Υπηρεσιακά λάθη ως άμυνα του συμβούλου με την εξαψήφια οφειλή

• Η πλευρά του αιρετού φέρεται να υπο­στη­ρί­ζει ότι εγκλω­βί­στηκε σε εσφαλ­μέ­νες υπη­ρε­σια­κές δια­δι­κα­σίες, καθώς η νέα ρύθμιση του Αυγού­στου 2024 έγινε από την υπη­ρε­σία για μόλις 25.000 ευρώ, ενώ τα παλαιό­τερα χρέη ούτε δια­γρά­φη­καν ούτε ρυθ­μί­στη­καν • Το ερώτημα πλέον δεν αφορά μόνο τον ίδιο αλλά και τον τρόπο που λει­τούρ­γησε η υπη­ρε­σία που όφειλε να εισπράτ­τει και να ελέγχει

Η υπόθεση του δημο­τι­κού συμ­βού­λου με την εξα­ψή­φια οφειλή προς τον Δήμο, η πρώτη και μεγα­λύ­τερη του είδους που οδεύει προς την Απο­κε­ντρω­μένη Διοί­κηση, αποκτά νέα διά­σταση. Νεότερα στοι­χεία φωτί­ζουν το κρίσιμο διά­στημα από την άνοιξη ως το καλο­καίρι του 2024, όταν η προ­ε­κλο­γική ρύθμιση χάθηκε και στη θέση της ήρθε μια νέα, πολύ μικρό­τερη.

Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες της «δημο­κρα­τι­κής», η πλευρά του αιρετού δεν ισχυ­ρί­ζε­ται ότι αγνο­ούσε την οφειλή. Αυτό θα ήταν δύσκολο να υπο­στη­ρι­χθεί από κάποιον που ο ίδιος τη ρύθμισε. Η θέση του είναι ότι κινή­θηκε μέσα από τα κανάλια που του υπέ­δειξε η οικο­νο­μική υπη­ρε­σία. Αν η υπη­ρε­σία έσφαλε στον τρόπο που αντι­με­τώ­πισε τα παλαιό­τερα χρέη, το λάθος, κατά την άποψή του, δεν μπορεί να του κοστί­σει την έδρα. Η υπε­ρά­σπιση αυτή έχει όμως μια παρά­πλευρη συνέ­πεια. Αν γίνει δεκτή, στρέφει τον προ­βο­λέα από τον αιρετό προς την ίδια την υπη­ρε­σία.

Το χρο­νο­λό­γιο μιας χαμένης ρύθ­μι­σης

Οι οφειλές του συμ­βού­λου ξεκι­νούν από το 2016 και αφορούν βεβαιώ­σεις δια­δο­χι­κών ετών. Το κεφά­λαιο με τις προ­σαυ­ξή­σεις που συσ­σω­ρεύ­τη­καν στο πέρασμα των ετών είναι πλέον εξα­ψή­φιο νούμερο.

Λίγες ημέρες πριν από τις εκλογές του Οκτω­βρίου 2023 ο σύμ­βου­λος ρύθμισε τις οφειλές του. Όσο μια ρύθμιση τηρεί­ται, ο νόμος αντι­με­τω­πί­ζει τον οφει­λέτη σαν να έχει εξο­φλή­σει. Έτσι, κατά την εγκα­τά­σταση των νέων δημο­τι­κών αρχών, στις 2 Ιανουα­ρίου 2024, ασυμ­βί­βα­στο δεν υφί­στατο.

Τον Απρίλιο του 2024 η δόση δεν πλη­ρώ­θηκε, όπως και καμία άλλη μέχρι τον Αύγου­στο του ίδιου έτους. Η ρύθμιση δεν χάνεται με την πρώτη απλή­ρωτη δόση, καθώς ο οφει­λέ­της έχει περι­θώ­ριο 2 ακόμη μηνών, και έτσι χάθηκε τον Ιούνιο. Στις αρχές του ίδιου μήνα ο σύμ­βου­λος εμφα­νί­στηκε στις οικο­νο­μι­κές υπη­ρε­σίες και υπέβαλε νέο αίτημα ρύθ­μι­σης, στη­ρι­ζό­με­νος κατά πλη­ρο­φο­ρίες στο νέο πλαίσιο για την παρα­γραφή των οφειλών προς τους δήμους.

