινής γνώμης τους τελευ­ταί­ους μήνες. Η Ν.Δ. δια­τη­ρεί­ται στην πρώτη θέση με σημα­ντική από­σταση από τον δεύτερο ΣΥΡΙΖΑ, κάτι που σχε­τί­ζε­ται σε σημα­ντικό βαθμό με την υψηλή συσπεί­ρωση της Ν.Δ. και παράλ­ληλα την ιδιαί­τερα χαμηλή του ΣΥΡΙΖΑ. Πιο συγκε­κρι­μένα, μόνον 4 στους 10 ψηφο­φό­ρους του ΣΥΡΙΖΑ του Σεπτεμ­βρίου του 2015 δηλώ­νουν πως θα τον επι­λέ­ξουν ξανά, όταν το αντί­στοιχο ποσοστό της Ν.Δ. βρί­σκε­ται σε διπλά­σια επίπεδα.

Οι τελευ­ταίες απο­τυ­πώ­σεις της πρό­θε­σης ψήφου, σε ένα βέβαια εκλο­γικά «ουδέ­τερο» περι­βάλ­λον, καθώς απου­σιά­ζει εκλο­γική ανα­μέ­τρηση στο άμεσο μέλλον, φέρνουν το ζήτημα της δυνα­τό­τη­τας αυτο­δυ­να­μίας της Ν.Δ. στο προ­σκή­νιο. Η συζή­τηση αποκτά μεγα­λύ­τερο ενδια­φέ­ρον εάν λάβουμε υπόψη πως οι επό­με­νες εκλογές είναι οι τελευ­ταίες που θα διε­ξα­χθούν με το υφι­στά­μενο πλαίσιο ενί­σχυ­σης του πρώτου κόμ­μα­τος με το bonus των 50 εδρών και πως η απλή ανα­λο­γική, που θα δια­δε­χθεί το σημε­ρινό εκλο­γικό σύστημα, καθιστά την αυτο­δυ­να­μία του ενός κόμ­μα­τος εξαι­ρε­τικά δύσκολη εάν όχι αδύνατη. Επο­μέ­νως το ερώτημα του πώς αντι­δρούν οι ψηφο­φό­ροι στο ενδε­χό­μενο της παρου­σίας του ΣΥΡΙΖΑ ή της Ν.Δ. σε ένα επόμενο κυβερ­νη­τικό σχήμα έχει μια ιδιαί­τερη σημασία.

Ειδι­κό­τερα, στο ερώτημα «Ποιο από τα δύο κόμματα δεν θα θέλατε σε καμία περί­πτωση να συμ­με­τέ­χει σε επόμενη κυβέρ­νηση», ένας στους τρεις ψηφο­φό­ρους δηλώνει πως δεν θέλει τον ΣΥΡΙΖΑ, ενώ το 16% δηλώνει το ίδιο για τη Ν.Δ. Αξιο­ση­μεί­ωτο είναι πως το 39% των απο­κρι­νό­με­νων απο­στα­σιο­ποιεί­ται και από τα δύο κόμματα, χαρα­κτη­ρι­στικό του «αδύ­να­μου δικομ­μα­τι­σμού».

Σε επίπεδο κομ­μα­τι­κής προ­έ­λευ­σης από τους ψηφο­φό­ρους του ΣΥΡΙΖΑ του Σεπτεμ­βρίου του 2015 το 12% δηλώνει πως δεν θέλει σε καμία περί­πτωση να συμ­με­τέ­χει σε επόμενη κυβέρ­νηση το κόμμα που στήριξε στις προη­γού­με­νες εκλογές, ενώ 4 στους 10 δηλώ­νουν πως δεν επι­θυ­μούν κανένα από τα δύο μεγάλα κόμματα. Επο­μέ­νως είναι εντυ­πω­σιακό και δηλω­τικό του βαθμού της απο­γο­ή­τευ­σής τους ότι σε αυτή την περίοδο 63% των ψηφο­φό­ρων του ΣΥΡΙΖΑ δηλώ­νουν πως αδυ­να­τούν να εκφρα­στούν από την προη­γού­μενη επιλογή τους, καθώς είτε μεμο­νω­μένα είτε συν­δυα­στικά με τη Ν.Δ. δεν επι­θυ­μούν να τον δουν σε επόμενη κυβέρ­νηση.

