Δήμος Ρόδου: Εξαψήφια οφειλή δημοτικού συμβούλου ανοίγει τον πρώτο φάκελο ασυμβίβαστου στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αιγαίου

• Οι οικο­νο­μι­κές υπη­ρε­σίες του Δήμου Ρόδου εντό­πι­σαν ενδεί­ξεις ασυμ­βί­βα­στου σε δύο δημο­τι­κούς συμ­βού­λους της πλειο­ψη­φίας και σε έναν της μεί­ζο­νος μειο­ψη­φίας  • Στο επί­κε­ντρο βρί­σκε­ται μια οφειλή που ξεκινά από το 2016, έχει σχεδόν διπλα­σια­στεί και συν­δέ­ε­ται με ρύθμιση που φέρεται να μην τηρή­θηκε

Τα πρό­σφατα δημο­σιεύ­ματα της «δημο­κρα­τι­κής» για τις οφειλές αιρετών προς το δημο­τικό ταμείο είχαν συνέ­χεια. Οι οικο­νο­μι­κές υπη­ρε­σίες του Δήμου Ρόδου ενερ­γο­ποι­ή­θη­καν και ξεκί­νη­σαν τον έλεγχο που ο νόμος τούς επι­βάλ­λει αυτε­παγ­γέλ­τως. Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες, μέχρι στιγμής έχουν προ­κύ­ψει ενδεί­ξεις για ύπαρξη ασυμ­βί­βα­στου σε 3 περι­πτώ­σεις.

Οι 2 αφορούν δημο­τι­κούς συμ­βού­λους που κατέ­χουν δια­κε­κρι­μέ­νες θέσεις στην πλειο­ψη­φία. Η τρίτη αφορά δημο­τικό σύμ­βουλο της μεί­ζο­νος μειο­ψη­φίας. Οι περι­πτώ­σεις δεν είναι όμοιες και δεν θα κριθούν με τον ίδιο τρόπο.

Η μία από αυτές, ωστόσο, ξεχω­ρί­ζει τόσο για το ύψος της οφειλής όσο και για τα νομικά ερω­τή­ματα που θέτει. Κατά πλη­ρο­φο­ρίες, πρό­κει­ται για την πρώτη και μεγα­λύ­τερη σε ύψος υπόθεση του είδους που θα απα­σχο­λή­σει την Απο­κε­ντρω­μένη Διοί­κηση Αιγαίου.

Τρεις περι­πτώ­σεις με δια­φο­ρε­τική νομική δια­δρομή

Για τους 2 συμ­βού­λους της πλειο­ψη­φίας, οι οφειλές εξε­τά­ζο­νται υπό το πρίσμα ρυθ­μί­σεων που είχαν συνα­φθεί με τον Δήμο και στις οποίες οι ίδιοι φέρεται να μην υπήρξαν συνε­πείς. Είναι η κατη­γο­ρία που είχε ήδη επι­ση­μαν­θεί: αιρετοί που γνώ­ρι­ζαν την οφειλή τους, είχαν φρο­ντί­σει να τη ρυθ­μί­σουν ώστε να μη θιγεί η εκλο­γι­μό­τητά τους και στη συνέ­χεια φέρο­νται να άφησαν τις δόσεις απλή­ρω­τες.

Στην περί­πτωση του συμ­βού­λου της μεί­ζο­νος μειο­ψη­φίας η εικόνα είναι δια­φο­ρε­τική. Η οφειλή του, όπως προ­κύ­πτει, είναι νέα, δηλαδή γεν­νή­θηκε μέσα στη θητεία. Εδώ εφαρ­μό­ζε­ται η διάταξη του άρθρου 11 του ν. 4804/2021, σύμφωνα με την οποία ο αιρετός έχει απο­κλει­στική προ­θε­σμία 10 ημερών για να εξο­φλή­σει ή να ρυθ­μί­σει, αφότου η βεβαί­ωση κατα­στεί ορι­στική και λάβει γνώση. Το κρίσιμο στοι­χείο θα είναι επο­μέ­νως πότε και πώς ενη­με­ρώ­θηκε. Η νομο­λο­γία του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας, με τις απο­φά­σεις 183/2026 και 184/2026 του Γ΄ Τμή­μα­τος, απαιτεί προ­σή­κουσα ενη­μέ­ρωση του αιρετού για την ύπαρξη, το ύψος και την αιτία της οφειλής πριν επέλθει έκπτωση.

