Η δεκαετία που σημάδεψε την Ελλάδα

Η δεκα­ε­τία που τελειώ­νει δεν ήταν μια συνη­θι­σμένη δεκα­ε­τία για τη χώρα μας. Μεταξύ 2010 και 2019 έλαβαν χώρα ιστο­ρι­κής σημα­σίας γεγο­νότα, ο αντί­κτυ­πος των οποίων δεν τελειώ­νει μαζί με τη δεκα­ε­τία που φεύγει, καθώς θα μας συνο­δεύει για χρόνια ακόμη. Είναι βέβαιο πως όσα συνέ­βη­σαν τα δέκα αυτά χρόνια δεν έχουν απο­τι­μη­θεί ακόμη στο σύνολο τους και θα απα­σχο­λή­σουν έντονα τους ιστο­ρι­κούς του μέλ­λο­ντος. Δεν ήταν μόνο ο δημο­σιο­νο­μι­κός εκτρο­χια­σμός και οι μεγάλες κοι­νω­νι­κές εντά­σεις, αλλά και οι τεκτο­νι­κές πολι­τι­κές αλλαγές που σημά­δε­ψαν την Ελλάδα το διά­στημα αυτό.

Η «Κ» κάνει μια ανα­δρομή σε βασι­κούς σταθ­μούς των όσων ζήσαμε τα δέκα αυτά χρόνια.

Καστελ­λό­ριζο: Στις 23 Απρι­λίου του 2010 ο νέος τότε πρω­θυ­πουρ­γός Γιώργος Παπαν­δρέου μετα­βαί­νει στο ακρι­τικό νησί. Με φόντο το ήσυχο λιμα­νάκι θα ξεκι­νούσε μια σύγ­χρονη Οδύσ­σεια. Η ελλη­νική κοι­νω­νία δεν έχει ακόμη αντι­λη­φθεί το μέγεθος της παγκό­σμιας οικο­νο­μι­κής ύφεσης και το διάγ­γελμα του  πρω­θυ­πουρ­γού προ­σγειώ­νει απότομα τους Ελληνες πολίτες και μαζί προ­σγειώ­νε­ται και ο ίδιος στη σκληρή πραγ­μα­τι­κό­τητα, ανα­κοι­νώ­νο­ντας επι­σή­μως την έναρξη των προ­γραμ­μά­των δημο­σιο­νο­μι­κής προ­σαρ­μο­γής που, μεταξύ άλλων, προ­έ­βλε­παν εκτε­τα­μέ­νες περι­κο­πές δημο­σίων δαπανών, μείωση των απο­δο­χών, αύξηση φορο­λο­γίας και μείωση του κοι­νω­νι­κού κράτους. «Ζητούμε επι­σή­μως από τους εταί­ρους μας την ενερ­γο­ποί­ηση του μηχα­νι­σμού στή­ρι­ξης που από κοινού δημιουρ­γή­σαμε στην Ε.Ε.» ήταν η ιστο­ρική φράση του τότε πρω­θυ­πουρ­γού. Η «Κ» την επόμενη μέρα θα γράφει στο πρω­το­σέ­λιδό της: «Ανα­γκα­στική προ­σγεί­ωση στη σκληρή πραγ­μα­τι­κό­τητα. Η Ελλάδα προ­σέ­φυγε στον μηχα­νι­σμό στή­ρι­ξης – Υπό την κηδε­μο­νία του ΔΝΤ για 5 έτη». Είναι προ­φα­νές πως κανείς δεν περί­μενε τότε πως τα δημο­σιο­νο­μικά λάθη που είχαν ξεκι­νή­σει ήδη από την περα­σμένη δεκα­ε­τία και κατέ­λη­ξαν στο Καστελ­λό­ριζο θα διαρ­κού­σαν σχεδόν οκτώ ακόμη χρόνια.

