Έρευνα και διάσωση: Ο «άγνωστος πόλεμος» Ελλάδας-Τουρκίας στο Αιγαίο

Μία από τις πιο κρί­σι­μες πτυχές του προσφυγικού-μεταναστευτικού προ­βλή­μα­τος είναι οι επι­χει­ρή­σεις έρευνας και διά­σω­σης και το πως αυτές συν­δέ­ο­νται άμεσα με τις γεω­πολ­τι­κές διεκ­δι­κή­σεις της Τουρ­κίας στο Ανα­το­λικό Αιγαίο.

Αυτός είναι και ο λόγος που οι Τούρκοι “τρίβουν τα χέρια τους” κάθε φορά που οι προ­σφυ­γι­κές ροές προς την Ελλάδα αυξά­νο­νται καθώς εδώ και πολλά χρόνια διεκ­δι­κούν το δικαί­ωμα να ερευ­νούν για θαλάσ­σια ατυ­χή­ματα και να δια­σώ­ζουν τους επι­βαί­νο­ντες, πράγμα που τους δίνει ουσια­στικά το δικαί­ωμα ελέγχου ακόμη και εντός του FIR Αθηνών επι­διώ­κο­ντας τη διχο­τό­μηση του Αιγαίου.

Η έρευνα και διάσωση για τα ναυτικά ατυ­χή­ματα, ρυθ­μί­ζε­ται από τη «Διεθνή Σύμβαση (του Αμβούρ­γου) για την θαλάσ­σια έρευνα και διάσωση του 1979 – International Convention on Marine Search and Rescue», την οποία η Ελλάδα κύρωσε με το Νόμο 1844/1989.

Η Ελλάδα ασκεί τον συντο­νι­σμό των ενερ­γειών έρευνας και διά­σω­σης εντός του FIR Αθηνών, από τότε που αυτό δημιουρ­γή­θηκε, τη δεκα­ε­τία του ’50. Η ανάληψη αρμο­διο­τή­των για έρευνα και διάσωση εντός του FIR Αθηνών, πέρα από την ανθρω­πι­στική διά­σταση, αντι­κα­το­πτρί­ζει τη γεω­γρα­φική πραγ­μα­τι­κό­τητα στην περιοχή, δεδο­μέ­νων των διά­σπαρ­των ελλη­νι­κών νησιών στο Αιγαίο, που επι­τρέ­πουν την πλέον άμεση, ταχεία και απο­τε­λε­σμα­τική, από επι­χει­ρη­σια­κής άποψης, παροχή υπη­ρε­σιών για την προ­στα­σία της ανθρώ­πι­νης ζωής στη θάλασσα.

Άλλωστε, η διεθνής πρα­κτική αλλά και οι συστά­σεις του ΙΜΟ και του ICAO που περι­λαμ­βά­νο­νται στο κοινό και για τους δυο Διε­θνείς Οργα­νι­σμούς Διεθνές Εγχει­ρί­διο Αερο­ναυ­τι­λια­κής και Θαλάσ­σιας Έρευνας και Διά­σω­σης IAMSAR Manual (International Aeronautical and Maritime Search and Rescue Manual), προ­κρί­νουν την υιο­θέ­τηση ταυ­τό­ση­μων περιο­χών για τη ναυτική και αερο­πο­ρική έρευνα και διάσωση, κατά τρόπο που να συμπί­πτουν με τα όρια των FIR.

Στις 7 Απρι­λίου 1989, ο ICAO επι­βε­βαί­ωσε ότι οι περιο­χές ευθύνης της Ελλάδος και της Τουρ­κίας σχετικά με την αερο­ναυ­τική έρευνα και διάσωση παρα­μέ­νουν αμε­τά­βλη­τες, όπως αυτές έχουν ορισθεί και συμ­φω­νη­θεί στο πλαίσιο του Οργα­νι­σμού. Επίσης, πρό­σφατη τρο­πο­ποί­ηση του Annex 12 του ICAO για την Έρευνα και Διάσωση δια­τη­ρεί την αρχή του καθο­ρι­σμού περιο­χών ευθύνης, πράγμα που επι­βε­βαιώ­νει εμμέσως την ελλη­νική αρμο­διό­τητα για αερο­ναυ­τική έρευνα και διάσωση σε ολό­κληρο το FIR Αθηνών.

Παρόλα αυτά, τα τουρ­κικά πλοία δεν ανα­γνω­ρί­ζουν τις ελλη­νι­κές επι­χει­ρή­σεις SAR στην θάλασσα. Έτσι σε περί­πτωση ατυ­χή­μα­τος όχι μόνο δεν καλούν σε βοήθεια τις ελλη­νι­κές αρχές, αλλά σαμπο­τά­ρουν το έργο της διά­σω­σης δια­κιν­δυ­νεύ­ο­ντας την ζωή τους, ώστε να κατη­γο­ρή­σουν έπειτα την Ελλάδα για ανα­ξιο­πι­στία και κακή διεκ­πε­ραί­ωση του έργου της Έρευνας και Διά­σω­σης.