Τον Αύγου­στο η οικο­νο­μική υπη­ρε­σία προ­χώ­ρησε σε ρύθμιση μόνο για περίπου 25.000 ευρώ. Τα παλαιό­τερα χρέη, που θεω­ρή­θη­καν υπό παρα­γραφή, έμειναν εκτός. Για αυτά δεν εκδό­θηκε ούτε πράξη δια­γρα­φής ούτε υπη­ρε­σιακή δια­πί­στωση από­σβε­σης. Παρέ­μει­ναν στα βιβλία, με τις προ­σαυ­ξή­σεις να συνε­χί­ζουν να τρέχουν. Τη ρύθμιση των 25.000 ευρώ ο σύμ­βου­λος φέρεται να την τηρεί μέχρι σήμερα.

Η γραμμή υπε­ρά­σπι­σης του αιρετού

Σύμφωνα με τις πλη­ρο­φο­ρίες της «δημο­κρα­τι­κής» η θέση της πλευράς του συμ­βού­λου κινεί­ται σε τρία επίπεδα.

Το πρώτο αφορά τον χρόνο. Το αίτημα κατα­τέ­θηκε την περίοδο που χανόταν η προη­γού­μενη ρύθμιση. Αν ο αιρετός κινή­θηκε έγκαιρα και η υπη­ρε­σία χρειά­στηκε 2 μήνες για να ολο­κλη­ρώ­σει τη δια­δι­κα­σία, η καθυ­στέ­ρηση, όπως υπο­στη­ρί­ζει, δεν μπορεί να του κατα­λο­γι­στεί. Μάλιστα στο αίτημα που υπέβαλε τον Ιούνιο του 2024 ακόμη δεν φέρεται να έχει πάρει απά­ντηση.

Το δεύτερο αφορά το αντι­κεί­μενο της ρύθ­μι­σης. Το ποσό των 25.000 ευρώ δεν το όρισε μόνος του. Η ρύθμιση χορη­γή­θηκε από την υπη­ρε­σία, υπάλ­λη­λος της οποίας δέχθηκε ότι τα παλαιό­τερα ποσά δεν έπρεπε να περι­λη­φθούν. Ο ίδιος φέρεται να δια­τεί­νε­ται ότι ακο­λού­θησε με καλή πίστη μια υπη­ρε­σιακή εκτί­μηση και ότι, αν αυτή ήταν λαν­θα­σμένη, η ευθύνη ανήκει σε όσους την έκαναν.

Το τρίτο αφορά την ενη­μέ­ρωση. Κατά τα όσα είναι γνωστά, η υπη­ρε­σία δεν του κοι­νο­ποί­ησε ποτέ ότι τα ποσά που έμειναν εκτός θεω­ρού­νταν ενεργά ούτε ότι μετά τη νέα ρύθμιση παρέ­μενε οφει­λέ­της άνω του ορίου των 300 ευρώ. Εδώ η πλευρά του μπορεί να επι­κα­λε­στεί τις απο­φά­σεις 183/2026 και 184/2026 του Γ΄ Τμή­μα­τος του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας, που απαι­τούν προ­σή­κουσα ενη­μέ­ρωση του αιρετού για την ύπαρξη, το ύψος και την αιτία της οφειλής πριν επέλθει έκπτωση.

Με τη λογική αυτή ασυμ­βί­βα­στο δεν υπάρχει, αφού το τμήμα της οφειλής που κατά την άποψή του μπορεί νόμιμα να ανα­ζη­τη­θεί είναι ρυθ­μι­σμένο. Σύμφωνα με τις πλη­ρο­φο­ρίες, είναι απο­φα­σι­σμέ­νος να εξα­ντλή­σει όλα τα νόμιμα μέσα, φτά­νο­ντας έως το Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τείας.