Οι πλα­τείες: Η ελλη­νική κοι­νω­νία αργά αλλά σταθερά αντι­λαμ­βα­νό­ταν τι σήμαινε το διάγ­γελμα στο Καστελ­λό­ριζο και το τέλος της ευη­με­ρίας της προη­γού­με­νης δεκα­ε­τίας. Και όσο εμπε­δω­νό­ταν η πραγ­μα­τι­κό­τητα, τόσο η κοι­νω­νική ένταση αυξα­νό­ταν κατα­κό­ρυφα. Το κίνημα των Αγα­να­κτι­σμέ­νων, που ενα­ντιώ­θηκε στα μέτρα λιτό­τη­τας, πραγ­μα­το­ποί­ησε μερικές από τις μεγα­λύ­τε­ρες δια­δη­λώ­σεις που είχαν γίνει στη χώρα, οι οποίες ξεκί­νη­σαν τον Μάιο του 2011 και κρά­τη­σαν μέχρι τον Νοέμ­βριο. Από τις πιο χαρα­κτη­ρι­στι­κές ήταν αυτή της 21ης Ιουνίου 2011, όταν κατά την ψήφο εμπι­στο­σύ­νης της ανα­σχη­μα­τι­σμέ­νης κυβέρ­νη­σης Παπαν­δρέου, όπου εξαγ­γέλ­θηκε –με σύμφωνη γνώμη Ν.Δ. και ΛΑΟΣ– και η ψήφιση του Μεσο­πρό­θε­σμου, στο Σύνταγμα επι­κρά­τησε πραγ­μα­τική ταραχή, όπως και η ματαί­ωση της στρα­τιω­τι­κής παρέ­λα­σης στη Θεσ­σα­λο­νίκη την 28η Οκτω­βρίου. Η πίεση ήταν τόσο έντονη πλέον και ο κίν­δυ­νος να εκτρα­χυν­θεί η κατά­σταση ορατός, που μία εβδο­μάδα μετά, στις 6 Νοεμ­βρίου, υπό το βάρος των πολύ­μη­νων δια­δη­λώ­σεων, η Προ­ε­δρία της Δημο­κρα­τίας ανα­κοί­νωσε συμ­φω­νία του Γ. Παπαν­δρέου με τον αρχηγό της Ν.Δ. Αντ. Σαμαρά για σχη­μα­τι­σμό νέας κυβέρ­νη­σης, υπό τον Λουκά Παπα­δήμο, με τη συμ­με­τοχή του ΠΑΣΟΚ, της Ν.Δ. και του ΛΑΟΣ. Βασικός σκοπός της κυβέρ­νη­σης Παπα­δή­μου ήταν η εφαρ­μογή της συμ­φω­νίας που είχε γίνει στις 26 Οκτω­βρίου στη Σύνοδο Κορυφής και ακο­λού­θως η ομαλή μετά­βαση της χώρας σε εθνικές εκλογές. Η κυβέρ­νηση Παπα­δή­μου έφερε εις πέρας ομαλά την απο­στολή της και η θητεία της έληξε στις 17 Μαΐου 2012, όταν παρέ­δωσε στην υπη­ρε­σιακή κυβέρ­νηση Πικραμ­μέ­νου, που οδήγησε τη χώρα σε εθνικές εκλογές.

Αλλαγή πολι­τι­κού σκη­νι­κού: Οι πρώτες εκλογές μετά την είσοδο της Ελλάδας σε καθε­στώς επι­τή­ρη­σης επι­βε­βαί­ω­σαν τις κοσμο­γο­νι­κές αλλαγές που είχαν συντε­λε­στεί στην ελλη­νική κοι­νω­νία. Η Ν.Δ. ήρθε μεν πρώτο κόμμα, αλλά με το ιστο­ρικό χαμηλό 18,85%, ενώ η καθί­ζηση του ΠΑΣΟΚ μέσα σε δύο χρόνια υπήρξε πρω­το­φα­νής, λαμ­βά­νο­ντας 13,18%. Σαν «σφήνα» ανάμεσα στα δύο κόμματα εμφα­νί­ζε­ται πλέον ο ΣΥΡΙΖΑ με 16,78%, ενώ οι νεο­σύ­στα­τοι ΑΝΕΛ ξεπέ­ρα­σαν το φράγμα του 10%. Ο μη σχη­μα­τι­σμός κυβέρ­νη­σης οδήγησε σε επα­να­λη­πτι­κές εκλογές τον Ιούνιο, όπου υπό το φάσμα της ακυ­βερ­νη­σίας η Ν.Δ. του Αντώνη Σαμαρά έλαβε 29,66% και, με τη στήριξη του ΠΑΣΟΚ και της ΔΗΜΑΡ, ο Μεσ­σή­νιος πολι­τι­κός εξελέγη πρω­θυ­πουρ­γός. Το ποσοστό, ωστόσο, που έλαβε ο ΣΥΡΙΖΑ, 26,89%, «σφρά­γιζε» την πολι­τική μετα­βολή και τη μετα­πή­δηση της μεγάλης μάζας των οπαδών του ΠΑΣΟΚ στο κόμμα του Αλέξη Τσίπρα. Η κυβέρ­νηση του Αντώνη Σαμαρά κατά­φερε πάντως να στα­θε­ρο­ποι­ή­σει τη χώρα, παρά το γεγονός ότι το πολι­τικό κλίμα εξα­κο­λου­θούσε να είναι τετα­μένο, καθώς ο Αλέξης Τσίπρας επέλεξε μια ακραία αντι­πο­λί­τευση που επένδυε στον λαϊ­κι­σμό και συντη­ρούσε τον ανα­βρα­σμό. Κάτι που εκλο­γικά τού βγήκε.

