Γεώργιος Παπαθεοδωρίδης: «Η Ελλάδα κάνει βήματα μπροστά στη μεταμόσχευση οργάνων»

Κύριε Πρόεδρε, ποια είναι σήμερα η κατά­σταση στην Ελλάδα σε σχέση με τη δωρεά οργάνων και τις μετα­μο­σχεύ­σεις; Παρα­τη­ρείτε αύξηση της ευαι­σθη­το­ποί­η­σης των πολιτών;

Η ευαι­σθη­το­ποί­ηση των πολιτών είναι δύσκολο να εκτι­μη­θεί με ακρί­βεια, αλλά έμμεσες ενδεί­ξεις φανε­ρώ­νουν ότι βελ­τιώ­νε­ται συνεχώς τα τελευ­ταία χρόνια. Ειδικά με την παν­δη­μία του κορω­νοϊού και μετά από αρκετές ενέρ­γειες ενη­μέ­ρω­σης που γίνο­νται τελευ­ταία υπάρχει αυξα­νό­μενο ενδια­φέ­ρον από τους πολίτες, αυξη­μένη ανα­ζή­τηση πλη­ρο­φό­ρη­σης και προ­θυ­μία για συμ­με­τοχή. Κάθε θετική δράση ενι­σχύει το σύστημα και μας δίνει ώθηση για τη συνέ­χεια.

Ποια είναι η στρα­τη­γική του ΕΟΜ για την ενη­μέ­ρωση και ευαι­σθη­το­ποί­ηση της κοι­νω­νίας;

Η ενη­μέ­ρωση απο­τε­λεί σταθερό άξονα της στρα­τη­γι­κής μας. Υλο­ποιούμε καμπά­νιες, επι­σκε­πτό­μα­στε σχολεία, πανε­πι­στή­μια, οργα­νι­σμούς, συνερ­γα­ζό­μα­στε με τοπι­κούς φορείς και επαγ­γελ­μα­τίες υγείας. Χαρα­κτη­ρι­στικά παρα­δείγ­ματα είναι το εκπαι­δευ­τικό πρό­γραμμα «Οργα­νού­λη­δες» για παιδιά και το εκπαι­δευ­τικό πρό­γραμμα «Organmeetings» για ενή­λι­κες, τα οποία γίνο­νται με τη στήριξη και συνερ­γα­σία του Ιδρύ­μα­τος Ωνάση. Παράλ­ληλα, ενι­σχύ­ουμε την παρου­σία μας στα νοσο­κο­μεία, εκπαι­δεύ­ο­ντας το προ­σω­πικό.

Ποια είναι τα δεδο­μένα για τους εγγε­γραμ­μέ­νους δωρητές οργάνων και ιστών;

Ο αριθμός των εγγε­γραμ­μέ­νων δωρητών αυξά­νε­ται στα­διακά, ξεπερ­νώ­ντας τους 30.000 πολίτες. Δεν επα­να­παυό­μα­στε – στόχος μας είναι η ενη­με­ρω­μένη και συνει­δητή απόφαση κάθε πολίτη, όχι απλώς η αύξηση των αριθμών.

Υπάρχει αντα­πό­κριση από τους κατοί­κους των νησιών στο θέμα της δωρεάς;

Στις μικρές κοι­νω­νίες υπάρχει αντα­πό­κριση, και αυτό μας συγκι­νεί ιδιαί­τερα. Στα νησιά, παρά τις δυσκο­λίες, βλέ­πουμε ανθρώ­πους που συμ­με­τέ­χουν, που θέλουν να ενη­με­ρω­θούν, που έχουν μέσα τους αυτή τη βαθιά αίσθηση προ­σφο­ράς.

Ποιες είναι οι εξε­λί­ξεις σε τεχνο­λο­γικό επίπεδο που θα μπο­ρού­σαν να διευ­κο­λύ­νουν τη μετα­φορά οργάνων από και προς τα νησιά;

Η τεχνο­λο­γία μπορεί πραγ­μα­τικά να σώσει χρόνο — και ο χρόνος, σε αυτές τις περι­πτώ­σεις, είναι κυριο­λε­κτικά ζωή. Έχουμε πια στη διάθεσή μας εξει­δι­κευ­μένα ψυκτικά μέσα που δια­τη­ρούν τα όργανα σε καλή κατά­σταση για περισ­σό­τερη ώρα. Επίσης, η συνερ­γα­σία μας με αερο­πο­ρι­κές και ναυ­τι­λια­κές εται­ρείες βελ­τιώ­νε­ται διαρκώς. Όταν ένα μόσχευμα πρέπει να ταξι­δέ­ψει, κάνουμε τα πάντα για να φτάσει γρήγορα και με ασφά­λεια.

