Τουρισµός: Τα πρώτα σηµάδια κάµψης στη ζήτηση

Η φετινή του­ρι­στική σεζόν είναι δια­φο­ρε­τική. Τα δεδοµένα των πρώτων µηνών από την πορεία των προ­κρα­τή­σεων προµήνυαν άλλη µία χρονιά υψηλών επι­δό­σεων µετά τα περσινά ρεκόρ σε αφίξεις και έσοδα. Όµως οι γεω­πο­λι­τι­κές εξε­λί­ξεις στη Μέση Ανατολή δηµιουργούν πλέον ένα ρευστό περι­βάλ­λον, το οποίο αναµένεται να επη­ρε­ά­σει άµεσα τη συµπεριφορά των ταξι­διω­τών και τη ροή των κρα­τή­σεων. Οι τιµές των καυσίµων έχουν εκτο­ξευ­τεί, το κόστος των δια­κο­πών ανε­βαί­νει, επι­κρα­τεί διστα­κτι­κό­τητα για την ολο­κλή­ρωση της κρά­τη­σης ακόµα και στους ασφα­λείς προορισµούς, ενώ τα πρώτα σηµάδια κάµψης στη ζήτηση είναι πλέον ορατά.

Ο τουρισµός, ως ένας από τους πιο ευαί­σθη­τους κλάδους της παγκόσµιας οικονοµίας, αντα­να­κλά σχεδόν σε πραγµατικό χρόνο τις διε­θνείς εξε­λί­ξεις. Η έννοια της ασφά­λειας αλλά και η αντί­ληψη κιν­δύ­νου παίζουν καθο­ρι­στικό ρόλο στις ταξι­διω­τι­κές απο­φά­σεις. Σε αυτό το περι­βάλ­λον, η Ελλάδα καλεί­ται αυτή τη στιγµή να ισορ­ρο­πή­σει ανάµεσα στη δια­τή­ρηση της δυναµικής της και στην προσαρµογή σε ένα διαρκώς µεταβαλλόµενο διεθνές σκηνικό. Παράλ­ληλα, η κρίση έχει ήδη επι­βα­ρύ­νει το κόστος µετακίνησης, κυρίως λόγω της αύξησης των τιµών των καυσίµων και των αλλαγών στις αερο­πο­ρι­κές διαδροµές.

Αν και προς το παρόν δεν παρα­τη­ρού­νται µαζικές ακυ­ρώ­σεις, οι πρώτες ενδεί­ξεις επι­βρά­δυν­σης της ζήτησης επι­βε­βαιώ­νουν ότι το κλίµα αβε­βαιό­τη­τας αρχίζει να απο­τυ­πώ­νε­ται στη συµπεριφορά των ταξι­διω­τών. Ιδιαί­τερα ευαί­σθη­τες εµφανίζονται οι µακρινές αγορές, όπου οι ταξι­διώ­τες τείνουν να επα­νε­ξε­τά­ζουν τα σχέδιά τους όταν εντεί­νο­νται οι γεω­πο­λι­τι­κοί κίν­δυ­νοι.

Οι εξε­λί­ξεις αυτές δηµιουργούν ένα σύνθετο περι­βάλ­λον, στο οποίο η ζήτηση γίνεται πιο ευµετάβλητη και λιγό­τερο προβλέψιµη, όπως τονί­ζουν παρά­γο­ντες της αγοράς.

Οι προ­κρα­τή­σεις για το 2026 είχαν κινηθεί σε ιδιαί­τερα υψηλά επίπεδα πριν από την πρό­σφατη κρίση, δηµιουργώντας ένα σηµαντικό “µαξιλάρι” για τη φετινή σεζόν. Την ίδια ώρα, οι αυξηµένες τιµές στα συµβόλαια µε tour operators πιστο­ποιού­σαν τη συνεχιζόµενη ισχυρή ζήτηση για ελλη­νι­κούς προορισµούς.

Η εικόνα στους προορισµούς

Παρά τη συνο­λική εικόνα ανθε­κτι­κό­τη­τας, δηµοφιλείς προορισµοί έχουν ήδη αρχίσει να κατα­γρά­φουν επι­πτώ­σεις.

Στα Δωδε­κά­νησα κατα­γρά­φε­ται, σύµφωνα µε πλη­ρο­φο­ρίες, µικρή επι­βρά­δυνση της ζήτησης, µε την αγορά να περνά από µια αρχική ανοδική πορεία σε υπο­χώ­ρηση µετά την έναρξη της κρίσης. Η µεταστροφή αυτή απο­τυ­πώ­νε­ται στις online κρα­τή­σεις και στη µείωση των ανα­ζη­τή­σεων. Στην Κρήτη, τον πιο δηµοφιλή καλο­και­ρινό προορισµό, κατα­γρά­φε­ται επίσης πάγωµα των ανα­ζη­τή­σεων και οι κρα­τή­σεις γίνο­νται όλο και πιο συχνά πολύ κοντά στις ηµεροµηνίες άφιξης.

