Τουρισμός: Η χρυσή δεκαετία των αλλεπάλληλων ρεκόρ

Ένα άνευ προη­γου­μέ­νου του­ρι­στι­κό «κύμα» συ­νε­χί­ζει να δέ­χε­ται η Ελ­λά­δα, με τον κλάδο να οδεύ­ει προς ένα ακόμη ιστο­ρι­κό ρεκόρ αφί­ξε­ων. Το 2025 ανα­μέ­νε­ται να κλεί­σει με πε­ρισ­σό­τε­ρους από 37 εκα­τομ­μύ­ρια διε­θνείς επι­σκέ­πτες, κα­τα­γρά­φο­ντας εκτι­μώ­με­νη ετή­σια άνοδο πε­ρί­που 5%, με τη σχέση του­ρι­στών προς μό­νι­μους κα­τοί­κους να ξε­περ­νά το 3,5, έναν από τους ψη­λό­τε­ρους δεί­κτες στον κόσμο.

Η ει­κό­να του 2025 – τα νέα ρεκόρ

Στο δε­κά­μη­νο Ια­νουα­ρί­ου–Οκτω­βρί­ου 2025, σύμ­φω­να με το τα­ξι­διω­τι­κό ισο­ζύ­γιο της Τρά­πε­ζας της Ελ­λά­δος, οι διε­θνείς αφί­ξεις αυ­ξή­θη­καν κατά 4,4%, φτά­νο­ντας τα 35,26 εκα­τομ­μύ­ρια τα­ξι­διώ­τες, ένα­ντι 33,79 εκατ. την αντί­στοι­χη πε­ρί­ο­δο του 2024, πε­ρί­που 600 χι­λιά­δες λι­γό­τε­ρες αφί­ξεις από ότι το συ­νο­λο του 2024.(35.951,4 χι­λιά­δες), με το νέο ρε­κο­ρο για φέτος να θε­ω­ρεί­ται δε­δο­μέ­νο.

Η γε­ω­γρα­φι­κή προ­έ­λευ­ση των επι­σκε­πτών ανα­δει­κνύ­ει σαφή με­τα­τό­πι­ση: οι αφί­ξεις από την ΕΕ-27 αυ­ξή­θη­καν ορια­κά (+1,4%), φτά­νο­ντας τα 21,0 εκατ.

Η αε­ρο­πο­ρι­κή κί­νη­ση ενι­σχύ­θη­κε κατά 4,6%, ενώ η οδική κατά 4,9%, επι­βε­βαιώ­νο­ντας ότι η Ελ­λά­δα πα­ρα­μέ­νει προ­σβά­σι­μη από πολ­λα­πλές πύλες ει­σό­δου. Η γε­ω­γρα­φι­κή προ­έ­λευ­ση των επι­σκε­πτών ανα­δει­κνύ­ει σαφή με­τα­τό­πι­ση: οι αφί­ξεις από την ΕΕ-27 αυ­ξή­θη­καν ορια­κά (+1,4%), φτά­νο­ντας τα 21,0 εκατ., ενώ από τις λοι­πές χώρες ση­μειώ­θη­κε ισχυ­ρή άνο­δος 9,1%, στα 14,25 εκατ. τα­ξι­διώ­τες.

Η Γερ­μα­νία πα­ρα­μέ­νει η με­γα­λύ­τε­ρη αγορά, με 5,65 εκατ. επι­σκέ­πτες (+8,3%), ακο­λου­θού­με­νη από το Ηνω­μέ­νο Βα­σί­λειο (4,68 εκατ., +6,6%) και την Ιτα­λία (2,10 εκατ., +8,2%). Αντί­θε­τα, η Γαλ­λία κα­τέ­γρα­ψε μικρή κάμψη (-2%), ενώ οι αφί­ξεις από τη Ρωσία, αν και αυ­ξη­μέ­νες, πα­ρα­μέ­νουν πε­ριο­ρι­σμέ­νες σε από­λυ­τα με­γέ­θη.

Έσοδα: πε­ρισ­σό­τε­ρα χρή­μα­τα, αλλά με ανι­σορ­ρο­πί­ες

Οι τα­ξι­διω­τι­κές ει­σπρά­ξεις στο ίδιο δε­κά­μη­νο ανήλ­θαν σε 22,39 δισ. ευρώ, αυ­ξη­μέ­νες κατά 8,9% σε ετή­σια βάση και πολύ ψη­λό­τε­ρα από τα 21,7 δις. ευρώ που ανήλ­θαν οι τα­ξι­διω­τι­κές ει­σπρά­ξεις στο σύ­νο­λο του 2024, κα­τα­γρά­φο­ντας ήδη νέο ρεκόρ δυο μήνες πριν ολο­κλη­ρω­θεί η χρο­νιά. Η άνο­δος προ­ήλ­θε τόσο από τις χώρες της ΕΕ-27 (+5,8%, 12,12 δισ. ευρώ), όσο και –κυ­ρί­ως– από τις αγο­ρές εκτός ΕΕ (+12,2%, 9,11 δισ. ευρώ).