Η Τουρκία ζήτησε από τον ΙΜΟ το 1980 να εγκρί­νει το μισό Αιγαίο ως περιοχή Έρευνας και Διά­σω­σης της Άγκυρας, ζητώ­ντας ακόμα τη δημιουρ­γία και 11 θαλασ­σίων πεδίων βολής. Το τουρ­κικό αίτημα απορ­ρί­φθηκε.

Η Άγκυρα επα­νήλθε όμως δρι­μύ­τερη και ξαφνικά το 2001 η τουρ­κική Εθνο­συ­νέ­λευση ψήφισε τον τουρ­κικό νόμο 24611/12-12-2001, σύμφωνα με τον οποίο ορίζει μονο­με­ρώς το μισό Αιγαίο και το βόρειο τμήμα του FIR Λευ­κω­σίας ως περιοχή της Άγκυρας για θαλάσ­σια Έρευνα και Διάσωση. Ο ΙΜΟ δυστυ­χώς, χωρίς να υπάρξει τότε αντί­δραση της Αθήνας, συμπε­ριέ­λαβε τον τουρ­κικό νόμο στο διεθνές εγχει­ρί­διο του που αφορά σε θαλάσ­σια Έρευνα και Διάσωση.

Η Τουρκία διεκ­δι­κεί μεγα­λύ­τερη εμπλοκή στον ευαί­σθητο τομέα της Έρευνας και Διά­σω­σης (SAR), απαι­τώ­ντας τον έλεγχο του ενα­έ­ριου και θαλάσ­σιου χώρου του Αιγαίου μέχρι τον 25ο Μεσημ­βρινό ο οποίος διχο­το­μεί το Αιγαίο καθώς ξεκινά από τα παράλια του Νέστου ποταμού, δυτικά της Ξάνθης, διέρ­χε­ται δυτικά της Λήμνου, περνά σε από­σταση ανα­πνοής από το Στενό του Καφηρέα (Εύβοια), δια­σχί­ζει την Τήνο και κατα­λή­γει δυτικά στο Ηρά­κλειο Κρήτης.

Στο σχέδιο επι­τή­ρη­σης των θαλάσ­σιων συνόρων, σήμερα, συμ­με­τέ­χουν 50 σκάφη και 1.300 στελέχη του Λιμε­νι­κού, 8 φου­σκωτά ταχύ­πλοα του Στρατού Ξηράς καθώς και 21 πλωτά, εναέρια και χερσαία μέσα που έχουν δια­τε­θεί από τον Frontex. Μέρος της απο­στο­λής τους είναι να εντο­πί­ζουν έγκαιρα (με ραντάρ και θερ­μι­κές κάμερες) τις βάρκες που απο­πλέ­ουν από την Τουρκία και να ειδο­ποιούν την τουρ­κική ακτο­φυ­λακή, μέσω των επί­ση­μων διαύλων επι­κοι­νω­νίας.

Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες που δημο­σιεύ­ο­νται στην «Καθη­με­ρινή», το τρι­ή­μερο από την Παρα­σκευή 27 Σεπτεμ­βρίου μέχρι και την Κυριακή 29 Σεπτεμ­βρίου 16 σκάφη που είχαν απο­πλεύ­σει από τα τουρ­κικά παράλια, μετα­φέ­ρο­ντας συνο­λικά 631 αλλο­δα­πούς, ακι­νη­το­ποι­ή­θη­καν από τα στελέχη της τουρ­κι­κής ακτο­φυ­λα­κής, πριν μπουν στην ελλη­νική επι­κρά­τεια. Τα 13 απ’ αυτά είχαν προ­ο­ρι­σμό τη Λέσβο.

Αρμό­διοι Ελληνες αξιω­μα­τού­χοι παρα­τη­ρούν ότι η ενί­σχυση της ελλη­νι­κής παρου­σίας κατά μήκος της οριο­γραμ­μής λει­τουρ­γεί ως «πόλος έλξης» για την ακτο­φυ­λακή της Τουρ­κίας η οποία από τη μία πλευρά θέλει να εμφα­νί­ζε­ται ότι κάνει το καθήκον της με βάση τις διε­θνείς συμ­βά­σεις ενώ, από την άλλη, αναζητά μία ευκαι­ρία όπου κάποια ολι­γω­ρία από ελλη­νι­κής πλευράς θα της επι­τρέ­ψει να επέμβει για τη διάσωση, σε περί­πτωση ναυ­τι­κού ατυ­χή­μα­τος. Πραγ­μα­τι­κού ή σκη­νο­θε­τη­μέ­νου από όσους μετα­φέ­ρουν παρά­νομα πρό­σφυ­γες και μετα­νά­στες.

πηγή newpost.gr