Την ίδια στιγµή, στις Κυκλά­δες και στο Ιόνιο, όπως λέει το ρεπορ­τάζ, δεν έχουµε σηµαντικές απο­κλί­σεις στη ζήτηση, όµως οι επιχειρηµατίες της του­ρι­στι­κής αγοράς παρα­κο­λου­θούν µε αγωνία τις εξε­λί­ξεις, βλέ­πο­ντας την αύξηση του κόστους του ταξι­διού και τη διστα­κτι­κό­τητα στον προγραµµατισµό ταξι­διών. Ίδια είναι η εικόνα και στην Αθήνα, που, όπως και πέρσι, τους πρώτους µήνες του έτους, σηµειώνει αυξηµένη του­ρι­στική κίνηση.

Σε επίπεδο αγορών από το εξω­τε­ρικό, πτώση της ζήτησης κατα­γρά­φε­ται από τέσ­σε­ρις σηµαντικές αγορές: ΗΠΑ, Ισραήλ, Αυστρα­λία και Ινδία. Ιδιαί­τερα για αγορές όπως η Αυστρα­λία και η Ινδία, η κάµψη αυτή συν­δέ­ε­ται και µε τις αντικειµενικές δυσκο­λίες πραγµατοποίησης ενός ταξι­διού µεγάλων απο­στά­σεων. Η µεγαλύτερη αρνη­τική µεταβολή κατα­γρά­φε­ται από το Ισραήλ, µε πτώση 46% στις προγραµµατισµένες αερο­πο­ρι­κές θέσεις. Η εν λόγω αγορά, που τα προηγούµενα χρόνια απο­τε­λούσε έναν από τους ταχύ­τερα αναπτυσσόµενους “τρο­φο­δό­τες” του ελλη­νι­κού τουρισµού, εµφανίζει πλέον έντονη κάµψη, επη­ρε­ά­ζο­ντας αισθητά τη συνο­λική εικόνα. Προς το παρόν η πτώση από τις ΗΠΑ φτάνει το 3,3%.

Δυο αντικρουόµενα σενάρια για τη Μεσό­γειο

Η πορεία της φετινής σεζόν φαί­νε­ται να διαµορφώνεται γύρω από δύο βασικά σενάρια.

Το πρώτο σενάριο, που θεω­ρεί­ται και το πιο αρνη­τικό, προ­βλέ­πει ότι µια παρατεταµένη περί­ο­δος έντασης θα επη­ρε­ά­σει συνο­λικά την του­ρι­στική κίνηση στη Μεσό­γειο. Σε αυτή την περί­πτωση, η αύξηση του κόστους µετακίνησης και η γενι­κό­τερη αβε­βαιό­τητα θα µπορούσαν να οδη­γή­σουν σε µείωση των ταξι­διών, ιδιαί­τερα από αγορές υψηλού κόστους και µεγάλων απο­στά­σεων.

Το δεύτερο σενάριο, ωστόσο, είναι πιο σύνθετο και ενδεχοµένως ευνοϊκό για την Ελλάδα. Σύµφωνα µε αυτό, οι ταξι­διώ­τες δεν εγκα­τα­λεί­πουν τα ταξίδια, αλλά ανα­ζη­τούν εναλ­λα­κτι­κούς προορισµούς που προ­σφέ­ρουν µεγαλύτερη αίσθηση ασφά­λειας. Σε αυτό το πλαίσιο, προορισµοί της Ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου ενδέ­χε­ται να δεχθούν πιέσεις, οδη­γώ­ντας σε ανακατανοµή της ζήτησης προς χώρες όπως η Ελλάδα.