Η εικόνα στους ψηφο­φό­ρους της Ν.Δ. παρου­σιά­ζε­ται εντελώς δια­φο­ρε­τική, καθώς το 82,5% αντι­τί­θε­ται απο­κλει­στικά στον ΣΥΡΙΖΑ. Ιδιαί­τερη από­σταση από τον ΣΥΡΙΖΑ φαί­νε­ται να δια­τη­ρούν οι ψηφο­φό­ροι του Ποτα­μιού (58% δεν επι­θυ­μούν τον ΣΥΡΙΖΑ) και της Δημο­κρα­τι­κής Συμπα­ρά­τα­ξης (48% αντί­στοιχα).

Ως προς τη σύγκριση στοι­χείων με βάση τα δημο­γρα­φικά ή κοι­νω­νικά χαρα­κτη­ρι­στικά, φαί­νε­ται πως οι νεό­τε­ρες ηλικίες (17-34 ετών) απο­στα­σιο­ποιού­νται εξίσου από τον ΣΥΡΙΖΑ και τη Ν.Δ. (το 49% δηλώνει πως δεν επι­θυ­μεί τον ΣΥΡΙΖΑ ούτε τη Ν.Δ.). Γενικά, η μεγα­λύ­τερη από­σταση από τον ΣΥΡΙΖΑ εκδη­λώ­νε­ται από τους κατό­χους μετα­πτυ­χια­κού/διδα­κτο­ρι­κού διπλώ­μα­τος (43,5%) και τους ψηφο­φό­ρους ηλικίας 55 ετών και άνω (43%).

Συνο­λικά, ο ΣΥΡΙΖΑ εμφα­νί­ζε­ται απο­ξε­νω­μέ­νος από τους ψηφο­φό­ρους, με χαρα­κτη­ρι­στική τη χαμηλή του συσπεί­ρωση και τη σημα­ντική από­σταση που τον χωρίζει από τους ψηφο­φό­ρους των υπο­λοί­πων κομ­μά­των.

Ομως, μπορεί μια επι­χει­ρού­μενη αλλαγή ατζέ­ντας από την κυβέρ­νηση να αλλάξει το κλίμα, επα­να­φέ­ρο­ντας ενδε­χο­μέ­νως ψηφο­φό­ρους που έχουν απο­στα­σιο­ποι­η­θεί; Σίγουρα, για να επι­τύ­χει κάτι τέτοιο δεν αρκεί η υφι­στά­μενη δια­χεί­ριση της καθη­με­ρι­νό­τη­τας, με την αξιο­λό­γηση του προ­γράμ­μα­τος μετέωρη και τη συζή­τηση λήψης πρό­σθε­των μέτρων οικο­νο­μι­κής επι­βά­ρυν­σης των νοι­κο­κυ­ριών να επα­νέρ­χε­ται σχεδόν καθη­με­ρινά. Χαρα­κτη­ρι­στική είναι η προ­σπά­θεια επα­να­φο­ράς του θέματος της συνταγ­μα­τι­κής μεταρ­ρύθ­μι­σης, η οποία όμως δεν άγγιξε τους ψηφο­φό­ρους, με 6 στους 10 να τη χαρα­κτη­ρί­ζουν κίνηση αντι­πε­ρι­σπα­σμού.

ΝΙΚΟΣ ΜΑΡΑΝΤΖΙΔΗΣ, ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΙΑΚΑΣ* Καθη­με­ρινή

* Ο κ. Νίκος Μαραν­τζί­δης είναι καθη­γη­τής Πολι­τι­κής Επι­στή­μης στο Πανε­πι­στή­μιο Μακε­δο­νίας και ο κ. Γιώργος Σιάκας είναι διευ­θυ­ντής Ερευνών στη Μονάδα Ερευνών Κοινής Γνώμης και Αγοράς του Ερευ­νη­τι­κού Πανε­πι­στη­μια­κού Ινστι­τού­του του Παν. Μακε­δο­νίας.