Γιατί το επι­χεί­ρημα  της παρα­γρα­φής  συναντά εμπόδια

Η θέση του αιρετού προ­ϋ­πο­θέ­τει ότι τα παλαιά χρέη είχαν πράγ­ματι χαθεί για τον Δήμο, κάτι που κάθε άλλο παρά δεδο­μένο είναι.

Ο κανόνας της πεντα­ε­τούς απο­σβε­στι­κής προ­θε­σμίας, που εισή­γαγε το άρθρο 166Α του Κώδικα Δήμων με τον ν. 5027/2023, δεν ίσχυσε αμέσως για όλα τα χρέη. Κατά το άρθρο 72 του ίδιου νόμου και την εγκύ­κλιο 38880 του Υπουρ­γείου Εσω­τε­ρι­κών, για οφειλές που γεν­νή­θη­καν έως τις 31 Δεκεμ­βρίου 2018 εφαρ­μο­ζό­ταν το παλαιό καθε­στώς μέχρι τις 2 Μαρτίου 2025. Τον Ιούνιο και τον Αύγου­στο του 2024, επο­μέ­νως, τα παλαιά χρέη δεν κρί­νο­νταν με το νέο πλαίσιο στο οποίο φέρεται να στη­ρί­χθηκε το αίτημα, αλλά με τους κλα­σι­κούς κανόνες της παρα­γρα­φής.

Και οι κανόνες αυτοί προ­βλέ­πουν ανα­στολή και διακοπή. Κατά το άρθρο 137 του ν. 4270/2014, η παρα­γραφή ανα­στέλ­λε­ται όταν έχει χορη­γη­θεί ρύθμιση κατά την τελευ­ταία διετία πριν από τη συμπλή­ρωσή της, ανε­ξάρ­τητα από το αν ο οφει­λέ­της την τήρησε, και δεν συμπλη­ρώ­νε­ται πριν περάσει 1 έτος από τη διακοπή των πλη­ρω­μών. Κατά το άρθρο 138 του ίδιου νόμου και το άρθρο 260 του Αστικού Κώδικα, την παρα­γραφή δια­κό­πτει η κοι­νο­ποί­ηση ατο­μι­κής ειδο­ποί­η­σης αλλά και η ανα­γνώ­ριση της οφειλής από τον ίδιο τον οφει­λέτη, όπως μια αίτηση ρύθ­μι­σης ή η κατα­βολή δόσεων. Η διακοπή δεν παγώνει απλώς τον χρόνο, τον μηδε­νί­ζει.

Με βάση αυτά, του­λά­χι­στον οι βεβαιώ­σεις από το 2018 και μετά ήταν αναμ­φί­βολα ενεργές τον Αύγου­στο του 2024. Ανοιχτό παρα­μέ­νει το ζήτημα των βεβαιώ­σεων του 2016 και του 2017, η τύχη των οποίων εξαρ­τά­ται από το αν ο Δήμος είχε λάβει εγκαί­ρως μέτρα είσπρα­ξης. Αν δεν το είχε κάνει, μένει το επι­χεί­ρημα του άρθρου 272 του Αστικού Κώδικα, κατά το οποίο η έγγραφη ανα­γνώ­ριση χρέους που έχει ήδη παρα­γρα­φεί είναι έγκυρη όταν έγινε χωρίς γνώση της παρα­γρα­φής. Το αν ο κανόνας αυτός εφαρ­μό­ζε­ται σε απαι­τή­σεις δήμου δεν έχει ξεκα­θα­ρι­στεί.