Η πρό­κληση των “last minute” κρα­τή­σεων

Ένα από τα πιο χαρα­κτη­ρι­στικά φαινόµενα της φετινής χρονιάς, όπως λέει το ρεπορ­τάζ, είναι η ενί­σχυση των κρα­τή­σεων της τελευ­ταίας στιγµής. Οι ταξι­διώ­τες επι­λέ­γουν να καθυ­στε­ρή­σουν τις απο­φά­σεις τους, αναµένοντας µεγαλύτερη σιγου­ριά ως προς τις εξε­λί­ξεις. Αυτή η τάση επι­τεί­νει την αγωνία για τις επι­χει­ρή­σεις του τουρισµού. Ο προγραµµατισµός γίνεται πιο δύσκο­λος, ενώ αυξά­νε­ται η ανάγκη για ευε­λι­ξία σε τιµολογιακές πολι­τι­κές και διαθεσιµότητα. Ταυ­τό­χρονα, η ενί­σχυση των “last minute” κρα­τή­σεων µεταβάλλει και τη δυναµική του ανταγωνισµού, καθώς οι προορισµοί καλού­νται να διεκ­δι­κή­σουν τη ζήτηση σε µικρότερο χρονικό ορί­ζο­ντα.

Πάντως, είναι γεγονός πως οι κρα­τή­σεις της τελευ­ταίας στιγµής δεν είναι φαινόµενο που πηγάζει από τις γεω­πο­λι­τι­κές εξε­λί­ξεις. Τείνει να γίνει µόνιµη ταξι­διω­τική συµπεριφορά τα τελευ­ταία χρόνια, καθώς οι επι­σκέ­πτες ανα­ζη­τούν προ­σφο­ρές, ειδικά κατά τους καλο­και­ρι­νούς µήνες. Καθώς η ζήτηση αυξά­νε­ται για ταξίδια τον Μάιο, τον Σεπτέµβριο και τον Οκτώ­βριο, εξαι­τίας των ηπιό­τε­ρων θερµοκρασιών, των καλύ­τε­ρων τιµών και του λιγό­τε­ρου συνωστισµού, οι εκπτώ­σεις στην καρδιά του καλο­και­ριού είναι πλέον συχνές.

Πώς ξεκί­νησε η χρονιά

Οι επι­δό­σεις των πρώτων µηνών ήταν κάτι παρα­πάνω από θετικές. Ο Ιανουά­ριος κατέ­γραψε σηµαντική αύξηση στις ταξι­διω­τι­κές εισπρά­ξεις, οι οποίες ενι­σχύ­θη­καν κατά περισ­σό­τερο από 50% σε σύγκριση µε την προηγούµενη χρονιά, φθά­νο­ντας τα 473,3 εκατ. ευρώ, έναντι 298,7 εκατ. ευρώ τον αντί­στοιχο µήνα του 2025.

Αντί­στοιχα, η εισερχόµενη ταξι­διω­τική κίνηση αυξή­θηκε κατά 33,3% και διαµορφώθηκε σε 1,094 εκατοµµύρια του­ρί­στες, επι­βε­βαιώ­νο­ντας ότι η Ελλάδα εξα­κο­λου­θεί να απο­τε­λεί ελκυ­στικό προορισµό ακόµα και εκτός της παρα­δο­σια­κής υψηλής περιό­δου. Η αύξηση αυτή συνο­δεύ­τηκε και από ενί­σχυση της µέσης δαπάνης ανά ταξίδι, γεγονός που έχει ιδιαί­τερη σηµασία για την ποιό­τητα των του­ρι­στι­κών εσόδων.

Σύµφωνα µε τα στοι­χεία της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος, η µέση δαπάνη ανά ταξίδι µη κατοί­κων στην Ελλάδα διαµορφώθηκε το 2024 στα 378 ευρώ και υπο­χώ­ρησε το 2025 στα 361 ευρώ, κατα­γρά­φο­ντας µείωση 4,4%. Ωστόσο, φέτος τον Ιανουά­ριο η µέση δαπάνη εµφανίζει ισχυρή ανάκαµψη, φθά­νο­ντας τα 430 ευρώ, σηµειώνοντας άνοδο 19,1%.

Σύµφωνα µε τα πιο πρό­σφατα δεδοµένα του Airdata Tracker του ΙΝΣΕΤΕ, ο συνο­λι­κός αριθµός των προγραµµατισµένων αερο­πο­ρι­κών θέσεων για εισερχόµενες διε­θνείς πτήσεις κατά τη θερινή περίοδο φτάνει τα 30,5 εκατοµµύρια, σηµειώνοντας αύξηση της τάξης του 8,3% σε σύγκριση µε το 2025.