Ποια είναι τα βασικά εμπόδια στην πρό­σβαση των νησιω­τών σε μετα­μο­σχευ­τι­κές υπη­ρε­σίες;

Οι υπη­ρε­σίες της μετα­μό­σχευ­σης προ­σφέ­ρο­νται από εξει­δι­κευ­μέ­νες μετα­μο­σχευ­τι­κές μονάδες που δεν μπορεί να ανα­πτύσ­σο­νται παντού, αφού απαι­τούν πολύ εξει­δι­κευ­μένο προ­σω­πικό και έναν ελά­χι­στο αριθμό πράξεων ώστε να δια­τη­ρούν την επάρ­κειά τους. Επο­μέ­νως, η κυριό­τερη δυσκο­λία είναι η από­σταση των νησιω­τών από τα εξει­δι­κευ­μένα κέντρα, που όμως για τέτοια σοβαρά νοσή­ματα πρέπει να ξεπερ­νιέ­ται. Η σωστή ενη­μέ­ρωση και κατάλ­ληλη εκπαί­δευση των συνα­δέλ­φων, των νοση­λευ­τών και όλου του παραϊ­α­τρι­κού προ­σω­πι­κού των νησιών είναι ιδιαί­τερα σημα­ντική για την έγκαιρη παρα­πο­μπή των ασθενών που χρειά­ζο­νται μετα­μό­σχευση.

Με δεδο­μένο ότι σε πολλά νησιά δεν υπάρ­χουν εξει­δι­κευ­μένα κέντρα, πώς μπορεί να ενι­σχυ­θεί η ενη­μέ­ρωση καιευαι­σθη­το­ποί­ηση των κατοί­κων σχετικά με τη δωρεά οργάνων;

Η ενη­μέ­ρωση είναι η αρχή των πάντων. Δεν αρκεί να πούμε απλώς «γίνε δωρητής». Πρέπει να δώσουμε εξη­γή­σεις σε πολλά ερω­τή­ματα και να διώ­ξουμε πολλές εσφαλ­μέ­νες αντι­λή­ψεις που μπορεί να υπάρ­χουν. Έχουμε ήδη ξεκι­νή­σει να συνερ­γα­ζό­μα­στε με σχολεία, νοσο­κο­μεία, τοπι­κούς φορείς, διορ­γα­νώ­νο­ντας ημε­ρί­δες και μοι­ρά­ζε­ται ενη­με­ρω­τικό υλικό προ­σαρ­μο­σμένο σε κάθε ηλικία. Σε αυτή την προ­σπά­θεια η προ­σφορά των μέσων ενη­μέ­ρω­σης είναι ανε­κτί­μητη.

Παρα­τη­ρεί­ται αλλαγή στη στάση των συγ­γε­νών ως προς τη δωρεά οργάνων;

Η στάση βελ­τιώ­νε­ται συνεχώς. Οι οικο­γέ­νειες είναι πιο δεκτι­κές και ενη­με­ρω­μέ­νες. Παράλ­ληλα, ο ΕΟΜ συμ­βάλ­λει στη διαρκή ενί­σχυση του συστή­μα­τος, αφού μόνον η βελ­τί­ωση της στάσης των συγ­γε­νών δεν αρκεί για την αύξηση των δοτών και των μετα­μο­χεύ­σεων οργάνων. Εκτός από τη γενι­κό­τερη βελ­τί­ωση της οργά­νω­σης και τον εκσυγ­χρο­νι­σμό του συστή­μα­τος, κομβικό ρόλο έχουν δια­δρα­μα­τί­σει οι τοπικοί συντο­νι­στές μετα­μο­σχεύ­σεων που έχουν τοπο­θε­τη­θεί από τον ΕΟΜ σε όλα τα νοσο­κο­μεία με μεγάλες μονάδες εντα­τι­κής θερα­πείας, οι οποίοι συν­δρά­μουν σημα­ντικά στην επιτυχή ολο­κλή­ρωση όλων των πολύ­πλο­κων δια­δι­κα­σιών της δωρεάς οργάνων.

Υπάρχει επάρ­κεια εξει­δι­κευ­μέ­νου προ­σω­πι­κού και υπο­δο­μών για μετα­μο­σχεύ­σεις στη χώρα;

Υπάρχει αξιό­λογο επι­στη­μο­νικό δυνα­μικό, αλλά πάντα χρειά­ζο­νται περισ­σό­τερα στελέχη, εκσυγ­χρο­νι­σμέ­νες υπο­δο­μές και ενί­σχυση του δικτύου, ειδικά τώρα που αυξάνει ο αριθμός δοτών και ο αριθμός των μετα­μο­σχεύ­σεων οργάνων στη χώρα μας. Η προ­σπά­θεια είναι διαρκής και απα­ραί­τητη.