Ακόμη και για όσα ποσά είχαν πράγ­ματι χαθεί, το Υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών, με το έγγραφο 30070 της 29ης Μαρτίου 2024, διευ­κρι­νί­ζει ότι η από­σβεση δεν απαιτεί απόφαση του δημο­τι­κού συμ­βου­λίου, απαιτεί όμως δια­πί­στωση από την αρμόδια υπη­ρε­σία. Τέτοια δια­πί­στωση, κατά τα όσα προ­κύ­πτουν, δεν υπάρχει. Εκεί ακριβώς εντο­πί­ζε­ται η αντί­φαση που αξιο­ποιεί η πλευρά του αιρετού. Η υπη­ρε­σία αντι­με­τώ­πισε στην πράξη τα παλαιά χρέη ως μη απαι­τητά, αλλά συνέ­χισε να τα εμφα­νί­ζει ως ενεργά.

Ένα δίλημμα χωρίς καλή έξοδο για την υπη­ρε­σία

Όπως κι αν κριθεί η παρα­γραφή, η οικο­νο­μική υπη­ρε­σία δύσκολα βγαίνει αλώβητη. Αν τα παλαιά χρέη ήταν ενεργά, τότε χορή­γησε μερική ρύθμιση αφή­νο­ντας εκτός βεβαιω­μέ­νες ληξι­πρό­θε­σμες οφειλές χωρίς πράξη που να το δικαιο­λο­γεί. Επι­πλέον, δεν φαί­νε­ται να ενη­μέ­ρωσε την Απο­κε­ντρω­μένη Διοί­κηση ότι ένας αιρετός έχασε τη ρύθμιση στην οποία στη­ρι­ζό­ταν η νόμιμη άσκηση των καθη­κό­ντων του, παρότι ο έλεγχος αυτός είναι αυτε­πάγ­γελ­τος.

Αν πάλι τα χρέη είχαν χαθεί, ο Δήμος άφησε να εξα­νε­μι­στούν δεκάδες χιλιά­δες ευρώ επειδή επί χρόνια δεν κινή­θηκε για την είσπραξή τους. Ο νόμος υπο­χρε­ώ­νει τον προϊ­στά­μενο της υπη­ρε­σίας να συντάσ­σει κάθε χρόνο έκθεση για τους λόγους της μη είσπρα­ξης, η οποία υπο­βάλ­λε­ται στο Υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών και απο­στέλ­λε­ται στο Ελεγ­κτικό Συνέ­δριο. Για κάθε οφειλή που χάθηκε, η υπη­ρε­σία πρέπει να εξη­γή­σει γιατί χάθηκε.

Τα όρια του επι­χει­ρή­μα­τος της καλής πίστης

Το επι­χεί­ρημα ότι ο σύμ­βου­λος απλώς ακο­λού­θησε τις υπο­δεί­ξεις των υπη­ρε­σια­κών έχει πάντως σαφή όρια. Ο ίδιος γνώριζε την οφειλή, την είχε ρυθ­μί­σει απο­δε­χό­με­νος τον όρο ότι η μη κατα­βολή δόσεων οδηγεί σε απώλεια της ρύθ­μι­σης, πλήρωσε δόσεις και στα­μά­τησε να πλη­ρώ­νει. Η νομο­λο­γία που επι­κα­λεί­ται αφο­ρούσε αιρε­τούς που δεν είχαν ενη­με­ρω­θεί ποτέ για τις οφειλές τους.

Κρίσιμο είναι επίσης ότι το νέο αίτημα φέρεται να στη­ρί­χθηκε ακριβώς στην επί­κληση της παρα­γρα­φής. Η επιλογή να ρυθ­μι­στεί μόνο ένα μέρος δεν φαί­νε­ται να ήταν μια τεχνική λεπτο­μέ­ρεια που απο­φα­σί­στηκε ερήμην του. Ήταν το περιε­χό­μενο του αιτή­μα­τος.

Η αυστηρή ανά­γνωση του άρθρου 11 του ν. 4804/2021, που κατά νομι­κούς κύκλους φαί­νε­ται και η επι­κρα­τέ­στερη, είναι απλή. Με την απώλεια της ρύθ­μι­σης το υπό­λοιπο γίνεται εκ νέου ληξι­πρό­θε­σμο, οι προ­θε­σμίες είναι απο­κλει­στι­κές και η έκπτωση επέρ­χε­ται αυτο­δι­καίως, με την πράξη της Απο­κε­ντρω­μέ­νης Διοί­κη­σης να είναι απλώς δια­πι­στω­τική. Απόφαση του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας για την περί­πτωση της ρύθ­μι­σης που χάνεται μέσα στη θητεία δεν έχει εντο­πι­στεί.