Ιδιαί­τε­ρα ισχυ­ρή ήταν η συμ­βο­λή του Ηνω­μέ­νου Βα­σι­λεί­ου (+15,1%, 3,55 δισ. ευρώ) και των ΗΠΑ (+8,4%, 1,54 δισ. ευρώ), γε­γο­νός που ενι­σχύ­ει τη μέση κατά κε­φα­λήν δα­πά­νη, αλλά ταυ­τό­χρο­να αυ­ξά­νει την εξάρ­τη­ση από μα­κρι­νές αγο­ρές.

Μια δε­κα­ε­τία αλ­λε­πάλ­λη­λων ρεκόρ

Η φε­τι­νή επί­δο­ση δεν απο­τε­λεί εξαί­ρε­ση, αλλά μέρος μιας δε­κα­ε­τούς ανο­δι­κής πο­ρεί­ας. Την πε­ρί­ο­δο 2016–2025, οι διε­θνείς αφί­ξεις αυ­ξή­θη­καν σω­ρευ­τι­κά κατά πε­ρί­που 50%, από 25 εκατ. σε πάνω από 37 εκατ. επι­σκέ­πτες.

Το με­ρί­διο της Ελ­λά­δας στις πα­γκό­σμιες του­ρι­στι­κές αφί­ξεις ανήλ­θε στο 2,5% το 2025, από πε­ρί­που 2% μια δε­κα­ε­τία νω­ρί­τε­ρα

Η εξέ­λι­ξη αυτή στη­ρί­χθη­κε σε δο­μι­κούς πα­ρά­γο­ντες: αύ­ξη­ση των αε­ρο­πο­ρι­κών συν­δέ­σε­ων κατά 46% (2015–2024) και ανα­βάθ­μι­ση της ποιό­τη­τας των κα­τα­λυ­μά­των, με τις κλί­νες 4 και 5 αστέ­ρων να απο­τε­λούν πλέον το 55% του συ­νό­λου (από 42% το 2015).

Το απο­τέ­λε­σμα είναι η ενί­σχυ­ση του διε­θνούς απο­τυ­πώ­μα­τος της χώρας: το με­ρί­διο της Ελ­λά­δας στις πα­γκό­σμιες του­ρι­στι­κές αφί­ξεις ανήλ­θε στο 2,5% το 2025, από πε­ρί­που 2% μια δε­κα­ε­τία νω­ρί­τε­ρα, σύμ­φω­να με με­λέ­τη της Εθνι­κής Τρά­πε­ζας.

Του­ρί­στες ανά κά­τοι­κο: ο δεί­κτης που «καίει»

Με μό­νι­μο πλη­θυ­σμό πε­ρί­που 10–11 εκατ. κα­τοί­κων, η Ελ­λά­δα υπο­δέ­χε­ται ετη­σί­ως κατά μέσο όρο 3,5 του­ρί­στες ανά κά­τοι­κο (στοι­χεία του 2024), έναν από τους υψη­λό­τε­ρους δεί­κτες πα­γκο­σμί­ως, αν όχι τον υψη­λό­τε­ρο.

Η Ελ­λά­δα, που με βάση τα στοι­χεία του 2024 βρί­σκε­ται στην δέ­κα­τη θέση πα­γκο­σμί­ως με βάση τον αριθ­μό των διε­θνών του­ρι­στι­κών αφί­ξε­ων

Εξαι­ρου­μέ­νων ορι­σμέ­νων «λι­λι­πού­τειων» κρα­τών, όπως η Αν­δό­ρα ή το Σαν Μα­ρί­νο, καθώς και χωρών με πολύ μικρό πλη­θυ­σμό όπως η Κρο­α­τία, το Μαυ­ρο­βού­νιο ή η Ισλαν­δία, η Ελ­λά­δα συ­γκα­τα­λέ­γε­ται στις πλέον επι­βα­ρυ­μέ­νες του­ρι­στι­κά χώρες διε­θνώς. Η μόνη χώρα με αξιό­λο­γο πλη­θυ­σμό που εμ­φα­νί­ζει πε­ρί­που ανά­λο­γο δεί­κτη με την χώρα μας είναι η Αυ­στρία (3,4).