Και στις 3 περι­πτώ­σεις ισχύει το όριο των 300 ευρώ που θέτει ο ν. 4804/2021 για την τρέ­χουσα αυτο­διοι­κη­τική περίοδο. Ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης θα εφαρ­μο­στεί από την περίοδο 2029 έως 2033.

Μια οφειλή που ξεκί­νησε το 2016 και σχεδόν διπλα­σιά­στηκε

Το μεγάλο ζήτημα που έχει ανα­κύ­ψει αφορά δημο­τικό σύμ­βουλο του οποίου οι οφειλές προς τον Δήμο ανέρ­χο­νται πλέον σε εξα­ψή­φιο ποσό. Σύμφωνα με τις πλη­ρο­φο­ρίες της «δημο­κρα­τι­κής», οι οφειλές του ξεκι­νούν από το έτος 2016 και έχουν σχεδόν διπλα­σια­στεί από τότε, κυρίως λόγω των προ­σαυ­ξή­σεων που συσ­σω­ρεύ­ο­νταν χρόνο με τον χρόνο.

Λίγες ημέρες πριν από τις αυτο­διοι­κη­τι­κές εκλογές του 2023, ο σύμ­βου­λος φέρεται να είχε ρυθ­μί­σει τις οφειλές του. Η κίνηση αυτή, τη δεδο­μένη χρονική στιγμή, είχε σαφές απο­τέ­λε­σμα: όσο η ρύθμιση τηρεί­ται, ο νόμος εξο­μοιώ­νει τον οφει­λέτη με αυτόν που έχει εξο­φλή­σει και ασυμ­βί­βα­στο δεν υφί­στα­ται. Σύμφωνα με τις πλη­ρο­φο­ρίες, ωστόσο, ο ίδιος δεν υπήρξε συνεπής στη ρύθμιση, η οποία χάθηκε.

Η υπόθεση δεν σταματά εκεί. Εδώ εμπλέ­κε­ται η νομο­θε­τική αλλαγή του 2023 για την παρα­γραφή των οφειλών προς τους δήμους, και ο τρόπος με τον οποίο ο αιρετός φέρεται να επι­χεί­ρησε να την αξιο­ποι­ή­σει.

Τι άλλαξε με τον ν. 5027/2023

Με το άρθρο 39 του ν. 5027/2023 προ­στέ­θηκε στον Κώδικα Δήμων και Κοι­νο­τή­των το άρθρο 166Α, που ρύθμισε ενιαία το θέμα της βεβαί­ω­σης και της είσπρα­ξης των δημο­τι­κών εσόδων. Οι δήμοι οφεί­λουν πλέον να βεβαιώ­νουν ταμειακά κάθε οφει­λό­μενο ποσό μέσα σε απο­σβε­στική προ­θε­σμία 5 ετών, που αρχίζει το επόμενο έτος από τη γένεση της οφειλής. Αντί­στοιχα, πρέπει να εξα­σφα­λί­ζουν την είσπραξη των βεβαιω­μέ­νων εσόδων μέσα σε απο­σβε­στική προ­θε­σμία 5 ετών από τη λήξη του έτους της ταμεια­κής βεβαί­ω­σης.

Η δια­τύ­πωση δεν είναι τυχαία. Η προ­θε­σμία χαρα­κτη­ρί­ζε­ται απο­σβε­στική και όχι απλώς προ­θε­σμία παρα­γρα­φής, κάτι που σημαί­νει ότι με την άπρακτη πάροδό της η αξίωση του Δήμου χάνεται. Ο νόμος προ­βλέ­πει παρά­ταση για ίσο διά­στημα, δηλαδή έως άλλα 5 έτη, είτε με την κοι­νο­ποί­ηση πράξης βεβαί­ω­σης ή ατο­μι­κής ειδο­ποί­η­σης προς τον υπόχρεο είτε όταν συντρέ­χει κάποια από τις περι­πτώ­σεις δια­κο­πής της παρα­γρα­φής που προ­βλέ­πει η παρά­γρα­φος 1 του άρθρου 138 του ν. 4270/2014.