Ποια θεω­ρείτε τη μεγα­λύ­τερη πρό­κληση για τον ΕΟΜ σήμερα;

Η ενί­σχυση της εμπι­στο­σύ­νης των πολιτών καθώς και η ενί­σχυση των υπαρ­χό­ντων μετα­μο­σχευ­τι­κών μονάδων. Ένα λει­τουρ­γικό, δια­φα­νές και αξιό­πι­στο σύστημα, που όμως είναι καλά οργα­νω­μένο στον τομέα της δωρεάς οργάνων. Επι­πλέον, η ύπαρξη επαρκώς επαν­δρω­μέ­νων μετα­μο­σχευ­τι­κών μονάδων και επαρκώς υπο­στη­ρι­ζό­με­νων νοσο­κο­μείων των μονάδων αυτών, απο­τε­λούν βασικές προ­ϋ­πο­θέ­σεις για την περαι­τέρω αύξηση και βελ­τί­ωση της έκβασης των μετα­μο­σχεύ­σεων οργάνων στη χώρα μας.

Πώς συγκρί­νε­ται η Ελλάδα με άλλες ευρω­παϊ­κές χώρες στον τομέα των μετα­μο­σχεύ­σεων;

Παρότι έχουμε μία συνεχή αύξηση δοτών και μετα­μο­σχεύ­σεων οργάνων την τελευ­ταία 5ετία και το 2024 φθάσαμε σε αριθ­μούς ρεκόρ για την Ελλάδα, εξα­κο­λου­θούμε να υστε­ρούμε σε σχέση με τον ευρω­παϊκό μέσο όρο. Για αυτό συνε­χί­σουμε την προ­σπά­θεια και με τη βοήθεια όλων των εμπλε­κο­μέ­νων φορέων και τη στήριξη της πολι­τείας αλλά και των πολιτών πιστεύ­ουμε ότι μπο­ρούμε να φθά­σουμε στα επι­θυ­μητά επίπεδα.

Πώς μπορεί να ενι­σχυ­θεί η ψυχο­λο­γική υπο­στή­ριξη των ασθενών που βρί­σκο­νται σε λίστες ανα­μο­νής για μετα­μό­σχευση και των οικο­γε­νειών τους;

Οι ασθε­νείς αυτοί και οι οικο­γέ­νειές τους ζουν με μία καθη­με­ρινή αγωνία και ανα­σφά­λεια περι­μέ­νο­ντας το πολυ­πό­θητο «δώρο ζωής», το μόσχευμα. Στις μετα­μο­σχευ­τι­κές μονάδες υπάρ­χουν συνερ­γά­τες ψυχο­λό­γοι/ψυχί­α­τροι, αλλά η μεγα­λύ­τερη παρέμ­βαση είναι η κλήση για μετα­μό­σχευση. Στο μεταξύ, επαφές με εξει­δι­κευ­μέ­νους ψυχο­λό­γους, ομάδες υπο­στή­ρι­ξης, εθε­λο­ντές, πρώην λήπτες μπορεί να προ­σφέ­ρουν σημα­ντική βοήθεια, να μετα­φέ­ρουν ελπίδα.

Ποιος είναι ο ρόλος της εκπαί­δευ­σης των επαγ­γελ­μα­τιών υγείας στην προ­ώ­θηση της δωρεάς οργάνων;

Καθο­ρι­στι­κός. Οι γιατροί και οι νοση­λευ­τές είναι οι πρώτοι που συνο­μι­λούν με τις οικο­γέ­νειες. Η σωστή κατάρ­τιση — τόσο επι­στη­μο­νικά όσο και επι­κοι­νω­νιακά — κάνει τη διαφορά και συμ­βάλ­λει στη θετική έκβαση της δια­δι­κα­σίας. Ο ΕΟΜ επεν­δύει διαρκώς στην εκπαί­δευση των επαγ­γελ­μα­τιών υγείας και ειδικά των συνα­δέλ­φων που εργά­ζο­νται σε Μονάδες Εντα­τι­κής Θερα­πείας.

Ποιες δράσεις ευαι­σθη­το­ποί­η­σης υλο­ποιεί σήμερα ο ΕΟΜ;

Πολλές και στο­χευ­μέ­νες: ενη­με­ρω­τι­κές εκστρα­τείες σε σχολεία, κοι­νό­τη­τες, δομές υγείας, αλλά και μέσω δια­δι­κτύου και κοι­νω­νι­κών δικτύων. Όπως ανα­φέρ­θηκε και προη­γου­μέ­νως, οι «Οργα­νού­λη­δες» και τα «Organmeetings», που πραγ­μα­το­ποιού­νται με την υπο­στή­ριξη του Ιδρύ­μα­τος Ωνάση, είναι χαρα­κτη­ρι­στικό παρά­δειγμα. Η προ­σέγ­γισή μας είναι σύγ­χρονη, με έμφαση στην προ­σβα­σι­μό­τητα και στην ακριβή πλη­ρο­φό­ρηση για κάθε πολίτη.