Η Ελ­λά­δα, που με βάση τα στοι­χεία του 2024 βρί­σκε­ται στην δέ­κα­τη θέση πα­γκο­σμί­ως με βάση τον αριθ­μό των διε­θνών του­ρι­στι­κών αφί­ξε­ων, συ­νι­στά πα­γκό­σμια ιδιαι­τε­ρό­τη­τα, καθώς οι υπό­λοι­πες εννέα χώρες της σχε­τι­κής κα­τά­τα­ξης έχουν πολύ χα­μη­λή ανα­λο­γία του­ρι­στών ανά κά­τοι­κο. Εν­δει­κτι­κά, η Γαλ­λία, η χώρα με τους πε­ρισ­σό­τε­ρους επι­σκέ­πτες στον κόσμο (107 εκατ. το 2024)  έχει δεί­κτη 1,5 του­ρί­στες ανά κά­τοι­κο, η Ισπα­νία 1,8 και η Γερ­μα­νία μόλις 0,4.

Ο μέσος όρος, ωστό­σο, απο­κρύ­πτει τε­ρά­στιες πε­ρι­φε­ρεια­κές ανι­σό­τη­τες. Η ει­κό­να ανά πε­ρι­φέ­ρεια με βάση τα στοι­χεία επι­σκέ­ψε­ων σε κάθε πε­ριο­χή (ΙΝ­ΣΕ­ΤΕ, 2024) και του πλη­θυ­σμού (2021) έχει ως εξής:

Πε­ρι­φέ­ρεια Νο­τί­ου Αι­γαί­ου: 21,3 του­ρί­στες ανά κά­τοι­κο (7 εκατ. επι­σκέ­ψεις σε πλη­θυ­σμό 327.820)

Ιόνια Νησιά: 16,6

Κρήτη: 8,8

Κε­ντρι­κή Μα­κε­δο­νία: 3,7

Ατ­τι­κή: 2,1

Ήπει­ρος: 5,3

Ανα­το­λι­κή Μα­κε­δο­νία & Θράκη: 2,13

Πε­λο­πόν­νη­σος: 1,36

Βό­ρειο Αι­γαίο: 1,06

Δεί­κτη κάτω του 1 έχουν μόνο οι πε­ρι­φέ­ρειες Δυ­τι­κής Μα­κε­δο­νί­ας (0,81), Θεσ­σα­λί­ας (0,91), Δυ­τι­κής Ελ­λά­δας (0,87) και Στε­ρε­άς Ελ­λά­δας (0,97).

Υπερ­του­ρι­σμός, επο­χι­κό­τη­τα, υπο­δο­μές: H δύ­σκο­λη άσκη­ση

Σε ορι­σμέ­να νησιά η ει­κό­να γί­νε­ται ακραία τους θε­ρι­νούς μήνες. Εν­δει­κτι­κή ήταν η ανα­φο­ρά του Guardian για τη Ζά­κυν­θο το πε­ρα­σμέ­νο κα­λο­καί­ρι, όταν ανέ­φε­ρε ότι η ανα­λο­γία επι­σκε­πτών προς κα­τοί­κους υπερ­βαί­νει ακόμη και το 150:1.

Είναι κρί­σι­μο η στρα­τη­γι­κή προ­ώ­θη­σης του του­ρι­σμού να συ­νο­δευ­τεί από ενί­σχυ­ση υπο­δο­μών βάσει της επι­βά­ρυν­σης κάθε προ­ο­ρι­σμού

Η έντο­νη επο­χι­κό­τη­τα, με το με­γα­λύ­τε­ρο μέρος της ζή­τη­σης να συ­μπυ­κνώ­νε­ται σε 6–8 εβδο­μά­δες, θέτει υπό ασφυ­κτι­κή πίεση τα δί­κτυα ύδρευ­σης, απο­χέ­τευ­σης, δια­χεί­ρι­σης απορ­ριμ­μά­των και τις υγειο­νο­μι­κές υπη­ρε­σί­ες, σύμ­φω­να με με­λέ­τη της Εθνι­κής Τρά­πε­ζας.

Η άσκη­ση πόσες επεν­δύ­σεις πρέ­πει να γί­νουν για να βελ­τιω­θούν οι υπο­δο­μές που θα κα­λύ­πτουν όμως κυ­ρί­ως επο­χι­κές ανά­γκες είναι πολύ δύ­σκο­λη.  Ωστό­σο όπως  ανα­φέ­ρε­ται σε με­λέ­τη της Εθνι­κής Τρά­πε­ζας που δη­μο­σιεύ­θη­κε προ­χθές, είναι κρί­σι­μο η στρα­τη­γι­κή προ­ώ­θη­σης του του­ρι­σμού «να συ­νο­δευ­τεί από ενί­σχυ­ση υπο­δο­μών βάσει της επι­βά­ρυν­σης κάθε προ­ο­ρι­σμού».