Το Υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών, με εγκύ­κλιο, ήταν σαφές ότι η παρά­ταση απο­τε­λεί εξαί­ρεση. Οι δήμοι δεν μπορούν να παρα­τεί­νουν επ’ αόρι­στον την προ­θε­σμία με επα­να­λαμ­βα­νό­με­νες ειδο­ποι­ή­σεις, ενώ η παρά­ταση δεν δικαιο­λο­γεί­ται από την αδρά­νεια της υπη­ρε­σίας αλλά πρέπει να στη­ρί­ζε­ται σε συγκε­κρι­μέ­νους σοβα­ρούς λόγους.

Γιατί η 2α Μαρτίου 2025 ήταν ορόσημο

Για τις παλαιές οφειλές ο νομο­θέ­της έδωσε μετα­βα­τικό περι­θώ­ριο. Κατά το άρθρο 72 του ν. 5027/2023, οι οφειλές που γεν­νή­θη­καν μέχρι και τις 31 Δεκεμ­βρίου 2018 εξα­κο­λου­θού­σαν να ανα­ζη­τού­νται και να βεβαιώ­νο­νται με το προη­γού­μενο καθε­στώς για 2 έτη από την έναρξη ισχύος του νόμου, δηλαδή μέχρι τις 2 Μαρτίου 2025. Μετά την ημε­ρο­μη­νία αυτή όλες οι οφειλές, ανε­ξαρ­τή­τως του χρόνου γένεσής τους, εντά­χθη­καν στον πάγιο κανόνα της πεντα­ε­τίας.

Στην πράξη, οι δήμοι που επί χρόνια δεν είχαν φρο­ντί­σει να εισπρά­ξουν τις απαι­τή­σεις τους ενη­με­ρώ­θη­καν ότι έπρεπε να κινη­θούν άμεσα, δια­φο­ρε­τικά οι οφειλές άνω της πεντα­ε­τίας θα χάνο­νταν ορι­στικά. Η ευθύνη για όσα δεν εισπρά­χθη­καν δεν σβήνει μαζί με την αξίωση. Η παρά­γρα­φος 4 του άρθρου 166Α υπο­χρε­ώ­νει τον προϊ­στά­μενο της οικο­νο­μι­κής υπη­ρε­σίας να συντάσ­σει κάθε χρόνο, μέσα στον πρώτο μήνα του έτους, έκθεση για τους λόγους της μη βεβαί­ω­σης και της μη είσπρα­ξης. Η έκθεση υπο­βάλ­λε­ται στο Υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών και απο­στέλ­λε­ται στο αρμόδιο κλι­μά­κιο του Ελεγ­κτι­κού Συνε­δρίου. Με άλλα λόγια, για κάθε οφειλή που χάθηκε, η υπη­ρε­σία πρέπει να εξη­γή­σει γιατί χάθηκε και τι έπραξε για να το απο­τρέ­ψει.

Η επι­λε­κτική ρύθμιση

Στο πλαίσιο αυτό κινή­θηκε, κατά πλη­ρο­φο­ρίες, και ο δημο­τι­κός σύμ­βου­λος με την εξα­ψή­φια οφειλή. Μετά την απώλεια της προ­ε­κλο­γι­κής ρύθ­μι­σης προ­χώ­ρησε σε νέα ρύθμιση, η οποία όμως φέρεται να κάλυψε μόνο εκείνες τις οφειλές που έκρινε ότι δεν έχουν παρα­γρα­φεί. Τα παλαιό­τερα χρέη τα άφησε εκτός, θεω­ρώ­ντας προ­φα­νώς ότι είχαν απο­σβε­στεί με βάση το νέο πλαίσιο.

Η εκτί­μηση αυτή, ωστόσο, έχει κι άλλη ανά­γνωση. Για τα παλαιά χρέη δεν εκδό­θηκε ποτέ απόφαση του δημο­τι­κού συμ­βου­λίου που να τα δια­γρά­φει. Σύμφωνα με όσα προ­κύ­πτουν, η οφειλή παρέ­μεινε και τυπικά και ουσια­στικά αυτού­σια στα βιβλία του Δήμου, ενώ οι προ­σαυ­ξή­σεις συνέ­χι­σαν να τρέχουν.