Η µηνιαία κατανοµή της επι­βα­τι­κής κίνησης κατα­δει­κνύει έντονη συγκέ­ντρωση στη διάρ­κεια της υψηλής του­ρι­στι­κής περιό­δου, µε τον Ιούλιο και τον Αύγου­στο να κατέ­χουν το µεγαλύτερο ποσοστό. Πιο ανα­λυ­τικά, τον Ιούλιο προ­βλέ­πο­νται 5,58 εκατ. θέσεις (18,2% του συνόλου), ενώ τον Αύγου­στο 5,61 εκατ. θέσεις (18,4%). Σηµαντική δυναµική εµφανίζουν επίσης ο Ιούνιος µε 4,77 εκατ. θέσεις (15,6%) και ο Σεπτέµβριος µε 4,78 εκατ. θέσεις (15,6%). Αντί­θετα, η αρχή της περιό­δου παρου­σιά­ζει χαµηλότερα επίπεδα, καθώς τον Μάρτιο κατα­γρά­φο­νται µόλις 195.000 θέσεις (0,6%) και τον Απρίλιο 2,31 εκατ. (7,6%), ενώ ο Μάιος εµφανίζει αισθητή ενί­σχυση, φτά­νο­ντας τις 3,76 εκατ. θέσεις (12,3%). Ο Οκτώ­βριος παραµένει σε υψηλά επίπεδα µε 3,57 εκατ. θέσεις, που αντι­στοι­χούν στο 11,7% του συνόλου.

Σε ετήσια βάση, η µεγαλύτερη ποσο­στιαία αύξηση εντο­πί­ζε­ται τον Μάρτιο (+68,6%), αν και προ­έρ­χε­ται από χαµηλή αφε­τη­ρία. Ιδιαί­τερα ισχυρή είναι και η άνοδος του Οκτω­βρίου (+20,6%), γεγονός που ενι­σχύει την τάση επέ­κτα­σης της του­ρι­στι­κής περιό­δου. Οι υπό­λοι­ποι µήνες κατα­γρά­φουν πιο ήπιους αλλά στα­θε­ρούς ρυθµούς αύξησης, που κυµαίνονται µεταξύ 4,9% και 7,1%.

Η παρα­κα­τα­θήκη των ρεκόρ

Τα προηγούµενα χρόνια απο­τέ­λε­σαν περίοδο-ρεκόρ για τον ελλη­νικό τουρισµό. Τα ταξι­διω­τικά έσοδα έφτασαν σε ιστο­ρικά υψηλά επίπεδα, όπως και οι αφίξεις. Υπενθυµίζεται πως, σύµφωνα µε τα στοι­χεία της ΤτΕ, οι ταξι­διω­τι­κές εισπρά­ξεις ανήλθαν σε 23,6 δισεκατοµµύρια ευρώ το 2025, αυξηµένες κατά 9,4%, δηλαδή κατά περισ­σό­τερα από 2 δισεκατοµµύρια, σε σύγκριση µε το 2024, οπότε και είχε κατα­γρα­φεί το προηγούµενο ρεκόρ.

Αντί­στοιχα, 5,6% ήταν η άνοδος στις αφίξεις από το εξω­τε­ρικό, οι οποίες άγγιξαν τους 38 εκατοµµύρια επι­σκέ­πτες, έναντι 35,9 εκατοµµυρίων ταξι­διω­τών το 2024. Αυτή η ισχυρή παρα­κα­τα­θήκη δηµιουργεί τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις για την αντιµετώπιση των προ­κλή­σεων της φετινής χρονιάς, υπογραµµίζουν φορείς της αγοράς.

Προ­ο­πτι­κές για το υπό­λοιπο της χρονιάς

Η πορεία της του­ρι­στι­κής σεζόν θα εξαρ­τη­θεί σε µεγάλο βαθµό από τις γεω­πο­λι­τι­κές εξε­λί­ξεις. Οι επόµενες εβδοµάδες θεω­ρού­νται κρίσιµες, καθώς θα διαµορφώσουν τη δυναµική των κρα­τή­σεων για την περίοδο αιχµής.

Παράλ­ληλα, παρά­γο­ντες όπως το κόστος µεταφορών, η διαθεσιµότητα αερο­πο­ρι­κών θέσεων και η συνο­λική οικονοµική συγκυ­ρία θα επη­ρε­ά­σουν τη ζήτηση. Η ικα­νό­τητα προσαρµογής, η δια­τή­ρηση της εικόνας ασφά­λειας και η αξιο­ποί­ηση των ευκαι­ριών που µπορεί να προ­κύ­ψουν από την ανακατανοµή της ζήτησης θα καθο­ρί­σουν το τελικό αποτέλεσµα. Σε κάθε περί­πτωση, τονί­ζουν παρά­γο­ντες του χώρου, το 2026 δεν θα είναι µια “εύκολη” χρονιά, αλλά µια περί­ο­δος που θα ανα­δεί­ξει τα όρια και τις δυνα­τό­τη­τες του ελλη­νι­κού του­ρι­στι­κού µοντέλου.

Πηγή: capital.gr