Το κρί­σι­μο ζή­τη­μα δεν είναι λοι­πόν αν η Ελ­λά­δα μπο­ρεί να προ­σελ­κύ­σει πε­ρισ­σό­τε­ρους του­ρί­στες – αυτό φαί­νε­ται δε­δο­μέ­νο. Το ερώ­τη­μα είναι αν οι υπο­δο­μές, οι το­πι­κές κοι­νω­νί­ες και το πε­ρι­βάλ­λον μπο­ρούν να αντέ­ξουν αυτά τα με­γέ­θη

Οι επεν­δύ­σεις σε βα­σι­κές υπο­δο­μές (π.χ. ενέρ­γεια, ύδρευ­ση, δρό­μοι) δεν ακο­λού­θη­σαν τη δυ­να­μι­κή των του­ρι­στι­κών επεν­δύ­σε­ων (ξε­νο­δο­χεία, αε­ρο­πο­ρι­κές) υπό την πίεση της κρί­σης.

Ο δεί­κτης του­ρί­στας ανά κά­τοι­κο θα διευ­ρυν­θεί πε­ραι­τέ­ρω στο μέλ­λον καθώς σύμ­φω­να με άλλη με­λέ­τη της Εθνι­κής Τρά­πε­ζας που πα­ρου­σιά­στη­κε στο πρό­σφα­το ετή­σιο συ­νέ­δριο του ΣΕΤΕ, κάνει λόγο για έως και 55 εκατ. αφί­ξεις ετη­σί­ως στη χώρα μας έως το 2040.

Το κρί­σι­μο ζή­τη­μα δεν είναι λοι­πόν αν η Ελ­λά­δα μπο­ρεί να προ­σελ­κύ­σει πε­ρισ­σό­τε­ρους του­ρί­στες – αυτό φαί­νε­ται δε­δο­μέ­νο. Το ερώ­τη­μα είναι αν οι υπο­δο­μές, οι το­πι­κές κοι­νω­νί­ες και το πε­ρι­βάλ­λον μπο­ρούν να αντέ­ξουν αυτά τα με­γέ­θη.

Ο ελ­λη­νι­κός του­ρι­σμός θυ­μί­ζει μια Ferrari που κι­νεί­ται με με­γά­λη τα­χύ­τη­τα σε δρό­μους οι οποί­οι δεν είναι κα­τα­σκευα­σμέ­νοι για να αντέ­ξουν τέ­τοια έντα­ση

Ο δεί­κτης «του­ρί­στες ανά κά­τοι­κο» ανα­δει­κνύ­ε­ται σε κομ­βι­κό ερ­γα­λείο πο­λι­τι­κής. Χωρίς επεν­δύ­σεις σε υπο­δο­μές, κα­λύ­τε­ρη χω­ρι­κή κα­τα­νο­μή της ζή­τη­σης και ου­σια­στι­κή δια­χεί­ρι­ση της επο­χι­κό­τη­τας, η του­ρι­στι­κή επι­τυ­χία κιν­δυ­νεύ­ει να με­τα­τρα­πεί σε πα­ρά­γο­ντα κοι­νω­νι­κής και πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κής φθο­ράς.

Όπως χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά είπε η κα Τζέση Βουμ­βά­κη, Ανα­πλη­ρώ­τρια Διευ­θύ­ντρια Οι­κο­νο­μι­κής Ανά­λυ­σης της Εθνι­κής Τρά­πε­ζας, μι­λώ­ντας στο συ­νέ­δριο του ΣΕΤΕ: «Ο ελ­λη­νι­κός του­ρι­σμός θυ­μί­ζει μια Ferrari που κι­νεί­ται με με­γά­λη τα­χύ­τη­τα σε δρό­μους οι οποί­οι δεν είναι κα­τα­σκευα­σμέ­νοι για να αντέ­ξουν τέ­τοια έντα­ση.» H ίδια ανα­φέρ­θη­κε σε διε­θνή πα­ρα­δείγ­μα­τα χρη­μα­το­δό­τη­σης επεν­δύ­σε­ων σε χώρες με υψηλό του­ρι­σμό τα οποία αξί­ζει να με­λε­τη­θούν από την χώρα μας.

Πηγή: ot.gr