Αξίζει εδώ μια διευ­κρί­νιση. Το Υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών, με το έγγραφο 30070 της 29ης Μαρτίου 2024, έχει ξεκα­θα­ρί­σει ότι η από­σβεση μιας αξίωσης λόγω παρέ­λευ­σης της προ­θε­σμίας δεν ταυ­τί­ζε­ται με τη δια­γραφή του άρθρου 174 του Δημο­τι­κού Κώδικα και δεν απαιτεί απόφαση του δημο­τι­κού συμ­βου­λίου. Απαιτεί όμως δια­πί­στωση από την αρμόδια υπη­ρε­σία ότι η προ­θε­σμία πέρασε άπρακτη. Αν η υπη­ρε­σία εξα­κο­λου­θεί να θεωρεί την οφειλή ενεργή, αυτό σημαί­νει ότι κατά την κρίση της η προ­θε­σμία δεν έχει συμπλη­ρω­θεί.

Γιατί η υπη­ρε­σία θεωρεί ότι η παρα­γραφή δεν μπο­ρούσε να επέλθει

Το κρίσιμο νομικό σημείο είναι ότι οι συγκε­κρι­μέ­νες οφειλές δεν μπο­ρού­σαν καν να παρα­γρα­φούν, επειδή εμπί­πτουν σε ρητές εξαι­ρέ­σεις. Και ο λόγος είναι ακριβώς η ύπαρξη ρύθ­μι­σης.

Για τις απαι­τή­σεις των δήμων, ελλεί­ψει ειδικών δια­τά­ξεων, εφαρ­μό­ζο­νται ανα­λο­γικά οι κανόνες του δημό­σιου λογι­στι­κού για την ανα­στολή και τη διακοπή της παρα­γρα­φής. Κατά το άρθρο 137 παρά­γρα­φος 2 του ν. 4270/2014, η παρα­γραφή ανα­στέλ­λε­ται για χρονικό διά­στημα ίσο με εκείνο για το οποίο είχε χορη­γη­θεί στον υπόχρεο, κατά την τελευ­ταία διετία της παρα­γρα­φής, διευ­κό­λυνση τμη­μα­τι­κής κατα­βο­λής ύστερα από αίτησή του. Η ανα­στολή ισχύει ανε­ξάρ­τητα από το αν ο οφει­λέ­της συμ­μορ­φώ­θηκε εν όλω ή εν μέρει. Επι­πλέον, η παρα­γραφή σε καμία περί­πτωση δεν συμπλη­ρώ­νε­ται πριν περάσει 1 έτος από την παρα­βί­αση της υπο­χρέ­ω­σης τμη­μα­τι­κής κατα­βο­λής. Με απλά λόγια, όποιος χάνει μια ρύθμιση δεν κερ­δί­ζει χρόνο παρα­γρα­φής από την ασυ­νέ­πειά του.

Υπάρχει και δεύτερο, ίσως ισχυ­ρό­τερο, επι­χεί­ρημα. Κατά το άρθρο 138 παρά­γρα­φος 4 του ίδιου νόμου, οι γενικοί λόγοι δια­κο­πής της παρα­γρα­φής του Αστικού Κώδικα ισχύουν και για τις απαι­τή­σεις του Δημο­σίου. Το άρθρο 260 του Αστικού Κώδικα ορίζει ότι την παρα­γραφή δια­κό­πτει η ανα­γνώ­ριση της αξίωσης από τον υπόχρεο με οποιον­δή­ποτε τρόπο, και ως ανα­γνώ­ριση λογί­ζε­ται και η κατα­βολή έναντι της οφειλής. Η διακοπή δεν απλώς παγώνει τον χρόνο. Τον μηδε­νί­ζει, και από την περά­τωσή της αρχίζει νέα παρα­γραφή.

Η αίτηση ρύθ­μι­σης προ­ϋ­πο­θέ­τει ότι ο οφει­λέ­της απο­δέ­χε­ται την οφειλή, το ύψος της και τους όρους της. Η ρύθμιση που φέρεται να υπε­γράφη λίγο πριν από τις εκλογές του 2023, καθώς και οι όποιες δόσεις κατα­βλή­θη­καν στη συνέ­χεια, θα μπο­ρού­σαν επο­μέ­νως να θεω­ρη­θούν πράξεις ανα­γνώ­ρι­σης που διέ­κο­ψαν την παρα­γραφή και έβαλαν το ρολόι ξανά στο μηδέν. Προς την ίδια κατεύ­θυνση κινεί­ται και το άρθρο 272 του Αστικού Κώδικα, σύμφωνα με το οποίο ό,τι κατα­βλή­θηκε χωρίς γνώση της παρα­γρα­φής δεν ανα­ζη­τεί­ται, ενώ η έγγραφη ανα­γνώ­ριση αξίωσης που έχει παρα­γρα­φεί είναι έγκυρη αν έγινε χωρίς γνώση της παρα­γρα­φής.