Όταν η ρύθμιση γίνεται δια­βα­τή­ριο

Πέρα από προ­θε­σμίες και δια­πι­στω­τι­κές πράξεις, η υπόθεση θέτει ερω­τή­ματα που κανένα άρθρο νόμου δεν εξα­ντλεί.

Ο νομο­θέ­της έδωσε στον εκλεγ­μένο οφει­λέτη τη δυνα­τό­τητα της ρύθ­μι­σης ώστε ο καλό­πι­στος πολίτης να μπορεί να υπη­ρε­τή­σει τον τόπο του χωρίς να απο­κλεί­ε­ται λόγω οικο­νο­μι­κής δυσχέ­ρειας. Όταν μια ρύθμιση συνά­πτε­ται λίγες ημέρες πριν από τις εκλογές και εγκα­τα­λεί­πε­ται λίγους μήνες μετά την ορκω­μο­σία, κιν­δυ­νεύει να λει­τουρ­γή­σει όχι ως μέσο απο­πλη­ρω­μής αλλά ως δια­βα­τή­ριο για το αξίωμα.

Υπάρχει και το ζήτημα της ισό­τη­τας. Η δημο­τική αρχή έχει κινήσει ανα­γκα­στικά μέτρα σε βάρος δημοτών με ληξι­πρό­θε­σμες οφειλές, την ώρα που μέλη του δημο­τι­κού συμ­βου­λίου, που ψηφί­ζουν για τέλη, ρυθ­μί­σεις και δια­γρα­φές προ­σαυ­ξή­σεων, είναι τα ίδια οφει­λέ­τες του ταμείου. Όσο ορθή κι αν είναι μια απόφαση, όταν στην ψηφο­φο­ρία μετέ­χουν οφει­λέ­τες, κουβαλά μια σκιά.

Η επί­κληση λαθών της υπη­ρε­σίας φέρνει στο προ­σκή­νιο και τη θέση των υπαλ­λή­λων, που καλού­νται να ελέγ­ξουν τους πολι­τι­κούς τους προϊ­στα­μέ­νους και είναι πει­θαρ­χικά υπό­λο­γοι αν δεν το πράξουν. Αν οι χει­ρι­σμοί απο­δει­χθούν εσφαλ­μέ­νοι, θα πρέπει να απα­ντη­θεί αν οφεί­λο­νται σε αμέλεια, σε λαν­θα­σμένη ερμη­νεία του νόμου κλπ.

Τα έγγραφα που θα κρίνουν την υπόθεση

Η οικο­νο­μική υπη­ρε­σία καλεί­ται πλέον να συγκε­ντρώ­σει τον πλήρη φάκελο και να τον δια­βι­βά­σει στην Απο­κε­ντρω­μένη Διοί­κηση, όπου ο γραμ­μα­τέας έχει 15 ημέρες για να απο­φαν­θεί. Τρία στοι­χεία ανα­μέ­νε­ται να είναι καθο­ρι­στικά.

Από αυτά θα φανεί αν ο δημο­τι­κός σύμ­βου­λος εγκλω­βί­στηκε σε λάθη που δεν ήταν δικά του ή αν αξιο­ποί­ησε ένα κενό με τη συν­δρομή μιας υπη­ρε­σίας που δεν άσκησε τον έλεγχο που της ανα­λο­γούσε. Σε κάθε περί­πτωση, η απά­ντηση δεν θα αφορά μόνο έναν αιρετό αλλά και το πώς δια­χει­ρί­ζε­ται ο Δήμος τα χρήματα που οι δημότες του καλού­νται να πλη­ρώ­νουν στην ώρα τους.