Το τέλος της «αυτα­πά­της»: Στις εκλογές του Ιανουα­ρίου του 2015 ολο­κλη­ρώ­θηκε αυτό που δια­φαι­νό­ταν από το 2012. Ενα μικρό ριζο­σπα­στικό κόμμα κατά­φερε με τη βοήθεια του δεξιού Πάνου Καμ­μέ­νου να ανέλθει στην εξουσία. Η εκλογή Τσίπρα δεν ήταν, όμως, το τέλος της ελλη­νι­κής περι­πέ­τειας, αλλά η απαρχή νέας, σφο­δρό­τε­ρης δίνης. Η προ­ε­κλο­γική «αυτα­πάτη» πως τα μνη­μό­νια θα τελειώ­σουν με «έναν νόμο και ένα άρθρο» απο­δεί­χθηκε κατα­στρο­φική για τη χώρα. Η Ελλάδα άγγιξε το χείλος της κατα­στρο­φής έχοντας στο τιμόνι τον άπειρο τότε Αλέξη Τσίπρα και υπουργό Οικο­νο­μι­κών τον αμφι­λε­γό­μενο Γιάνη Βαρου­φάκη.

Το δημο­ψή­φι­σμα: Στις 26 Ιουνίου ο κ. Τσίπρας, αφού δεν πέτυχε συμ­φω­νία με τους δανει­στές, προ­κή­ρυξε δημο­ψή­φι­σμα για τις 5 Ιουλίου, το πρώτο μετά το 1974, με ερώτημα αν πρέπει να γίνουν απο­δε­κτοί οι όροι των δανει­στών. Ενας πρω­το­φα­νής διχα­σμός ξεκινά σε όλη τη χώρα μεταξύ των υπο­στη­ρι­κτών του «ναι» και του «όχι», οδη­γώ­ντας σε τρομερή πόλωση, που ενι­σχύ­ε­ται από τις κλει­στές τρά­πε­ζες. Το απο­τέ­λε­σμα του δημο­ψη­φί­σμα­τος είναι σαρω­τικά υπέρ του «όχι» με 61,31%, με τον Αλέξη Τσίπρα να αγνοεί τελικά το απο­τέ­λε­σμα και να «συν­θη­κο­λο­γεί» με τους δανει­στές. Μετά την ψήφιση του τρίτου μνη­μο­νίου και τη διά­σπαση του ΣΥΡΙΖΑ, ο κ. Τσίπρας οδηγεί τη χώρα σε πρόωρες εκλογές, που του δίνουν μία ακόμα ευκαι­ρία. Στο διά­στημα που ακο­λού­θησε, ο τότε πρω­θυ­πουρ­γός εφάρ­μοσε μια τελείως αντί­θετη πολι­τική, που βασι­ζό­ταν στο δόγμα πως «ο πιο σίγου­ρος δρόμος να βγεις από τα μνη­μό­νια είναι να τα εφαρ­μό­σεις πιστά», και με μια σκληρή πολι­τική λιτό­τη­τας, χωρίς όμως πλέον κοι­νω­νι­κές ανα­τα­ρα­χές, η Ελλάδα τον Αύγου­στο του 2018 κατά­φερε να βγει από το μνη­μό­νια, οκτώ χρόνια μετά το Καστελ­λό­ριζο. Αυτό, όμως, που δεν κατά­φερε να πετύχει είναι μια εκλο­γική νίκη έναντι του Κυριά­κου Μητσο­τάκη.

Η νίκη της Ν.Δ.: Σε μία δεκα­ε­τία όπου κυριάρ­χησε η πολι­τική ρευ­στό­τητα και πολι­τικά κόμματα δια­λύ­ο­νταν και ανα­δει­κνύ­ο­νταν νέα στο πολι­τικό προ­σκή­νιο, έχει πολι­τικό και κοι­νω­νιο­λο­γικό ενδια­φέ­ρον το ότι η Ν.Δ. κατά­φερε να βγει αλώβητη και να μην τη «ρου­φή­ξει» η πολι­τική κρίση. Στο κλεί­σιμο μάλιστα της δεκα­ε­τίας, κατά­φερε να πάρει την πρώτη αυτο­δυ­να­μία κόμ­μα­τος μετά το ξέσπα­σμα της κρίσης, κλεί­νο­ντας και συμ­βο­λικά μια περίοδο μεγάλης πολι­τι­κής ρευ­στό­τη­τας.