Αν η ανά­γνωση αυτή γίνει δεκτή, η οφειλή του 2016 δεν σβή­στηκε ποτέ. Και εφόσον η νέα ρύθμιση κάλυψε μόνο ένα μέρος της, το υπό­λοιπο παρα­μέ­νει ληξι­πρό­θε­σμο και αρρύθ­μι­στο, σε ύψος που υπερ­βαί­νει κατά πολύ το όριο των 300 ευρώ.

Ο σύμ­βου­λος πρέπει μάλιστα να πεί­σθηκε ότι οι παλαιό­τε­ρες οφειλές έχουν απο­σβε­στεί με βάση τον νέο κανόνα της πεντα­ε­τίας και ότι για όσες εξα­κο­λου­θούν να είναι απαι­τη­τές έχει συνάψει ρύθμιση. Με τη λογική αυτή, ασυμ­βί­βα­στο δεν υφί­στα­ται, αφού το τμήμα της οφειλής που κατά την άποψή του μπορεί νόμιμα να ανα­ζη­τη­θεί είναι ρυθ­μι­σμένο.

Σύμφωνα με τις πλη­ρο­φο­ρίες, ο ίδιος πρό­κει­ται να εξα­ντλή­σει όλα τα νόμιμα μέσα, φτά­νο­ντας έως το Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τείας.

Το ζήτημα δεν έχει κριθεί νομο­λο­γιακά με αυτή την ακριβή μορφή. Δεν έχει εντο­πι­στεί απόφαση του ανώ­τα­του ακυ­ρω­τι­κού δικα­στη­ρίου που να εξε­τά­ζει συν­δυα­στικά την απώλεια ρύθ­μι­σης, τον νέο κανόνα της πεντα­ε­τίας και το ασυμ­βί­βα­στο αιρετού. Γι’ αυτό και η υπόθεση ανα­μέ­νε­ται να έχει ενδια­φέ­ρον που ξεπερνά τα όρια του Δήμου Ρόδου.

Ο δρόμος προς την Απο­κε­ντρω­μένη Διοί­κηση

Η δια­δι­κα­σία, σύμφωνα με τις πλη­ρο­φο­ρίες, έχει ήδη ξεκι­νή­σει. Η οικο­νο­μική υπη­ρε­σία καλεί­ται να κατα­γρά­ψει για κάθε περί­πτωση πότε γεν­νή­θηκε και πότε βεβαιώ­θηκε η οφειλή, πότε ρυθ­μί­στηκε, πότε χάθηκε η ρύθμιση, ποιες κατα­βο­λές έγιναν και αν ο αιρετός ειδο­ποι­ή­θηκε νομίμως. Τα στοι­χεία δια­βι­βά­ζο­νται στην Απο­κε­ντρω­μένη Διοί­κηση Αιγαίου, όπου ο γραμ­μα­τέας έχει 15 ημέρες από τη στιγμή που θα λάβει γνώση για να εκδώσει, εφόσον συντρέ­χουν οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις, δια­πι­στω­τική πράξη έκπτω­σης.

Η πράξη αυτή δεν δημιουρ­γεί την έκπτωση. Βεβαιώ­νει ότι έχει ήδη επέλθει αυτο­δι­καίως. Για τα χρέη που προ­ϋ­πήρ­χαν της εκλογής, το κρίσιμο χρονικό σημείο παρα­μέ­νει, κατά την εγκύ­κλιο 1334 του Υπουρ­γείου Εσω­τε­ρι­κών, η 2α Ιανουα­ρίου 2024, ημέρα εγκα­τά­στα­σης των νέων δημο­τι­κών αρχών. Για τις οφειλές που γεν­νή­θη­καν στη θητεία, μετράει η προ­θε­σμία των 10 ημερών.

Στην περί­πτωση των 2 συμ­βού­λων της πλειο­ψη­φίας, το βάρος θα πέσει στο αν η απώλεια της ρύθ­μι­σης τούς γνω­στο­ποι­ή­θηκε και πότε. Το επι­χεί­ρημα της άγνοιας, πάντως, είναι δυσχε­ρές για όποιον ο ίδιος ζήτησε και υπέ­γραψε ρύθμιση, απο­δε­χό­με­νος και τον όρο ότι η μη κατα­βολή δόσεων οδηγεί σε απώλειά της.